UKOL SA IBÁNG PANGBIGKÍS

G. ¿Anó ang ibinabadyá ng̃ _pangbigkís sa pagtikím_?

N. Nagbabadyá ng̃ iláng pagtikím (ó condición) ó ang nang̃áng̃ailang̃ang

maganáp ang anó mang pangyayari.

G. ¿Alínalín ang mg̃a pangbigkís na itó?

N. Ang mg̃a itó: _kung_, _pag_, _kapág_, _pagkâ_, _kailan man_,

_yamang_ ó _yayamang_. Halimbawà: _kung_ ibig mong matuto ay mag-aral

ka; _kapág_ ikáw’y natulog akó ay áalís; _pagkâ_ akó’y sumusulat ay

huwág kang magaláw; makapaglalarô ka, _kailan ma’t_ natapos mo ang

iyóng ginagawâ; _tuwîng_ babasa ka’y babasa rin akó; _yamang_ (ó

_yayamang_) akó’y sinaklolohan mo, kitá namá’y pagpapalàin.

Dapat mabatíd na ang pangbigkís _kung_ ay hindî nagbabadyá kung

minsan ng̃ pagtikím kundî ng̃ pag-áalinlang̃an, hal.: ¿_kung_ sino

akó? ¿_kung_ áaraw bukas? Dapat ding mabatíd na ang mg̃a salitâng

_sa tuwî_ ó _tuwî na_ ay katulad din ng̃ pangbigkís na _tuwî_.

G. ¿Anó ang _pangbigkís sa pagdadahilán_?

N. Ang salitâng ipinang̃ung̃una sa mg̃a kaisipáng nagbibigáy ng̃

dahilán ó katuwiran sa anó mang bagay na sinambít. Ang kanyáng

sakláw ay itó: _sapagkâ’t_ ó _pagkâ’t_, _palibhasà_; hal.: hindî

siyá makapasok, _sapagkâ’t_ (ó _pagkâ’t_) may sakít; siyá’y marunong

ng̃ayón, _palibhasà_’y pinag-aral siyá ng̃ kanyáng magulang.

G. ¿Anó ang _pangbigkís sa pagpapatulóy_?

N. Ang salitâng ginágamit sa pagpapatulóy ó pagtulong sa kaisipán,

at itó: _kung gayón_, _kayâ ng̃â_; hal.: Ipinang̃ang̃aral ko sa iyó,

_kung gayón_, na huwág mo nang gagawín sa mulîmulî; _kayâ ng̃â_,

nang huwág tayong madakíp ay huwág kang maing̃ay.

G. ¿Anó ang kahulugán ng̃ _pangbigkís sa pagpaparis_?

N. Yaóng salitâng nagsusulit ng̃ pagpapara ó pagtutulad ng̃ isáng

bagay na talinghagà sa isáng kaisipáng talinghagà rin, at náitó: _kung

paano_, _gayón_, ó _gayón din_, hal.: _kung paano_ ang kadilimán

ng̃ pang̃inorin kung nagbabalàng umulán, ay _gayón_ (ó _gayón din_)

ang kalabùan ng̃ katuwiran sa ibabaw ng̃ lupà.

G. ¿Anó ang kátuturán ng̃ _pangbigkís sa paglalayon_?

N. Yaóng salitâng inilálagáy sa una ng̃ isáng kaisipán na siyáng

nag-úulat ng̃ layon ó nasà ng̃ isá ó iláng kaisipáng nang̃auná, at

náitó: _upáng_, _nang_, _pará_, hal.: Nagsisikap siyá sa paggawâ

_upáng_ mabuhay; nag-áaral ang tao _nang_ dumunong; naghahanap-buhay

akó _pará_ sa kagaling̃an mo.

G. ¿Anó ang kahulugán namán ng̃ _pangbigkís sa pagtatamó_?

N. Ang salitâng ginágamit sa pagtatamó ó pagkakaroón ng̃ isáng

kabagayán hinggíl sa mg̃a bagay na naipahiwatig na, at náitó: _kung

gayón_ ó _kung magkagayón_; hal.: Walâ kang puknát sa pagtatapon

ng̃ salapî sa mg̃a bagay na walâng kabuluhán, _kung gayón_ (ó

_magkagayón_) ay dárating ang araw ng̃ iyóng pagtang̃is at pagsisisi.

Balarilang Tagalog · 第 309 / 396 题