Ukol sa anyông “MAKÁ”
GURÒ. ¿Anó ang tinátawag na anyông _maká_?
NAG-AARAL. Tinátawag na anyông _maká_ ang pangwatas na may pang-angkáp
na _maká_ sa salitâng ugát.
G. ¿Anó ang kahulugán nitóng anyông _maká_?
N. Náuuwî itó sa dalawáng kahulugán: ang una’y _kapangyarihan_ (ó
potencial) gaya ng̃ _makalakad_, _makatakbó_, at ang ikalawá’y
_kadahilanan_ (ó causal) gaya ng̃ _makabuti_, _makaginhawa_.
G. ¿Paano ang pagbabaybáy nitóng anyông _maká_?
N. Gaya rin ng̃ sa mg̃a anyông _mag_, _mang_ at _ma_ na inúulit ang
unang dalawáng titik ng̃ unang pantíg ng̃ ugát sa mg̃a panahóng
kasalukuyan at haharapín. Baybayín natin ang mg̃a pangwatas na
_makatakbó_ at _makagalíng_ na ang una’y náuukol sa kapangyarihan
at ang hulí’y sa kadahilanan.
_Ayos_ _Panahón_ _Kapangyarihan_ _Kadahilanan_
Pangbadyá Makatakbó Makagalíng
Panghiwatig Kasalukuyan Nakatatakbó Nakagagalíng
„ Nakaraán Nakatakbó Nakagalíng
„ Nakaraán na Nakatakbó na Nakagalíng na
„ Haharapín Makatatakbó Makagagalíng
Pang-utos Makatakbó Makagalíng
Pangsukob Kasalukuyan Kung nakatatakbó Kung nakagagalíng
„ Nakaraán Kung nakatakbó Kung nakagalíng
„ Haharapín Kung makatatakbó Kung makagagalíng
G. ¿Anó ang dapat matantô ukol sa pagbabaybáy nitóng _maká_?
N. Dapat matantô na kung ang pangwatas na binabaybáy ay nagbuhat
sa anyông “um” ay dapat isunód sa ginawâng pagbabaybáy sa mg̃a
pangwatas na _makatakbó_ at _makagalíng_, ng̃unì’t kung sa “mag” ay
dapat ding ibatay sa náturang pagbabaybáy, na ang kaibhán lamang
nitó ay dinaragdagán pa ng̃ _pag_[25] sa gitnâ ng̃ _maká_ at ng̃
ugát. Dapat ding matantô na ang bagay na itó’y tang̃ìng nangyayari
sa kapangyarihan at hindî sa kadahilanan. Baybayín namán natin ang
mg̃a pangwatas na _makapag-aral_ at _makapagturò_ na nagbuhat sa
_mag-aral_ at _magturò_.
_Ayos_ _Panahón_ _Kapangyarihan_
Pangbadyá Makapag-aral Makapagturò
Panghiwatig Kasalukuyan Nakapag-áaral Nakapagtuturò
„ Nakaraán Nakapag-aral Nakapagturò
„ Nakaraán na Nakapag-aral na Nakapagturò na
„ Haharapín Makapag-áaral Makapagtuturò
Pang-utos Makapag-aral Makapagturò
Pangsukob Kasalukuyan Kung nakapag-áaral Kung nakapagtuturò
„ Nakaraán Kung nakapag-aral Kung nakapagturò
„ Haharapín Kung makapag-áaral Kung makapagtuturò