Gravis, Ecclesia nascente, quaestio de legitimis caeremoniis,
quae credentium animos disturbavit, coacto Apostolorum et
seniorum concilio, soluta est. Credidere parentibus filii,
pastoribus oves, in haec verba mandantibus[24]: "Visum est
Spiritui sancto et nobis." Sequuta sunt ad extirpandam haeresim,
quae varia quibusque saeculis pullulavit, oecumenica veterum
Concilia quatuor, tantae firmitudinis, ut iis ante annos mille
singularis honos tamquam divinis vocibus, haberetur[25]. Non
abibo longius. Etiam domi nostrae, comitiis regni eadem Concilia
pristinum ius inviolatamque dignitatem obtinent. Haec citabo,
teque ipsam[26], Anglia, dulcissima patria, contestabor. Si,
quemadmodum prae te fers, quatuor ista Concilia reverebere,
summum honorem primae sedis Episcopo, id est, Petro, deferes:[27]
incruentum corporis et sanguinis Christi sacrificium in altari
recognosces:[28] beatos Martyres, divosque omnes coelites, ut pro
te Christo supplicent, obsecrabis:[29] mulierosos apostatas ab
infando concubitu et incestu publico coercebis:[30] multa facies,
quae demoliris; multa, quae facis, infecta voles.[31] Porro
Synodos aliorum temporum, nominatim vero Tridentinam, eiusdem
auctoritatis ac fidei cum primis illis fuisse, quando usus
venerit, demonstraturum me spondeo atque recipio.
Auctus igitur Conciliorum omnium valido et exquisito praesidio,
cur non ingrediar in hanc palaestram animo tranquillo et
praesenti, observaturus adversarium, quo se proripiat? Nam et
evidentissima producam, quae distorquere non poterit, et
probatissima, quae respuere non audebit.
Fortasse verbosius loquendo diem extrahere conabitur; sed ab
intentis hominibus, si vos rego bene novi, nec aures nec oculos
compilabit. Quod si quis erit omnino tam demens, qui se unum
opponat Senatoribus orbis terrae, et iis quidem omni exceptione
maioribus, sanctioribus, doctioribus, vetustioribus; libenter
aspiciam illud os, quod ubi vobis ostendero, reliqua
cogitationibus vestris relinquam. Interim hoc monebo; qui pleno
Concilio, rite atque ordine consummato, momentum et pondus
abrogat, videri mihi nullo consilio, nullo cerebro; neque solum
in theologicis tardum, sed etiam in politicis inconsultum. Si
umquam Dei Spiritus illuxit Ecclesiae, certe illud est tempus
immitendi Numinis, quum omnium ecclesiarum, quae sunt in terris
patentissimae, religio, maturitas, scientia, sapientia, dignitas,
unam in urbem confluxerint, adhibitisque modis omnibus divinis et
humanis, quibus indagari veritas possit, promissum implorent
Spiritum,[32] quo salutariter et prudenter sanciat.
Prosiliat nunc aliquis factionis haereticae magistellus, attollat
supercilia, suspendat nasum, frontem perfricet, iudicesque suos
scurriliter ipse iudicet. Quos ille ludos, quos iocos dabit?
Repertus est Lutherus,[33] qui diceret, anteferre se Consiliis
duorum suffragia bonorum et eruditorum hominum (putatote suum et
Phillippi), si quando in Christi nomine consensissent. O
circulos! Repertus est Kemnitius[34], qui concilium Tridentinum
ad suos vertiginis importunae calculos exegerit; quid lucratus?
Infamiam. Dum iste nictaverit, sepelietur cum Ario; Tridentina
Synodus quo magis inveterascet, eo magis in dies eoque perennius
efflorescet. Bone Deus! quae gentium varietas, qui delectus
episcoporum totius orbis, qui regum et rerumpublicarum splendor,
quae medulla theologorum, quae sanctitas, quae lacrymae, quae
ieiunia, qui flores academici, quae linguae, quanta subtilitas,
quantus labor, quam infinita lectio, quantae virtutum et
studiorum divitiae augustum illud sacrarium impleverunt? Audivi
ego Pontifices exsultantes, et in his Antonium, archiepiscopum
Pragensem, a quo sum creatus presbyter, amplissimos et
prudentissimos viros, quod in ea schola haesissent aliquot annis,
ut nullum Ferdinandi Caesaris, cui multum debuerant, regalius et
uberius in se beneficium colerent, quam hoc fuit quod in
Tridentino gymnasio legati ex Pannonia consedissent. Intellexit
hoc Caesar, qui reversis ita gratulatus est: "Aluimus vos in
schola optima."
Huc invitati fide publica, cur non properarunt adversarii, ut eos
palam refellerent, in quos ranunculi coaxant e cavernulis?--Hussio
et Hieronymo fregere fidem, inquiunt--Qui?--Constantiensis Concilii
proceres--Falsum est: nullam dedere. Sed nec in Hussium tamen
animadversum fuisset, nisi homo perfidiosus et pestilens, retractus
ex fuga, quam ei Sigismundus Imperator periculo capitis
interdixerat, violatis etiam conditionibus, quas scripto pepigerat
cum Caesare, vim omnem illius diplomatis enervasset. Fefellit
Hussium praecipitata malitia. Iussus enim, quum barbaras in sua
Bohemia tragoedias excitasset, semetipsum sistere Constantiae,
despexit praerogativam Concilii; securitatem periit a Caesare,
Caesar obsignavit, christianus orbis resignavit maior Caesare.
Redire ad mentem haeresiarcha noluit: periit. Hieronymus vero
Pragensis furtim venit Constantiam, protectus a nemine; deprehensus
comparuit, peroravit, habitus est perbenigne, liber abiit quo
voluit, sanatus est, haeresim eiuravit, relapsus est, exustus est.
Quid toties unum exemplum de sexcentis exagitant? Repetant
annales suos. Martinus ipse Lutherus (a. 1518) odium Dei et
hominum, Augustae positus coram Cardinale Caietano, nonne quod
potuit, eructavit, et Maximiliani litteris communitus excessit?
Idem accitus Wormatiam (a. 1521), quum et Caesarem et plerosque
Imperii principes haberet infensos, nonne Caesaris verbo tutus
fuit? Postremo lutheranorum et zuinglianorum capita, praesente
Carolo quinto, haereticorum hoste victore, domino, nonne datis
induciis confessiones suas innovatas exhibuere comitiis
Augustanis, et sospites abiere? Haud secus litterae Tridientinae
locupletissimas adversario cautiones providerant:[35] uti noluit.
Nimirum se iactat in angulis in quibus ubi tria verba graeca
sonuerit, sapere videatur; abhorret a luce, quae litteratorem in
numero poneret, et ad honesta subsellia devocaret. Catholicis
Anglis tale chirographum impunitatis impetrent, si diligunt
salutem animarum. Nos Hussium non causabimur; verbo Principis
innixi, convolabimus.
Sed ut, unde sum egressus, eo regrediar, Concilia generalia mea
sunt, primum, ultimum, media; his pugnabo. Hastam exspectet
adversarius amentatam, quam avellere numquam poterit.
Prosternatur in eo satanas, Christus vivat.