pamahalaan natin sa n~gayon sang-ayon sa pagbabagong nangyari sunod sa
batas ni Jones? Una: Ang magkaroon tayo n~g isang presidente at isang
pan~galawang presidente sa halip n~g Gubernador Heneral at
Bise-Gubernador Heneral na siyang pinakakinatawan dito sa sangkapuluan
n~g Estados Unidos. Ikalawa: Ang magkaroon n~g bansag na Republica ang
ating pamahalaan, at Ikatlo: Ang mahalinhan ang watawat Amerikano n~g
watawat pilipino.
¿Bakit sinabi ninyo na ang nasusunod sa pamamahala sa ating bayan ó
ang kalooban n~g bayan lamang? Sapagka't ang gumagawa n~g m~ga batas
at m~ga kautusang sinusunod natín na ipinatutupad sa atin n~g m~ga
tagapagpatupad: gaya n~g Gubernador Heneral, Alkalde sa Siyudad n~g
Maynila, n~g m~ga Gubernador sa lalawigan at n~g m~ga presidente
munisipal sa m~ga bayan bayan, ay m~ga gawâ n~g m~ga senador, diputado
at m~ga konsehal na ating inihalal na ating pinagkatiwalaan n~g ating
tiwala upang lumagdâ n~g m~ga kautusan at batás na ikabubuti nating
lahat na mamamayang pilipino at n~g Pamahalaan natin.
¿Sa makatwid ano mang hirap na ating danasin sa kabuhayan ay di dapat
nating isisi kanino man, kundi sa ating m~ga inihalal na iyan? Siyang
totoo, sapagka't ang ikinabibigat at ikinagagaan n~g ating kabuhayang
lahat, ay nasa sa kanilang kamay, pagka't ang kanilang m~ga batas ó
kautusang pinatibayan sa Batasan at sa m~ga Sanggunian ay siyang
sinusunod na ipinatutupad n~g m~ga tagapagpatupad na nasabi ko na.
Nariyan ang ikinatataas n~g m~ga buwis n~g lupa, ikinataas n~g Rentas
Internas, ikinataas n~g m~ga bayad sa pahintulot o lisensiya
munisipal. ang paglastay n~g salapi sa ibang bagay na di sa
kagalin~gan n~g m~ga namamayan, ang di pagpapagawa n~g m~ga bangbang
n~g tubig sa m~ga bukirin ibp. na, ang lahat n~g iyan ay pawang sa
pananagutan at kasalanan n~g ating m~ga inihalal na diputado at m~ga
konsehal.
¿Tayo bang mamamayan ay di maaaring makialam sa paggawâ n~g m~ga batas
ó ley at m~ga kautusan ó ordenanza n~g ating m~ga inihalal na senador,
diputado at konsehal? Makiyalam sa pakikipagtalo ó sa
pagsasaalangalang sa Batasan ó Legislatura, sa Konseho Munisipal ay
hindi mangyayari; n~guni't upang magutos ó magbigay liwanag sa ating
m~ga inihalal upang gawin ang gayo't ganitong batas ay maari, pagka't
sila ang kumakatawan sa atin sa karurukan n~g Senado, Asamblea, Hunta
Munisipal sa Siyudad n~g Maynila at m~ga Konseho Munisipal n~g m~ga
bayan bayang maliliit.
¿Sa paggugol n~g m~ga pinunong bayan sa m~ga pananalapi, sakaling
ilaan sa m~ga walang wawang kapakanan ay maaari bang makatutol ang
namamayan? Bakit hindi. N~g matalos mo sa dalawang piso mong ibinayad
sa sédula personal mo, sa ibinabayad mo sa amillaramiento, sa m~ga
lisensiya munisipal, sa kinikita n~g pamilihang bayan ibp., ay diyan
kinukuha ang ginugugol sa pagpapaaral n~g ating m~ga bata, n~g
ginuguol sa m~ga pagpapagawa n~g m~ga lansan~gan ó daan at tulay, n~g
m~ga "kanal" n~g pagpapatubig; diyan kinukuha ang isinusueldo sa lahat
n~g m~ga kawani n~g pamahalaan, sa m~ga hukom, konstabularya, pulisya
at sa lahat na n~g punong bayang iyong inihalal at sampu pa n~g
Gubernador Heneral at m~ga inatasan niya ó ninombrahan. Kaya ikaw
bayan, ay matuto kang magpahiwatig sa iyong m~ga inihalal ó sa inyong
diputado ó sa konsehal na lumabas sa inyong kapookan at ipagutos sa
kanila sa pamamagitan n~g boong pitagan ang lahat n~g inaakalang
ikabubuti n~g bayan.
¿Alin bagay ang dapat ipagutos sa isang diputado ó senador at alin
naman ang dapat iyutos sa isang konsehal? Ang lahat n~g bagay na
ikabubuti n~g boong bayang Pilipinas ó n~g lalawigan ninyo ay nauukol
ipagutos sa inyong Diputado ó Senador, kaparis n~g paglalagay n~g m~ga
kanal n~g patubíg sa m~ga bukirin ibp., n~guni't kung sa pagpapagawa
n~g m~ga lansan~gang hindi probinsiyal katulad n~g m~ga lansan~gang
maliit, paglalagay n~g ilaw, paglalagay n~g m~ga padumihan, pagaayos
n~g m~ga pamilihan, ibp., ay dapat hin~gin sa konsehal ó sa presidente
n~g munisipyo n~g bayan.
Nang lalo kang maliwanagan ay basahin nínyo ang BAGONG PAMAHALAAN SA
PILIPINAS ni Honorio López at dito ninyo matatalastas ang lahat n~g
kanilang tungkulin at dapat ninyong ipagutos at lalo na nang m~ga
dapat ninyong matalastas na kautusan ó m~ga batas sa pakikipamayan at
pamamahala sa bayan, Piso ang halaga n~g bawa't isa at P1.30 kung
ipapadala sa nakakaibig sa taga malayung bayan.
Ito'y isang aklat na dapat mabasa n~g m~ga bagong konsehal,
presidente, pulis at lalo na n~g m~ga mamamayang may m~ga tanda,
magsasaka at man~gan~galakal. Naririto ang LEY NG DIBORSIO at ang
REGLAMENTO SA SABUNGAN na dapat mabasa n~g m~ga sentensiyador, tahor
at m~ga mananabong.
* * * * *
MGA MAGLULUKAD O MAGKOKOPRA
¿Ibig ninyong malamang madalî kung ilang piko ang timbang n~g inyong
kalibkib, lukád ó kopra at malaman sa lalong madaling panahon ang
kabayaran sa ano mang halagang aabutin na di na man~gan~gailan~gan n~g
maraming pagbilang kundi sa "sumar lamang?"--Bumili kayo n~gayon din
n~g BAGONG REDUKSION n~g Kilos sa Pikos na may presyo na sinulat ni
Felix A. Matriano na taga Tayabas. P0.80 ang halaga sa Libreria ni P.
Sayo sa daang Rosario 225 at sa Imprenta ni Honorio Lopez, daang
sande, 1450, Tundo, Maynila.
=Sa lahat at lalo na sa mga may lupa=
Kayong m~ga may lupa na wala pang titulo Torrens ay dapat na
magpasukat n~g inyong m~ga lupa n~g huwag man~ganib na mawala sa inyo
ang matagal na panahong inyông inaari.
N~gayon na ang pagsasaka sa Sangkapuluan sumulong sa dati, ay marami
riyan ang nan~gan~gamkam na ginagawa ang lahat n~g kaparaanan n~g
mapasakanila ang pagaari n~g iba.
Marami na ang nawalan n~g kanilang lupa sanhi sa pagwawalang bahala,
na n~gayon pawang naghihirap at nagsisiluha.
¿Kayo ba na di pa inaagawan n~g pagaari ibig ba ninyong matulad sa
kanila? Marahil ay hindi. Kaya kayo n~gayon din ay kumilos at
magpasukat n~g lupa sa makakatulong ninyo at makapagtatapat sa
paghin~gi n~g katibayan.
Kung ibig ninyo kayo'y aking tutulun~gan, bibigyan ko kayó n~g
abogadong di masasapakat n~g sino man at agrimensor na madaling yumari
n~g plano at m~ga murang sumin~gil n~g "honorarios"; at, maaari pang
bayaran pagkatitulo n~g lupa alinsunod sa pagkakasunduan.
Kung ibig naman ninyong magsanla ó magbili n~g inyong m~ga lupa ay
ibalita sa akin at ituturo ko sa inyo ang madaling kaparaanan.
Kung nakakaibig naman kayong bumili n~g m~ga makina sa pagbibigas,
panggiik, pangararo, paggawâ n~g hiyelo, panggawâ n~g limonada, makina
n~g paglalagay n~g ilaw dagitao ó elektrika sa inyong munisipyo,
pangkuha n~g mina, ibp, ay ipagtanong muna ninyo sa akin bago bumili
sa iba at ituturò ko sa inyo ang pinakamabuti, mura at mauutang pa.
Hindi ako sumisin~gil na ano mang paglilingkod ko ukol sa m~ga bagay
na nabanggit padalan lamang ako n~g isang selyong tig 2 sentimos sa
pagsagot ko. Tan~ging han~garin ko ang makatulong sa m~ga kababayan.
HONORIO LOPEZ Agrónomo Sande 1450. Tundo, Maynila.
* * * * *
=¡MATA!=
¿Ibig ninyong kumita n~g kuarta, at hangga sa 10 piso isang araw,
alinsunod sa inyong magagawang sipag? Ang Imprenta ni Honorio Lopez sa
daang Sande, blg. 1450, Tundo, Maynila ay nan~gan~gailan~gan n~g m~ga
ahenteng may ipipiyansan~g 50 piso, upang maglibot sa lalawigan at
maghanap n~g magpapagawa n~g m~ga tarhetang pamasko na may maiinam na
hugis at magagara.
=MAGBAGO TAYO NG LAKAD=
Sa n~gayon ang ating bayang minamahal
ay di na huhuli sa bansâng alin man,
pagka't marami na tayong maaalam
balità sa dunong na dapat pagtakhan.
Sa pagkamediko't pagaabogado
hindi na mabilang at nagkakagulo,
at siya na lamang ang makikita mong
naglisaw sa daan na nakahihilo.
M~ga pulitiko ay gayon din naman
ay siya na lamang laman n~g lansan~gan;
walâng pagupitan, ligpit na karihan
bilyar at iba pang di linalagîan.
Sa pagmamagarà wala n~g tatalo
sa m~ga "girl" at "boy" nating pilipino;
magutom man at walang sukbit na "sentimo"
aasa mo sa daan, m~ga "milyonaryo".
M~ga naghihintay n~g mapapasukan
upang manilbihan sa Bahay Kalakal
at Pamahalaan, ay gayon din naman
sàmpu isang "kusing" na kahalay halay.
Ano pa't sa n~gayon tayo'y sagana na
sa lahat n~g bagay; kabihasnang bun~ga;
n~guni't sa kalakal gawang pagsasaka
tayo'y walang wala, talunan n~g iba.
Isang katunayan, dapat na mamalas
ang pagkakagutom nating linalasap;
tayong taga rito siyang walang bigas
at naninikluhod sa dayuhang lahat.
N~gayo'y nakilala, na ang kayamanan
at pagkakasulong n~g alin mang bayan,
wala sa naglisaw diyang maaalam
kundi sa kalakal, pagsasakang hirang.
Kaya ang marapat ating pagusigin
makapagpalapad n~g m~ga sakahin;
lahat n~g kalakál ay mapasa atin
sa loob at labas n~g ating lupain.
Yamang marami na tayong "titulado"
abogado't doktor na nagkakagulo
sa n~gayo'y harapin tungkuling totoo
naman ang maglupa at pagnenegosyo.
_HARI NG TAMBULI._
=¡Matuwa tayo!=
ANG BANDERA ó WATAWAT Ng PILIPINAS, sa tagobilin n~g Gubernador
Harrison at sa kapasyahan n~g ley ó batas na pinatibayan n~g Batasang
Pilipino, ay maaari na nating gamiting muli na iwagayway sa patangwa ó
bintana n~g ating m~ga tahanan, sa m~ga araw n~g pista n~g bayan,
baryo ó n~g bansa, katulad n~g pista ni Rizal, ibp.
Kung iyaagapay sa bandilang Amerikano kailan~gang ito'y maging kasing
laki ó lumaki pa n~g kaunti sa atin at mapasa kanan n~g Bandilang
Pilipino.
M~ga kababayan: Huwag na ninyong ugaliin ang pagbabandila n~g m~ga
panyô, tapis o n~g ano mang kayo sa m~ga pistang iniraraos natin,
matan~gi sa Bandila natin at bandilang amerikano.
"Kahimanawari na sa muling pagsilang na iyan n~g ating watawat,
sumunod na sumilay naman sa silan~ganan n~g ating pagasa ang
pinagulapang Araw n~g maluwalhating Pagsasarili n~g ating pinakaiibig
na Pilipinas". H.L.
* * * * *
BASAHIN NINYO ANG BAGONG
=ABOGADO NG BAYAN=
NG MASIGURO ANG PANÁLO
Bagong katatapos sa limbagan ang ikapat na pagkakalimbag n~g aklat na
ito. Marami ang naragdag at nabagong kapasyahan. May m~ga tala n~g
HURISPRUDENSIYA n~g Corte Suprema na dapat mabasa n~g m~ga
nakikipagusap, may m~ga manang hinahabol at m~ga pagaaring lupang
isinanla at walang katibayang matatag n~g masiguro nila ang panalo.
Ang labas n~gayong bagong ABOGADO NG BAYAN bukod sa m~ga naparagdag na
Kodigo Sibil, Penal at m~ga Procedimiento ay may bagong naparagdag
ukol sa karunun~gan n~g pagmamatwid at pakikipagusap.
Mabuting pag-aralan n~g lahat lalo na n~g m~ga mararalita, m~ga may
lupa, m~ga man~gan~galakal, m~ga nagpapatubo n~g salapi, m~ga babaye ó
dalaga n~g malaman nila ang paguusig sa m~ga Hukuman ó n~g m~ga dadaya
sa kanila ó manguulol.
Dalawang piso n~gayon ang halaga sa lahat n~g libreria at maging sa
lalawigan kung ibig na ipadala sa nan~gan~gailan~gan. Kaya n~gayon din
sumulat kayo kay Honorio Lopez, sa daang Sande 1450, Maynila,
magpadala sa kanya n~g P.2 papel.
="Ang Tibay"=
(_Sagisag na registrado sa Gobierno_)
SINELASAN
NINA
TEODORO at KATINDIG
Sanhi sa nangyaring pag-aaklas n~g m~ga maggagawa, ang sinelasang ito,
ang kanyang katan~gian at di pangkaraniwang pagpapagawa n~g marami, na
napalathala sa m~ga pahayagan at ipinadalang sulat sa m~ga may ari
nito na ganito ang sinabi:
Anang UNION DE CHINELEROS DE FILIPINAS: "Katan~gi tan~gi ang
ginagawang napakahigpit na pagsisiyasat n~g m~ga sinelas na nayayari
sa araw araw na kung ibabatay natin sa ibang pagawaan ay halos
kalahati lamang. Datapwa't kung kaya ginawa ito n~g m~ga may ari n~g
"ANG TIBAY" ay sa pagkakilala nilang yao'y katungkulang di mapapaalis
nino man."
Ang sabi naman ni G. PEDRO ROXAS: "Ang sinelasang "ANG TIBAY" ay
kinagigiliwan n~g kanyang m~ga suki dahil sa pagkamain~gat sa
pagpapagawa."
Ang banggit ni G. LOPEZ K. SANTOS: "Inaasahan ko pong ang kasunduang
iya'y lalabas ding napakatibay na gaya n~g m~ga sinelas, kotso, at iba
pang bagay na sa tindahang iya'y inyong ipinagagawa."
Sa pagkakapiit naman sa insik na Yu Chu na may tindahan sa Gandara
blg., 257, n~g m~ga pulis sekreta dahil sa pagbibili n~g m~ga sinelas
na may tatak na huwad sa "ANG TIBAY" ay nagsalita "ANG BANSA" n~g
sumusunod na pagkukurô:
Talagang dito sa ibabaw n~g lupa, ang m~ga magagaling na bagay at
mabuti ang pagkakayari ay pinapasukan n~g "codicia" lalong lalo na sa
pan~gan~galakal.
"Makukurong ang m~ga kagagawang ito ay maituturing n~g pagkamagaling
na uri n~g m~ga sinelas na ginagawa sa sinelasang "ANG TIBAY".
* * * * *
=Candido Lopez=
Agrimensor Privado Autorizado por el Buro de Terrenos.
Tumatanggap n~g m~ga sukatin sa lalawigan. Mura kay sa iba. Ave. Rizal
2121, Sta. Cruz.