GURÒ. ¿Anó ang tinátawag na _pagbubuô_?
NAG-AARAL. Ang ayos ó hanáy na dapat sundín ukol sa paglalagáy ng̃
mg̃a pang̃ung̃usap sa kaisipán.
G. ¿Paano ang pagbubuô ng̃ pang-akbáy (ó artículo)?
N. Dapat na iunáng palagì sa mg̃a pangdiwà, hal.: _si_ Lucio, _si_
Mameng, _siná_ Milíng, _ang_ lupà, _ang_ aklát, _ang mg̃a_ bulaklák.
G. ¿Maáarì bagáng sing̃itan ng̃ anó mang salitâ sa gitnâ ng̃
pang-akbáy at pangdiwà?
N. Oo pò; maáarìng ising̃it ang isáng pangturing (ó adjetivo), hal.:
Ang _mabuting_ tao; ang _magandáng_ ibon; si _matandâng_ Lucio; si
_hukóm_ Yusay.
G. ¿Paano ang pagbubuô ng̃ pangdiwà (ó sustantivo)?
N. Kung pangtukoy ng̃ pangwatas, ay maáarìng mapauná ó mapahulí,
hal.: si _Kulás_ ay maglalarô, ó maglalarô si _Kulás_. Kung panglayon
ó pangtung̃o (complemento) ay dapat ilagáy sa hulí, hal.: ang iná’y
nagmámahál sa mg̃a _mabaít_.
G. ¿Anóng salitâ ang maáarìng ising̃it sa gitnâ ng̃ pangdiwà at
pangwatas?
N. Ibá’t ibá pòng mg̃a salitâ, kayâ’t nárarapat na isáisáhín:
_Una._--Maáarìng ising̃it ang isá pang pangdiwà sa pamamagitan ng̃
_may_ ó _walâ_, hal.: isáng lalaking _may salakót_ ay namalas ko;
isáng babaing _walâng tapis_ ay tumatakbó.
_Ikalawá._--Maáarìng ising̃it ang isáng salitâng pangturing (ó
adjetivo), hal.: ang _táong masamâ_ ay ibig sa sugál, ang mg̃a
_dalagang magagandá_ ay iníibig ng̃ mg̃a binatà.
_Ikatló._--Maáarìng ising̃it ang isáng pangturing na may akibat ó
kasamang ibáng pangdiwà na isásalig itó sa paghaharì (ó régimen),
hal.: ang táong _mahilig sa sugál_ ay maghihirap na palagì; ang
_handâng punô sa mg̃a ulam at sa mg̃a matamís_ ay nakalilitó sa
isáng kumakain.
G. ¿Paano ang pagbubuô ng̃ mg̃a pangtayô sa ng̃alan ng̃ tao (ó
personal)?
N. Mangyayaring mapauná ó mapahulí alinsunod sa máibigan, lamang ay
dapat alamín ang kanyáng pagkakabagobago, hal.: _akó_’y babasa, ó
babasa _akó_; _ikáw_ ay susulat, ó susulat _ka_; _silá_’y kakain,
ó kakain _silá_. Dapat mabatíd na sa ayos pang-utos (ó imperativo)
ay dapat ipagpahulí, hal.: Lumakad _ka_, tumakbó _kayó_, mag-aral
_silá_.
G. ¿Paano ang pagbubuô sa mg̃a pangdamdám (ó interjección), ó kayâ’y
sa mg̃a kaisipáng paputól?
N. Dapat na iuná sa pangwatas ang mg̃a násabing pangdamdám, ó mg̃a
kaisipáng paputól, hal.: Si Milíng--_¡oh anóng alíw!_--ay dárating
bukas; ang hulíng palabás--_dapat mong isaisip_--ay matatapos sa
gabíng itó.
G. ¿Paano ang pagbubuô sa salitâng _ay_?
N. Binubuô sa maraming kaparaanán: una, sa pagbubuô ng̃ dalawáng
pangdiwà, hal.: Si Mariano _ay_ manggagawà, si Binong _ay_ mánunulát;
ikalawá, sa pagbubuô ng̃ isáng pangdiwà at isáng pangturing, hal.:
ang santól _ay_ matamís, ang bulaklák _ay_ magandá; ikatló, sa
pagbubuô ng̃ isáng pangdiwà at isáng pangwatas, hal.: Si Huan _ay_
susulat, ang araw _ay_ tumatakbó.
G. ¿Paano ang pagbubuô ng̃ pangwatas sa kapuwà pangwatas?
N. Ang paghaharì ng̃ pangwatas ay hindî maáarìng lumampás sa pangdiwà
(sustantivo) ó sa pangtayô (pronombre) kundî sa kapuwà pangwatas
din, at ang mg̃a salitâng idinaragdág dito ay may sariling paghaharì
(ó régimen), hal.: Ibig niyáng maglarô _ng̃ kalumbibít_, silá’y
nakihamók upáng magtagumpáy _sa kalaban_.