G. ¿Paano ang pagbabaybáy (ó conjugación) sa unang hugis ng̃ anyông
“um”?
N. Bago tumung̃o sa pagbabaybáy ay kailang̃an munang matantô ang
mg̃a tuntunin nitó, at itóng mg̃a sumúsunód:
_Una._--Ang _pangbadyá_ (ó infinitivo) ay binubuô ng̃ salitâng ugát
na nagsisimulâ sa pangtinig at ng̃ anyông “um” na isinising̃it itó sa
unang dalawáng titik niyón, gaya ng̃ _sumulat_, _gumamót_, _lumayô_.
_Ikalawá._--Ang _panahóng kasalukuyan_ ng̃ panghiwatig (ó presente
de indicativo) ay binubuô ng̃ pangbadyá at inúulit ang unang pantíg
ng̃ salitâng ugát, gaya ng̃ _sumusulat_, _gumagamót_, _lumalayô_.
_Ikatló._--Ang _panahóng nakaraán_ (ó tiempo pasado) ay katulad din
ng̃ pangbadyá, na, binubuô ng̃ salitâng ugát at ng̃ pangsing̃it na
_um_ gaya ng̃ _sumulat_, _gumamót_, _lumayô_.
_Ikaapat._--Ang _panahóng nakaraán na_ (ó pluscuamperfecto) ay
may dalawáng paraán ng̃ pagbubuô: una, ináangkapán ng̃ _naka_ ang
salitâng ugát at sa hulí’y dinaragdagán ng̃ _na_ gaya ng̃ _nakasulat
na_, _nakagamót na_, _nakalayô na_; at ikalawá, ang pangbadyá at
dinaragdagán pa sa hulí ng̃ _na_, gaya ng̃ _sumulat na_, _gumamót
na_, _lumayô na_.
_Ikalimá._--Ang _panahóng haharapín_ (ó futuro) ay binubuô ng̃
salitâng ugát at ang pag-ulit ng̃ unang pantíg nitó, gaya ng̃
_susulat_, _gagamót_, _lalayô_.
_Ikaanim._--Ang _pang-utos_ (ó imperativo) ay ang ginágamit sa
pangbadyá ó kayâ’y ang ugát na sining̃itan ng̃ _um_ sa unang pantíg
nitó; gaya ng̃ _sumulat_, _gumamót_, _lumayô_.
_Ikapitó._--Ang _panahóng kasalukuyan ng̃ pangsukob_ (ó presente
de subjuntivo) ay binubuô ng̃ kasalukuyan sa panghiwatig at sakâ
pinang̃ung̃unahan ng̃ salitâng _kung_; gaya ng̃ _kung sumusulat_,
_kung gumagamót_, _kung lumalayô_.
_Ikawaló._--Ang _panahóng nakaraán_ (ó tiempo pasado) ay binubuô
ng̃ nakaraán sa panghiwatig at sa una’y nilálagyán ng̃ _kung_; gaya
ng̃ _kung sumulat_, _kung gumamót_, _kung lumayô_.
_Ikasiyám._--Ang _panahóng haharapín_ (ó tiempo futuro) ay binubuô
ng̃ haharapín sa panghiwatig at sa una’y dinaragdagán ng̃ _kung_;
gaya ng̃ _kung susulat_, _kung gagamót_, _kung lalayô_.
G. Ng̃ayóng máitatág na ang mg̃a tuntunin ukol sa unang hugis ng̃
anyông _um_, ¿paano ng̃â ang kanyáng pagbabaybáy?
N. Sang-ayon sa mg̃a tuntuning náilagdâ ay dapat baybayín ang unang
hugis ng̃ _um_ na siyáng isinising̃it sa unang dalawáng titik ng̃
unang pantíg ng̃ ugát na nagpapásimulâ sa pangtinig (ó consonante)
sa paraáng sumúsunód. Ilagáy na halimbawà ang ugát na _sulat_ at
sing̃itan natin ng̃ _um_ ang unang pantíg nitó, na nagigíng pangwatas
na _sumulat_.