G. ¿Saánsaán ginágamit ang anyông _magká_?
N. Ang talagáng kahulugán ng̃ _magká_ kung máangkáp sa ugát ay
magkaroón ng̃ anó man sang-ayon sa ugát na tagláy. Nang lalòng
maliwanagan ang bagay na itó ay kailang̃ang ilagdâ ang mg̃a ganitóng
tuntunin:
I.--Ang mg̃a ugát na náuukol sa mg̃a sakít ng̃ katawán ng̃ tao na
máangkapán ng̃ _magká_ ay nagkakahulugán ng̃ pagkakaroón ng̃ anó
man na dati’y walâ alinsunod sa lamán ng̃ ugát, hal.: sa sakít ay
magkasakít, sa sipón ay magkasipón, sa mutà ay magkamutà, sa galís
ay magkagalís, sa lagnát ay magkalagnát, sa pigsá ay magkapigsá,
atbp.
II.--Nagkakahulugán din ng̃ pagkakaroón na dati’y walâ kung siyá’y
iangkáp sa mg̃a ugát na tumutukoy sa mg̃a kapalaran ng̃ tao, hal.: sa
palad ay magkapalad, sa anák ay magkaanák, sa pilak ay magkapilak, sa
lupà ay magkalupà, sa gintô ay magkagintô, sa bahay ay magkabahay,
sa tungkól ay magkatungkól, atbp.
III.--Gayón ding kahulugán ang mátatamó kung angkáp sa mg̃a ugát na
bumabanggít sa sarìsarìng sangkáp ó pag-áarì ng̃ tao ó sa anó mang
bagay, hal.: sa tubig ay magkatubig, sa apóy ay magkaapóy, sa kahoy
ay magkakahoy, sa lang̃ís ay magkalang̃ís, sa tabò ay magkatabò, sa
bung̃a ay magkabung̃a, sa hayop ay magkahayop, atbp.
IV.--Ang mg̃a ugát na náuukol sa ibá’t ibáng kasakunâang nangyayari sa
bayan ó sa mg̃a tao ay magagawâ ring pangwatas sa _magká_, na, ang
kahulugá’y ang pagkakaroón ng̃ anó man na dati’y walâ sang-ayon sa
lamán ng̃ ugát, hal.: sa gutom ay magkagutom, sa guló ay magkaguló, sa
bagyó ay magkabagyó, sa salot ay magkasalot, sa digmâ ay magkadigmâ,
sa lindól ay magkalindól, atbp.
V.--Ang mg̃a ugát namáng nagbabadyá ng̃ mg̃a kasiràán ng̃ anó man
na inúulit ang násabing ugát at angkapán ng̃ _magká_ ay nagtatagláy
ng̃ matindíng kahulugán, hal.: magkagibâgibâ, magkabuwálbuwál,
magkaguhôguhò, magkabutásbutás, magkapunítpunít, magkasirâsirâ,
magkawindángwindáng, magkalanságlanság, atbp.
VI.--Sa mg̃a pagkakátaóng pangyayari ay binabaybáy rin sa anyông
_magká_, hal.: magkatipon, magkasalubong, magkapanayám, magkatamà,
magkasama, magkaaway, magkaguló.
VII.--Kung angkapán ng̃ _magká_ ang ugát at sugpung̃án ng̃ _an_ ó
_han_ ay nagkakahulugán din ng̃ mg̃a pangyayaring hindî kinukusà,
hal.: magkatakbuhan, magkasuntukan, magkasikarán, magkahagarán,
magkamatayán, magkadaganán, atbp.