Quum multa sunt, quae adversariorum diffidentiam in causa
loquuntur, tum nihil aeque atque sanctorum maiestas Bibliorum
foedissime violata. Etenim qui, posteaquam reliquorum testium
voces et suffragia contempserunt, eo sunt redacti nihilo secius,
ut stare nequeant, nisi divinis ipsis codicibus vim et manus
intulerint; ii se profecto declarant extrema fortuna confligere,
et rebus iam desperatis ac perditis, experiri durissima velle
atque ultima. Manicheis[3] quid causae fuit, ut "Evangelium
Matthei et Acta refigerent Apostolica?" Desperatio. His enim
voluminibus cruciabantur, et qui Christum negaverant prognatum de
Virgine, et qui Spiritum christianis tum primo coelitus illapsum
finxerant quum ipsorum Paracletus, Persa nequissimus, erupisset.
Quid Ebioniis,[4] ut omnes Pauli repudarient epistolas?
Desperatio. His enim suam dignitatiem retinentibus, antiquata
circumcisio est, quam isti revocaverant. Quid Luthero[5] ut
Epistolam Iacobi "contentiosam, tumidam, aridum, stramineam,"
flagitiosus apostata nominaret, et "indignam spiritu censeret
apostolico?" Desperatio. Hoc enim scripto confessus miser atque
disruptus est, quum "in sola fide iustitiam, constitueret." Quid
Lutheri catulis, ut Tobiam, Ecclesiasticum, Machabaeos, et horum
odio complures alios eadem calumnia comprehensos, e sincero
canone repente dispungerent? Desperatio. His enim oraculis
disertissime coarguuntur, quoties de angelorum patrocinio,
quoties de arbitrii libertate, quoties de fidelibus vita
defunctis, quoties de Divorum hominum intercessione disputant.
Itane vero? Tantum perversitatis, tantum audaciae? Quum Ecclesiam,
concilia, cathedras, Patres, martyres, imperia, populos, leges,
academias, historias, omnia vetustatis et sanctitatis vestigia
conculcassent, scripto Dei verbo tantum controversias velle
dirimere proclamassent, illud ipsum verbum, quod solum restiterat,
exsectis e toto corpore tam multis, tam bonis, tam speciosis,
partibus, delumbasse? Septem enim ipsos de veteri Testamento[6]
codices, ut minuta dissimulem, calviniani praeciderunt; lutherani
vero etiam epistolam Iacobi, et huius invidia quinque alias;[7] de
quibus aliquando fuerat et alicubi controversum. His quoque
libellum Estheris et tria capita Danielis adnumerant novissimi
Genuenses; quae quidem Anabaptistae, istorum condiscipuli, iam
pridem damnaverant atque deriserant.
Quanto modestius Augustinus,[8] qui sacrosanctum catalogum
pertexens, non sibi neque alphabetum hebraicum, ut Iudaei; neque
privatum spiritum, ut Sectarii, pro regula posuit; sed illum
Spiritum, quo totum corpus Ecclesiae Christus animat. Quae quidem
Ecclesia custos huius depositi, non magistra, quod haeretici
cavillantur, thesaurum hunc universum quem Tridentina[9] Synodus
est amplexa, vetustissimis olim conciliis publicitus vindicavit.
Idem Augustinus,[10] de una Scripturarum particula speciatim
disserens, inducere in animum non potest, librum Sapientiae, qui
iam tum Ecclesiae calculo, temporum serie, priscorum testimonio
instinctione fidelium, ut firmus et canonicus robur obtinuerat,
cuiusquam temeritate vel susurro extrudi extra canonem oportere.
Quid ille nunc diceret, si viveret in terris, et Lutheros
Calvinosque concerneret opifices bibliorum, qui sua lima politula
et elegantula vetus novumque Testamentum raserint; neque
Sapientiam tantum, sed et alia permulta de canonicorum librorum
ordine segregaverint: ut quidquid ex horum officina non
prodierit, illud ad omnibus phrenetico decreto tamquam incultum
et horridum conspuatur?
Ad hoc tam dirum et exsecrabile perfugium qui descenderunt, ii
certe licet in ore suorum asseclarum volitent, sacerdotia
nundinentur declamitent in concione, ferrum in catholicos,
equuleum crucemque consciscant; tamen victi, abiecti, squalidi,
prostrati sunt: quandoquidem arrepta virgula censoria, veluti
arbitri sedentes honorarii, divinas ipsas tabulas, si quae ad
stomachum non fecissent, obliterant. Ecquis est vel mediocriter
institutus, qui talium cuniculos hostium reformidet? Qui homines
quamprimum in corona vestra, eruditorum hominum, ad eiusmodi
veteratorias artes, tamquam ad familiarem daemonem currerent, non
aurium convicio sed strepitu pedum exciperentur. Quaererem ab
eis, verbi gratia, quo iure corpus biblicum detruncent atque
diripiant? Respondent: non se veras Scripturas exscindere, sed
excernere supposititias. Quo iudice? Spiritu sancto. Hoc enim
responsum a Calvino[11] praescribitur, ut Ecclesiae iudicium, quo
spiritus examinantur, subterfugiat. Cur igitur alios alii
lancinatis, quum omnes eodem Spiritu gloriemini?
Calvinianorum spiritus recipit sex epistolas, quae spiritui non
placent lutherano; freti tamen uterque sancto Spiritu.
Anabaptistae historiam Iobi fabulam[12] appellant, tragicis et
comicis legibus intermixtam. Qui sciunt? Spiritu docente.
Castalio[13] mysticum illud Salomonis Canticum, quod ut
paradisum animae, ut manna reconditum, ut opiparas in Christo
delicias catholici admirantur, nihilo pluris quam cantilenam de
anicula, et cum pedissequis aulae colloquium amatorium venereus
furcifer aestimavit. Vnde hausit? A spiritu. In Apocalypsi
Ioannis, cuius omnes apices excelsum aliquid et magnificum
sonare confirmat Hieronymus,[14] tamen Lutherus[15] et Brentius
et Kemnitius quiddam, nescio quid, difficiles aristarchi
desiderant; eo scilicet propendentes, ut exautoretur. Quem
percontati? Spiritum. Quatuor Evangelia fervore praepostero
Lutherus[16] inter se committit, et prioribus tribus Epistolas
Pauli longe praeferens, "unicum" deinceps "Evangelium Ioannis,
pulchrum, verum, praecipuum" decernit esse nominandum; quippe
qui, quod in ipso fuit, libenter etiam Apostolos suarum rixarum
socios adscripsisset. Quo doctore? Spiritu. Quin etiam iste
fraterculus[17] non dubitavit Evangelium Lucae petulanti stylo
perstringere, quod in eo crebrius bona nobis virtutum opera
commendentur. Quem interrogavit? Spiritum. Theodorus Beza ex
Lucae vigesimo secundo capite : "Hic calix, novum testamentum,
in meo sanguine, qui (calix) pro vobis fundetur, <Greek:
potaerion enchunomenon>," ausus est ut corruptum vitiatumque
traducere, quod haec oratio nullam expositionem, nisi de vino
calicis converso in verum Christi sanguinem, patiatur. Quis
indicavit? Spiritus. Denique quum omnia credant suo quisque
spiritui, nomen sancti Spiritus horribili blasphemia mentiuntur.
Qui sic agunt, nonne se produnt? Nonne facile refutantur? Nonne
in concessu talium virorum, quales estis Academici, tenentur ac
minimo negotio constringuntur? Cum his ego timeam pro fide
catholica disputare, qui pessima fide voces non humanas, sed
aethereas tractavere?
Nihil hic dico, quae vertendo perverterint quamvis intolerabilia
sint, quae accusem. Gregorio Martino, scientissimo linguarum,
collegae meo, qui doctius et plenius hoc praestabit, nihil
praeripio, nec aliis, quibus id laboris esse iam prae manibus
intellexi. Facinorosius crimen est ac tetrius, quod nunc
persequor. Inventos esse doctorculos, qui temulento quodam
impetu in coeleste chirographum involarint; idipsum pluribus
locis, ut maculatum, ut mancum, ut falsum, ut subreptitium
condemnarint; eius partes aliquas correxerint, aliquas
corroserint, aliquas evulserint. Hinc omne propugnaculum, quo
muniebatur, in lutheranos spiritus, tamquam in valla
phantasmatum pictosque parietes commutarint; ne prorsus
obmutescerent, quum in Scripturas, erroribus suis infestas,
impingerent, quas nihilo commodius expedire, quam sorbere
favillas, aut saxa mandere, potuissent.
Haec ergo mihi prima ratio vehemens et iusta fuit quae ubi partes
adversarias umbraticas et fractas ostendisset, animum sane
addidit viro et christiano et in his studiis exercitato, pro
sempiterni Regis diplomate adversus reliquias profligatorum
hostium decertandi.