Antiochiae, qua primum in urbe Christianorum nobile cognomentum
increbuit, Doctores,[36] id est, eminentes theologi; et
Prophetae, id est, concionatores perquam celebres, floruerunt.
Huiusce generis "scribas et sapientes, doctos in regno Dei, nova
promentes et vetera,"[37] Christum callentes et Moysem, Dominus
ipse futuros gregi prospexerat. Hos, ingentis beneficii loco
donatos, explodere, quanti maleficii est? Explosit adversarius.
Quid ita? Quia stantibus illis, concidisset. Id ego quum pro
certissimo comperissem, pugnam simpliciter exoptavi, non illam
iocularem, qua turbae velitantur in compitis, sed istam severam
et acrem, qua congredimur in vestris Philosophorum spatiis:
/*-pede pes, densusque viro vir.
Ad Patres si quando licebit accedere, confectum est praelium; tam
sunt nostri, quam Gregorius ipse decimus tertius, filiorum
Ecclesiae Pater amantissimus. Nam ut omittam loca sparsa, quae ex
monumentis veterum conquisita, nostram fidem apposite affirmateque
propugnant; tenemus horum integra volumina, quae de industria
religionem, quam tuemur, evangelicam distincte copioseque
dilucidant. Duplex Hierarchia Martyris Dionysii[38] quas classes,
quae sacra, quos ritus edocet? Pupugit ea res Lutherum[39] tam
valde, ut huius opera "simillima somniis, nec non
perniciosissima" iudicaret. Imitatus parentem Caussaeus,[40]
nescio quis terrae filius, ex Gallia, non est veritus hunc
Dionysium, inclytae gentis Apostolum, vocitare "delirum senem."
Centuriatores[41] vehementer offendit Ignatius et Calvinum,[42]
ut in eius epistolis "deformes naevos, et putidas naenias"
hominum quisquiliae notarint. Censoribus[43] illis "fanaticum
quiddam" Irenaeus edixit; Clemens auctor Stromatum "zizania
faecesque protulit;"[44] reliqui Patres huius aevi, sane
apostolici viri, "blasphemias et monstra posteris reliquerunt."
In Tertulliano rapiunt avide, quod a nobis edocti, nobiscum
communiter detestentur; sed meminerint libellum de
Praescriptionibus,[45] qui nostri temporis sectarios tam
insigniter perculit, numquam fuisse reprehensum. Hippolytus,
Portuensis[46] episcopus, quam belle, quam clare Antichristi
nervum, lutherana tempora, praemonstravit? Eum propterea
"scriptorem infantissimum et larvam" nominant. Cyprianum,
delicias et decus Africae, Gallicanus ille criticus[47] et
Magdeburgici[48] "stupidum, et destitutum Deo, et depravatorem
poenitentiae" nuncuparunt. Quid admisit? Scripsit enim de
virginibus, de lapsis, de unitate Ecclesiae tractationes
euismodi, eas etiam epistolas Cornelio, Romano Pontifici, ut nisi
fides huic martyr detrahatur, Petrus Martyr Vermilius, omnesque
cum eo foederati, peiores adulteris et sacrilegis habeantur. Ac
ne singulis insistam diutius, Patres huius saeculi damnantur
omnes, "quippe qui doctrinam de poenitentia mire
depravarint."[49] Quo pacto? Nam austeritas canonum, quae viguit
ea tempestate, maiorem in modum displicet huic sectae plausibili,
quae tricliniis aptior, quam templis, voluptarias aures titillare
et pulvillos omni cubito[50] solet assuere.
Quid aetas proxima, quid peccavit? Chrysostomus et ii Patres
"iustitiam fidei foede" videlicet "obscurarunt."[51] Nazianzenus,
quem honoris causa, Theologum veteres appellarunt, Caussaeo[52]
iudice, "Fabulator, quid affirmaret, nesciit." Ambrosius "a
cacodaemone fascinatus est." Hieronymus "aeque damnatus, atque
diabolus: iniuriosus Apostolo,[53] blasphemus, sceleratus,
impius." "Vnus" Gregorio Massovio[54] "pluris est Calvinus, quam
centum Augustini." Parum est, centum; Lutherus[55] "nihili facit
adversum se mille Augustinos, mille Cyprianos, mille Ecclesias."
Longius rem deducere, supervacaneum puto. Nam in hos, qui
bachantur, quis miretur in Optatum, Athanasium, Hilarium,
Cyrillos, Epiphanium, Basilium, Vincentium, Fulgentium, Leonem,
Gregoriumque Romanum fuisse procacissimos?
Quamquam si datur ulla rebus iniustis iusta defensio non inficior
habere Patres, ubicumque incideris, quod isti, dum sibi
consentiunt, necessario stomachentur. Etinem qui odere stata
ieiunia, quo animo oportet esse in Basilium, Nazianzenum,
Chrysostomum, qui de quadragesima et indictis ieiuniorum feriis,
tamquam de rebus iam usitatis, conciones egregias publicarunt?
Qui suas animas auro, libidine, crapula et ambitiosis
conspectibus vendiderunt, possuntne non esse inimicissimi
Basilio, Chrysostomo, Hierionymo, Augustino, quorum excellentes
libri de monachorum instituto, regula, virtutibus, teruntur?
Qui captivam hominis voluntatem invexere, qui christiana funebria
sustulere, qui Divorum reliquias incendere, sintne placabiles
Augustino, qui de libero arbitrio libros tres, de cura pro
mortuis unum, de miraculis ad Basilicas et memorias Martyrum
prolixum caput nobilissimi operis[56] et conciones aliquot
exaravit? Qui fidem suis captiunculis metiuntur, nonne
succenseant Augustino, cuius est insignis epistola,[57] qua se
profitetur antiquitati, consensioni, successioni perpetuae et
Ecclesiae, quae sola inter tot haereses Catholicae nomen
usucapione vindicat assentire?
Optatus, Milevitanus episcopus, Donatianam partem revincit[58] ex
communione Catholica; nequitiam accusat ex decreto Melchiadis
(lib. 1); haeresim refutat ex ordine Romanorum Pontificum (lib.
2); insaniam patefacit ex Eucharistia et chrismate contaminatis
(lib. 3); sacrilegium horret ex diffractis altaribus "in quibus
Christi membra portata sunt," pollutisque calicibus "qui Christi
sanguinem tenuerunt," (lib. 6). De Optato quid sentiant, aveo
scire, quem Augustinus[59] ut venerabilem et catholicum
episcopum, Ambrosio parem et Cypriano; quem Fulgentius[60] ut
sanctum et fidelem Pauli interpretem, Augustini similem et
Ambrosii, meminerunt.
Athanasii Symbolum in templis concinunt. Num favent ei, qui
Antonium Eremitam Aegyptium,[61] gravis auctor, accurato libello
dilaudaverit, quique cum Alexandrina Synodo[62] iudicium Sedis
Apostolicae, Divi Petri, suppliciter appellarit? Prudentius in
hymnis quoties precatur Martyres, quos decantat? Quoties ad eorum
cineres et ossa Regem Martyrum veneratur? Num hunc probabunt?
Hieronymus pro Divorum reliquiis et honoribas scribit in
Vigilantium, in Iovinianam pro virginitatis gradu. Huccine
patientur? Ambrosius[63] tutores suos Gervasium et Protasium,
celebritate notissima, in Arianam ignominiam honestavit; cui
facto divinissimi Patres[64] encomium tribuere: quod factum Deus
non uno prodigio decoravit. Num benevoli sunt Ambrosio futuri?
Gregorius Magnus, noster Apostolus, planissime noster est, eoque
nomine nostris adversariis odiosus; quem Calvini[65] rabies negat
in schola sancti Spiritus educatum, propterea quod sacras
imagines illitteratorum libros appellasset.
Dies me deficeret numerantem epistolas, conciones, homilias,
orationes, opuscula, disceptationes Patrum, in quibus ex apparato
graviter et ornate nostra catholicorum dogmata roborarunt.
Quamdiu apud bibliopolas ista venierint, tamdiu frustra nostrorum
codices prohibentur; frustra servantur aditus oraeque maritimae;
frustra domus, arcae, scrinia, capsulae disquiruntur; frustra tot
portis minaces tabulae suffiguntur. Nullus enim Hardingus, nec
Sanderus, nec Stapletonus, nec Bristolius haec nova somnia
vehementius, quam hi, quos recensui, Patres, insectantur. Talia
cogitanti accrevit animus et desiderium pugnae, in qua, quoquo se
moverit adversarius, nisi gloriam Deo cesserit, feret incommodum.
Patres admiserit, captus est; excluserit, nullus est.
Adolescentibus nobis ita contigit. Ioannes Ivellus antesignanus
calvinianorum Angliae, catholicos ad Divi Pauli Londinensium
incredibili iactantia lacessivit, invocatis per hypocrisim et
imploratis Patribus, quicumque intra salutis annum sexcentesimum
claruisset. Accipiunt conditionem memorabiles viri, qui tum
exsulabant Lovanii, summis licet difficultatibus propter
iniquitatem suorum temporum circumsepti. Ausim dicere, tanto
popularibus nostris bono fuisse illam Ivellii astutiam,
inscitiam, improbitatem, impudentiam, quas ii scriptores
feliciter expanderunt, ut vix aliud quidquam, memoria mea,
provenerit Anglorum Ecclesiae laboranti fructuosius. Edictum
continuo valvis appenditur, ne qui codices illiusmodi
legerentur, neve haberentur. Quum tantis clamoribus propemodum
extorti prodiissent, didicere quicumque negotium attigissent,
Patres fuisse catholicos, id est, nostros. Neque hoc sibi
suisque vulnus inflictum Laurentius Humfredus[66] tacuit; qui
quum alte Ivellum quoad caetera sustulisset, unam ei notam
aspersit inconsiderantiae, quod Patrum calculos recepisset,
quibuscum sibi nihil esse commercii, nec fore, sine ulla
circuitione proloquitur.
Pertentavimus etiam familiariter aliquando Tobiam Matthaeum, qui
nunc in concionibus dominatur, quem propter bonas artes et virtutum
semina dileximus, ut responderet ingenue, possetne qui Patres
assiduus lectitaret, istarum esse partium, quas ille suaserat.
Retulit, non posse, si pariter eos legeret iisque crederet.
Verissimum hoc verbum est, neque aliter eum nunc, aut Mattheum
Huttonum, qui vir nominatus in paucis, versare Patres dicitur, aut
reliquos adversarios, qui hoc faciunt, sentire arbitror.
Hactenus ergo securus in hanc aciem potui descendere, bellaturus
cum, iis, qui quasi auribus lupum teneant, aeternam causae
maculam cogantur inutere, sive recusent Patres, sive deposcant.
Nam in altero fugam adornant, in altero suffocantur.