KÁGAMITÁN NG̃ NÁSABING ANYÔ

G. ¿Alínalín ang mg̃a kágamitán ng̃ anyông _makí_?

N. Ang mg̃a tuntunin niyá sa paggamit ay itóng mg̃a sumúsunód:

I.--Sa mg̃a pangwatas na nagbabadyá ng̃ pakikisama ng̃ isá sa isá,

hal.: sa sama ay makisama, sa sakáy ay makisakáy, sa sunò ay makisunò,

sa salo ay makisalo, sa sabáy ay makisabáy.

II.--Sa mg̃a pangwatas na nagbabadyá ng̃ pakikiramay ng̃ isá sa ibá,

sang-ayon sa lamán ng̃ ugát, hal.: sa tuwâ ay makituwâ, sa lungkót

ay makilungkót, sa damay ay makiramay, sa pighatî ay makipagpighatî,

sa tang̃is ay makitang̃is, sa luhà ay makiluhà, atbp.

III.--Sa mg̃a pangwatas na nagsusulit ng̃ mg̃a kilos ó galáw ng̃ kamáy

ó ng̃ bibíg ng̃ isá sa isá alinsunod sa lamán ng̃ ugát, hal.: sa larô

ay makipaglarô, sa away ay makipag-away, sa bunô ay makipagbunô, sa

usap ay makiusap ó makipag-usap, sa kamáy ay makikamáy ó makipagkamáy,

sa yakap ay makiyakap ó makipagyakap, sa talo ay makipagtalo, sa

panayám ay makipanayám, atbp.

IV.--Naipangwawatas din ang _makí_ na sinugpung̃án ng̃ _an_ ó _han_

at nagkakahulugán ng̃ mg̃a gawâng kinusà sa sarili sang-ayon sa

ugát, hal.: sa birò ay makipagbirùan, sa sagót ay makipagsagutan,

sa salitâ ay makipagsalitâan, sa taním ay makipagtaniman, atbp.

V.--Kung iáangkáp ang anyông _makí_ sa mg̃a ugát na nagbabadyá ng̃

bayan, lahì, ugalì, hilig, lagáy, urì, atbp. ay nagkakáhulugan

ng̃ pakikitulad ó pakikiayos, hal.: makíamerikano, makikastilà,

makíintsík, makitao, makihayop, makílalaki, makibabae, makipusà,

makiunggóy, makiahas, atbp.

VI.--Kung iáangkáp ang _makí_ sa mg̃a ugát na nagbabadyá ng̃ mg̃a

karaniwang gamitin sa pamumuhay ng̃ tao ay nagkakahulugán ng̃

paghing̃î ng̃ kauntî ng̃ anó man sang-ayon sa ugát na tagláy, hal.:

sa apóy ay makiapóy (makisindí), sa asín ay makiasín, sa alak ay

makialak, sa higop ay makihigop, sa hing̃î ay makihing̃î, sa sawsáw

ay makisawsáw, sa ng̃ang̃à ay making̃ang̃à, atbp.

Balarilang Tagalog · 第 284 / 396 题