έργον να εξηγούν και ερμηνεύουν τους νόμους, και μάλιστα τους
αφορώντας τα πατροπαράδοτα θρησκευτικά έθιμα. Τους εξηγητάς αυτούς
πάντοτε συνεβουλεύοντο και οι δικασταί εις τας θρησκευτικάς δίκας. Οι
εξηγηταί ούτοι εις τας Αθήνας ήσαν πιθανώς τρεις εκλεγόμενοι από τα
μαντείον των Δελφών εκ των ευπατριδών.
11} Ο Κρόνος εξεθρόνισε τον πατέρα του Ουρανόν και εβασίλευσεν αυτός
αντ' εκείνου εις τον ουρανόν. Αλλά κατόπιν εξεθρονίσθη και αυτός από
τον υιόν του τον Δία, όστις διεμοίρασεν έπειτα τον κόσμον με τους δύο
αδελφούς του, τον Ποσειδώνα και τον Πλούτωνα και έλαβεν ο μεν Ζεύς την
εξουσίαν επί του αιθέρος και της γης, ο δε Ποσειδών επί της θαλάσσης
και ο Πλούτων επί του Άδου.
12} Ο Ζευς εθεωρείτο υπό των αρχαίων ο κατ' εξοχήν προστάτης της
φιλίας, διό και ωνομάζετο «Ζευς φίλιος».
13} Μέχρι των χρόνων τούτων του Πλάτωνος είχον ακμάσει εν Αθήναις οι
διάσημοι ζωγράφοι Πολύγνωτος ο Θάσιος, Μήκων και Ονάτας οι Αιγινήται,
Αγάθαρχος ο Σάμιος, ο Απολλόδωρος και άλλοι.
14} Προ πάντων μία των εν Αθήναις Στοών ήτο γεμάτη από τοιαύτας
λαμπράς εικόνας, η οποία δι' αυτό ωνομάζετο Ποικίλη Στοά.
15} Μεγάλα Παναθήναια εκαλούντο η μεγίστη και αρχαιοτάτη αθηναϊκή
εορτή, η οποία από τους χρόνους του Θησέως ωνομάσθη ούτως. Ετελούντο
δε τα μεγάλα Παναθήναια κατά πενταετίαν, το τρίτον έτος εκάστης
Ολυμπιάδος, μεγαλοπρεπέστατα και διήρκουν επί 5 ημέρας, από της 25
μέχρι της 29 του Εκατομβαιώνος μηνός (του καθ' ημάς Αυγούστου). Κατ'
αυτά ετελούντο αγώνες γυμνικοί δρόμου και λοιπών και ιππικοί και
μουσικοί και ναυτικοί ακόμη. Την δε τελευταίαν ημέραν της εορτής
εγίνετο την νύκτα λαμπαδηφορία μετά την πομπήν του πέπλου. Ο δε πέπλος
ούτος ήτο μάλλινος, έν λευκόν τετράγωνον ύφασμα, είδος επανωφορίου
άνευ χειρίδων, γεμάτο από κεντήματα, τα οποία παρίστανον κατορθώματα
της Αθηνάς και άλλων θεών, με τον οποίον αναβαίνοντες εις την
Ακρόπολιν εσκέπαζαν το ξόανον της Πολιάδος Αθηνάς, ήτοι το πανάρχαιον
ξύλινον άγαλμα της θεάς αυτής, της προστάτιδος των Αθηνών. Προηγείτο
δε της αναβάσεως εις την Ακρόπολιν μεγάλη πομπή του πέπλου από τας
Αθήνας εις την Ελευσίνα και από εκεί πάλιν εις το Κεραμεικόν (την
σημερινήν Αγίαν Τριάδα). Από εκεί η πομπή διήρχετο όλας τας συνοικίας
της πόλεως και τέλος ανέβαινεν εις την Ακρόπολιν. Καθ' όλον το
διάστημα της μακράς πομπής αυτής ο πέπλος ήτο ηπλωμένος ως ιστίον επί
μικρού πλοιαρίου, το οποίον είχε τροχούς, διά να κινήται διά μέσου των
οδών της πόλεως.
16} Περί του Ηφαίστου λέγει η Μυθολογία ότι ευρίσκετο εις εχθρικάς
σχέσεις με την μητέρα του την Ήραν, διότι τον έρριψεν από τον ουρανόν
εις την γην, επειδή είχε γεννηθή χωλός.
17} Ο Δαίδαλος ήτο περιφημότατος γλύπτης και αρχιτέκτων. Κατεσκεύαζε.
δε αγάλματα κινούμενα. Την παράδοσιν ταύτην επεξηγών ο αρχαίος
Σχολιαστής παρατηρεί ότι πρώτος ο Δαίδαλος εποίησεν άγαλμα περισκελές,
ήτοι με χωρισμένα τα σκέλη ως εν κινήσει — εν ώ οι προ αυτού τεχνίται
κατεσκεύαζον τα βρέτη — τα αγάλματα — με τα σκέλη συγκεκολλημένα. Διό
και διεδόθη η φήμη ότι εκινούντο τα αγάλματά του. Αποκαλεί δε ο
Σωκράτης πρόγονόν του τον Δαίδαλον, όχι διότι όντως κατήγετο εξ αυτού,
αλλά διότι και ο Σωκράτης και ο πατήρ του Σωφρονίσκος ήσαν γλύπται.
(Παράβαλε και προλεγόμενα της Απολογίας «Βιβλ. Φέξη: Αρχαίων Ελλήνων
Συγγραφέων»).
18} Ο Τάνταλος ήτο βασιλεύς της Φρυγίας τόσον πλούσιος, ώστε ως
παροιμίαν έλεγον οι αρχαίοι «Ταντάλου χρήματα», διά να φανερώσουν
ανυπολογίστους θησαυρούς.
19} Όλα ταύτα λέγει ο Σωκράτης με ειρωνείαν.
20} Είναι ταύτα στίχοι από τα «Κύπρια έπη» του Στασίνου, ενός εκ των
Κυκλικών λεγομένων ποιητών, των μετά τον Όμηρον. Άλλοι όμως τους
στίχους αυτούς αποδίδουν εις τον ποιητήν Επίχαρμον. Του γνωμικού όμως
τούτου εγίνετο συχνή χρήσις από τους αρχαίους.
21} Η αρχαία φράσις είναι «ου χαμαί πεσείται». Παροιμία δι' εκείνους,
οι οποίοι τίποτε δεν λέγουν εις μάτην και εις τον αέρα, αλλά ό,τι και
αν είπουν, έχει τον σκοπόν του και τον τόπον του.
22} Ενταύθα εννοείται το εν τη Οδυσσεία (Δ. σ. 38} επεισόδιον μεταξύ
Μενελάου και Πρωτέως. Ήτο δε ο Πρωτεύς γέρων θαλάσσιος θεός, υπηρετών
τον Ποσειδώνα, μέγας δε προφήτης· αλλά πολύ δύσκολος εις τας
απαντήσεις του. Διέτριβε συνήθως εις την παρά την Αίγυπτον θάλασσαν,
διά να υπεκφεύγη δε τους ερωτώντας αυτόν, είχε την δύναμιν να
μεταμορφώνεται εις ό,τι πράγμα ήθελεν, εις κάθε είδος από τα ερπετά
και θηρία της γης και εις ύδωρ ακόμη και εις πυρ. Το μόνον μυστικόν
του να δυνηθή τις να του αποσπάση απάντησιν, ήτο να κατορθώση να τον
συλλάβη και τον δέση, να τον κρατή δε, έως ου ήθελεν επανέλθη εις την
πρώτην μορφήν του τότε προέλεγε θετικάς και αληθινάς προφητείας. Ούτω
κατώρθωσε με δόλον να τον συλλάβη και ο Μενέλαος, διά συμβουλής της
θυγατρός του θεού αυτού Ειδοθέας, παρά την ακτήν, καθώς χαριέστατα
διηγείται ο Όμηρος, ως άνω εσημειώσαμεν, ότε μετεμορφώθη εις λέοντα,
έπειτα εις δράκοντα και πάρδαλιν και φοβερόν αγριόχοιρον, ύστερον δε
έγεινεν ύδωρ και δένδρον πανύψηλον.
End of Project Gutenberg's Euthyphro, by Plato and Alexandros Moraitides