Η πρώτη υπηρεσία του χρυσού (42) είναι να χορηγή εις το σύνολον
των εμπορευμάτων την ύλην, εν τη οποία ταύτα εκφράζουν τας αξίας
των ως ποσά της αυτής ονομασίας, της αυτής ποιότητος, και δυνάμενα
να συγκριθώσι από της απόψεως της ποσότητος. Λειτουργεί όθεν ως
παγκόσμιον μέτρον των αξιών και χάρις εις την υπηρεσίαν ταύτην, ο
χρυσός το ισοδύναμον — εμπόρευμα αποβαίνει νόμισμα. Δεν είναι το
νόμισμα εκείνο, το οποίον καθιστά τα εμπορεύματα σύμμετρα:
τουναντίον. Ακριβώς διότι τα εμπορεύματα ως αξίαι είναι
υλοποιειθείσα εργασία και κατά συνέπειαν σύμμετρα μεταξύ των,
δύνανται να μετρήσουν όλα συγχρόνως τας αξίας των διά τινος
ειδικού εμπορεύματος και να μεταβάλουν αυτό εις νόμισμα, ήτοι να
καταστήσουν τούτο κοινόν μέτρον. Αλλά το μέτρον των αξιών διά του
νομίσματος είναι η μορφή, την οποίαν δέον κατ' ανάγκην ν' ενδυθή
το εν αυταίς μέτρον δηλ. ο χρόνος της εργασίας.
Η έκφρασις της αξίας ενός εμπορεύματος εις χρόνον: Χ εμπόρευμα Α =
Ψ εμπόρευμα — νόμισμα, είναι η εις νόμισμα μορφή του, δηλ. η τιμή
του.
Η τιμή ή η μορφή — νόμισμα των εμπορευμάτων ως η μορφή αξία εν
γένει διακεκριμένη των σωμάτων της ή του φυσικού των σχήματος
είναι φανταστικαί. Η αξία του σιδήρου, του υφάσματος, του σίτου
κ.λ.π. παραμένει εις αυτά ταύτα τα πράγματα αν και αοράτως.
Αντιπροσωπεύονται διά της ισότητός των προς τον χρυσόν, διά
σχέσεως προς το μέταλλον τούτο, όπερ ευρίσκεται επί κεφαλής ούτως
ειπείν των εμπορευμάτων. Ο ανταλλάκτης υποχρεούται όθεν είτε να το
ονομάζη με την γλώσσαν των αυτήν, είτε να τοις αναρτήση επιγραφάς
διά ν' αναγγείλη την τιμήν των εις τον εξωτερικόν κόσμον.
Της εκφράσεως της αξίας των εμπορευμάτων εις χρυσόν ούσης
απλούστατα ιδέας, δεν χρειάζεται διά την πράξιν ταύτην ή ιδέα
υπάρχουσα μόνον εν τη φαντασία.
Δεν υπάρχει παντοπώλης αγνοών ότι πολύ απέχει από του να κερδίση
χρυσόν διά των εμπορευμάτων του, όταν δίδη εις την αξίαν των την
μορφήν τιμήν, ή εν φαντασία την μορφήν χρυσόν και ότι δεν έχει
ανάγκην πραγματικού κόκκου χρυσού διά να εκτιμήση εις χρυσόν
εκατομμύρια αξιών εμπορευμάτων. Εν τη λειτουργία του ως μέτρου
αξιών το χρήμα χρησιμοποιείται ως ιδεώδες νόμισμα. Η περίπτωσις
αύτη έδωσε λαβήν εις τας πλέον τρελλάς θεωρίας. Αλλ' αν και το
χρήμα ως μέτρον αξίας δεν λειτουργεί ειμή ιδεολογικώς, και ο
χρυσός ο προς τον σκοπόν τούτον χρησιμοποιούμενος, δεν είναι κατά
συνέπειαν ή φαντασιώδης χρυσός, η τιμή των εμπορευμάτων όμως δεν
εξαρτάται ολιγώτερον απολύτως από την ύλην του νομίσματος. Η αξία,
ήτοι το ποσοστόν της ανθρωπίνης εργασίας, το περιεχόμενον π. χ.
εις τόννον σιδήρου, εκφράζεται φαντασταστικώς υπό του ποσοστού του
εμπορεύματος νομίσματος στοιχίζοντος ακριβώς ίσην εργασίαν.
Αφ' ης στιγμής τα εμπορεύματα διά να εκφράσουν την αξίαν των δέον
ν' αναφερθούν εις ποσότητα χρυσού καθορισθείσαν ως μέτρον
συγκρίσεως, εις μετρικήν μονάδα, η ποσότης αύτη του χρυσού, ίνα
έχη κοινωνικήν αναγνώρισιν ρυθμίζεται υπό του νόμου. Η σταθερά
αύτη ποσότης καθίσταται το υπόδειγμα των τιμών.
Αι τιμαί ή τα ποσοστά του χρυσού, εν αις μεταβάλλονται ιδεολογικώς
τα εμπορεύματα, εκφράζονται νυν υπό των νομισματικών ονομάτων του
μετάλλου: ούτω αντί να είπωμεν 1 σάκκος σίτου αξίζει 10 γραμ.
χρυσού, λέγωμεν ότι αξίζει 20 φράγκα.
Η τιμή, το νομισματικόν όνομα της πραγματοποιηθείσης εν τω
εμπορεύματι εργασίας, δεικνύει ότι είναι ανταλλακτή, διά του
νομίσματος και ότι δέον ν' ανταλλαγή. Εξ άλλου ο χρυσός δεν
λειτουργεί ως ιδεώδες μέτρον της αξίας παρά διότι ευρίσκεται ήδη
εις την αγοράν ως εμπόρευμα νόμισμα.