AD REGINAE ANGLIAE CONSILIARIOS, QUA PROFECTIONIS SUAE IN ANGLIAM
INSTITUTUM DECLARAT, ET ADVERSARIOS AD CERTAMEN PROVOCAT
Quandoquidem, viri ornatissimi, a Germania et Bohemia revocatus,
non sine ingenti vitae meae periculo, in hoc florentissimum
Angliae regnum, dulcissimam patriam meam, tandem aliquando
perveni, pro Superiorum meorum voluntate, Dei gloriam et animarum
salutem promoturus; verisimile esse putavi, me turbulento hoc,
suspicioso ac difficillimo tempore, sive citius, sive aliquanto
tardius, in medio cursu abreptum iri. Quapropter ignarus quid de
me futurum sit, quum Dei permissu in carceres et vincula forte
detrudendus sim, ad omnem eventum scriptum hoc condidi: quod ut
legere, et ex eo causam meam cognoscere velitis, etiam atque
etiam rogo. Fiet enim, ut hac re non parvo labore liberemini, dum
quod multis ambagibus inquirere vos audio, id totem aperta
confessione libere expromo. Atque ut rem omnem, quo melius et
intelligi, et memoria comprehendi queat, compendio tradam, in
novem omnino capita eam dispertiar.
1. Profiteor me, quamvis indignum, Ecclesiae Catholicae
sacerdotem, et iam octo abhinc annis magna Dei misericordia in
Societatem nominis Iesu cooptatum, peculiare quoddam belli
genus sub obedientiae vexillo suscepisse; ac simul me omni
divitiarum, honorum et aliorum huiusmodi bonorum spe, et
habendi potestate, abdicasse.
2. Generalis Praepositi nostri decreto (quod ego tamquam mandatum
coelitus missum, et a Christo ipso sancitum veneror), Praga Romam,
ubi Generalis nostri perpetua sedes est; Roma deinde in Angliam
contendi: qua animi alacritate etiam in quamcumque aliam orbis
terrarum partem, sive ad christianos, sive ad infideles, profectus
fuissem, si me ad eam profectionem superiores mei designassent.
3. Negotium mihi commisum tale est, ut gratis Evangelium
administrem, rudes in fide instituam, flagitiosos a scelere ad
meliorem vitae rationem traducam, errores convellam; et, ut
summatim omnia complectar, pugnae spiritualis signum tuba canam,
atque alacriter adversus foeda flagitia et superbam ignorationem,
qua innumeri cives mei, quos intimis animi visceribus complector,
oppressi iacent, depugnem.
4. Numquam mihi animus fuit, imo et a Patribus, qui me miserunt,
severe prohibitum mihi est, ut ne reipublicae ac politicae huius
regni administrationis negotiis me immisceam: nam et aliena haec
sunt a vocationis meae instituto, et iis animum cogitationesque
meas libenter avoco.
5. Quamobrem vestra clementia fretus, ad gloriam Dei tria non
minus aequa, quam ab omni pacis et tranquillitatis reipublicae
perturbatione aliena, concedi mihi et permitti humillime postulo.
Primum est, ut Dominationes vestrae, pro sua et reipublicae
dignitate, me pro religione disserentem audire non graventur.
Alterum, quod et cumprimis desidero, et maximi momenti esse
arbitror, ut mihi liceat in consessu doctorum, magistorum et
utriusque Academiae virorum insignium, sacrosanctae theologiae
professorum, verba facere. Promitto me catholicae Ecclesiae fidem
invictis rationibus et sacrarum Scripturarum, Conciliorum, Patrum
atque historiarum auctoritate, ac denique ex ipsa tum naturali,
tum morali philosophia efficaciter demonstraturum et defensurum.
Tertium, ut audiar ab utriusque iuris, sive canonici, sive
civilis, peritis, quibus eamdem fidei veritatem, legum, quae
etiamnum vigent, testimonio atque auctoritate comprobabo.
6. Nollem equidem quidquam proferre, quod insolentem
provocationem aut arrogantiam aliquam prae se ferret; quum et
mundo mortuus iam sim, et ex animo paratus promtusque, ut me ad
cuiusvis pedes abiiciam ac vestigia etiam exosculer. Tantus tamen
animus mihi est pro gloria et maiestate Regis mei Iesu
amplificanda, tanta in eius favore fiducia, tanta denique in
causae aequitate et firmissimorum argumentorum ac probationum
robore confidentia, (quum certo sciam nullum protestantium, nec
omnes simul iunctos, nec ullam adversariorum factionem,
quantumvis imperitam multitudinem et grammaticos quosdam
adolescentulos, apud quos insigniter debacchantur, in errorem
inducant, posse dogmata sua disputatione aut tueri aut probare);
ut cum illis omnibus, vel cum eorum quolibet, vel cum
antesignanis ex omni illorum numero delectis, ultro me offeram
congressurum; bona fide protestans eo mihi gratius fore certamen,
quo melius instructi accesserint.
7. Et quoniam Dominus Deus Dominam meam reginam, eximiis naturae,
eruditionis ac regiae educationis dotibus exornare voluit, si sua
Maiestas huiusmodi auditionem, qualem in quinto articulo secundo
loco efflagitavi, sua regali praesentia et benigna attentione
cohonestare dignaretur, sperarem sane, me articulos controversos
optima methodo et perspicuis argumentis ita illustrare, atque ab
omnibus fallaciarum involucris quibus constricti sunt, explicare
posse, ut zelo veritatis et amore, quo sua Maiestas populum
complectitur, mediocriter eius animum inclinarem, quum ad
plurimas res, quae regno suo non parum detrimenti afferunt,
damnandas et reiiciendas, tum ad nos catholicos, misere iamdui
oppressos, maiore aequitate prosequendos.
8. Neque vero dubium mihi est quin vos, ornatissimi consiliari
S. M., quum in maximi momenti negotiis praeclare ac sapienter
agere soleatis, ubi has de fide controversias, quas adversarii
nostri non sine fuco et confuse plerumque pertractant, bona fide
delectas et fuco nudatas perspexeritis, luce meridiana clarius
cognituri sitis, quam solidis et firmis fundamentis fides
catholica nitatur. Et quia e contrario protestantium argumenta
sunt omnino frivola et infirma, quae temporis iniquitate vim
aliquam contra nos habere putantur; futurum spero, ut vestrarum
animarum et innumerabilium aliarum, quae a vestro nutu et
exemplo pendent, miserti, ab huiusmodi falsorum dogmatum
architectis et doctoribus facies vestras animumque ipsum
avertatis, ac nobis, qui vitam nostram pro vesta salute
alacriter profundere parati sumus, aequiori et magis propitia
mente auscultetis. Multae innocentes manus quotidie et sine
intermissione pro vobis in coelum attolluntur. Haec in vos
studia sunt eorum Anglorum, qui in provinciis transmarinis
numquam interiturae posteritatis patres, virtuti et eruditioni
adquirendae dant operam; omninoque secum statuerunt, a salute
vestra promovenda non prius absistere, quam vel animas vestras
Christo lucrifecerint, vel lanceis vestras confixi generose
occubuerint. Et quidem quod ad Societatem nostram attinet, velim
sciatis, omnes nos, qui sumus de Societate Iesu, per totum
terrarum orbem longa lateque diffusi, (quorum continua successio
et multitudo omnes machinationes vestras anglicas facile
superabit), sanctum foedus iniisse ut cruces, quas nobis
iniicietis, magno animo feramus, neque umquam de vestra salute
desperemus, quamdiu vel unus quispiam e nobis supererit, qui
Tiburno[2] vestro fruatur, atque suppliciis vestris
excarnificari, carceribusque squalere et consumi possit.
Iampridem inita ratio est, divinique numinis auspicio inchoatum
certamen; nulla vis, nullus impetus adversariorum superabit. Hac
ratione consita et tradita olim fides est, eadem in pristinam
dignitatem revocari et restitui debet.
Quod si hoc scriptum meum, quod offero, reiicitur, nec benevoli
conatus mei quidquam possint efficere, et pro itinere multorum
millium milliarium vestri causa suscepto, ingratum animum
experiar; id unum agendum mihi supererit, ut vos causamque meam
Deo scrutatori cordium commendem: quem quidem ex animo precor, ut
nobis tantisper gratiam suam impertiri velit, qua ante extremum
remunerationis diem in unam sententiam conspiremus; et ut tandem
aliquando in coelo, ubi nulla erit iniuriarum memoria, amicitia
sempiterna perfruamur.