GURÒ. ¿Anó ang tinátawag na _pangdulo_?
NAG-AARAL. Tinátawag na pangdulo ang anó mang anyô (partícula) ó iláng
titik kayâ na siyáng idinudulo ó isinusugpóng sa mg̃a ibá’t ibáng
salitâ na nagkakaroón namán ng̃ sarisariling kahulugán sang-ayon sa
pangdulong isinusugpóng.
G. ¿Saán magbubuhat ang mg̃a pangdulong itó?
N. Ang Wikàng Tagalog baga ma’t mayamang mayaman na sa sarìsarìng
anyô na siyáng tumutulong sa ating mg̃a salitâ ay nang̃áng̃ailang̃an
pa ring humirám sa ibáng wikà ng̃ mg̃a anyô ó pangdulo na hindî
matumbasán sa ating sariling wikà. Ang mg̃a pangdulong itó na
nanggaling sa kastilà ay kailang̃an ng̃âng hiramín natin at ipalagáy
na parang sariling arì samantalàng hindî pa tayo nakakatuklás ng̃
mg̃a anyông maitutumbás sa kaniyá, sapagkâ’t malimit gamitin sa ating
dilà ang mg̃a salitâng náturan na násusugpung̃án ng̃ sarìsarìng anyô.
G. ¿Alínalín ang mg̃a pangdulong dapat tanggapín?
N. Ang mg̃a salitâng kinasasangkapán nitó na karaniwang gamitin
sa ating wikà ay siyáng tang̃ìng marapat tanggapín. Ng̃unì’t kung
ang náturang salitâ ay kinasasangkapán ng̃ mg̃a pangdulong maáarìng
makayuwis ó mapagkamalán sa ibá, ó kayâ’y may katumbás ó maáarìng
tumbasán sa ating wikà ng̃ ibáng pang̃ung̃usap ay hindî kailang̃ang
mapalakip sa mg̃a pandulong ating hihiramin na kinaroroonán ng̃ mg̃a
salitâng hirám na ating áarìin:
ano gaya ng̃ amérik_ano_, aglipay_ano_, rom_ano_.
ino „ pilip_ino_.
ante „ komand_ante_, protest_ante_.
ente „ teni_ente_.
ero „ tabak_ero_, bangk_ero_, laband_ero_.
ario „ diksion_ario_, silab_ario_, kalend_ario_.
or „ emperad_or_, dokt_or_, gobernad_or_.
tris „ empera_tris_, ma_tris_.
ia „ demokras_ia_.
ía „ pilosop_ía_, anark_ía_, tranb_ía_.
idád „ unibers_idád_, elektris_idád_.
ikó „ elektr_ikó_, katol_ikó_, apostol_ikó_.
iká „ gramát_iká_, matemát_iká_, polit_iká_.
ista „ makin_ista_, aparat_ista_.
ismo „ katolis_ismo_, anark_ismo_, espirit_ismo_.
ado „ komision_ado_, konsul_ado_, abog_ado_.
apó „ sinematogr_apó_.
ura „ agrikult_ura_, agrimens_ura_.[33]
G. ¿Anó ang sukat másabi ukol sa mg̃a pangdulo?
N. Na, ang ilán sa kanyá’y maáarìng gamitin ang hugis babae (ó
forma femenina), gaya ng̃ sa _pilipina_, _amerikana_, _katóliká_,
_tabakera_, _labandera_, atbp.