+----------------+ +----------------+
| FOTOGRAFIA | KUMUKUHA NG LARAWAN | PHOTO STUDIO |
| | | |
| REVELACIONES, | sa | DEVELOPING |
| COPIAS Y | | PRINTING AND |
| PASAPORTES | Araw at Gabi | PASSPORT |
| | | |
| REPRODUCCIONES | | REPRODUCTION |
| | May tagaayos ng buhok na | |
| AMPLIACIONES | walang bayad. | ENLARGEMENT |
| | | |
| TRABAJOS AL | | COMMERCIAL |
| OLEO, CRAYON | 771 Juan Luna, Tondo, Manila. | PHOTOGRAPHY |
| Y PASTEL | Tel. 8736 | |
+----------------+ +----------------+
|| ||
|| Mayroon Kaming Sukursal ||
|| sa Baliwag, Bulakan. ||
|| ||
|| Sa mga nakatapos ng pagaaral na mababalam ||
|| dahilan sa di pa nayayari ng kanilang ||
|| mananahi, ang “Toga”, kami ay may nahahanda ||
|| at buong pusong ihinahandog sa kanila, sa ||
|| lahat ng sandali. ||
|| ||
|| May mga Retocador kami at Fotografo na mga ||
|| sanay sa lalong maselang na gawaing ukol sa ||
|| aming hanap buhay. ||
|| ||
|| Bago sana magpakuha sa mga taga ibang ||
|| lupain ay sa mga kalahi na muna ibigay ang ||
|| tangkilik. ||
|| ||
|| Isasauli namin ang bayad sakaling ang aming ||
|| mga larawan ay mapintasan. ||
+-------------------------------------------------------+
| KATANGIAN SA MGA LARAWANG MAY KULAY. |
+-------------------------------------------------------+
[Talâ ng Tagapagsalin:
Isinaayos ang pagbabantas (punctuation).
Walang binago sa mga salita sa orihinal, kabilang ang mga di
pagkakatulad sa pagbabaybay, paggamit ng gitling, paggamit ng mga
tuldik, at pag-eestilo sa teksto, maliban lamang sa mga sumusunod:
Pahina 9, “nakikinikinita” binago mula sa “nakikinikita” (pangyayaring
parang nakikinikinita).
Pahina 12, “sutlang” binago mula sa “sultang” (sa sutlang balabal).
Pahina 13, “Fotografia” binago mula sa “Forografia” (bantog na
Fotografia).
Pahina 20, “noon” binago mula sa “Noon” (noon ay kasalukuyang).
Pahina 21, “noon” binago mula sa “Noon” (noon ay isinagawa);
“matatalinghagang” binago mula sa “matalalinghagang” (mga
matatalinghagang liham).
Pahina 24, “ano pa’t” binago mula sa “anopa’t” (ano pa’t ang pook);
“Meykawayan” binago mula sa “Maykawayan” (patungo sa Meykawayan).
Pahina 29, ang unang “tahimik” sa “Juan Luna ay tahimik na tahimik”
binago mula sa “tamihik”.
Pahina 30, “kimpal” binago mula sa “kimapal” (kimpal na luad).
Pahina 32, tinanggal ang naulit na “na” sa “nagpatuloy na parang
walang”.
Pahina 33, “humihiwalay” binago mula sa “humihiwlay” (di humihiwalay
kay Mameng).
Pahina 35, “Sinabi” binago mula sa “Sinbi” (Sinabi ito ni Maneng);
“ang” binago mula sa “ng” (iginuhit ang isang “O”).
Pahina 39, “lamang” binago mula sa “laman” (sa akin ng gayon na
lamang).
Pahina 40, “nagdaop” binago mula sa “nagdoop” (labi nila’y nagdaop).
Pahina 49, “pag di” binago mula sa “pagdi” (pag di ka nabilang).
Pahina 51, wala nang simula ng bagong talata bago ang “Wala akong
maala-ala Maneng!...”
Pahina 52, “pinahid” binago mula sa “pinahi” (pinahid ng saganang
halik).
Pahina 56, “trovador” binago mula sa “travador” (siya’y isang
_trovador_); “nagpasalamat” binago mula sa “nagpasalmat”
(nagpasalamat ng gayari).
Pahina 57, “mag-toastmaster” binago mula sa “mag-toastmester” (ang
inanyayahang mag-toastmaster).
Pahina 64, “inaasahan” binago mula sa “inaaasahan” (ang inaasahan
kong).
Pahina 65, “pa” binago mula sa “na” (Kulang pa lahat).
Pahina 75, “ninyong” binago mula sa “nniyong” (Isipin ninyong
mabuti).
Pahina 79, “pula” binago mula sa “pulat” (pula at bughaw).
Pahina 81, naglagay ng simula ng bagong talata at ng gatlang
(em dash) bago ang “Hindi ba mainam Nati”.
Pahina 82, “Pierrot” binago mula sa “Pierot” (Pierrot, nguni’t sa
singsing); “Kung” binago mula sa “Kun” (Kung natatalos ni Nati).
Pahina 85, “pa man” binago mula sa “paman” (Di pa man halos);
“tinatanong” binago mula sa “Tinatanong” (Ginoo; tinatanong
ninyo).
Pahina 87, “boong” binago mula sa “boog” (ng boong saya);
“tumutunghay” binago mula sa “tumutanghay” (sa kanya’y
tumutunghay).
Pahina 89, “maraming” binago mula sa “maramin,” (lubhang maraming
tao).
Pahina 90, “Ano” binago mula sa “ano” (Ano ang nangyari?).
Pahina 95, tinanggal ang pagkakahilig ng tekstong “ani Mameng” sa
“_Hindi na ako uuwi_--ani Mameng”; “pinaniwalaan” binago mula
sa “pinaniwalaaan” (isang pangakong pinaniwalaan).
Pahina 98, “pagkabangit” binago mula sa “pagkabingit” (pagkabangit
ng sulat).
Pahina 100, “umuwi” binago mula sa “umwi” (umuwi ka na).
Pahina 102, “Maneng” binago mula sa “Manang” (si Maneng ay nagkubli).
Pahina 108, “na di ko” binago mula sa “na na diko” (_sa nalalaman_
mo na di ko ikaidlip).
Pahina 112, “Mameng” binago mula sa “Maneng” (kulang palad na si
Mameng); “kasalanan” binago mula sa “kasalann” (may kasalanan ka).
Pahina 114, tinanggal ang pagkakahilig ng teksto ng Talababa [2].
Pahina 117, wala nang simula ng bagong talata bago ang “Pakasal
na muli kay Nati”.
Pahina 118, “HULING” binago mula sa “HULINIG” (inaakala niyang
HULING PATI).
Pahina 119, “Mameng” binago mula sa “Maneng” (Napahiyaw si Mameng).
Pahina 124, “umiimik” binago mula sa “umiiimik” (Hindi ka umiimik).
Pahina 125, “di ko” binago mula sa “diko” (di ko mapapayagang).
Pahina 127, “nguni’t” binago mula sa “guni’t” (nguni’t sa harap ng
mga pangyayari).
Pahina 133, “Maneng” binago mula sa “Manen” (higanti kay Maneng).
Pahina 137, “mangimbulo” binago mula sa “manngimbulo” (mangimbulo
si Binay).
Pahina 139, “Ako’y” binago mula sa “ako’y” (Ako’y ginugulo ng);
tinanggal ang simula ng bagong talata at ang gatlang bago ng
“Tinanggap mo ba ang liham”.
Pahina 145, “Siya nga” binago mula sa “Siyanga” (Siya nga Gorio).
Pahina 146, “napakilala” binago mula sa “napakikila” (isang di
napakilala); “Ipagpaumanhin” binago mula sa “ipagpaumanhin”
(Ipagpaumanhin ninyo ang); “silid” binago mula sa “salid” (at
dumungaw sa silid).
Pahina 154, “walang” binago mula sa “walag” (walang maliw na ala-ala);
“karamdaman” binago mula sa “karamadaman” (sa kanyang karamdaman).
Pahina 158, “Hangad” binago mula sa “hangad” (Hangad din naman
niyang); binago mula sa makakapal na titik ang “_Samuel Belibet_”
(parang isang _Samuel Belibet_) at “_telegrama_” (sa bisa ng
_telegrama_).
Pahina 159, “animo’y” binago mula sa “animoy” (animo’y sagang mga
labi); binago mula sa makakapal na titik ang “_auto_” (Ang _auto_
ay dumating).
Pahina 161, binago mula sa makakapal na titik ang “_patawad_”
(masisikap natin ang _patawad_); tinanggal ang naulit na linyang
“Gayon nga, samantalang ang kalagimlagim na pamama-”.
* * * * *
Narito ang bahagi ng XXI Kabanata sa orihinal na duplikado ng bahagi
ng XXII Kabanata, na may bahagya lamang na pagkakaiba:
At ang kulang palad na si Nati na pinahihirapang kasalukuyan ng
pagaalanganin ni Maneng ay nangunguyapit na kasalukuyan sa maiinit na
bagting ng tanikala na dulot sa kanya at isinilo ng Anangki niyang
nakapangingilabot.
Si Maneng namang yumaon na ay tulad sa isang sasakyang walang ugit;
susuling suling na hindi matukoy kung ano ang dapat na gawin.
May mga taong mahihina at agad sumusuko sa mga bayo ng dusa at kung
magkabihira’y walang ibang pinagbubuntuhan kundi ang kabiglaanan na
masamang gawi o ang dagling pagbibigay sa mga udyok ng pita. Sa diwa
ni Maneng ay nagsulpot-sulpot ang mga ala-ala, niyaong mga sawi na
nagpapatiwakal dahil sa pag-ibig.
Sa lahat nang yaon ay walang mapili si Maneng na dapat niyang
uliranin. Nasusuklam siya sa palad nang mga nagpapatiwakal, na kanyang
binababawan ng tawag na _duwag_ at nangagsisitalikod sa katungkulang
banal ng tao na makibaka sa buhay.
At boong tapang na tinungo ang kanyang tahanan at nagkulong din sa
kanyang silid, at yao’t ditong di mapakali na sinusukat ng kanyang
banayad na hakbang ang maaliwalas niyang pahingahan.
--Paano ang mabuti kong gawin?--ani Maneng sa kaniyang sarili.--Pakasal
na muli kay Nati pagkatapos na pakasal kay Binay ay ganap na
pagpapatiwakal din sa kapisanang ito na aking pinakikipamayanan.
Dito’y may mga batas na napakalulupit sa ganitong paglabag. Bakit
ba’t di pa ako sa mga bayang tumatangkilik ng Poligamia sumilang?
Disin ay di ako naghihirap ng paglutas ngayon nitong magusot na
suliranin ng aking buhay.
At napatigil na sumandali, lumikmo sa kanyang maringal na likmuan
at pinagwawari ang dapat na gawin.
Mayamaya ay napatampal sa hita at aniya:
--Lutas na ang suliranin kung papayag ang Pastor na nagkasal sa
amin ni Binay. Ano ang mawawala sa kanya kung ang talaan ng aming
pagkakasal ay mawala halimbawa? Ang salapi ay isang mainam na panilaw.
Atuhan natin sa paraang ito. Limang puong libong bagay ang kay daling
lutasin, nguni’t ang tao ay napakahangal na sa isa lamang dito, ay
natutulig na, at di magkatuto ng paglutas.
At nagmadaling nagbihis.
Sinidlan ng maraming salaping papel ang kanyang kalupi at nagsilid
sa dalawang sobre ng tiglilimang daang piso na handang pansuhol sa
Pastor ng Iglesia Metodista na kanyang handang upatan.
At nanaog na daglian, nguni’t nasalubong niya ang _cartero_ na
nagabot sa kanya ng isang sulat.
Lumulan sa kanyang _auto_ na laging nakahanda at doon na binasa ang
liham pagkatapos maipagbilin kay Ikong na pumatungo sa bahay ng
Pastor, sa Avenida Rizal.
Gayari ang nasasabi sa liham:
“Maneng ko: Parine kang agad at nang maaga tayong makabalik at ang
tatang ay darating daw ngayong hapon.
“Kung pahintulot mo ay ihayag na natin sa kanya ang lihim nating
pagiisang puso.
“Siya ay isang taong marunong maghunos dili at kung kanyang makita
na huli na ang kaniyang tutol ay maaasahan nating ang kaniyang
pakikiayon sa atin, baga mang hindi na yaon kailangan.
“Mabuti na rin ang walang pinangingilagan at inaala-ala. Ano ang
sabi mo Maneng?
“Ako’y uhaw na uhaw sa iyong masuyong alo na inaasahan kong di mo
ipagkakait sa iyong tapat at tuwina’y mairuging asawa.”
_BINAY._
Sinabayan ng punit ang liham, pinaggutay-gutay at ipinalipad sa
hanging sumasalubong sa lumilipad niyang sasakyan.
At ang sabi sa sarili:
--¡Tapat na asawa!.... Kung ang lahat ng tapat ay gaya niya, ay
baligtad na ang daig-dig. Wala nang taksil; wala nang maituturing
pang pagkakanulo sa puring dapat na ingatan at mahalin tuwina...
¡Tapat na asawa!...
At ang bali--Hindi ako pahahalata. Makikipagkita ako kay Binay at
kung siya’y madaya ko yamang ako’y dinaya din lamang niya, ay walang
salang di magiging mapalad ako sa piling ni Nati.
Samantalang ito’y nangyayari si Nati naman sa gitna ng gayong dagok
ng kapighatian ay waring walang ikakaya at ang kaniyang pihikang
katawan ay linulupig ng dalamhati.
Ang ulo niya’y parang iginigiba sa paniniwalang siya’y pinaglalaruan
ni Maneng at di siya marahil nasang pagtapatan. Ang paniwalang si
Mameng ang siyang pinaguubusan ng suyo at sanhi ng gayong alinlangan
ay uutas mandin sa kanyang buhay.]