Pronkt Nederland met trotsche steden,
Slechts uit een kleen begin ontstaan,
Het zag Verval, (thans weêr aan ’t woeden,)
Ook andre plaatsen nederslaan:
Hij, bij wien zeggen juist niet geldt,
Zie BUSSEM, hem hier voorgesteld.
’T is zekerlijk waar dat de Nederlandsche dorpen, in verscheidene
opzichten, met elkander overeenkomen; niet wat de tekening van dezelve
betreft, want het eene is in gedaante of ligging dikwijls zeer
verschillend van het andere; daar het eene een aardsch paradijs
gelijkt, waarin niet dan landlijk schoon heerscht, en in welks bevang,
of ook in welks environs, de Natuur onze oogen op de alleraangenaamste
wijze verrukt, en door die verrukking onze ziel streelt; daar dit
dikwijls omtrent het eene plaats heeft, is het andere doods of als een
kerkhof; daar het eene op de woeligste wijze bloeit, de vrolijkheid er
alomme heerscht, en het genoegen op de aanzichten der inwooneren
dartelt, is het andere een beklaagenswaardig treffend voorbeeld van
verval, op ’t gelaat van welks inwooneren de kwijning geschilderd
staat, en die geene andere vertooning maaken, dan van lieden, welken
onder de wreedste verdrukking een jammervol leven naar het graf
sleepen: is deeze opzichten, zeker, is er onder de Nederlandsche dorpen
niet zelden een zeer aanmerkelijk verschil, maar groote overeenkomst
heerscht er in de opgave en beschrijvingen van hunne openbaare
gebouwen; van hunne kerklijke en wereldlijke regeeringswijze; van hunne
historie, (dit laatste vooral wanneer de beschrevene dorpen in een
zelfd oord liggen;) van de middelen huns bestaans, als anderzins; doch
Bussem, het dorpjen, waarmede wij onze leezers thans nader bekend
zullen maaken, is, zo niet in alle de gemelde opzichten, echter daarin
geheel van alle de andere Nederlandsche dorpen onderscheiden, dat het
wel eene kerk heeft, doch waarin sedert bijna derde half honderd jaaren
geenen dienst gedaan is; ook blijkt uit het gebouwetjen zelf, (’t welk
wij straks nader zullen leeren kennen,) dat de gemeente, toen dezelve
op het dorp nog bestond, maar zeer klein moet geweest zijn.