THE LEGEND OF MICHAEL SCOT—CONCLUSION
The attachment of Michael Scot to his master, the Emperor Frederick
II., may be conceived as acting in a double sense to procure him his
mysterious fame. With the Guelfs, who bitterly opposed that great monarch
and his followers, it of course became a reason for believing him to
have practised the blackest of arts. With the Ghibellines, on the other
hand, who formed the imperial party, and saw a very Arthur in their
famous leader, it served to confirm his character as a Mage and man of
mysterious might.
Commencing then with one of the first, and certainly the most famous
of the authors who have spoken of Scot in this romantic and legendary
style, the observation just made will enable us to understand without
much difficulty the sense of Dante’s reference to the magician. The poet
represents himself as reaching the fourth division of the eighth infernal
circle, when Virgil draws his attention to one of those who suffer there,
and says:
‘Michele Scotto, fù, che veramente
Delle magiche frode seppe il giuoco.’[298]
Dante was a Ghibelline, and must therefore be supposed to have known well
the tradition of commanding supernatural power woven by his party about
the name of Scot. There is, however, a strong element of contempt and
reproof in his lines, and this must be explained by a point of view which
was peculiar to himself. The _Commedia_, and especially the _Inferno_,
where this passage occurs, is nothing if not a retrospect of the past.
In it Dante calls up the mighty dead and subjects them to review; his
principle of judgment being largely, but by no means solely, drawn from
political considerations. Even more decidedly was it moral, and thus,
while in not a few instances he displays the working of party-spirit, in
others he permits himself to part altogether with the current Ghibelline
views.
His reference to Michael Scot, then, is undoubtedly a case of the latter
kind. As a seer whose attention was fixed on the past he was naturally
impatient of those who pretended to unfold the future. Scot, as the
author of prophetical verses, seemed to Dante a fair object for censure,
as one who had degraded the sacred art of the bard to serve the purpose
of a charlatan. He placed him with Amphiareus, with Teiresias and the
other diviners, who, because they sought to pry into the future, appeared
to the poet with their heads turned backward in punishment of their
presumption. An additional proof that this was in fact the reason for
Dante’s harsh dealing with Scot may be seen in the _Dittamondo_ of Fazio
degli Uberti. This poem, composed towards the end of the fourteenth
century, was modelled on the _Divine Comedy_, and expressly formed to
expound it. Here are the lines which correspond in the _Dittamondo_ to
those of Dante relating to Michael Scot:
‘In questo tempo che m’odi contare
Michele Scotto fù, che per sua arte
Sapeva Simon Mago contraffare,
E se tu leggerai nelle sue carte
Le profezie ch’ei fece, troverai
Vere venire dove sono sparte.’
Here the reader will observe that the prophetical writings of Scot are
distinctly mentioned, and we are not left, as by Dante, to infer, merely
from the company in which we find him, the view that was taken by the
poet of his character and fame.
It was to reinforce this unfavourable judgment based on other grounds
that Dante adopted the legend already popular regarding Scot’s magical
studies. In doing so he gave the matter a turn which widely separated
his version of the tale from the prevailing Ghibelline stories, told
no doubt with bated breath, but told on the whole to Scot’s credit. In
thus dealing with the legend Dante made use of a distinction well known
to the Arabs, and now becoming familiar also in the West: that, namely,
which divided the art of magic into the real and the illusory; called by
Eastern magicians _Er Roóhhánee_ and _Es Seémiya_.[299] The former was
noble magic, and acted in power upon high spirits, subduing them to the
magician’s will; being either white or black according to the purpose
that was sought by their aid. The latter, on the other hand, produced no
real effects whatever on material things, but moved altogether in the
sphere of mind. At its highest it gave a mastery, which was perhaps
hypnotic, over the senses of those whom the magician sought to delude.
At its lowest it was the art of the juggler and his apes, cheating eye
and ear by tricks like those which have survived to form our modern
conjuring entertainments.[300] Here the apparatus of the higher magic
was still used, but so as to be degraded and distorted from its original
purpose. The circle now served to secure the mage, not from the assaults
of supernatural beings, but from the indiscreet approach of too curious
spectators. The brazier with its cloud of dense and stupifying smoke
served to affect the senses of the subject; the strange sound of recited
spells to impress his imagination; the magic mirror to fix his attention,
till he became the wizard’s captive and obedient to his every suggestion.
This was the art of _glamour_, as it used to be called, which, in one
sphere, seemed to change a ruinous and cobweb-hung hall into a bower of
delight; in another, made visions of distant places and future times
appear in mirrors or crystals; in yet another, provided the philtres
which provoked love, the ligatures which restrained it, and even dealt
in that accursed spell of _envoutement_ which promised to procure for
jealousy and hatred all their wicked will.
Such then were the _magiche frode_ of which Dante accuses Scot, and it is
easy to see that the sting of the verse lies just here; in the unreality
it attributes to this magician’s art, much as if the poet had called him
in plain prose, ‘no mage, but a common juggler.’ Resenting Scot’s pose as
a prophet, and persuaded of the futility of such dreams in comparison
with the splendid and enduring certainties of his own art, Dante used
that gift with cruel force to convey a similar accusation regarding the
romantic fame of the philosopher, holding him up to the world as no
mighty master of mysterious power, but, in this too, a mere impostor.
The anonymous Florentine, in his comment on the _Divine Comedy_, softens
the matter a little, and at the same time imports into it a confusion of
thought very difficult to unravel, when he says: ‘This art of magic may
be employed in two ways; for either magicians compose by cunning certain
bodies, all compact of air, which yet appear substantial, or else they
show things having the appearance of reality but not in truth real, and
in both these ways of working was Michael a great master.’ There is
an attempt here to vindicate for Scot a higher place than that of the
mere charlatan, but the commentator’s distinction is one not readily or
clearly to be apprehended, and we may greatly doubt if it ever entered
his author’s mind.
The hint thus given was speedily acted upon. For to it, no doubt, we
owe the numerous tales regarding Michael Scot of which Benvenuto da
Imola and the anonymous Florentine speak. Landino gives a specimen, as
follows. During the philosopher’s residence in Bologna he used to invite
his friends to dinner, but without making any preparation for their
entertainment. When the hour struck, and the guests were seated at table,
they found it nevertheless covered with the choicest viands. Their host
would then explain that one dish came from the royal kitchen at Paris,
another from that of the English king, and so on with the rest. Jacopo
della Lana repeats the same story, but with certain variations.[301]
According to this commentator, Michael Scot always kept the best company,
living in all respects as a gentleman and cavalier. In his tricks of
the table he did not spare even his own master, but, while choosing
his boiled meat from Paris, and his roasts from London, would always
procure his _entrées_ from the King of Sicily’s provision. The anonymous
Florentine adds another tale to the same purpose, saying that his guests
once asked Scot to show them a new marvel. The month was January, yet, in
spite of the season, he caused vines with fresh shoots and ripe clusters
of grapes to appear on the table. The company were bidden each of them
to choose a bunch, but their host warned them not to put forth their
hands till he should give the sign. At the word ‘cut,’ lo, the grapes
disappeared, and the guests found themselves each with a knife in one
hand, and in the other his neighbours sleeve. Francesco da Buti adds the
significant note, ‘all this was nothing but a cheat; for they only seemed
to feast, and either did not really do so, or else took the dishes for
something quite other than they really were.’ This is enough to show that
the sense we have given to Dante’s words is one which found favour in
early times.
Boccaccio, commencing his lectures on Dante in the Church of San Stefano
at Florence in October 1373, proceeded in them no further, unfortunately,
than the seventeenth canto of the _Inferno_, so that we are deprived
of his notes on the passage which refers to Michael Scot. In the
_Decamerone_, however, he treats the subject in a passing way; making a
citizen of Bologna speak of the magician’s residence in that town.[302]
Scot, he said, had performed many prodigies there, to the delight of
sundry gentlemen his friends, and at their request had, on his departure,
left behind him two scholars, who kept up fairly the traditions of his
art. This seems to indicate that Boccaccio had in mind the stories told
by the other commentators on Dante, and the tone of his novel supports
the conjecture that he agreed with the great poet and with Da Buti, in
regarding these prodigies as pertaining to the department of fictitious
magic.
More interesting, perhaps, are the tales which involve Michael the
magician with the fates of his great master, Frederick II. In the
_Paradiso degli Alberti_,[303] for example, we read how, at the feast
given by the Emperor to celebrate his coronation at Rome, which had taken
place on November 22, 1220, the company were entertained by a strange
event. They were just in the act of washing their hands before sitting
down to table in the great hall at Palermo. The pages were still on foot
with ewers and basins of perfumed water and embroidered towels, when
suddenly Michael Scot appeared with a companion, both of them dressed
in Eastern robes, and offered to show the guests a marvel. The weather
was oppressively warm, so Frederick asked him to procure them a shower
of rain which might bring coolness. This the magicians accordingly
did, raising a great storm, which as suddenly vanished again at their
pleasure. Being required by the Emperor to name his reward, Scot asked
leave to choose one of the company to be the champion of himself and his
friend against certain enemies of theirs. This being freely granted,
their choice fell on Ulfo, a German baron. As it seemed to Ulfo, they
set off at once on their expedition, leaving the coasts of Sicily in two
great galleys, and with a mighty following of armed men. They sailed
through the Gulf of Lyons, and passed by the Pillars of Hercules, into
the unknown and western sea. Here they found smiling coasts, received a
welcome from the strange people, and joined themselves to the army of
the place; Ulfo taking the supreme command. Two pitched battles and a
successful siege formed the incidents of the campaign. Ulfo killed the
hostile king, married his lovely daughter, and reigned in his stead;
Michael and his companion having left to seek other adventures. Of this
marriage sons and daughters were begotten, and twenty years passed like a
dream ere the magicians returned, and invited their champion to revisit
the Sicilian court. Ulfo went back with them, but what was his amazement,
on entering the palace at Palermo, to find everything just as it had been
at the moment of their departure so long before; even the pages were
still going the rounds with water for the hands of the Emperor’s guests.
This prodigy performed, Michael and the other withdrew and were seen no
more, but Ulfo, it is said, remained ever inconsolable for the lost land
of loveliness and the joys of wedded life he had left behind for ever in
a dream not to be repeated. This tale appears also in the _Cento Novelle
Antiche_,[304] but in that collection the place of Michael Scot and his
companion is taken by ‘three masters of necromancy.’
In the _Pseudo Boccaccio_[305] we find another tale, referring to the
later and less happy period of the imperial fortunes. The scene is laid
in Vittoria, the armed camp which Frederick pitched so long before the
walls of rebellious Parma. The Parmigiani had made a successful sally,
forced the defences of Vittoria, and were plundering the place. A poor
shoemaker of Parma, who made one of this expedition, was lucky enough to
come upon the imperial tent itself. Entering, he found a small barrel,
which he caught up and carried back to his home. On trial it proved to
contain excellent wine, which the shoemaker and his wife drank from day
to day, till at last it occurred to them to wonder why the supply never
came to an end. They opened the barrel to see, and found within it a
small silver figure of an angel with his foot planted on a grape, also of
silver, from which flowed constantly the delicious wine they had so long
enjoyed. ‘Now, this was made by magic art,’ continues the commentator,
‘and by necromancy, and it was Thales, otherwise called Michael Scot,
who contrived it by his skill and power.’ Needless to add that, by this
indiscreet curiosity, the charm was broken, and the generous wine flowed
no longer to gladden the hearts of the shoemaker and his wife.
We have thus traced the development of the legend as far as the close of
the fourteenth century. During the next hundred years no notable addition
seems to have been made to it, nor does it appear to have attained any
further expression of a remarkable kind in the region of pure literature.
But the fifteenth century had by no means forgotten Michael Scot, nor
the tales that embodied his mysterious fame. This, in fact, seems to
have been the period when most of the magical works attributed to the
philosopher’s pen were composed, and commended to the world under the
reputation attaching to so great a name. Such are the spell, which exists
in writing of this age, in the Laurentian Library of Florence,[306] the
_Geomantia_ of the Munich Library,[307] and, perhaps, the _Cheiromantia_.
As, however, a tract on at least one of these latter subjects is
attributed to Gerard of Cremona in the Vatican list,[308] it is possible
there may here have been only some not unnatural confusion between two
authors who were closely associated in much of the literary work they
accomplished in Spain.
To the sixteenth century belongs the mock-heroic poem entitled _De Gestis
Baldi_, composed by the famous macaronic writer Teofilo Folengo, who
wrote under the assumed name of Merlin Coccajo. A considerable passage
in this curious production is devoted to Michael Scot, of whom the poet
speaks in the following terms:
‘Ecce Michaelis de incantu regula Scoti,
Qua, post sex formas, cerae fabricatur imago
Demonii Sathan Saturni facta plumbo
Cui suffimigio per serica rubra cremato
Hac, licet obsistant, coguntur amore puellae.
Ecce idem Scotus qui stando sub arboris umbra
Ante characteribus designet millibus orbem.
Quatuor inde vocat magna cum voce diablos.
Unus ab occasu properat, venit alter ab ortu,
Meridies terzum mandat, septentrio quartum.
Consecrare facit freno conforme per ipsos
Cum quo vincit equum nigrum, nulloque vedutum,
Quem, quo vult, tanquam Turchesca sagitta, cavalcat,
Sacrificatque comas eiusdem saepe cavalli.
En quoque dipingit Magus idem in littore navem
Quae vogat totum octo remis ducta per orbem.
Humanae spinae suffimigat inde medullam.
En docet ut magicis cappam sacrare susurris
Quam sacrando fremunt plorantque per aera turbae
Spiritum quoniam verbis nolendo tiramur.
Hanc quicumque gerit gradiens ubicumque locorum
Aspicitur nusquam; caveat tamen ire per altum
Solis splendorem, quia tunc sua cernitur umbra.’[309]
Here the legend is not only considerably enriched, but it has recovered
much of its original tone. Michael Scot again appears rather as the
mighty mage than as the adroit juggler which Dante had represented him to
be. One would say Folengo had read the spell of Cordova, where a circle
similar to that described by him is actually proposed. The use of magical
images too, on which he insists, is the very art which the Arabian author
of the _Picatrix_ professes to teach.
These then, or such as these, must have been the ‘old wives’ tales’
spoken of by Dempster, who says that store of them passed current in his
day.[310] He was, like Michael Scot himself, a Scotsman long resident
in Italy, who taught in the universities of Pisa and Bologna at the
commencement of the seventeenth century:[311] an origin and situation
very favourable to the knowledge of these stories, both in their Italian
and Scottish form. That they had at an early period become part of the
romantic heritage of Scotland seems very certain. An anonymous author
supplies us with the Italian view of the matter when he says that the
great magician taught the Scots his art to such a degree ‘that they
will not take a step without some magical practice,’ and adds that he
introduced into Scotland the fashion of ‘white hose, and gowns with the
sleeves sewed together.’[312]
Perhaps the best known of these Scottish tales is that which relates how
Michael Scot had a particular spirit as his familiar, and describes the
difficulty he felt in discovering new tasks for his supernatural servant.
Sir Walter Scott says that this story had made so deep an impression,
that in his day any ancient work of unknown origin was ascribed by the
country people either to Sir William Wallace, Michael Scot, or the
devil himself.[313] But, as commonly told, the legend refers to certain
outstanding features of the country which are natural and not artificial;
a fact which may possibly account for its persistence and survival in
this form and not in the others. Michael is said to have commanded his
spirit to divide Eildon Hill into three.[314] The feat was accomplished
in a single night, but, the magician’s instructions being very precise,
and the spirit finding one of the peaks he had formed greater, and
another less than the mean, accommodated the matter very skilfully
by transferring what seems like a spadeful of earth, still visible as
a distinct prominence on the sky-line of the hill. Next night brought
the need for another task, and Michael gave orders that the river Tweed
should be bound in its course by a curb of stone. The remarkable basaltic
dyke which crosses the bed of the stream near Ednam is said to have been
the result of this command. On the third night, finding his familiar
still keen for employment, Scot bade him go spin ropes of sand at the
river mouth. This task proved so difficult as to relieve the magician
from further embarrassment. It is said to be still in progress, and the
successive attempts and failures of the spirit are pointed out as every
tide casts up, or receding, uncovers, the ever-shifting sands of Berwick
bar.
Another Scottish story, borrowed perhaps from the relations between
Michael Scot and Frederick II., and possibly suggested by the
philosopher’s journey in 1230, speaks of a high commission he once held
from the King of Scotland.[315] Some Frenchmen, it is said, had commenced
pirates, and had plundered Scottish ships. The King chose Michael as
his ambassador, sending him to Paris to demand justice and redress.
The magician, however, made none of the ordinary preparations for so
considerable a journey, but opened his _Book of Might_ and read a spell
therein; whereupon his familiar appeared in the form of a black horse,
just as Folengo describes him. In this shape the demon carried his rider
through the air with incredible speed. When the channel lay beneath
them, he asked Michael what words the old wives in Scotland muttered
ere they went to sleep. A less adroit wizard would have simply repeated
the _Paternoster_, and thus furnished the excuse sought by the demon,
who would then have hurled his rider into the sea. Michael, however,
contented himself by sternly replying; ‘What is that to thee? Mount
Diabolus, and fly;’ and, the demon being thus outwitted and compelled,
they presently arrived in Paris. Finding the French King unwilling to
hear his representations, Scot asked him to delay giving a final refusal
till he should have heard the horse stamp three times. At the first
hoof-stroke, all the bells in Paris rang. At the second, three towers in
the palace fell; and the horse had raised his foot to stamp once more,
when the King cried, ‘Hold,’ and yielded him to do as his cousin of
Scotland desired.
A more trivial and domestic tale is that which relates how Michael met
and overcame the Witch of Falsehope.[316] He was then residing at Oakwood
Tower, and, hearing much talk of this woman’s craft, he set forth one day
to prove her. The witch was cunning, and denied that she had any skill
in the black art, but, when Scot absently laid his staff of power upon
the table, she caught it to her and used it upon him with such effect
that he became a hare; in which shape he was hotly coursed by his own
hounds. Taking refuge in a drain, he had just time to reverse the spell
and resume his own form before the hunt reached his hiding-place. Thus
Michael returned to Oakwood with a high impression of his neighbour’s
skill and malice, and fully resolved to have his revenge at the first
opportunity. This occurred next harvest, when, under pretext of sport, he
sent his servant to the witch’s house to beg some bread for the hounds.
Met with the refusal that was expected, the man acted upon his master’s
instructions by privately fixing to the door a scroll containing, amid
magical characters, the following rhyme:
‘Maister Michael Scot’s man
Socht breid and gat nane.’
Meanwhile the witch-wife had returned to her work; which was that of
boiling porridge for the shearers. As soon, however, as Scot’s man had
left the door, she began to run round the fire like one crazy, repeating
as she ran the words of the spell. In a little the harvesters returned
from the field to their dinner, but, as each passed the enchanted door,
the spell took him, and he joined the dance within. Meanwhile Michael
and his men and dogs stood not far off on the hill, whence they could
command a full view of what went on. The last to leave the field was the
goodman, who, suspecting something more than common from the attention
Scot was paying to his house, was too cautious to enter immediately,
as the rest had done. He went to the window, and through it beheld the
orgy, now become terrible, and in the midst of all his wife, half dead
from compulsion and exhaustion, dragged around the house and through the
fire by the bewitched servants. Suspecting how matters stood, he went to
Scot, who, relenting, told him how to remove the spell by entering the
house backwards, and then taking the scroll down from the door. This he
did, and the unearthly dance ceased, but it was long ere those who had
taken part in it forgot the power of the magician, or ventured again to
provoke his resentment.
The northern tales had much to say of Michael’s _Book of Might_,
from which he learned his art, and of his burial-place, where it lay
interred with him. Dempster tells us that, in his boyhood, it used to
be said in Scotland that Scot’s magical works were still extant, but
might not be touched for fear of the powerful demons that waited on
their opening.[317] This form of the legend belongs then to the latter
part of the sixteenth century. In the beginning of the next age, and
precisely in the year 1629, occurred the traditional visit of Satchells
to Burgh-under-Bowness.[318] This author declares that one named Lancelot
Scot showed him in that place something taken from the works of the
mighty magician:
‘He said the book which he gave me
Was of Sir Michael Scot’s Historie;
Which Historie was never yet read through,
Nor never will, for no man dare it do.
Young scholars have pick’d out some thing
From the contents, that dare not read within.
He carried me along the castle then,
And shew’d his written Book hanging on an iron pin.
His writing pen did seem to me to be
Of harden’d metal, like steel or accumie,
The volume of it did seem so large to me
As the Book of Martyrs and Turks Historie.
Then in the church he let me see
A stone where Mr. Michael Scot did lie.
I ask’d at him how that could appear:
Mr. Michael had been dead above five hundred year?
He shew’d me none durst bury under that stone
More than he had been dead a few years agone,
For Mr. Michael’s name does terrifie each one.’
It will be observed that Satchells hesitates here between the title of
knighthood which had been bestowed on Scot for a century past on the
authority of Hector Boëce, and the more authentic dignity of Master which
was really his. He also antedates the philosopher’s lifetime by more than
a hundred years; so that plainly what we have in these verses is legend
and tradition rather than history.
This is probably the latest appearance in literature of the old
stories concerning Michael Scot told in the old way. Naudè[319] and
Schmutzer[320] presently came on the scene, in the late seventeenth and
early eighteenth century, with their critical defences of Scot, all too
imperfectly informed regarding his real reputation. In our own age the
poems of Sir Walter Scott and Rossetti, while serving to show that so
great a name has not been forgotten, breathe, it is plain, an entirely
different spirit. They are but the romantic and sentimental revival of
tales that the poets and their world had already ceased to believe.
Changed habits of thought, reaching and affecting every class of society,
make it useless now to seek in Scotland for any new developments of
the legend of Michael Scot. This is not so certainly true, however, of
the South of Europe; of Italy, Sicily, and Spain, where he was once
a familiar figure. There the slow progress of education has left the
common people still in possession of much legendary lore, and even of
the living faculty by which in past ages such tales have been formed.
To ascertain what an Italian story-teller in the present year of grace
would make of the name and fame of Michael Scot were clearly a curious
and interesting inquiry. It is one which, on actual trial, has yielded
two tales differing considerably from any hitherto published.[321] As
these are certainly the very latest additions to the legend, they deserve
a place here at the close of our collection. Freely rendered into English
they run as follows:
‘Mengot was a notable astrologer and magician. Mengot was his true
name,[322] but he had many surnames besides; among which was that of
Scotto. This name of Scotto was given him by a princess. One night the
Prince, her husband, happened to be in a company where the talk turned
on the virtue of women, and the Prince said he would put his hand in the
fire if his wife were not faithful to him; so sure was he of her virtue.
Then spoke up another of the company, who made light of the caresses and
compliments with which women use to deceive, and told a tale for the
Prince’s warning. “There was once a man,” said he, “who thought as you
do, dear Prince; for he took his wife for a pattern of virtue, and would
have pledged, not his hand only, but his very life that she was so. It
happened, however, that he had a friend who knew of the wizard whom they
call Mengot, dwelling without the Croce Gate of Florence, and having
his house below the ground, closed by a flat stone of the field so as
to be secret. Those who would inquire of him must pass to the place and
cry ‘Mengot! Master Mengot! I seek a favour of thee, and, if thou tell
me true, I shall not stint thy reward;’ whereupon he doth straightway
appear. This then was what the friend of the too confident husband did,
for he summoned Mengot, and, in presence of all, said to him: ‘Tell me
the truth, and whether the wife of this gentleman deserves his confidence
or not.’ After some thought, the wizard replied, ‘Do you wish a true
answer, or one made to please? I should be sorry to hurt the husband’s
feelings.’ When all desired to have the truth, Mengot told them that
the lady in question had gone to a place in the Via Calzaiuoli where
disguises were arranged, and that she would be found next day dressed as
a servant in the course of carrying on a vulgar intrigue in the Ghetto.
Now all this was verified; for the wizard told them even the very house
in the Via delle Ceste where she would be found with her lover, and it
proved to be exactly as he had said.” When this tale was done, all who
heard it cried that Mengot should be summoned again, to see whether the
Princess were faithful or not. So they called him, as had been done in
the other case, but with the same result; for here also the Prince’s
confidence had been misplaced, and that in a high degree. Then said the
Princess, between rage and shame, “Hast thou scotched me this time; but
next time I will scotch thee.”[323] She straightway sought a witch, said
to be more powerful than Mengot himself, and, telling what had happened,
promised her gold by handfuls if she would revenge her on the wizard. The
woman told her to be easy, for she would arrange the matter. She paid
Mengot a visit as if to take his advice, and, stealing his magic rod,
struck the ground three times, whereupon Mengot was turned into a hare,
and fled from his habitation. Having foreseen, however, by his art that
such danger might arise, Mengot had prepared a pool of enchanted water at
his door. Into this he now leaped, and by its virtue was able to resume
his proper form. The first thing he did was to seek the magic rod, and,
finding it still in his house, he struck the witch on the head. She
became a skinless[324] cat, and in that form haunted the guilty Princess
for her sins; while Mengot was ever afterwards distinguished by the name
of Scot.’
The second tale is to this effect:
‘Michael Scotti the wizard was a mighty master of witchcraft. There came
to him one day a young lady, richly dressed, and wearing a thick veil.
She told him that she wished to become a witch that she might cast a
spell upon the child of a man who had forsaken her for another woman,
now his wife; for she said that to bewitch this child would be the best
revenge she could have. Michael was willing to content her; but we must
here remark that wizards and witches gain their power, either at birth
or as a legacy from some dying person who has the gift. In either of
these cases, when the wizard or witch takes the form of an animal, both
body and soul are present wherever the form may appear. If, on the other
hand, any one becomes a witch of her own desire, as in the case before
us, her spirit may move and act under such a form, but her body lies all
the while where she left it. But to our tale.
‘Michael accordingly took his Magic Book, and the skin of a cat, and
kindling some hempen fibre[325] in an earthen pot, he commenced to read
his spells, which had such effect that the spirit of the young lady
entered into the skin of the cat. In the form of that animal she then
went about her business, while her body remained still in the chair
where she was sitting. At her return the wizard read again in his book,
whereupon the spirit of the new-made witch returned to her body as
before. Michael gave her a book of this kind, and the skin he had used,
and every night she turned herself into a witch, and became so wicked as
to cast ill upon many children, and even on an infant brother of her own.
‘Thus the sorceress was hardly entered on her power ere she brought about
the death of her rival’s child, and killed many others, but an end was
presently put to these ill-doings. Her brother, whom she had bewitched
out of jealousy, wasted away, and the parents were in despair, as none of
the physicians whom they consulted could understand the case. One morning
the child told them he had suffered much during the night from a cat,
which leaped upon his bed, howled, and played the most frightful antics.
They then began to suspect witchcraft, and resolved that the household
should watch during the next night. On the stroke of twelve a cat was
seen coming out of their daughter’s room. One of the servants gave chase,
and another went into the room, fearing that the young lady had also been
bewitched, and saw her lying on the bed as cold as marble. The cry arose
that she was killed. The parents, mad with grief, made after the cat to
destroy it, but with leaps and bounds, it kept them busy all night as
if they had been huntsmen chasing a hare, and all in vain. As the bells
began to sound for matins the cat ran into the young lady’s room, and
the mother, beating her brow, exclaimed: “she who has bewitched my son
is none other than his sister.” Rushing into the room they found her,
no longer like a dead body, but all panting from the night-long chase.
Her mother searched all the corners, and finding the book and earthen
pot, bade throw them into the Arno. They then besought their daughter to
undo the mischief she had wrought upon her brother, and so many more,
and to promise she would never do the like again; but to nothing of this
would she consent. Then they threw her out of window in fear and to the
breaking of her bones. The servants came and took her up; laying her on
her bed again; telling her to heal her brother. Not even in the last
moments of life, however, would she repent. She could not die till Mengot
had read for her a spell of loosing, and on him therefore she still lay
crying. The servants told this to her parents, who bade put horses to
the carriage and fetch the wizard, who was presently with them. First
he commanded her to cure her brother, and then he read for her in his
Magic Book that she might be loosed, and so she died. But when the skin
and earthen pot were cast away, they sank straight underground. Thus the
witch, who still came back every night to get the skin, and take the form
of a cat, found all her magic art in vain; for Michael Scotti had taken
her power away.’
‘Desinit in piscem mulier formosa superne!’ To such vain and trivial
conclusions has a reputation, justly renowned in its own day, been
reduced in ours. Michael Scot, now become a _troglodyte_, lifts his head
timidly and occasionally from a den in the Florence fields; he who, while
alive, filled Europe with his fame, and, by his _Averroës_, ruled the
schools of Padua as late as the seventeenth century. If a remedy is still
to be had for this, the fruit of Guelphic rancour, it must be found in
the direction we have sought to keep throughout these pages: that of a
serious and impartial study of Scot’s life, and of those labours of his
in philosophy and science which are so really, though remotely, connected
with the intellectual attainments of our own times.
APPENDIX
APPENDIX I
✠ Experimentum Michaelis Scoti nigromantici.[326]
Si volueris per daemones haberi scientem, qui in forma magistri ad te
veniet cum tibi placuerit, expedit tibi primo habere quandam cameram
fulgentem et nitidam, in qua nunquam mulier non conversetur, nec vir ante
inchoationem triginta diebus, computato itaque tempore taliter quod xxxj
die fit luna crescens[327] –o– ☿ eius hora, castus per septimanam, rasus
totus, ac etiam lotus, necnon vestimentis albis indutus. Solus in ortu
solis, in quo, et ipsa hora ☿ habeas quoddam vas in quo sit lignum
aloes camphora et cipressum cum igne, ex quibus fiat fumus, et primo te
totum suffumiga, scilicet primo faciem, deinde alia, postea etiam totam
cameram. Quo facto, habeas oleum bacharum et totum te unge a capite
usque ad pedes, hoc facto, volve te primo versus 🜚 ortum, et sic dic,
flexis genibus: O admirabilis et ineffabilis et incomprehensibilis, Qui
omnia ex nihilo formasti, apud quem nihil impossibile est, te deprecor
cum humilitate vehementi ut mihi, famulo tuo tali, tribuas gratiam
cognoscendi potentiam tuam, Qui vivis et regnas cum Deo Patre per omnia
saecula saeculorum, Amen. Praesta quaesumus mihi tutellam angeli tui,
qui me custodiat, protegat, atque defendat, et adjuvet ad huius operis
consummationem, et faciat me potentem contra omnes spiritus ut vincam
etiam dominer eis, et ipsi adversus me terrendi vel laedendi nullam
habeant potestatem, Amen, [here follow verses 25-28 of Psalm 119.]
Similiter versus occasum, meridiem, et septentrionem, et debes scire
quod, quando vertis te, debes te totum expoliare nudum, deinde dicere has
orationes: quo facto, debes te induere dicendo hunc psalmum, [Psalm 76:
1-.] usque _quomodo cogitatio hominis_, etc. quo dicto, et inducto, dic
tu haec verba [Psalm 37: 30.] Quibus dictis habeas unum frustrum panni
albi de lana, quae nunquam fuerit in usu, et habeas quandam columbam
albam totam vel –o– cuiuscumque coloris sit, et trunca eius collum, et
collige eius sanguinem in vase vitreo, et de dicta columba sive –ͨoͦ–ͬ
sanguinando dictum cor in 1º. o. Fac cum dicto corde cruentato, in dicto
panno, circulum, ut apparet inferius, quo facto, intra circulum cum ense
in manu: qui ensis debet esse lucidissimus, cum quo ense avis caput debet
truncari ut dictum est, et ipsum tenendo per cuspidem, aspiciendo versus
orientem, dic sic: O misericordissime Deus, Creator omnium, et omnium
scientiarum Largitor, Qui vis magis peccatorem vivere, ut ad penitentiam
valeat pervenire, quam ipsum mori sordidum in peccatis, Te deprecor toto
mentis affectu ut cogas et liges istos tres demones, videlicet Appolyin,
Maraloch, Berich, ut debeant per virtutem et potentiam tuam mihi obedire,
servire, et parere, sine aliquo fraude, malignatione vel furore, in
omnibus quae praecipio: Qui vivis et regnas in unitate Spiritus Sancti,
Amen. Debet haec enim oratio dici novies versus orientem, deinde debes
dicere, Appolyin, Maraloch, Berich, Ego talis vos exorcizo et conjuro
ex parte Dei Omnipotentis Qui vos vestra elatione jussit antra subire
profundi, ut debeatis mittere quendam spiritum peritum dogmate omnium
scientiarum, qui mihi sit benivolus, fidelis, et placidus ad docendum
omnem scientiam quam voluero, veniens in formam magistri ut nullam
formidinem percipere valeam, fiat, fiat, fiat. Item conjuro vos per
Patrem et Filium et Spiritum Sanctum ut per haec sancta nomina quorum
virtute ligamen, scilicet Dober, Uriel, Sabaoth, Semonyi, Adonayi,
Tetragramaton, Albumayzi, Loch, Morech, Sadabyin, Rodeber, Donnel,
Parabyiel, Alatuel, Nominam, et Ysober, quatenus vos tres reges maximi
et mihi socii, mihi petenti, unum de subditis vestris mittere laboretis,
qui sit magister omnium scientiarum et artium, veniens in forma humana,
placibilis aplaudens mihi et erudens me cum amore ita et taliter quod in
termino xxxta dierum talem scientiam valeam adipisci, promittens post
sumptionem scientiae dare libi licentiam recedendi, ut hoc etiam totiens
dici debet. Hac oratione vero dicta, ensem depone et involve in dicto
panno, et facto vasiculo, cuba super ipso ut aliquantulum dormias. Post
sompnum vero surge et induas te: quia facto vasiculo homo se spoliat
et intrat cubiculum ponendo dictum vasiculum super capite. Est autem
sciendum quod dictis his conjurationibus somnus acculit virtute divina,
in somno autem apparebunt tibi tres maximi reges, cum famulis innumeris
militibus peditibus, inter quos est etiam quidam magister apparens, cui
ipsi tres reges jubent ad te ipsum venire paratam. Videbis enim tres
reges fulgentes mira pulcritudine, qui tibi in dicto sompno viva voce
loquentur dicentes, Ecce tibi Domini quod multotiens postulasti, et
dicent illi magistro, Sit iste tuus discipulus quem docere tibi jubemus
omnem scientiam sive artem quam audire voluerit. Doce illum taliter et
erudi ut in termino xxx dierum in qualem scientiam voluerit, ut summus
inter alios habeatur:[328] et ipsum audies et videbis eum respondere,
dictum mei libentissime faciam quicquid vultis. His dictis reges abibunt
et magister solus remanebit, qui tibi dicet, Surge, ecce tuus magister.
His vero dictis, excitaberis statim et aperies occulos et videbis quendam
magistrum optime indutum, qui tibi dicet, Da mihi ensem quem sub capite
tenes. Tu vero dices Ecce discipulus vester paratus est facere quicquid
vultis; tamen debes habere pugillarem et scribere omnia quae tibi dicet.
Primo debes quaerere, O magister, quod est nomen vestrum: ipse dicet, et
tu scribes; secundo, de quo ordine, et similiter scribe: his scriptis,
dabis ensem, quo habito, ipse recedet dicens, Expecta me donec veniam:
tu nihil dices. Magister vero recedet et secum portabit ensem, post
cuius recessu tu solves pannum, ut apparet inferius,[329] etiam scribes
in dicto circulo nomen eius scriptum per te, et scribi debet etiam cum
supradicto, O, quo scripto involve dictum pannum et bene reconde: his
factis debes prandere solo pane et pura aqua, et illa die non egredi
cameram et cum pransus fueris accipe pannum et intra circulum versus
Appolyim et dic sic, O rex Appolyim magne potens et venerabilis ego
famulus tuus in te credens, et omnino confidens, quia tu es fortior, et
valens per incomprehensibilem majestatem tuam, ut famulus et subditus
tuus talis, magister meus, debeat ad me venire quam citius fieri potest,
per virtutem et potentiam tuam quae est magna et maxima in saecula
saeculorum, Amen. et similiter dicere versus Maraloth, mutando nomen, et
versus Berith similiter, his dictis accipe de dicto sanguine et scribe in
circulo nomen tuum cum supradicto corde ut hic apparet inferius. Deinde
scribe cum dicto corde in angulis panni illa nomina ut hic apparent. Si
autem sanguis unius avis non tibi sufficeret, potes interficere quot
tibi placent: quibus omnibus factis, sedebis per totum diem in circulo
aspiciens ipsum, nihil loquendo; cum vero sero fuerit, plica dictum
pannum spoliato, et intra cubiculum ponendo ipsum sub capite tuo, et
cum posueris dici sit plana voce, O Appolyin, Maraloch, Berich, Sathan,
Belyal, Belzebuch, Lucifer, supplico vobis ut precipiatis magistro
meo, nominando eius nomen, ut ipse debeat venire solus ante eras ad me,
et docere me talem scientiam sine aliqua alia fallacia, per Illum Qui
venturus est judicare vivos et mortuos et saeculum per ignem, Amen. Cave
igitur et praecave ne signum ✠ facias, propter magnum periculum. In
sompno scies quia videbis magistrum tota nocte loqui tecum, interrogans
a te qualem scientiam vis adiscere, et tu dices, talem. Itaque ut dictus
est tota nocte cum eo loqueris. Cum itaque excitatus fueris in ipsa
nocte, surge et accende candelam, et accipe dictum pannum et dissolve,
et sede in eo, scilicet in circulo, ubi nomen tuum scriptum est, ad tuum
commodum, et voca nomen magistri tui, sic dicens, O talis de talis (sic)
ordine, in magistrum meum datum per majores reges tuos, te deprecor
ut venies in forma benigna ad docendum me in tali scientia, quia sim
probīor omnibus mortalibus docens ipsam cum magno gaudio, sine aliquo
labore, ac omni tedio derelicto. Veni igitur ex tuorum parte majoris
qui regnat per infinita saecula saeculorum, Amen, fiat, fiat, fiat. His
itaque dictis, ter aspicias versus occidentem, videbis magistrum venire
cum multis discipulis, quem rogabis ut omnes abire jubeat, et statim
recedent: quo facto, ipse magister dicet quam scientiam audire desideras;
tu dices talem, et tunc incipies, memento enim quia tantum adiscens
memoriae commodabis et omnem scientiam quam habere volueris adisces in
termino xxx dierum. Et quando ipsum de camera abire volueris, plica
pannum et reconde, et statim recedet: et quando ipsum venire volueris,
aperi pannum, et subito ibidem apparebit continuando lectiones. Post
vero terminum xxx dierum, doctus optime in illa scientia evades, et
fac tibi dare ensem tuum, et dic ut vadat, et cum pace recedat. Debes
iterum dicere cum pro alia ipsum invocabis habenda scientia, quod tibi
dicet ad tuum libitum esse paratum. Finis capituli scientiae. Explicit
nicromantiae experimentum illustrissimi doctoris Domini Magistri
Michaelis Scoti, qui summus inter alios nominatur Magister, qui fuit
Scotus, et servus praeclarissimo Domino suo Domino Philipo Regis Ceciliae
coronato; quod destinavit sibi dum esset aegrotus in civitate Cordubae,
etc. Finis
APPENDIX II
Fondo Vaticano 4428, ms. perg. in fol. saec. xiii. cum min.
p. 1 recto. ‘Incipit Logica Avicennae. Studiosam animam meam
ad appetitum translationis lib. avicennae quem asschiphe i.
sufficientiam nuncupavit invitare cupiens, et quaedam capitula
… in latinum eloquium ex arabico transmutare.’ Then follows
a column and a half commencing: ‘Dixit abunbeidi filius ab,’
(? avicennae) which seems to give an account of the manner in
which he was wont to compose. At the middle of col. 2 begins a
new paragraph:—‘Dixit princeps abualy alhysenni filius abdillei
filius sciue’ noted in the margin as: ‘Vita avicennae.’ This
closes at the middle of the first col. of p. 1, verso.
p. 8 recto. A footnote says ‘translatus ab auendbuch de libro
avicennae de logico.’
p. 9 recto. ‘Incipit collectio secundi libri sufficientiae a
principiis ph’ici prologus. Dixit princeps Avicenna. Postquam
expedivimus nos auxilio dei.’ A short prologue follows extending
to three-quarters of a col. Then follows the treatise: ‘Iam nosti
ex tractatu.’ It closes on p. 20 _recto_ with the words ‘per se
notae sunt. Explicit liber phisicorum avicennae Amen.’
p. 20 verso. ‘Incipit liber Avicennae de celo et mundo, seu
collectiones expositionum ab antiquis graecis in librum
Aristotelis. Expositiones autem istae in quatuordecim continentur
capitulis. Per unum quod corpus perficiens.’ This tract closes on
p. 27 recto. with the words ‘completum xv capitulum, et ideo
completione completus est liber totus, et laus sit creatori
nostro et largitori … et sic pax et salus omni animae modestae et
benignae. Amen.
p. 27 verso. ‘Incipit particula prima Methaᶜᵉ avicennae cap.
1. de inquisitione … ad hoc ut ostendatur ipsam esse de numero
scientiarum liberalium. Avicenna de philosophia prima, sive
scientia prima divina. Postquam autem auxilio Dei explevimus
tractatum scientiarum logicalium et naturalium et doctrinalium,
convenientius est accedere ad cogitationem intentionum
spiritualium.’
p. 78 recto. The Metaphysica end here with the words:—‘quia
ipse est rex terreni mundi, et vicarius dei in illo. Completus
est liber. Laudetur deus super omnia … quem transtulit diaconus
gundissalui archidyaco’ tholeti de arabico in latinum.’
p. 78 verso. ‘Incipit liber primus Avicennae de anima et
dicitur sextus de naturalibus. Reverentissimo tholetanae sedis
archiepiscopo et yspaniarum primati Johannes Avendaut israelita
philosophus gratiam et vitae futuris obsequium.’ … ‘Incipiunt
capitula totius libri. Liber iste dividitur in partes.’ …
‘Ordinatio librorum Avicennae. Iam explevimus in primo libro.’ …
p. 79 recto. ‘Capitulum 1. Dicemus ergo …’ The De Anima closes on
p. 114 verso. with these words: ‘sicut postea scies cum loquitur
de animalibus. Explicit sextus naturalium Avicennae. Deo gratias
et nunc et semper Amen. Qui scripsit hunc librum Dominus
benedicat illum. Ffinito libro sit laus et gloria Christo.
Incipit sermo de generatione lapidum Avicennae. Terra pura non
fit lapis quia continuationem non facit.’ The second chapter is:
‘De generatione montium’ and the third ‘De generatione corporum
mineralium.’ In the latter chapter occurs the curious passage:
‘Sciant autem artifices alkimiae … et salem amoniacum’ which we
have translated on p. 74.
p. 115 recto. The short tract on minerals closes at the foot
of this page with the words: ‘exhibere res quaedam extraneae.
Explicit vere.’
p. 115 verso. is blank.
p. 116 recto. ‘De animalibus Avicennae. Frederice, romanorum
imperator, domine mundi, suscipe devote hunc librum michaelis
scoti ut sit gratia capiti tuo et torques collo tuo. Incipit
abbreviatio avicennae super librum animalium aristotelis. Et
animalia quaedam communicant in membris, sicut equus et homo.’
The treatise closes on
p. 158 recto, in the usual way: ‘sed de dentium utilitatibus jam
scis ex alio loco. Completus est liber avicennae de animalibus
scriptus per magistrum henricum coloniensem ad exemplar magnifici
imperatoris domini frederici apud meffiam civitatem Apuliae ubi
dominus imperator eidem magistro hunc librum permissum comodavit
anno domini mº ccº xxxijº in vigilio beati laurentii in domo
magistri volmari medici imperialis liber iste inceptus est et
expletus cum adiutorio iesu christi qui vivit.…
Frenata penna, finito nunc avicenna
Libro Caesario gloria summa Deo
Dextera scriptoris careat gravitate doloris.’
In the second col. of this page commences the arabo-latin
glossary (_see_ facsimile):—
‘Ex libro animalium aristotelis domini imperatoris in margine.’
‘Passer dicitur pscipsci,’
‘Rumbus. sciathi.’
‘Delfinis, delfinus.’
…
‘Fehed. leopardus.’
…
‘Ex libro secundo.’
…
‘Ex tertio libro.’
…
‘Glosa magistri al.’ ‘Explicit anno domini mº ccº x.’
…
Fondo Vaticano 2089 ms. in fol. perg. finiss. saec. xiii. The first
265 pages of this volume contain the _De Causis_ (pp. 1-5) and the
following commentaries by Averroës: _De coelo et mundo_ (pp. 6-195);
_De generatione et corruptione_ (pp. 195-254); on the fourth book of
the _Meteora_ (pp. 254-260); _De substantia orbis_, (pp. 260-265). Then
follow the commentaries by Avicenna in this order:—
p. 266 recto. ‘Titulus, Collectio secunda libri sufficientiae
avicennae principis philosophi. Prologus. Dixit princeps,
Postquam expedivimus nos auxilio dei ab eo quod opus fuit.’ …
‘Liber primus de quaestionibus et principiis naturalium Capitulum
de affligenda via qua pervenitur ad scientiam naturalium per
principia eorum. Iam scisti ex tractatu.’
p. 282 verso. ‘et consummate certo fine cessabit interrogatione.
Completus est primus tractatus de naturalibus cum auxilio Dei et
gratia. Incipit tractatus secundus de motu et de quiete et de
consimilibus. Capitulum de motu. Postquam perfecimus librum de
principiis.’
p. 306 verso. ‘cuius tempus non habet (?) esse initium. Completa
est pars secunda de collectione naturalium. Et ei qui dedit
intelligere gratiae sint infinitae. Pars tertia de hiis quae
habent naturalia ex hoc quod habent quantitatem. Prologus de
qualitate tractandi precipue in hoc libro. Naturalia sunt
corpora.’
p. 307 recto. ‘et haec propositiones per se notae sunt. Explicit
liber sufficientiae avicennae. Prologus in sextum naturalium
Avicennae. Reverentissimo toletanae sedis archiepiscopo et
yspanorum primati auendeueth israelita philosophus gratiam et
vitae futuris obsequium.… Quapropter, domine, jussum vestrum
de transferendo librum avicenae (cod. 4428 p. 78 verso reads
_aristotelis_) philosophi de anima effectui mancipare curavi
ut vestro munere et meo (4428 _nostro_) labore latinis fieret
certum quod hactenus extitit incognitum scilicet an sit anima,
et quid et qualis sit, secundum essentiam rationibus verissimis
comprobatum. Haberis (4428 _habes_) ergo librum vobis precipiente
(4428 _percipientibus_) et me (4428 omits _me_) singula verba
vulgariter proferente et dominico archidiacono singula in latinum
convertente ex arabico translatum quo quidquid aristotelis dixit
in libro suo de anima et de sensu et sensato et de intellecto et
intellectu ab auctore libri scias esse collectum. Unde postquam
deo volente hunc habes. In hoc illos tres plenissime vos habere
non dubiteris.’
p. 307 verso. ‘Incipit sextus de naturalibus auicenae translatus
a magistro Girardo cremonensi de arabico in latinum in toleto.
Iam explevimus in primo libro.’ … ‘Capitulum in quo affirmatur
esse anima et diffinitur secundum quod est anima. Dicemus igitur
quia quod primum.’
p. 315 verso. ‘Expleta est pars prima sexti libri de collectione
naturalium. Incipit pars secunda eius. Capitulum de certificando
virtutes quae sunt propriae animae vegetabilis. Incipiemus nunc
notificare sigillatim.’
p. 322 recto. ‘Completa est pars secunda sexti libri de
collectione naturalium. Deo sit gratia. Incipit pars eius tertia
de visu. Debemus loqui de visu.’
p. 335 recto. ‘non habet sensum communem ullo modo. Completa est
pars tertia sexti libri de naturalibus, Deo sint gratiae. Incipit
iiij vj libri de naturalibus. Capitulum in quo est verbum commune
de sensibilibus interioribus quos habent animalia. Sensus autem
qui est communis.’
p. 344 verso. ‘et hic est finis eius quod transtulit Auohaueth
ex capitulis illius libri ad hunc locum huius libri de anima.
Completa est quarta pars sexti libri de naturalibus auxilio Dei.
Incipit pars quinta libri eiusdem. Capitulum de proprietatibus
actionum et passionum hominis, et de assignatione contemplationis
et actionis. Quoniam jam explevimus tractatum de virtutibus
sensibilibus.’
p. 356 verso. ‘quorum quaedam attrahunt materiam et quaedam
expellunt sicut postea scies cum loquitur de animalibus.
Completus est liber de anima qui est sextus liber collectionis
secundae de naturalibus. Et ei qui dedit intelligere sint gratiae
infinitae. Post hunc sequitur liber septimus de vegetabilibus et
viijº de animalibus qui et finis scientiae naturalis. Post ipsum
autem sequitur collectio tercia de disciplinalibus in quatuor
libris, seu arismetica, geometria, musica, astrologia, et post
hunc sequitur liber de causa causarum.’ Then follows an index to
the chapters of the _De Anima_ which ends the whole codex on p.
357 recto.
I have thought it well to give this complete account of these two
remarkable manuscripts not only because they show the exact place held
by the _De animalibus_ in the body of commentaries written by Avicenna,
but also on account of the view they give of the translations made by
the early Toledan school. In this respect they serve in some measure
to correct and extend the conclusions of Jourdain. It is evident, for
instance, that Avendeath did not finish translating the _De Anima_, but
only proceeded in it as far as the end of the fourth part.
APPENDIX III
I have thought it best to print these parallel texts with
as close adherence to the manuscript as is consistent with
intelligibility, and they therefore appear in these pages with
all the mistakes of the copyist.
[I have re-arranged the paragraphs of this treatise so as to
fall opposite the corresponding parts of the Liber Luminis, but
have numbered them according to their original order so that by
following the numbers the book can be read in its own proper
form.]
Transcriber’s Note: The author’s decision described in the above
paragraph is impossible to replicate in this e-text, which does
not have opposite pages! So the Liber Luminis is here presented
in full first, followed by the full text of the Liber Dedali
Philosophi (with the paragraphs in the author’s chosen order).
Use of the HTML version may allow for a better comparison.
LIBER LUMINIS LUMINUM
Riccardian Library, Florence, L. III. 13, 119, p. 35 verso, middle of 2nd
col.
Incipit liber luminis luminum translatus a magistro michahele scotto
philosopho.
Cum rimarer et inquirerem secreta nature ex libris antiquorum
philosophorum qui tractaverunt de natura salium alluminum et omnium
corporum et spirituum minere pertinentium nullum inveni qui completam
dixisset doctrinam. Quedam tamen utilia extraxi et ea secretis nature
adiunxi procedo (?) quidem brevitati et addendo quae utilia sunt in
hac arte que alkimia nuncupatur. In quo talia continentur Invencio (?
Intencio) causa intentionis et utilitas. Invencio (? Intencio) eius est
tractare de transformatione metallorum secundum quod hermes dixit parum
enim desint marti quod non fiat luna non desint aliud nisi quod non
fiat tanta decoctio in eo sicut luna. Et notum est quod sicut 7 sunt
metalla ita 7 sunt planete et quodlibet metallum habet suum planetam.
Dixerunt ergo philosophi quod aurum est filius solis Argentum filius lune
Aes filius veneris Argentum vivum filius mercurii stagnum filius jovis
Plumbum filius Saturni Ferrum filius martis. Causa intentionis est ut
ex tali mutatione nobiliora fient metalla. Utilitas quod habita notitia
huius libri qui lumen luminum appellatur transfigurari possit mars in
lunam et venus in solem et constringere omnes spiritus volantes. Quorum
quaedam sunt subtilia et quaedam volativa. Volant enim sicut sulphur et
arsenicum et ex illis est etiam argentum vivum. Sed primo de salibus
loquamur 2º de alluminibus 3º de atramentis, 4º de pulveribus. Salium
autem sunt diversorum specierum scilicet Masse Alcali Rubeum Armoniacum
Nitrum salsum Agrum Allebrot albo et communis.
PRIMO DE SALE COMMUNI.
Sal autem commune convenientior est omnibus salibus scilicet marti. Dixit
philosophus quod [si] quisquis ipsum prius ipsius separationem acceperit
et quater per atramenta transire fecerit postea cum ana sui ydragor
sublimati in aquam redire fecerit ac coagulati quod es [sic pro “aes”]
cum ipso mirabiliter dealbabit et isto fit sal tostum quod tali modo fit.
℞ ex eo libram. 1. et pone in patellam ferream et combure sufficienter et
iste est sal tostus.
Sal masse ponit qualiter sal in massam naturaliter redactus ut gemma
Alexandrinus ungarricus Sardonicus et hermoni (?).
Sal autem alkali est nobilior omnibus salibus excepto sali alebrot facit
autem coagulare alios sales. Iste autem sal fit de herba salsifera que
juxta mare complicatis foliis invenitur, sive de allumine gattivo quod
extrahitur de supradicta herba. Salem autem alkali prius ipsius meram
separationem si quis ter per atramenta transire fecerit et eodem modo de
communi masse armoniaco egerit ipsius quoque in unum redactis iterum per
atramenta transire fecerit ac cum ana sui ydragor in aquam redire fecerit
et coagulaverit quod convertet martem in lunam et constringet omnes
spiritus volantes.
Iste autem sal inter reliquos sales retinet naturam vetetabilitatis et
minere.
DE SALE RUBEO
Dictis de salibus et eorum virtutibus sequitur de sale rubeo sive Indico.
Dicitur autem Indicum eo quod apportatur de India est enim durissime
odorifere nature rubedine quadam cum citrinitate participans. Habet autem
fortem virtutem super venerem rubificandam et dando ei colorem bonum.
Verum est quod hoc non facit per se solum sed cum tercia parte sui salis
alebrot rubei et virtute pulveris talparum[332] et camfore et masticis
et virtutis omnia simul terantur et cum urina taxy vel gāgelis usque
7 distemperetur et cum hoc pulvere venerem tinges martemque in lunam
transmutat.
DE ARMONIACO
Sal autem armoniacum est magne virtutis quoniam ex fumositate eq. ā (_sic
pro_ fimositate equorum) fit est autem multiplex naturale et fictitium.
Naturale aliud album aliud rubeum. Album longus est super quem lamina
velociter currit. Rubeum rotundum est et sale alebrot rubeo affiliatur
velociter enim currit sine fumi emissione super laminam. Primus in lunam
secundus in solem cum ana sui pulveris talparum super omnia metalla per
optime laborat. Ficticium etiam secundum predictos modos diversificatur
ad optinendam supradictam virtutem.
DE SALE NITRO SALSO
Sal nitrum est multiplex. Est enim nitrum qui est pulvis niger. Est etiam
sal nitrum allexandrinum et Indicum sive rubeum salsum isti similiter in
massa lata reducti funditur et findere facit.
Est etiam nitrum salsum de isto due sunt maneries folliatum ut talcum.
Alter depillatur ut allumen de pluma in eo autem est salsedo cum
punctuositate et magnus philosophus [dicit] quod si quis acceperit ex eo
ʒ · 1 · et tantundem pulvis talparum et exsiccaverit cum urina tassi sive
gāgelis convertet martem in lunam et constringet omnes spiritus volantes.
Item tolle de predicto pulvere ʒ · 1 · et 5 et callaminare et trita simul
et incorpora cum urina tassi vel gāgellis usque 9 cum isto pulvere super
omnia metalla in solem obrigō laborare possis.
℞ Sossile rubificate ʒ · 1 · gutte rubee ʒ · 1 · et 5 pulvis talparum ʒ
· 1 · et parum nitri salsi ac simul trita et incorpora cum aceto et pone
cum aceto et pone super m. [mercurium] et habebis solem obrigō.
DE SALE AGRO
De sale agro in quo est virtus magna quam pauci sciunt et sapientes
constringunt cum eo m. mundant cum eo corpora (?) et albificant ea
sufficienti albedine et reddit ea clara et lucida. Et iste a quibusdam
philosophis alibrot appellatur licet in veritate non sit idem et diversus
quod sit frigidus et siccus quamvis videatur hoc esse contra naturam et
de proprietate eius est constringere m. et omnes spiritus volantes et
quanto magis studueris in eo tunc invenies eius albedinem ultra quam
aliquis possit excogitare quia cum eo albificantur corpora et non cum
alio deus novit. Et dixit magnus philosophus cum moriebatur filio suo O
fili mi secretum tuum habeas in corde tuo nec dices alicui nec filio tuo
nisi cum amplius non poteris retinere.
Desiderio desideraverunt philosophi sapientes scire veritatem huius
salis. Sed pauci eam sciverunt et qui eam noverunt non dixerunt in libris
suis veritatem eius secundum quod viderunt. Illinant enim martem et
clarificat a superfluitatibus terreis et facit quod mars transmutatur in
lunam hoc modo ℞ ex eo libra 1. gutte rubee que inveniuntur in allumine
de pluma l · 1. pulvis talparum l · 1. sal armoniaci alkali arborum
separatorum ʒ · 6. trita omnia simul nonies et impastina et exsicca cum
urina illuminata.
Postea soliatī suttus et supras es in pecia madescam pone et cola et
cave ne discooperias ante quam fundatur quoniam perderis opus tuum. Sed
quum liquatum fuerit deice super ipsum parum ydragor resolutum in aqua
et coagula vel parum lapidis alcotar preparati sed melius est ydragon
cum parum de predicto sale balneato cum aqua et deice in aqua et habebis
bonam lunam.
℞ sal atincar libra 1. gutte rubee et pulvis talparum ana l. 1. ydragor ʒ
· 1 · trita simul et impastrina cum urina soliata sel’ postea fac redire
in aquam et coagula. De isto pulvere si posueris super m. bulliendo
pulverem cum aqua dulci habebis de m. nobilem lunam.
DE SALE ALEBROT[333]
Sal allebrot album sali acro assimilatur in colore et longitudine
fixionis autem et unctuositatis est fb’e locoque ipsius poni potest.
Separatio autem eius ut asserant sapientes secundum hunc modum. ℞ ex eo
l. i. vel gutte albe vel azuree que inveniuntur in allumine de pluma ʒ
· 1 · sanguis hominis rubei ʒ · 3 · talchi mortificati ʒ · 1 · et 5 et
parum sulphuris albi omnia simul trita et inpastina cum sanguine et sale
et desicca ad solem. Et cum volueris operare utere eo spargendo super
m. igne super accenso retinebit enim eum nec sinet volare et quantitas
m. l. 5, et non plus et non moveatur ab igne usque ad magnum tempus
postea in aquam proiciatur poterit enim optime malleari. Item accipe v.
buffones[334] et pone eos in aliquo vase unde non valeant exire postea
accipe suci affodillorum vel ermodatilorum et eleboris albi extracti
cum aceto quia aliter non poterit extrahi l · 2 · et pone in vase ubi
sunt buffones et dimitte eos bibere per 9 dies vel quousque bene sint
inflati tunc eos pone infra (sic) duas scutellas ad comburendum et cave
ne spitare (sic) possint ne fumus exeat tunc pulverisa et ℞ de dicto
pulvere ʒ · 1 · salis alebrot ʒ · 1 · et 5 salis armoniaci et salis
alkali ana ʒ · 5 · omnia simul trita et in pastina et deinde exsicca
usque nonies cum urina tassi vel gāgellis cum pulvere isto poteris facere
mirabilia pulvis iste constringit m. et mutat ipsum in lunam purissimam
et perfectam clarificat martem et mundificat eum a superfluitatibus
terreis et feculentis et facit quod mars transmutatur in lunam mutatione
perfecta. Si acceperis de pulvere isto ʒ · 1 · et 1 eris et miscueris
cum eo secundum quod docet in igne ubi fuerit spiritus gaudebis super
operationem eius quoniam exaltavit illum super omnes sales. Loco autem
ipsius potest poni sal acrum. Item et afronitrum. Item et salsedo
muidorum (?) dummodo per atramenta transeant. Item et salacrum dummodo
per atramenta transeat ter. Dum vero sales hēb’ ad hoc separatos ad
meron. Sal alkali Semen communis. Armoniacum allm̄s jam simul fac in
aquam redire et duplum aquam quam spiritus deice et super marmor pone et
congela et ista est p’a (? pura) ceraton propter quod vos omnes erratis
credentes vos habere secundam nec primam habetis. Postea pone inter duas
scutellas vel in vase vitreo quod melius est et claude os eius et dicoque
per dimedium diem tunc extrahe et ablue salem et invenies ipsum in
speciem ceruse sed et fixe sb’e (? sublimate) non timens ignem. Separatur
enim hoc in calcinationem ut ubicumque spiritus calcinatus intromiseris
sine dubio ex m. bonum opus habebis. Dealbat enim spiritus. Calcinat
martem ad modum mercurii nec ultra vestigia albedinis amittit excepto sub
experimento veneris. Sed si in aquam reduxeris et postmodo teraveris sub
experimento noveris. Sed si in aquam reduxeris et postmodo teraveris sub
experimento perfectissime durabit. Incalcinatio eorum in sole unde potest
fieri ut Archelaus docuit. Ac tum unde potest fieri in aqua atramenti
rubificati ac per se in aqua solutiones calcinationes melius est in vase
vitreo quam in alio.
Explicit prima pars et Incipit secunda de alluminibus. Et primo de
allumine Jammeno.
Allumen Jammeni triplex vocatur. Jammenum de pluma Scagloli. Aportatur
autem de Spania.
Est autem frigide nature et sicce hoc bonitatis in se continens ut
si jungatur cum re rubea facit ruborem acquirere in ea sicut alba
albedine augmentare facit in ipsa. Sicut illuminat pannos ita illuminat
martem ut recipiat formam lune ut enim lana illuminatur ita et metalla
illuminantur.[335] Et quante magis mars fuerit illuminatus et depuratus
a superfluitalibus a (? et) feculenciis terreis tanto efficiatur ex eo
melior operatis. Illuminatur autem sic. Accipe urinam puerilem et per
7 dies in vase vitreo esse permitte vase obturato postea per alios 7
dies in vase transmuta distillando per nitrum semper sel’ postea bulli
ipsum usque ad terciam sui partem et dispuma et distilla per filtrum
bis vel ter postea pondera ipsum si est libra 1, adde ʒ · 11 · et 5
salis armoniaci separati ab atramento et ʒ · 8 · alluminis jammeni et
bulli insimul et permitte requiescere clarum solummodo accipiendo et
feculentum abjiciendo et in ista urina es calefactum et intus extinctum
et per alios 9 dies in ipsam stare permitte et est optime illuminatus.
Omnia etiam metalla in hac aqua taliter illuminare possis et abiliora
erunt ad recipienda colorem. Dixerunt enim vnay et melchia philosophi
quod ubi mars fuerit taliter illuminatus non convertetur perfecte in
lunam. Consentiendum est eis quia philosophi fuerunt. Oro enim quod talis
illuminatio metallorum valet et utilis est omni creature Dei.
DE ALLUMINE RUBEO
Allumen rubeum apportatur de buzea (? Bugia) depillatur autem ut
allumen de pluma. Istud autem a quibusdam philosophis allebrot rubeum
appellatur eius proprietas est cum ana sui auripigmenti sublimatum rubei
m. in solem transmutare. Quidam autem de philosophis scilicet Seno et
Rogiel accipiebant de isto allumine rubeo et ja. et gut. et de roco sal
armoniaci semine amborum arsenicorum sulphuris Tartari talci Cinabrii
omnium ana ponebant super m. et ex ipso extrahebunt lunam pretiosam.
DE ALLUMINE ET MAROCCO
Allumen de maroc est pulvis subrufus acetositatem parvam in se continens
est autem mundificative et depurative nature.
DE ALLUMINE ZUCHARINO
Allumen zucharinum est albissime nature acetositatem mordacem in se
continens locoque alluminis jameni post poni (? potest poni).
DE ROCCO
Allumen de rocco est in massa redactus acetositatem subtilem in se
continens cum isto et pinguedine colcotar et melle sophisticatur borax.
DE ALLUMINE ROMANO
Allumen romanum borbaci (? boraci) assimilatur acetositatem minimam in
se continens de minera atramenti sive alluminis Jameni extrahitur cuius
proprietas est per se solvere vel cum ana sui sulphuris albificati m. ad
naturam lune transformare.
Explicit secunda pars. Incipit tertia,
DE ATRAMENTIS
Ratio autem atramentorum est secundum hunc modum. Atramentorum autem
sunt multe species Colcotar Calcadis vitriolum nigrum capernum viridis
Cuperose.[336]
Ex colcotar et calcadis secundum Platonem extrahuntur lapides rubei vel
trahentes ad rubedinem qui loco salis indici possunt poni.
Vitriolum nigrum apportatur de Francia et idcirco dicitur terra
francigena cum isto mulieres vulvam constringunt ut virgines appareant
non est autem magne utilitatis in ista arte. Est autem utilis ad
sublimandum ydragor cum vis facere sal naticum. Cipernum est crocei
coloris mollitiem in se continens requiritur autem multum in arte ista
secundum Archelaum. Viride dicitur vitriolum romanum loco etiam caperni
potest poni sed nobilior est eo ut Hermes philosophus testatur in libro
alluminum.[337] Atramentum nunquam pro alio ponitur. Sed cuperosum est
album subazurii coloris fitque de superfluitate martis cum de minera
extrahitur que quidem etiam locoalluminis romani recipiunt licet in
veritate non sit idem. Explicit tertia pars.
INCIPIT QUARTA DE SPIRITIBUS
Sunt quidam spiritus qui ad ignem in fumum convertuntur et converti
faciunt alias res, Sulphur et Arsenicum et ex illis est argentum vivum.
De sulphure flavo. De sulphure croceo. De sulphure rubeo. De sulphure
albo. De arsenico croceo. De arsenico rubeo. Sulphuris quatuor sunt
species scilicet croceum flavum rubeum et album. Croceum est magis
depuratum et istud dicitur cannellatum quoniam in canellis terreis ad
hec factis deicitur. Rubeum aportatur de India et valet a quibusdam sal
indicum dicitur licet in veritate non sit cuius proprietas est venerem
cum ana sui ydragor sublimati in obrizō solem transmutare.
Album portatur de hyspania de insula quadam que belle appellatur.[338]
Recipitur etiam pro nitro salso sed non equiperatur ei quoniam ille
funditur et fundere facit. Istud vero fugit ab igne. Arsenici tres sunt
species scilicet croceum rubeum et album. Croceum cum teritur lucens
apparet ut aurum foliatum quasi ut talcum. Rubeum non ita folliatur immo
est in massam reductum minorem in se ignitatem continens quam primum.
Album est aliquantulum crocei subalbique coloris et minoris igneitatis
est quam reliqua duo. Istud de Turciae partibus apportatur reliqua vero
duo de Armenia. Explicit quarta pars.
INCIPIT QUINTA DE PREPARATIONE ALLUMINUM
In preparatione allumini sufficit ut solvatur in aqua vel in urina
distillata et coletur per pannum et coaguletur.
In atramentis sufficit ut fundatur in ciato (? scyatho) super carbones
et buliat quousque humiditas evaporet. Preparatio boracis est ut in
testa super ignem modicum ponatur nam statim inflatur et siccatur cumque
stringi ceperit tollatur nam infrigidata faciliter pulverisatur. Tunc
pulverizata a massa cum modica porcine (? portione) asungia (? axungiae)
donec sit sicut terra et teratur et amassetur cum ea media pars salis
petrae et hoc totum sicut terra amassetur et erit tibi cerotum pretiosum
corpora et spiritus terans. Sic autem boracis partem 1 · salis petrae
partem 1 · ceruse partem 1 · ana de tribus addideris et miscueris ea
fortiter cum eius oleo vel simpliciter capillorum vel ovorum donec sit
sicut massa cere et massam illam bene siccaveris. Pro certo scias quod
ceroneum istud ferrum et cristallum et quocumque volueris lapides calces
ignis huius violentia remollit et resolvit in resolutione liquida omnia
ingrediens et penetrans et ignea virtute dissolvens. Ceraton fit de
oleis vel aquis rectificatis · 6 · per alembich. Fit autem spiritum ut
aggerentur utrumque partes in eis ex multis fiat unum scilicet corpus
fiat dissolubile hoc autem ex ceratione olei vel aque. Quia spiritus
corpore vel corpus spiritibus ingredi non potest nisi oleo vel aqua
duce videlicet cum quo ceratur. Ut enim temperatura ferrum affirmat sic
cerato spiritus in corpore nec sine ceratione potest aliquod corpus plene
rectificare. Agnoscitur autem res cerata hiis signis. Res cerata sine
ulla fumi emissione velociter super laminam currit ignitam quod incerata
minime agit. Fit autem ceracio cum oleo vel aqua rectificata hoc modo.
℞ rem quam cirari debet et pone in vase argenteo aureo vel stagneo et
desuper pone de oleo preparata (sic) donec fundatur ut sagimen. Dum ita
videris velociter ab igne remove et infrigidari permitte. Eo infrigidato
prova ipsum super laminam et sic resolvitur super ipsam sicut cera
ceratum est et si non reduc eam ad crucibulum et fac sicut predixi donec
sic contingat.
QUOMODO MEDICINE DEBENT SOLVI
Solutio cuiuslibet rei fit super lapidem vel in viscere (?) sub fimo
seu in aqua tepida fumi resolvis melius aprobo fit ea de cā resolutio
ut spiritus vel res in lapidibus possit coagulari nam spiritibus crudis
nisi sint in lapidem constricti volueris operari non augmentum sed
decrementum volueris incurrere nisi forte essent incalcinati vel cerati
hanc scientiam (?) firmiter teneas.
℞ calcis testarum ovorum libre 5 · arsenici sublimati ʒ · 3 · Ag’ omnia
fac redire in aquam cum alembich et super marmor productam confice
quousque in similitudinem lactis redigas laminas eris x in hac aqua
extingue vel intringa et cola sic enim ipsum durum et album in speciem
meron te invenisse letaberis. M. cum sossile et nitro salso ana in aqua
resolutis ac coagulatis es ad naturam lune reduxi.[339] ℞ vitrioli romani
libra 1 · salis nitri libra 1 · salis armoniaci ʒ · 3 · hec omnia comisce
in unum terendo et pone in curcubita cum alembico et quod distillaverit
serva et pone cum m. crudo ita quod in ʒ aque fundatur super mediam
libram m. in una ampulla et pone in cineribus bene clausam et da lentum
ignem per unam diem et postea invenies m. in aquam purissimam. ℞ m.
congelatum cum odore saturni partes 3 de allumine jameno partes 2 de
corticibus ovorum ʒ · 1 · et tere per diem 1 · et inbibe cum aceto
fortissimo et ita fac 7 vicibus et solve et solvetur in aquam clarissimam
et optimam pro lavandis dissolvens etiam omnia corpora calcinata in
aquam. Hermes ergo alu (minis) ʒ · 3 · ydragor sublimati et ʒ sossile
separate accipi (_sic_) et in aqua reduxi totamque in lapidem congelavi
et cum isto es ad naturam lune reduxi. Ydragor et piron ana sublimatis
fac redire in aquam et coagula confectio ista ex stagno lunam procreat.
Pastor Saturnus dominus est yndorum et omnis voluntas populorum in illo
est sicut ergo mollificatur acrem cerusam veneris et tantundem salis
armoniaci et fac in viscere (?) redire aquam similiter in hac aqua
Saturnum 7 · extingue et sic enim de facili colatur et purum in speciem
aneron te invenisse letaberis. Recipe sulphurem vivum et ipsum cum leni
igne funde et extingue in lixivio facto de calce viva et cineribus.
LIBER DEDALI PHILOSOPHI
Riccardian Library, Florence, L. III. 13, 119, p. 195 verso and p. 196,
recto.
Aristotle in the _De Anima_ (i. 3) says that there was a legend
of Daedalus which represented him as having given motion to a
Venus of wood by filling it with mercury. This may have suggested
the adoption of his name to the author who wrote this alchemical
treatise.
1. De natura salium et quot sunt. Sales autem sunt diversarum specierum
est enim sal commune sal masse sal gemme sal rubeum sal nitrum sal alkali
sal armoniacum sal elebrot album.
8. Sal gema aportatur de Hispania. Sal autem commune convenientior est
omnibus creaturis. Utuntur enim ex eo in condimentis mundat enim corpora
et reddit ea clara propter hoc dedit eum omnipotens Deus in cognitionem
ut per eum omnia corpora conservarentur in sanitate bona. Dedit enim
bestiis cognoscere eum nedum hominibus. Condiuntur enim omnia animalia
cum eo et dolcan̄tur (? deliciantur) pecudes in eo. Et scias si sal
iste accipiatur in quantitate una et ponatur in sartagine et comburatur
combustione forti quod iste sal appellatur tostus. Et cum inveneris in
arte ista sal tostum accipias ex isto secundum quod volueris. Verum
est quod non inveni ipsum congruum in hac arte nisi raro. Eius tamen
receptō est valde utilis in talem quia fingitur cum aliis salibus ad
purificationem martis in lunam et est peroptimus.
7. Sal autem alkali est nobilior omnibus salibus excepto sale tabor vel
alebrot. Facit enim coagulare alias sales et iste sal alcali fit de herba
quadam in partibus baldrach coagulat vitrum et facit ipsum clarum atque
currentem (?) mundat corpora albificat a superfluitatibus terreis ultra
modum. Sal autem alkali si adjungatur cum sale masse et terantur simul
et ponantur cum x partibus aque dulcis et dimittantur bulire usque ad
consumptionem quarti partis et ponatur in vase virtreo ut clarificetur
et cum clarificatum fuerit suaviter coletur et quod purum erit in aliquo
vase mittatur et quod tenerum est abiciatur et dimittatur usque quo
coagulatum fuerit et non operabis cum eo nisi tritum dissolutus quoniam
operacio eius esset inutilis et si admisceris cum eo aliquantulum
salis armoniaci vel boeci vel alebrot erit operacio eius fortior et
convenientior omnibus operationibus. Dixit enim Abymelech quod sal alkali
erit nobilior omnibus salibus et convenientior in omnibus operationibus
excepto sali tabor vel alebrot. Preterea quod fit ex vegetabilibus unde
retinet naturam minere et vegitabilitatis. Unde solvit vitrum et facit
ipsum coagulari et clarificat ipsum clarificatione bona.
4. De sale indico rubeo. Sal autem rubeum apportatur de India et id circo
vocatur sal indicum. Habet enim fortem virtutem super venere rubificando
ipsum et dando ei colorem bonum. Verum est quod hoc non facit per se
sed cum adjutorio videlicet cum duabus partibus istius et 3 bus salis
alebrot dissolvendo totum simul et addendo etiam huic terram armenie
rubeam masticem et camforam ad quantitatem ʒ · 11, et salis armoniaci
ʒ · 111. ista omnia simul misceantur et cum urina tapsi distemperentur
et iterum exsiccentur hoc 7 in omnibus fiat. Pulvis iste stringit
spiritus volantes albificat corpora et reddit clara et lucida et mutat
martem in lunam mutatione perfecta et bona. Addit enim in tm̄ (? talem)
rubificationem veneri quod mutat venus in solem.
5. Aliud quod est utile mulieribus multum et maxime dominabus. Accipe
etiam de sale indico ʒ. 11. diligenter teratur et distemperatur cum urina
pueri virginis et sit urina libra· 1· et ponatur in vase terreo in quo
ponuntur rose et cum fit aqua rosa et supponatur alembicho et accendatur
ignis sub eo et non multum fortis et cum videris fumum ascendere in cufa
superius tunc facias ignem levem et quod inde exierit collige et in
ampulla vitri reconde. Talis enim aqua vero ultra modum in pannis faciei
et betiginibus adalbat sēd pigines destruit omnem maculam et si posueris
in calaminas eris erit albior ad recipiendum colorem quam scis.
14. Sal autem armoniacum est magne virtutis quoniam de stercoribus
animalium scilicet camelorum pecudum et asinorum fit in hunc modum.
In quibusdam partibus terre sarracenorum non habentes ligna etiam ex
paupertate lignorum calefaciunt balneum cum stercoribus predictorum
animalium et ille fumus resolutus ab eis condensatur in balnea et
accipitur illa talis condensatio et teritur et bulitur cum urina puerorum
tam diu quod coagulari incipit et post modum projicitur in peraside et
colatur. Cum isto enim sale fit azurum optimum et fit in hunc modum.
Accipe de sale armoniaco et tere ipsum diligenter et distempera cum
urina pueri virginis ponendo ipsum in vase vitreo et sepiliendo ipsum in
letamine pecudum per dies 3. Post modo habeas plagellas factas de argento
et pone eas cum filo legatas ita quod non tangas urinam et lamine sint
abrase et dimittantur per diem et noctem. Et cum autem fuerint denigrate
iterum abradantur et iterum sepiliatur et quod habebis in laminibus a
prima vice in antea erit azurum optimum et quanto plus durabunt tanto
melius erit. Verum est quod alio modo fit azurum quia invenitur quedam
vena terre juxta venam argenti illa terra optime teritur et distemperatur
cum aqua calida et ponitur super linteum positum super aliquo vase et
colatur subtiliter et quod grassum et feculentum cadit in vase proice
quando autem fuerit purum vel juxta illud exsiccabitur et recondetur.
Si autem non fuerit bene purum terantur adhuc bene et ponantur in aqua
calida et accipiatur · pix · cera et masticis et dissolvatur et ducatur
ita cum manu per vas ubi est azurum et depurabit eum a superfluitatibus
terreis et si vena fuerit bona azurium erit bonum. Si mala azurium erit
malum.
9. Sal nitri est plurium specierum. Una species est salis nitri que
apportatur de Alexandria et ille est vere sal nitrum cum illo vero
lavant mulieres sarracenorum pannos lineos et faciunt eos albissimos
ut nix, lavant etiam facies earum et corpora sua in balneis. Destruit
enim pannum faciei lentiginis et albicat optima albedine. Non extendo
sermonem meum in laudes eius quia non est magne utilitatis in hac arte
nec etiam recipitur in ea quod sciatur. Alia species salis nitri que
vere nitrum salsum appellatur et de eo sunt due maneries. Una quarum
foliatur et altera filatur et depilatur sicut caro porcina macra et in
ea est salsedo cum ponticitate. Dico enim tibi per Deum omnipotentem
quod in eo est tanta virtus et utilitas quod pauci fuerunt de sapientes
(sic) qui eam potuissent cognoscere quoniam in eo est secretum nature
quod nullus stolidus et insipiens potest cognoscere. Sed qui sapiens est
et discretus extractabit multum circa eum. Ille forte inveniet de quo
cor suum gaudebit. Dixit enim hermes filius Gelbeo cum exaltatus fuerit
sal nitrum salsum et acrum si in vinctum fuerit cum sale alcali erit
operacio eius nobilior et magis utilis. Et dixit magnus philosophus qui
multum doctus fuit in talibus quod si acceperis ex eo aliquem quantitatem
et triveris eum fortiter et postea miscueris cum eo urinam tapsi et
exsiccaveris ipsum et tuttueris eum fortiter usque septies et accipies
tantum de pulvere cullaxe i. [e.] illius animalis que talpa vocatur
quantum fuit pulvis salis nitri convertetur mars in lunam et venus in
solem et constringet omnes spiritus volantes. Constringitur enim argentum
vivum cum isto et non cum alio Deus scit et novit.
10. Pulvis autem culaxe debet fieri secundum hunc modum. Accipiantur enim
ex eis 4 vel 6 secundum quod poteris invenire quia sub terra morantur et
pones eas in testa terrea et luta ipsam luto sapientie ita quod fumus non
exeat aliquo modo pone eam in furno bene calido et dimitte a mano usque
ad sero vel a sero usque ad mane postea extrahe et pulveriza subtiliter
et reconde et cum opus fuerit operare cum ea et scias firmiter quod
pulvis iste valet plus quam aurum et est utilis et multum conveniens
multis operacionibus et habeas eum valde carum quia pauci fuerunt de
sapientibus qui bene cognoscerent virtutem eius nisi magnus philosophus
qui dixit in libris suis et est in eo id quod deest et ego temptavi et
operacionem eius inveni maximam efficaciam in eo. Sed ponebam in duplo de
pulvere nitri salsi.
2. Et postea est sal acrum et in eo est virtus maxima quam pauci
sciunt invenitur enim in hispania et sapientes constringunt cum eo
mercurium. Clarificat enim corpora munda et albificat ea albedine
sufficienti. Mutat enim martem in lunam et defendit eum a superaciis et
a superfluitatibus terreis et dat ei colorem bonum et clarum. Et iste a
quibusdam philosophis sal alebrot vocatur et de quod scit et sint (?)
generalius videatur hoc esse contra naturam et de proprietate eius est
retinere omnes spiritus volantes et quanto magis studueris in eo tanto
magis inveneris eius altitudinem ultra quod possit excogitari quia cum eo
aluminantur (sic) vel albificantur corpora et non cum alio Deus novit. Et
dixit magnus philosophus cum moriebatur O fili mi secretum tuum habeas in
sinu tuo nec dicas filio tuo nisi cum eum amplius non poteris retinere
quoniam in eo invenies secreta nature quam desiderio desideraverunt
sapientes sed pauci intraverunt in eum et qui intraverunt operationem
eius non dixerunt in suis libris secundum (? scilicet) quod viderant.
11. Aliud ad preparacionem martis. Accipe de sale alcali ʒ· x. et de sale
armoniaco ʒ· 2. et tere subtiliter et distempera cum urina zāzel et cum
casus ad libram 1. pone in aliquo vase terreo vitreato et luta cum luto
sapientie et pone in furno mediocriter calido et dimitte a mane usque ad
sero vel converso. postea extrahe de vase illo si coagulatum fuerit. Si
non iterum ponatur in furno super vase optime lutato et cum coagulatum
fuerit teras ipsum et misce cum 3 libris aque dulcis et dimitte residere
in vase vitreo et quod clarum fuerit repone ipsam aquam (?) et quod
feculentum fuerit t’i eum ejice. Postea accipe laminas factas ex marte
factas tot quot possunt submergi in aqua ista et dimitte ibi per ix dies.
Decimo autem die pone ad ignem et dimitte bulire per magnum tempus. Et
ipsis laminibus extractis et exsiccatis in igne debes accipere pannum
lineum novum et balneare ipsum aliquantulum et stringe intra manus et
debes ponere laminas in panno isto p’ns pulvere supradicto asperso et
ponendo laminas et spargendo pulverem usque ad finem et involvendo eas
in tali panno. Accipe fortiter exstringendo et pone ipsum pannum cum
laminibus in vase qui dicitur alludel ponendo ipsum in fornace et super
sufflando cum manticello ac bonum ignem faciendo donec sit solutum.
Et caveas quod non discooperiatur donec bene dissolutum fuerit quia
amitteres operacionem tuam. Eciam non peneteas in prolongacione ignis
quoniam si ignis prolongatur aliquantulum magis ultra quam tibi videatur
erit operacio tua multum melior. Sed ex abreviatione possit operacio tua
destrui et in idem revertens quod prius fuerat. Stude autem inquantum
potes ut videas sine discopercione magno ignis nec is quod est cruciolo
albē (? albescere) videatur. Sed discooperiendo plane et si dissolutum
fuerit ipsum prioce in aqua ut refrigescat. Et cum frigidum fuerit
accipies in manu tua. Dico enim in veritate quod tu gaudebis de eo quia
habebis lunam pretiosissimam in omni operacione.
12. Alia operacio que fit cum pulvere isto, Accipe m. et pone ipsum in
luteollo in quo artifices infundunt argentum ad quantitatem quam vis
et super pone de pulvere supradicto super m. cum tribus qº teis aq̃.
miscendo cum digito leviter et pone ad ignem in furnello et suprapone
carbones accensos in luteollo et fiat ignis mediocriter nec nimis magnus
nec nimis parvus et non discooperiatur usque ad magnum tempus et postmodo
proiciatur in aqua et habebis quod utile est et habebis illud bonum quod
omnes sapientes desideraverunt.
13. Aliud similiter de pulvere isto adhuc expertum. Accipe ʒ · 1. de
supradicto pulvere et pone ʒ · 5. ematicis in ʒ · 5. talci merabilis et
diligenter teras et accipe ʒ · x. veneris et pone in panno lineo faciendo
laminas de venere et spargendo pulverem super pannum et super laminas
et sit pannus madefactus et stringendo totum simul et ponendo ipsum in
luteollo in igne et cooperiendo ipsum carbonibus faciendo ignem nec
nimis fortem nec nimis levem usque quo dissolutum fuerit et cum fuerit
dissolutum proice ipsum in aquam. Habebis enim nobilem operacionem ad
quam pauci devenerunt.
3. Operacio allebrot ut asserunt sapientes est secundum hunc modum.
Accipe ex eo secundum quantitatem quam vis s. ʒ · 5 · et tere diligenter
postea habeas sanguinem alicuius hominis rubei ad quantitatem ʒ · 3
· et comisce cum eo et degutta. Aut accipe ʒ · 5 · de talco parum
sulfuris albi et tere omnia diligenter et incorpora cum sanguine et
sale et dimitte siccari in furno vel ad solem, et cum exsiccatum fuerit
teratur id totum in mortario lapideo subtiliter et cum opus fuerit utere
eo spargendo super m. igne super accenso et sufflando cum manticello
retinebit enim eum et non sinet eum volare. Sit quantitas m. librae 5
et non plus et non removeatur ab igne usque ad magnum tempus postea in
aqua proiiciatur poterit hec enim optime malleari. Accipe decem bufones
tenentes venenum et fiant vive et ponantur in aliquo vase unde non
valeant exire. Postea accipe anfodillos recentes et eleborum album in
bona quantitate extrahe inde succum cum eis quantum pones (sic), pone
succum in vase illo in quo sunt rane et dimitte eas bibere per ix dies.
Tunc accipe eas et pone in olla rudi et luta eam luto sapientie et pone
ipsam in furno ita ut animalia comburantur combustione sufficienti et
extrahe inde ea et tere diligenter et cum opus fuerit de illo pulvere
accipe ʒ · 1 · de sale alebrot ʒ · 1 · de sale alcali ʒ · 5 · de sale
armoniaco tantundem et teras diligenter permiscendo cum ea urinam tassi
et iterum exsicca et tere et hoc nonies fiat et de illo pulvere poteris
facere mirabilia. Pulvis iste constringit m. mutat jovem in lunam et
albificat martem clarificat eum et dat ei colorem bonum et clarum et
mundat eum a superfluitatibus terreis et facit quod mars transmutatur in
lunam. Mirabilis enim in suo effectu. Si vero accipies de pulvere isto ad
quantitatem ʒ · 1 · et miscueris cum ere secundum quod docet et in igne
fuerit. Sapientia et sit quantitas eris ʒ · viiij. gaudebis. Sal rubeum
gummum rubeum terram armenie gerssam vel gerussam et pulverem bufonis
equaliter et operati sunt valde in suis operibus. Habuerunt enim talem
scientiam quam pauci noverunt et benedixit eam Deus omnipotens qui causa
prima fuit omnium rerum. Dico tibi firmiter quod cum istis rebus omnia
necessaria possunt acquiri. Idcirco tacuerunt onēs et verterunt se ad
salem armoniacum nec dixerunt de eo quicquam aperte.
16. Racio autem alluminum est secundum hunc modum. Est enim allumen
salsum et alumen de rocha et alumen de bolkar et alumen jameni et alumen
scaiole et alumen de pluma. Sed nota quod alumen de pluma jameni sissi
idem sunt secundum quod ego credo quia inveni in libris philosophi quod
eadem est virtus jameni cum virtute de pluma et sissi et est eius virtus
modo albatione et retinet colorem cum conjungitur. Si vero conjungitur
cum re alba facit ipsam albam et si conjungitur cum re rubea facit
rubedinem acquiri in ea. Sed quidam dicunt quod sint idem in genere sed
diversi in specie. Et quod alia est species aluminis jameni alia scissi
et alia de pluma. Dicotamen tibi in veritate quod una et eadem est
operatio etsi diversificantur in omnibus. Et scias ipsum esse frigidum et
siccum tamen nec dissolvitur ab igne nisi misceretur cum rebus humidis
et cum illis dissolvitur et sicut illuminat pannos ita illuminat martem
ut recipiat forma lune. Et quanto magis mars fuerit illuminatus et magis
depuratus a superfluitatibus terreis et feculentis tanto efficitur
ex eo melior operatio. Illuminat autem secundum quod ego dixi tibi
multociens faciendo laminas ex marte et accipiendo etiam alumen de pluma
ad quantitatem quam vis scilicet si mars fuerit ʒ · ix · aluminis debes
accipere ʒ · 2 · et tere subtiliter et misce cum ʒ · 1 · salis armoniaci
triti subtiliter et debes ponere libra 1, urina (sic) pueri virginis
secundum quod ego dixi tibi multocies et bulire omnia simul in vase
vitreato. Postea dimitte residere et cola quod clarum est accipe et quod
feculentum proice et pone laminas illas in aqua illa et dimitte ita stare
per 8 dies postmodo extrahi eas et exsicca et operare cum (sic) sicut
scis et habebis nobilem operacionem si bene scivisti ea que processerunt.
Non habeas hoc vile quia istud est secretum maximum et non obliviscaris
pannum faū et pulverem ex nitro salso acro. Aliter enim non valeat
operatio tua.
6. Dixerunt cuidam (_sic_) philosophi quod aqua ista preparat martem
ut recipiat formam lune et consentiendum est eis. Scito enimvero quod
preparatio eius est optima ad recipiendum formam bonam que est utilis
omni creature.
17. Alumen autem de rocha non durat in igne sed siccatur et facit sicut
borax de petra ex isto sophisticatur borax cum pinguedine calchatam et
melle. Unde cum ponitur super ignem funditur alumen sicut et illud. De
isto autem alumine nichil ad nos quoniam nullam facit utilitatem in arte
ista et idcirco non curamus multum de eo loqui.
18. Aliud experimentum quod extractum fuit de libris quorundam
philosophorum. Habeatur pro maximo secreto scilicet haninan camescia[330]
qui summi fuerunt in arte alchimie et fuerunt de lamacha sarracenorum
qui dixerunt ita nisi mars fuerit expoliatus a superfluitatibus suis
non convertetur perfecte in lunam. Purgatur enim cum aqua virginum et
aluminum secundum quod tu scivisti superius si tu intellexisti quod
narratum est. Sed concordati sunt isti philosophi in hoc cum dixerunt.
Si quis acceperit ʒ · 3· de nitro salso et adiunxeris ʒ · 2· de sale
alkali et ʒ · 1· de sale armoniaco ista simul terantur et cum urina pueri
virginis distemperantur ad quantitatem ʒ · viiii et de urina animalis
qui tapsus dicitur ʒ · viiij. et ponatur totum in vase vitreato et sit
vas lutatum luto sapientie circumcirca ita quod fumus non possit inde
exire et accendatur ignis levis sub eo et dimittantur bulire valde plane
a mane usque ad terciam vel a tercia usque ad nonam. Postea accipiatur
et ponatur in letamine pecudum et dimittatur ix dies. Postea accipiatur
et discooperiatur. Si coagulatum fuerit bene erit sin autem non fuerit
adhuc coagulatum in vase lutato reverteris adhuc in letamine pecudum et
dimittatur ibi per 6 dies erit coagulatum si Deus voluerit. Tunc accipies
vas et extrahes totum id de vase et teras illum diligenter trituratione
bona. Postmodo accipe de pulvere isto ʒ · 1· et talem camphore et ʒ ·
1· lapidis armenie et unam terre rubee et tantundem de alumine jameni
et terantur omnia ista simul et cum opus fuerit accipe de pulvere isto.
1· de laminibus sublimatis ʒ · ix· accipiendo pannum lineum grossum et
balneando ipsum cum aqua parum exprimendo ipsum et supra aspergendo
istam pulverem. Postea spargendo eodem modo pulverem supradictum super
laminas preparatas ponendo iterum laminas et pulverem desuper usque ad
complementum. Et scire debes quod in fine debes plus ponere pulverem et
stringendo istas laminas in panno isto fortiter ponendo eas in luteolo
et postea in igne faciendo ignem circumcirca et sufflando fortiter cum
manticello donec bene dissolutum fuerit. Tempore autem dissolutionis
potest esse in duabus horis si bene meditaberis et in usu habueris
omnia bene habeantur usu. Et scias quod tu debes magis ponere modum in
dissolutione quam in alio quia per te ipsum debes dissolvere et videre
quantum tempus habes dissolutionis et secundum quod tu videris in hora
secundum hoc poteris comprehendere dissolutionem eius cum pulvere et
aliquantulum plus ut non decipiaris quia si aliquantulum plus fuerit in
igne quam tibi videatur erit operatio tua melior. Sed si nondum esset
dissolutum tu discoperiens amitteres tuam operationem.
19. Aliud secretum in quo concordati sunt omnes sapientes qui aliquid
cognoverunt de arte ista.[331] Et est secundum hunc modum. Accipe
libra 1· sanguinis alicujus hominis rubei et sanguinem xi talparum et
sex bufones ranam magnam habentem venenum et accipe libra· 11· succi
anfodillorum et libra· 1· succi elebori albi extracti cum aceto quia
aliter extrahi non potest. Ista ponantur omnia in una olla. Postmodo
habeatur alia olla in duplo maior ea vel in triplo ita quod parva possit
stare in ea et distet ab alia per x digitos et plus et ponatur parva bene
lutata cum rebus supradictis in olla magna et ponantur carbones inter
ollam magnam et parvam et accendatur ignis circumcirca et dimittantur
ita semper faciendo ignem per dies duos postea extrahe ab olla et
discoperi eam et videbis pulverem nigrum. Postea accipe pellem ericii
et comburatur fortiter et tere omnia trituratione forte videbis quasi
argentum et miscebis talem de alio pulvere cum isto et habebis urinam
tapsi et distemperabis cum ea istem pulverem ponendo ipsum ad solem per
3 dies et totidem noctes ad rorem et miscendo ipsum semper quousque
desiccatum fuerit. Postea accipe de sale nitro acro quartam partem et
terciam de sale alcali et tantundem de sale allap et alluminis de pluma
tantundem omnia terantur simul et usui serventur. Dico enim tibi et juro
quod si tu scis legere librum istum et intelligere accipere sublimare
mundificare constringere ignem facere et componere res secundum quod
debent componi in veritate tu habebis lunam perfectam et solem perfectum
ita quod cor tuum gaudebit in ea. Sed huic arti necessarium est studium
vehemens ut scias et sic forte poteris scire artem istam. Ego quidem
multum studui in ea atque sudavi an̄quā invenirem artem istam et id quod
volebam et non potui pervenire ad hoc nisi cum magno studio et labore
exercitando artem usque quod inveni in ea que volui. Et ita dico tibi
fili h’mē ut non sis piger in probacione huius artis quia tibi dico
veritatem. Si tu probaveris artem istam invenies in ea omne bonum quod
erit utile omnibus hominibus.
15. Racio alluminum et de diversis ipsorum generibus. Racio autem
alluminis et atramentorum secundum hunc modum. Atramentorum vero x sunt
species scilicet Colcotar Calcandis Vitriolus et viride es. Ideo enim
tinguntur et denigrantur. Calcari est nobilius et magnopere valet in
operatione alchimie. Purificantur enim corpora ex eo mundificantur a
superfluitatibus terreis ut meliorem recipiant formam et nobiliorem. Et
fit secundum hunc modum. Accipe Calcatar libra 1 · et dissolve ipsa cum
urina pueri virginis. Et quare dico cum urina pueri virginis quia est
magis mundificata et penetrativa est et inveni quod maximus philosophus
laudavit multum in suis operationibus et debet esse ad quantitatem trium
librarum et facias eam bulire in vase vitreato usque ad consumationem
tertie partis: Postea dimitte residere et quod clarum fuerit collige et
quod feculentum et terreum proice. In ista enim aqua apponantur lamine
martis et dimittatur usque ad ix dies postea extrahe et operentur et fit
cum eis luna secundum modum in igne quo modo tu pluries intellexisti.
Calcandis utitur in veneris et non est eius utilitas multum in hac arte.
Sed inveniuntur in eo lapides rubei qui valent multum in operatione
alchimie mutando corpora planetarum. Secundum quod enim audivisti in
libris cuiusdam philosophi ex calcadis vel calcatar extrahuntur lapides
rubei vel tendentes ad rubedinem qui valent multum ad mutacionem
metallorum naturalium transformando ea secundum quod oportet et dando ei
colorem optimum. Et ego credo quod isti lapides sint de specie alluminis
et si hoc esset non esset mirum si poterint perficere solem et dare
ei colorem bonum. Unde sicut luna illuminatur ita metalla illuminari
possunt. Verum est quod ista scientia scribi non potest nisi cum maximo
studio et labore. Sed in quo tu magis debes studere est in igne et
sublimationibus pulveribus et mundificare metalla secundum quod tu
scivisti et intexisti superius.
CAPITULUM DE SPIRITIBUS VOLANTIBUS
20. Sunt autem quidam spiritus qui recedunt ab igne et in fumum
convertuntur et faciunt convertere alias res sicut est sulphur arsenicum
ex illis est argentum vivum. Sulphuris tres sunt species. Est enim
sulphur croceum flavum et est album. Flavum autem est sicut extrahitur
de vena et tunc non est purum. Purificatur enim sic quia ponitur tritum
in patella ferrea et dissolvitur ab igne et cum dissolutum est tollatur
et iterum ponatur in patella super ignem ut eo dissoluto ponitur in
canellis factis de ferre (sic) et istud sulfur dicitur canelatum et est
valde purum a superfluitatibus. Operatur autem aliquid de eo in arte
al-chimie sed illud est valde purum. Verum est quia preparat artem (?
martem) et dat ei colorem lune. Quidam autem accipiunt laminas eris et
ponunt eas in igne et cum sunt bene rubee extinguunt eas in sulfure bene
trito miscendo fortiter cum aliquo ligno. Postmodo accipiunt laminas
illas et ponunt in igne et dimittunt purificari et cum volunt operari
accipiunt et componunt eas secundum quod scis et intellexisti superius.
Et quidam ponunt etiam de eo parum cum pulvere supradicto quando apponunt
martem in panno et bene accidit eis quia sapienter agunt.
Album enim sulfur invenitur in hispania et portatur de insula que
heble appellatur. Accipitur etiam pro nitro salso sed non equiparatur
ei quoniam igne fugit sicut spiritus, ille autem stat et non solvitur
ab igne sed funditur et tu audisti satis de eo in superioribus. Nec
loquar de eo tibi amplius. Arsenici autem due sunt species. Una est
crocei coloris et alia est rubei coloris. Croceum autem multum valet
quia mulieres utuntur eo faciendo depilatorium et preparando facies
earum a pilis. Quidam de sophistis accipiunt ʒ · 1· auri limati, libra
1· auripigmenti et terent ipsum fortiter et balneant ipsum cum urina et
ponunt totum simul in sacculo corei et stringunt ipsum et dimittunt ita
stare usque ad mensem et videtur aurum. De rubeo arsenico fit realgar.
Ista sufficiant. Et sic est finis huius libri. Explicit liber dedali in
arte alchimie.
APPENDIX IV
Text in the author’s possession.—Ms. in 4to perg. saec. xvi. vel. xvii.,
red, black, and green ink.
Interpretacio et Instruccio pro Discipulis seu Amatoribus Artis Magice
pro iis scilicet ad quorum manus post obitum meum libellus iste fortuito
aliquando perventurus est.
Parvi licet Compendii libellus iste sit, magni tamen momenti esse eundem
experieris. Nam scias velim, Curiose Lector, opus hoc in Arabica lingua
conscriptum esse cuius ego per multos quidem annos possessor virtutis
in eiusdem ob linguae insciciam ignarus semper permanseram; donec
tandem auxilio Rabbi cuiusdam extraneam hanc linguam optime callentis
ad genuinum verborum sensum, rerumque contentarum noticiam pervenissem.
Quae autem exinde expertus et adeptus sum et tu experiri adipiscique
poteris si vir constans et intrepidus sis moreve prescripto processeris.
Ast cum spiritibus astutissimis et humano generi infensissimis tibi
agendum est: Quare cum previa sane mentis deliberacione et cautela maxima
procedas necesse est. Quod si vero rem rite tractaveris grandia et
mirabilia perpetrare poteris. Reliqua te opus ipsum satis docebit. Unum
hoc ultimatim te enixe adhortamus ut libellum istum optime custodias, ne
in manus curiose juventutis seu ignorancium hominum incidat. Siquidem
per eius lecturam, nisi more prescripto fiat, funestissime tragedie
orirentur. Quare ipse autor in prima pagina admonet ut in silencio
legatur. Nemo igitur quiscumque sit absque circulo clara et alto voce
insertas Spirituum citaciones legere presumat nisi miserrimum sui
detrimentum et interitum preceps ruere velit. Quapropter quicquid agis
prudenter agas et respice Finem. Vale. Michael Scotus Prage in Bohemia
pridie Id. Febr. Anno mcclv.
Sequitur interpretacio tocius operis.
Aspice Inspice pervolve alta sed
legere voce omnino cave.
Almuchabola Absegalim Alkakib Albaon _i.e._ Compendium Magie Innaturalis
Nigre, continens Citaciones et Vincula diversorum Spirituum.
Primum et maxime necessarium requisitum in experimentis Magicis
Composicio Circuli est. Nam sine eo nemo a malis Spiritibus tutus foret.
Quare Magister ex pelle caprina _i.e._ charta virginea faciat Circulum
in latitudine novem pedum ad quem cum sanguine Columbe scribi debent
nomina que videntur in figura pag. iij. (this refers to the other
quire containing the Arabic original which alone has illustrations).
Quodsi vero illum forcius munire cupis poteris pro lubitu addere plura
ex sanctissimis Dei Nominibus Hebraicis v.g. Elohim Adonai Zebaoth
Agla Jehovah, item nomina iiij Evangelistarum et iiij Archangelorum et
adhuc alia que ex rituali Ecclesiastico sive aliis libris sat colligas.
Secundo habeatur baculus qui abscindatur Corilo in quem inscindi et
cum sanguine columbe inscribi debent verba et nomina in figura pag.
iij indicata. Tereio fiat Mitra pariter ex pelle capre Alba posterior
Nigra et scribantur m. ad illam cum sanguine columbe nomina que habet
figura pag. iiij. Quarto Magister habeat habitum nigrum longum usque
ad pedes super habitum vero Scapulare sive pentaculum factum ex ante
dicta charta virginea et iterum cum sanguine columbe scribantur ad illud
nomina, uti monstrat figura pag. iv. Proinde omnia hec predicta requisita
debent preparari in novilunio in diebus Mercurii et Veneris horisque
hisce Planetis propriis. Que autem sint hore Planetarum ex libris
Astrologorum satis aliunde patet. Quinto formetur Sigillum sive titulus
characteristicus illius Spiritus quem citare intendis: debet autem scribi
cum sanguine corvi nigerini ad pellem capre nigre factam et appendatur ad
baculum quoque abscissum corilo erigaturque ad margines circuli uti docet
figura pag. v. Sexto Magister sive debet esse solus sive si velint esse
plures sit numerus semper impar. Septimo requiritur locus securus absitus
et solitudinarius quod si in domo fiat operacio habeat cubile aptum
versus Orientem et relinquatur sive porta sive fenestra aperta; nec sint
plures in domo persone quam que ad operacionem pertinent; quare semper
melius et securius est ut experimenta fiant sub celo, in eremis, silvis,
pratisque desertis nullorumque hominum conspectui et auditu obnoxiis.
Octavo experimenta fiant in diebus Mercurii sive Veneris sive in prima
hora noctis sive in sexta post solis occasum; de die autem debent fieri
in ipsissimis horis Planetarum Veneris seu Mercurii. Nono Magister ante
Operacionem bene deliberet quale negocium tractare velit cum spiritibus
ne medio experimenti fiat confusio seu perturbacio. Magistrum itaque
oportet esse virum gravem animosum, qui in lingua et pronunciacione non
paciatur defectum. Socii omnes nec verbum loquantur sed solus Magister
cum spiritibus tractare audeat. Hiis omnibus denique bene preparatis et
ordinatis Magister adhibeat fumigia ex sequentibus speciebus:
℞: Semen papaveris nigri
Herba Cicuta
Coriandrum
Apium et crocus et hec in equali pondere.
Decimo si Magister rem habet quam Spiritus adimplere resisterent,
accipiat baculum et cum eo feriat eorum Sigilla, sed si nimium pertinaces
forent, appropinquet ea ad carbones cum quibus fumigatum est, faciat
quasi assare et successive ardescere velit et statim eos obedientes
habebit.
Circulum cum Sociis ingressurus dicat:
Harim Kasistacos Enet miram Baal Alisa mamutai arista Kappi Megiarath
Sagisiya Suratbakar.
Sequuntur Citaciones Nomina et Sigilla Spirituum qui per hoc opus
advocari et citari possunt.
Sigillum primi Principis vid. pag. viij.
CITACIO PRIMI ALMUCHABZAR
Asib Hecon Anthios Rarapafta Kylim Almuchabzar alge Zorionoso Amilech
Amias Segir Almetubele Halimasten Rarapafta Kylim O Almuchabzar horet
Kylim.
CITACIO SECUNDA PRIMI PRINCIPIS
Aritepas Oulyri Hecon asib alperiga O Almuchabzar! Rabet Almetubele
Syrath alecla icarim alderez Aldemel met cadir Measdi Algir aleclar Ryia
sothus Alchantum ioradio Ealusi Amilkamar Alenzod:
CITACIO TERCIA ALMUCHABZAR
Albantum alenzod Almuchabzar! Hecon asip Amilcamar alperiga algir
filastaros aleclar Syrath asyngarum berumistas legistas Ruppa sastaraya
aronthas Baracasti hemla Omisyrath abdilbak Amilkamar alcubel taris Algir
alasaff megastar Magin horet Karapatta Kylim O! Almuchabzar.
Quam primum apparent Spiritus in forma humana visibili Magister eos
interroget utrum isti sint qui ab eo fuerunt citati? et si spiritus hoc
iureiurando cum iureiurando (sic) cum imposicione manuum super baculum
[qui ex circulo iis porrigi debet] confirmaverint; salutet eos et sistat
modo subsequenti in fine pag. xv. et pag. xxxv. Hunc Principem vero modo
sequenti:
Alkumkazar medidosta Asaristatos falusi algir abdilbak = karis helotim
latintos O Almuchabzar! milasarintha iubarath mimas Amka Solit karytos
Faribai aliasi miron kylim arastaton tyrantus Almuchabzar.
His dictis Spiritus ipsum interrogabunt quare fuerint vocati? etc.
Magister illis negocium proponat et si adimpleverint dimittat illos prout
sequitur in fine pag. xv. et pag. xxx istum vero specialiter sic:
Sarmistaros labyratha Asanta bartha Megimaia karapatta horet kylim O
Almuchabzar!
SIGILLUM ACHUNCHAB vid. pag. xi.
Citacio.
Asip hecon anthios karapatta kylim Achunchab Perificanthus alasaff haram
astarladip Megastar hagiasesta parit hemla pantustata amagarim kalip
kisolastar aleclar elgir altemel alperiga Horet kylim O Achunchab!
SIGILLUM AGHIZIKKE vid. pag. xii.
Citacio.
Hamagit hecon asip Kampatta kylim Aghizikke sisalmaz alenzod alcubel
algir sarmistaros alasat Abdilbak Guscharasch heam diadrasas dalasai
Betaran herik iulem Megastar Helib istam horet kylim O Aghizikke!
SIGILLUM BALTUZARAZ vid. pag. xiii.
Citacio.
Megaras Galim asip hecon kylim Baltuzaraz negyrus haleai amith aresatos
gimastas permasai alar aluhazi Hacub salataya almetubeli algir Abilbak
mirastatos Alenzod medagasti O Baltuzaras kylim horet.
Sequuntur alia adhuc sigilla aliquorum Spirituum qui per subsequentem
coniuracionem advocantur. Sigilla vide pag. xiiij. Nomina eorum numeres
secundum ordinem sigillorum a manu dextra ad sinistram suntque sequentia:
KAPULIPH, SUHUB; GALHABARI ET ALMISCHAK.
Citacio.
Mabgatusta berenata sarmistaros gorisgatba Helotim latintos aciton
Axagiatum amka iaribai artas gilgarkipka Selingarasch alberalabon
gimistas Kateraptas amogiorith miagastos Diadrasi Radistar dalasa
hagaigia Belzop hecon asip Karapatta kylim O Suhub Galhabari O Almischak
Kapuliph antios guschorasch Alcubel alenzod algir Rabet almetubele
Abdilbak mirastatos alasaff algir megastar ioradip faluli zorionoso
alget kapkar imat Abdilbaim eralim fiascar albirastos perifiantus
Berapkukagapharam Abdilbaim erasin Zakarip Aresatos Talmasten Karapatta
kylim horet kylim.
INSTICIO SIVE CONSISTENCIA SPIRITUUM.
Harim kelit Amogar Bail namutai aristakappi Megiarath agualim Segirit
beranabtar Cesastus megarustat amargim Bargastaton ioratkar Karistacao
Alim Miron anasterisatos horet kylim.
VALEDICCIO SPIRITUUM.
Bedarit labyratha Asonta barda Meles kalas hemastar Bemtsstaras Bedarit
Enet elmisistar Almiranthus.
Quando Magister cum Sociis egreditur circulo dicat hec sequentia verba
vide pag. xvi.
Begarsten alengip Harim Gantalsa stai Becekym Dingiltas Mecarkayrup
Hermagastus aganton Badaky Gragaim Bemdastoras Argint.
FINIS.
APPENDIX V
Regesta Vaticana, Tom. xii., fol. 136 vo., epist. 170.
… archiepiscopo Cantuariensi sancte Romane ecclesie cardinali. De
provisione dilecti filii magistri Michaelis Scoti, cuius eminentis
sciencie titulus de ipso testimonium perhibet, quod inter litteratos
alios dono vigeat sciencie singulari patris intimo cogitantes affectu,
pro eo tibi, quod inter ceteros per orbem sciencia preditos eminenti
litteratura et profundioris prerogativa doctrine coruscas, fiducialiter
affectione plena dirigimus scripta nostra, firmam spem fiduciamque
tenentes, quod probos clericos diligas et delecteris in illis ac per hoc
ad providendum tante sciencie clerico promptus et facilis inveniri debeas
per te (137ro.) ipsum. Quocirca fraternitati tue per apostolica scripta
mandamus, quatinus tam liberaliter quam libenter predicto magistro infra
provinciam tuam auctoritate nostra provideas in beneficio quod recipiente
congruat et deceat providentem, ita quod ex hoc devocionem et diligenciam
tuam in Domino commendare possimus et nos illud habeamus acceptum qui
nollemus omnino quod dictus magister, qui maioribus dignus esset, gracie
nostre, que reputatur ei debitum, frustraretur effectu, contradictores
autem per censuras ecclesiasticas appellacione remota compescas. Dat.
Lateran. xvii Kal. februar. anno octavo.
This extract, which has not hitherto been fully printed in any of the
authorities (Pressutti, _Regesta Honorii Pape III._ vol. ii. pp. 194,
258; Bliss, _Calendar of Entries in the Papal Registers_, vol. i. pp. 94,
97) has reached me from the Vatican just before going to press. I owe
it to the kindness of Monsignor Ehrle, the Prefect of the Bibliotheca
Apostolica, and am glad to reproduce it here, not only because of the
light it throws on the events mentioned in Chapter viii., but as a
testimony to the opinion then held of Scot’s attainments in science.
Incidentally too, it places beyond question the fact mentioned on p.
14, namely, that he was in holy orders. With regard to the title of
‘Master,’ here repeated, I may add that this would seem to have been
equivalent among the Regulars to that of ‘Doctor’ among the secular
clergy; so that there is a further probability that Scot belonged to one
of the monastic orders. Should any one still doubt that the ‘M. Scotus’
whom Honorius named for Cashel is the same person as Michael Scot, this
extract may help to resolve the matter. Honorius evidently held Michael
in the highest esteem, and it will be difficult to find another M. Scotus
so likely to have been preferred by him in the very same year.
FOOTNOTES
[1] _De Michaele Scoto Veneficii injuste damnato_, Lipsiae, 1739.
[2] Some account of Scottish grammar-schools in the twelfth century will
be found in Sir James Dalrymple’s _Collections_, pp. 226, 255 (Advocates’
Library, Edinburgh); also in Chalmers’s _Caledonia_, vol. i. p. 76.
[3] _Compendium Studii_, vol. i. p. 471, ed. Master of the Rolls. London,
Longmans, 1859.
[4] Boncompagni _Vita di Gherardo Cremonense_, Roma, 1851, and the _De
Astronomia Tractatus_ x. of Guido Bonatti, printed at Bâle, 1550.
[5] _Historia Ecclesiastica_, xii. 494.
[6] In the last edition of Chambers’s Encyclopædia, _sub nomine_.
[7] See _infra_, ch. vii.
[8] Leland’s work was published in 1549.
[9] _Comento alla Divina Commedia, Inf._, canto xx. Bologna, Fanfani,
1866-74.
[10] The _Scotorum Historia_ of Boëce in which this statement appears was
published at Paris in 1526.
[11] Between 1260 and 1280. See Cartulary of Dunfermline.
[12] Exchequer Rolls.
[13] See _infra_, p. 55.
[14] Bulaeus _Historia Univ. Paris._, vol. iii. pp. 701, 702.
[15] Sir James Dalrymple’s _Collections_, pp. 226, 255. There was also a
school at Dryburgh, where Sibbald says Sacrobosco studied, but had Scot
entered here he would hardly have been distinguished in later years as a
man in close relation with another order—the Cistercian.
[16] Not excepting the north. ‘Morebatur eo tempore (_c._ 1180) apud
Oxenfordiam studiorum causa clericus quidam Stephanus nomine de
Eboracensi regione oriundus,’ _Acta Sanctorum_, Oct. 29, p. 579. At the
exodus in 1209, no less than three thousand students are said to have
left Oxford.
[17] _Opus Majus_, ed. Jebbi, pp. 36, 37. The words are ‘Tempore
Michaelis Scoti, qui, annis 1230 transactis, apparuit, deferens librorum
Aristotelis partes aliquas,’ etc. See _infra_, ch. viii.
[18] See Anderson, _Scottish Nation_, _sub nomine_.
[19] _Lay of the Last Minstrel_, Note Y. See _infra_, ch. x.
[20] See _infra_, p. 18.
[21] Romance of _Elinando_.
[22] He probably joined the Cistercian Order.
[23] _Compendium Studii_, p. 425.
[24] In the printed edition of Dempster, the reference is ‘lib. 3
sententiarum, quaest. iii.,’ but I have not been able to verify it.
[25] _Hist. Litt. de la France_, vol. ix. p. 65.
[26] _Opus Majus_, p. 84.
[27] _Elinando._
[28] _Decamerone_, viii. 9.
[29] See _infra_, chap. x.
[30] The MS. of Scot’s _Physionomia_ in the Vatican Library (_Fondo della
Regina di Svezia_ 1151, saec. xvi?) has joined to it some extravagant
lines in praise of the Parisian schools, where the writer compares them
to Paradise. There is no reason to suppose Scot wrote these verses, but
they fully support the statement made in the text.
[31] Pl. lxxxix. _sup._ cod. 38. See Appendix, No. 1.
[32] See p. 244 of the MS.
[33] _Domini Magistri._
[34] _Philipo._
[35] _Coronato._
[36] _Destinavit sibi._
[37] See Ducange, _sub voce_.
[38] Huillard-Bréholles, _Hist. Dip. Frid. II._, vol. i. pp. 44, 68, 242,
255.
[39] No. 354.
[40] See _infra_, p. 37.
[41] L’Anonimo Fiorentino, _Comento alla Divina Commedia_. Bologna,
Fanfani, 1866-74.
[42] See especially the preface to the _Physionomia_.
[43] Smith’s _Dictionary of Christian Antiquities_, _sub voce_ ‘Magister.’
[44] From August 1200 to January 1208. See Amari, _Storia dei Musulmani
di Sicilia_.
[45] See the _Hist. Dip. Frid._, _passim_.
[46] Amari.
[47] See _infra_, pp. 26, 59, and ch. vi.
[48] _Compendium Studii_, p. 434.
[49] See the preface to the _Secreta_.
[50] Amari. See _infra_, p. 83.
[51] Bibl. Bodl. MSS. Canon Misc. 555; cod. memb. in 4to ff. 97, saec.
xiv. ineunt., with a portrait of Michael Scot in one of the initials.
The preface opens thus:—‘Cum ars astronomie sit grandis sermonibus
philosophorum.’ The book begins:—‘Cronica Grece Latine dicitur series
ut temporis temporum sicut dominorum,’ and closes thus:—‘De expositione
fundamenti terrae volentes his finere secundum librum quem incepimus
in nomine Dei, Cui ex parte nostra sit semper grandis laus et gloria,
benedictio et triumphus in omnibus per infinita saecula saeculorum Amen.’
Other MSS. of the _Astronomia_ are found at Milan, Bibl. Ambros. L. 92,
_sup. cum figuris_; and at Munich, see Halm and Meyer’s _Catalogue_, vol.
ii. part i. p. 156, No. 1242, saec. xviii.
[52] ‘Quasi vulgariter.’
[53] Bodl. MS. 266, chart. in fol. saec. xv. 218 leaves; Bibl. Nat.
Paris, Nouv. acq. 1401; the Escorial has another MS. of this work on
paper, in writing of the fourteenth century. The _Liber Introductorius_
commences thus: ‘Quicumque vult esse bonus astrologus’—an expression
which betrays the churchman in Scot. It closes with these words:
‘finitur tractatus de notitia pronosticorum.’ Extracts from the _Liber
Introductorius_ are found in the MS. Fondo Vaticano 4087, p. 38, ro.
and vo., MS. in fol. chart. saec. xvi., and in the Bibl. del Seminario
Vescovile, Padua, MS. 48, in fol. chart. saec. xiv.; also Bibl. Ambros,
Milan, MS. I. 90.
[54] The Paris MS. reads ‘in Astronomia,’ a good example of the confusion
mentioned above.
[55] ‘Leviter.’
[56] This is a mistake common to both the MSS. Innocent IV. did not begin
to reign till 1243, when Scot was long in his grave. Innocent III.,
who was Pope from 1198-1216, is the person meant. He was guardian to
Frederick II. during his minority.
[57] According to the line: ‘Lingua, Tropus, Ratio, Numerus, Tonus,
Angulus, Astra,’ in which the Trivium and Quadrivium were succinctly and
memorably expressed.
[58] His mother was nearly fifty years old at his birth.
[59] See the description of this palace in the poem by Peter of Eboli.
[60] Zurita says that Sancia, the Queen Dowager of Aragon, claimed the
crown of Sicily for her son Fernando, in case there were no heir of
Frederick II. by Constance.
[61] See on this whole subject three most learned and satisfactory works
by Prof. R. Foerster of Breslau—_De Arist. quae feruntur physiognomonicis
recensendis_, Kiliae, 1882; _De trans. lat. physiognomonicorum_, Kiliae,
1884; and especially his _Scriptores Graeci Physiognomonici_, Teubner,
1894.
[62] A _Physionomia_ ascribed to Al Mansour himself was commented on by
Jacopo da Samminiato. It is preserved in the Bibl. Naz. of Florence, MS.
xx. 55.
[63] See Book II. chap. xxvi. _et seq._
[64] B. J. II., 8. § 6. See also the Church Histories of Neander (i. 61,
83) and Kurtz (i. 65).
[65] The word Ἀβράξας read numerically gives the total of 365 = the
number of days in which the sun completes his circle through the twelve
signs. In this way it is equivalent to _Mithras_. These gems often bear
the figure of a cock = the sun-bird, not without reference to Æsculapius.
They were worn to recover or preserve health.
[66] This reminds one of the somewhat similar introduction to the alchemy
of Crates, which speaks of a youth called Rissoures, the scion of a
family of adepts, who made love to a maid-servant of Ephestelios, chief
diviner in the Temple of Serapis at Alexandria, thus inducing her to
steal the book and fly with him. The tradition of discovery is common
to both legends, but the Crates has a colour of worldly passion and the
Sirr-el-Asrar a shade of ascetic practice which agrees admirably with
what we know of the Therapeutae. _Crates_ is probably Democritus. The
Arabic version was due to Khalid ben Yezid, and bears the title of _Kenz
el Konouz_, or treasure of treasures. It is found in MS. 440 of Leyden.
In a later chapter we shall recur to this subject with the view of
showing that alchemy as well as physiognomy owed much to the Therapeutic
philosophy.
[67] The printed copy—in fol. Venice, Bernardinus de Vitalibus, s. a. but
probably 1501—reads ‘romanam,’ which would be neo-Greek or Romaic.
[68] See on this whole subject the excellent remarks of Foerster in his
treatise _De Aristotelis quae feruntur Secretis Secretorum_, Kiliae,
1888, pp. 22-25.
[69] Wright’s _Cat. of the Syriac MSS._, Nos. 250 and 366.
[70] _Recherches_, pp. 117, 118.
[71] _Op. cit._ pp. 26, 27.
[72] Viz., P. xiii. sin. cod. 6; P. xxx. cod. 29; and P. lxxxix. _sup._
cod. 76. There is also one at Paris, Fonds de Sorbonne, 955.
[73] See the MS. of the Laurentian Library, p. lxxxviii. cod. 24.
[74] By transposition ‘G. de Valentia vere civitatis,’ etc. (Bibl. Naz.
Flor. xxv. 10, 632); by corruption ‘vere de violentia’ (Barberini MS.),
or ‘grosso pontifici’ (Fondo Vaticano, 5047). This bishop has not yet
been identified.
[75] MSS. of the _Secreta Secretorum_ are found in Florence, Bibl. Naz.,
xxv. 10, 632, chart. saec. xv.; Bibl. Laur. (S. Crucis) xv. sin. 9; Rome,
Fondo Vaticano, 5047; Oxford, Bibl. Bod. Can. Misc., 562; Troyes and St.
Omer, _v._ Cat. MSS. des Depart., vol. ii. pp. 517, 518, and iii. 295;
Berne, v. Sinner’s Cat., vol. iii. p. 525. It is interesting to note that
the title of this last MS. is _Physionomia_, just as the _Physionomia_
of Scot is called _De Secretis_ in the editions of 1584 and 1598. This
confirms the relation between his work and that of Philippus Clericus.
MSS. of the Italian version of the _Secreta Secretorum_ are found at
Florence, Bibl. Riccard., Q. I. xxii. 1297; R. I. xx. 2224; L. I. xxxiv.
108. The first of these is dated 1450. In the Bibl. Naz., Florence,
there is another, and a similar one of the _Physionomia Aristotelis_.
In the Chigi Library of Rome there is a MS., chart. saec. xvii., with
the curious title: ‘Migel franzas, auctor obscurioris nominis, ad
_Physionomiam_ Aristotelis Commentarium.’ It is numbered E. vi. 205, and
consists of 326 pages. The _Secreta Secretorum_ with the _De Mineralibus_
was printed at Venice (? 1501), by Bernardinus de Vitalibus, and a new
version by G. Manente, comprehending the _Morals_ and the _Physionomia_
as well as the _Secreta_, issued from the same place in 1538. It was
printed in 4to by Tacuino da Trino.
[76] MSS. of the _Physionomia_: Oxford, Bibl. Bod. MSS. Canon. Misc.
555 (with the _Liber Particularis_) saec. xiv.; Milan, Bibl. Ambros. L
92 _sup._ (with the _Liber Particularis_); Padua, Bibl. Anton. xxiii.
616, chart. saec. xvii; Vatican, Fondo della Regina 1151 perhaps saec.
xvi. Printed editions: 1477 perhaps double; 1485 Louvain and Leipsic;
1499 s. l. and five or six others of this century in 4to, s. l. et a.;
1508 Cologne, Venice, and Paris, the last in 8vo; 1514 Venice 8vo; 1515
s. l.; 1519 Venice 8vo; 1584 Lyons 24mo along with the _Abbreviatio
Avicennae_ and the _De animalibus ad Caesarem_ under the general title
of _De Secretis Naturae_; 1598 Lyons, _De Secretis Naturae_ cum tractatu
_De Secretis Mulierum_ Alberti Magni; 1615 Frankfort 8vo; 1655 and 1660
Amsterdam 12mo. Editions of the Italian version appeared at Venice in
1533, 8vo, and 1537. During the sixteenth century an edition of the Latin
text in 8vo appeared from the press of Pietro Gaudoul without date.
[77] _Histoire Littéraire de la France._ The list given above will show
that this statement rather falls short of the truth than exceeds it.
[78] See Ticknor’s _History of Spanish Literature_, p. 395.
[79] _Recherches sur l’âge et l’origine des trad. latines d’Aristote_,
Paris, 1843, chap. iii. passim.
[80] The bones of Aristotle were said to lie in the Mosque of Palermo,
where they were highly reverenced. See _Charles III. of Naples_, by St.
Clair Baddeley, London, 1894, p. 122.