Internacia Esperantista Kongreso estas antaŭ ĉio festo de la
Esperantismo kaj propaganda manifestado. Sed krom tio ĝi havas (aŭ
almenaŭ devus havi) ankoraŭ alian tre gravan rolon: diskuti kaj
decidi pri ĉiuj demandoj, kiuj koncernas nian tutan aferon kaj ne
povas esti solvataj de apartaj personoj, societoj aŭ institucioj
Esperantistaj.
Ĉiu Esperantisto estas homo libera, kaj neniu havas la _devon_
partopreni en ia komuna Esperantista entrepreno; sed la plimulto de
la Esperantistoj havas la _deziron_ tion fari; ĉar ili konscias
tre bone, ke Esperanto prosperos nur tiam, kiam ni laboros kune;
tial apartaj personoj kuniĝas en grupojn kaj societojn, kaj la
grupoj kaj societoj devas interkomunikiĝi, por priparoli kaj
aranĝi entreprenojn komunajn. Tiel longe, kiel ni tion ne havos,
ni ĉiam estos tute senfortaj; ĉar ĉiufoje, kiam aperos la
neceso, fari ian laboron komunan, troviĝos neniaj plenumantoj;
ĉiu aparta persono aŭ societo diros: »mi estas tro malforta aŭ
ne sufiĉe aŭtoritata«, aŭ »mi ne volas labori sola por la tuta
Esperantistaro; ĉar eble oni povus rekompenci min nur per atakado
aŭ nekompreno de miaj bonaj intencoj«. Se ni ne volas esti tute
senfortaj, la Esperantistaj grupoj kaj societoj devas en orda
maniero, per rajtigitaj delegitoj, periode priparoli kaj aranĝi
ĉiujn necesajn komunajn entreprenojn. La plej bonan rimedon por tio
prezentas niaj internaciaj kongresoj.
Ĉar ĉiu Esperantisto estas homo libera, neniu havas ankaŭ la
devon, alkonformigi sin al la volo kaj opinio de ĉiuj aliaj
Esperantistoj (se li nur ne ŝanĝas la lingvon laŭ sia bontrovo
kaj ne perdas per tio la rajton, sin nomi Esperantisto); sed la
plimulto de la Esperantistoj havas la _deziron_, alkonformigi sin al
la volo kaj opinio de ĉiuj aliaj; ĉar ili konscias tre bone, ke nia
afero postulas antaŭ ĉio plenan unuecon, kaj Esperanto progresos
nur tiam, kiam siajn proprajn kapricojn, dezirojn aŭ opiniojn ĉiu
Esperantisto submetos al la deziro kaj opinio de la plimulto. Tial
estas necese, ke pri ĉiu aperanta demando ni havu la eblon, scii la
veran opinion de la plimulto. Tiel longe, kiel ni tion ne havos,
al ni ĉiam minacos anarĥio, ĉiam troviĝos personoj, kiuj diros,
ke nur ilia opinio estas la opinio de la plimulto kaj ke ĉia alia
opinio estas nur maljusta altrudo aŭ provo de regado. Se ni deziras,
ke la Esperantistoj laboru en plena unueco, ni devas de tempo al
tempo en orda maniero, ankaŭ per rajtigitaj delegitoj, esplori
kaj publike klarigi pri diversaj aperantaj demandoj la deziron kaj
opinion de la plimulto, kaj por tio ankaŭ la plej bonan rimedon
prezentas niaj internaciaj kongresoj.
Bedaŭrinde ĝis nun niaj kongresoj ne povis plenumi sian agadan
rolon; ĉar ili ne estis organizitaj kaj ne havis la eblon, aranĝi
aŭtoritatan voĉdonadon. Ni povis decidi nur pri demandoj plej
malgravaj, kiujn oni povis solvi per aklamo; pri ĉio pli grava, pri
kio la opinioj ne estis egalaj, ni nenion povis decidi; ĉar niaj
decidoj, faritaj ne de orde elektitaj delegitoj, havus nenian valoron
en la okuloj de la Esperantistoj.
Por meti finon al tiu stato kaj doni al niaj kongresoj la eblon
labori kun klaraj rezultatoj, mi proponas, ke oni enportu la malsupre
donitan aldonon en la regularon de niaj kongresoj.
Ĉar ni ne havas ankoraŭ ian aŭtoritatan institucion, kiu povus
pli rajte decidi pri mia propono, tial mi prezentas mian proponon al
la Konstanta Komitato de la Kongresoj. Se ĝi aprobas mian proponon,
tiam mi petas, ke ĝi publikigu sian decidon kiel eble plej baldaŭ
en la Oficiala Gazeto, por ke al la Antverpena Kongreso ĉiuj
Esperantistoj povu jam prepariĝi laŭ la nova ordo.