GURÒ. ¿Alínalín ang mg̃a kamalìáng dapat mailagan magíng sa
pagsasalitâ at magíng sa pagsulat?
NAG-AARAL. Ang mg̃a pang̃ulong kamalìán ay itóng mg̃a sumúsunód:
_kaibhán_ (ó barbarismo), _kasiràán_ (ó solecismo), _kakulitán_ (ó
cacofonía), _kalabùan_ (ó anfibología) at _kahirapan_ (ó pobreza).
G. ¿Anó ang tinátawag na _kaibhán_ (ó barbarismo)?
N. Ang kakulang̃áng nangyayari laban sa mg̃a tuntunin at kalikasán
ng̃ wikà. Sinásakláw ng̃ kamalìáng itó ang mg̃a bahaging _Pagkilala_,
_Pagbigkás_ at _Pagsulat_.
G. ¿Alínalín ang mg̃a _kaibháng_ nangyayari sa Pagsulat?
N. Ang mg̃a sumúsunód:
_Una._--Kudlitán ang mg̃a pang̃ung̃usap na hindî dapat kudlitán,
gaya ng̃ _náyon_, _báyan_, _pagsílang_, _paggíliw_ atbp.; sa lugál
na _nayon_, _bayan_, _pagsilang_, _paggiliw_.
_Ikalawá._--Gamitan ng̃ ibáng kudlít ang mg̃a salitâng may sariling
kudlít na tagláy, gaya ng̃ _susó_, _laró_, _lahî_, _wikâ_, _binhì_,
_ng̃itì_, atbp.; sa dapat gawíng _susô_, _larô_, _lahì_, _wikà_,
_binhî_, _ng̃itî_.
_Ikatló._--Gawíng salitâng pagbabawas (ó síncopa) ang pang̃ung̃usap
na hindî maáarìng gawíng ganitó, gaya ng̃ _dwág_, _hwág_, _twíd_,
_bwíg_, _bwán_, _bwál_, _twád_, _twî_, atbp. sa lugál na _duwág_,
_huwág_, _tuwíd_, _buwíg_, _buwán_, _buwál_, _tuwád_, _tuwî_.
_Ikaapat._--Hatìin ng̃ masamâng paghahatì ang mg̃a salitâ, gaya ng̃
_ku-dlít_, _tu-klóng_, _pa-tláng_, _ma-twíd_, _ba-dyá_, _bi-gwás_,
atbp.; sa dapat gawíng _kud-lít_, _tuk-lóng_, _pat-láng_, _mat-wíd_,
_bad-yá_, _big-wás_.
_Ikalimá._--Sulating masamâ ang mg̃a pang̃ung̃usap, gaya ng̃ _mabutE_,
_lalakE_, _pulEs_, _alipEn_, _butU_, _tubU_, _kutUs_, _utUs_, _sukaP_,
_hikaP_, _haráB_, _higoB_, _suntoG_, _bagsíG_, _lamíK_, _baníK_,
_lipáT_, _sisiT_, _awiD_, _sapoD_, _haKdán_, _baKság_, _puGpóG_,
atbp.; sa dapat gawíng _mabuti_, _lalaki_, _pulís_, _alipin_,
_butó_, _tubó_, _kutós_, _utos_, _sukáb_, _hikáb_, _haráp_, _higop_,
_suntók_, _bagsík_, _lamíg_, _baníg_, _lipád_, _sisid_, _awit_,
_sapot_, _hagdán_, _bagsák_, _pukpók_.
_Ikaanim._--Gamitin ang isáng salitâng hindî angkáp sa talagáng
kátuturán, hal.: _SINIPÌ ko ang magandáng talumpatì ni Osmeña_, sa
dapat sabihing _hinaláw_ ko, atbp.; sapagkâ’t ang isáng nakikiníg ay
hindî mangyayaring sumipì ng̃ isáng talumpatì kundî humaláw lamang.
_Sumipì_ ay kuning buông buô, at _humaláw_ ay kunin ang bahaging
lalòng mahalagá.
G. ¿Anó ang tinátawag na _kasiràán_ (ó solecismo)?
N. Ang pagsirà sa iláng pátakarán ng̃ Paglalakip sa mg̃a bahagi
niyáng _pagkakaayon_, _paghaharì_ at _pagbubuô_.
G. ¿Alín ang mg̃a kasiràáng nangyayari sa pagkakaayon?
N. Itóng mg̃a sumúsunód:
_Una._--Ukol sa bilang (ó número), hal.: _ang ibon at isdâ ay
MAGANDÁ_; _ang tao at hayop ay MAMAMATÁY_; sa dapat sabihing _ang
ibon at ang isdâ ay magagandá_; _ang tao at hayop ay mang̃amamatáy_.
_Ikalawá._--Ukol sa lagáy (ó caso), hal.: _Ang batà’y bumilí ng̃
aklát, AT ANG AKLÁT NA ITÓ’Y itinapon lamang_; sa lugál na sabihing:
_ang batà’y bumilí ng̃ aklát, at itó’y itinapon lamang_.
_Ikatló._--Hinggíl sa katawán (ó persona), hal.: _KAYÓ ay marunong_,
_itóng bahay ay ATIN_, sa dapat sabihing _ikáw ay marunong_, _itóng
bahay ay amin_.
G. ¿Alín ang kasiràáng nagagawâ sa paghaharì?
N. Magkapalitan ang mg̃a pang-ukol (ó preposición), hal.: _máng̃ang̃alakál
SA abaká_; _nagmamayarî SA bahay_; sa dapat sabihing _máng̃ang̃alakál
ng̃ abaká_; _nagmamayarî ng̃ bahay_.
G. ¿Alín ang kasiràáng nangyayari sa pagbubuô?
N. Ang masamâng pagkakálagáy ng̃ mg̃a pang̃ung̃usap, hal.: _may
siyáng bayabas_, sa lugál na sabihing _may bayabas siyá_.
G. ¿Anó ang tinátawag na _kakulitán_ (ó cacofonía)?
N. Ang masamâng tunóg na nilílikhâ ng̃ pagkakaulitulit ng̃ mg̃a
pantíg ó mg̃a titik na may íisáng hugis, hal.: _ang naSÀ’Y pasaSÂ
ng̃ maririwaSÂ_; _ang laNG̃ITNG̃IT ng̃ saHIG ay nakatutuLIG_; _ang
huNI NI NInoy ay marahan_.
G. ¿Sa tuwîtuwî na ba’y masamâ ang ganitóng pagkakaulitulit?
N. Hindî pò, sapagkâ’t ang kadalasá’y nagigíng magandá at
tumpák, palibhasà’y nagkakaroón ng̃ tamís at lambíng ang gayóng
pagpaparisparis, lalò na kung gugunitâing sa Wikàng Tagalog ay
totoóng malimit ang ganyáng tunóg.
G. ¿Anó ang _kalabùan_ (ó anfibología)?
N. Ang kadilimáng ibinubung̃a ng̃ hindî tumpák na pagkakásalansán
ng̃ mg̃a pang̃ung̃usap, hal.: _Mg̃a damít pará sa mg̃a lalaking
matitibay_, sa dapat gawíng: _mg̃a damít na matitibay pará sa mg̃a
lalaki_.
G. ¿Anó ang _kahirapan_ (ó pobreza)?
N. Ang madalás na paggamit ng̃ isáng pang̃ung̃usap sa maraming
salitâng tinutukoy, hal.: _Ang bagyó ay SUMIRÀ ng̃ bahay, ng̃ halaman,
ng̃ simbahan, ng̃ tuláy, ng̃ lansang̃an_, atbp. Ang halimbawàng
itó’y dapat sabihin ng̃ lalòng marikít sa ating wikà: _Ang bagyó
ay siyáng sumirà ng̃ bahay, pumalís ng̃ halaman, nagpaguhô ng̃
simbahan, nagpagibâ ng̃ tuláy, nagpasamâ ng̃ lansang̃an_, atbp. Ang
kahirapan ay hindî dapat pairalin sa may mayayamang salitâ gaya ng̃
tagalog, sapagkâ’t náwawalâ ang gandáng dapat madiníg at nagpapasirà
sa kayamanang tagláy ng̃ isáng wikà.