ĉe la malfermo de la Sepa Kongreso Esperantista en Antwerpen, la
21an de aŭgusto 1911[36]
Kiel tradicia malfermanto de la kongresoj Esperantistaj, mi permesas
al mi esprimi en la nomo de ĉiuj kongresanoj nian respektan kaj
sinceran dankon al lia reĝa moŝto Alberto por la granda honoro,
kiun li faris al nia afero, prenante sur sin la protektantecon
super nia kongreso. Mi esperas, ke mi esprimos la deziron de ĉiuj
kongresanoj, se mi proponos, ke ni sendu telegrafe nian diversgentan
saluton al la regnestro de la lando, kies gastoj ni estas, kaj nian
dankon al nia alta protektanto. Mi esprimas ankaŭ en la nomo de la
kongresanoj nian koran dankon al la urbestraro de Antverpeno, kiu
afable donis al ni sian helpon kaj moralan apogon. Fine mi esprimas
nian koran fratan dankon al tiuj niaj Belgaj samideanoj, kiuj tiel
laboreme kaj zorge pretigis nian grandan feston.
Mi uzas ankaŭ la okazon de nia festo, por revoki en vian memoron la
nomon de unu viro, kiu havas grandegajn meritojn en nia afero. La
prelato _Johann Martin Schleyer_, kies nomon ĉiu el vi konas tre
bone, la aŭtoro de Volapük, antaŭ nelonge festis la okdekjaran
datrevenon de sia naskiĝo, kaj estus nepardoninde, se ni ne uzus
la okazon de nia nuna ĝenerala kunestado, por esprimi al li tiujn
sentojn, kiujn ni ĉiuj havas por li. Li estas la vera patro de la
tuta internacilingva movado. Antaŭ li oni ankaŭ revis pri lingvo
internacia, oni provis labori por ĝi; sed tio estis nur teoriaj
skizoj, palaj senkorpaj fantomoj en la regiono de revoj. Li estis la
unua, kiu diris al si: Por lingvo internacia mi volas ne revi, sed
_labori_; dum ĉio ĉirkaŭe dormis, li estis la unua, kiu praktike
kreis la internacilingvan _movadon_. Volapük ne estis venkita de
Esperanto, kiel multaj personoj pensas tute erare; ĝi pereis _per
si mem_ en tiu tempo, kiam la trankvile kaj senartifike laboranta
Esperanto estis ankoraŭ tro malforta, por iun venki; ĝi pereis ne
pro sia stranga sonado aŭ pro aliaj similaj kaŭzoj, ĉar al ĉio
oni povas alkutimiĝi, kaj kio hieraŭ ŝajnis sovaĝa, tio morgaŭ
aperas kiel io tute natura kaj bela; per longa kaj multespeca uzado
eĉ la plej sovaĝa idiomo de la plej barbara gento iom post iom
fariĝas riĉa, eleganta kaj oportuna lingvo.
Volapük pereis ĉefe pro _unu_ grava eraro, kiun ĝi bedaŭrinde
enhavis: _absoluta manko de natura evoluipovo_; kun ĉiu nova
vorto aŭ formo la lingvo devis konstante dependi de la decidoj de
unu persono aŭ de facile inter si malpaconta personaro. Kiel sur
bastono plantita en teron, novaj branĉoj kaj folioj ne povis nature
kreski sur ĝi, sed devis esti konstante skulptataj kaj algluataj.
Se ne ekzistus _tiu_ eraro, kiun korekti oni bedaŭrinde ne povis,
Volapük neniam pereus kaj ni ĉiuj nun verŝajne parolus Volapüke.
Sed tiu bedaŭrinda eraro, kiun kaŭzis ne manko de talento kaj de
laboremeco, sed nur tro rapida publikigo de la lingvo, sen sufiĉe
matura elprovado,--tiu eraro, kiu pereigis Volapükon, neniel
malgrandigas la meritojn de ĝia aŭtoro, kiu la unua potence
skuis la mondon por nia ideo; la grandaj meritoj de Schleyer en la
internacilingva historio neniam malaperos.
Mi proponas al vi, ke okaze de la festo de Schleyer ni telegrafe
sendu al li en la nomo de la tuta Esperantistaro nian koran gratulon,
nian dankon por lia granda laboro kaj nian deziron, ke li vivu
ankoraŭ longe kaj havu la konscion, ke la fruktoj de lia laboro
neniam pereos.
Karaj amikoj! Mi staras hodiaŭ antaŭ vi ne esperinte. Ĉar dum la
lasta tempo la stato de mia sano estis tro malbona, mi decidis ne
veturi al la kongreso en ĉi tiu jaro. Tamen en la lasta momento mi
devis ŝanĝi mian decidon, ĉar mi rimarkis, ke la projekto, kiun
mi prezentis por diskutado dum la sepa kongreso, ne de ĉiuj estas
ĝuste komprenita kaj eble bezonos klarigojn de mia flanko. Tial ne
miru, ke mi ne prepariĝis paroli antaŭ vi pri ia speciala temo, sed
mi tuŝos nur per nemultaj vortoj tiun demandon, kies pridiskutadon
dum la kongreso mi proponis al vi. Mi ne antaŭvenos vian decidon
por aŭ kontraŭ la diskutota projekto, mi volas nur diri kelkajn
ĝeneralajn vortojn, por instigi vin bone kaj senpartie prepariĝi
por la venontaj diskutoj.
Ekzistas en nia afero demandoj, kiuj povas esti solvataj ne de
iu aparta persono, ne de iu aparta nacia asocio, ne de iu aparta
institucio, sed nur de la tuta Esperantistaro; ekzemple la demandoj
pri nia Lingva Komitato, Konstanta Kongresa Komitato, k.t.p. Se iu
volas fari simple konsilajn proponojn pri la interna agado de tiuj
institucioj, li povas prezenti siajn proponojn al la estroj de la
diritaj institucioj; sed se oni faras plendojn, se oni postulas
reorganizon, anstataŭigon aŭ eĉ forigon de tiuj institucioj,--tiam
al kiu oni devas sin turni? Aŭ se aperas iaj demandoj, kiuj
koncernas la tutan Esperantistaron, sed apartenas nek al la Lingva
Komitato, nek al la Komitato de la Kongresoj,--tiam kiu havas la
rajton ilin solvi? En sia privata Esperantista vivo ĉiu persono
aŭ grupo aŭ asocio estas kompreneble tute liberaj kaj povas agi,
kiel ili volas kaj povoscias; sed pri ĉiuj demandoj, duboj aŭ
entreprenoj, kiuj koncernas la _tutan_ Esperantan aferon, estas nepre
necese, ke ni havu la eblon, ĉiam scii la veran opinion aŭ deziron
de la tuta Esperantistaro. Esperanto ne estas ankoraŭ en tia feliĉa
stato, ke ĉiu povu nur tiri el ĝi profiton, ne zorgante pri la
bonstato de la afero mem: ni devas kaj dum longa tempo ankoraŭ devos
propagandi ĝin, kreskigi ĝin, defendi ĝin kontraŭ malamikoj;
sed se ni ne havas la eblon regule interkonsiliĝadi, aŭ se niaj
interkonsiliĝoj, farataj ne en orda parlamenta maniero, ne havos
moralan valoron por la Esperantistoj, ni similos organismon sen kapo
kaj sen manoj, ni nenion povos entrepreni, ni staros senmove kaj
malpacos inter ni mem.
Mi ne volas en la nuna momento defendi la projekton, pri kiu vi en
la plej proksimaj tagoj diskutos; tre povas esti, ke la projekto
havas gravajn erarojn, kiujn via pridiskutado forigos; tre povas
esti, ke la tuta projekto montriĝos neakceptinda, kaj tiam--vi
scias tion tre bone--mi ne penos altrudi ĝin al vi, kiel mi neniam
ion al vi altrudis. Nur pri unu afero mi kore vin petas: kion ajn
vi decidos,--ni ne fermu nian kongreson, antaŭ ol ni en tia aŭ
alia formo faros ian aranĝon, kiu donos al ni la eblon, almenaŭ
unu fojon en jaro solvi ĉiujn kolektiĝintajn disputojn aŭ dubojn
en lojala interkonsento kaj konforme al la vera deziro de la tuta
Esperantistaro.
La aranĝo de regula kaj rajtigita kongresa voĉdonado, kiun mi
proponis al vi, aŭ ia alia simila aranĝo, kiu eble rezultos
el via diskutado, ne estos ia nova institucio kaj per si mem ne
ŝanĝos la iradon de nia afero; sed ĝi donos al ni la forton de
ordo kaj de solidareco. La institucioj, kiujn ni kreis, aŭ eble
ankoraŭ kreos, ĉesos havi la karakteron de ia privataĵo, kiun
neniu subtenas kaj multaj atakas. Ili havos rajton diri al la
Esperantistaro: se ni estas bonaj, respektu nin kaj subtenu nin; se
ni estas malbonaj, reorganizu nin aŭ forigu nin. Ĉiu Esperantisto
scios, al kiu plej alta instanco li devas sin turni, se tio aŭ alia
en la komun-esperantistaj aferoj ne plaĉas al li, kaj oni ĉesos
konstante sin turnadi al mi, kiu hodiaŭ vivas kaj morgaŭ povas
ne vivi, kaj kiu cetere havas nek rajton nek deziron, solvi ĉiujn
disputojn propradecide.
Ni komencu nian feston kaj ankaŭ niajn laborojn, al kiuj ni dediĉu
nian plenan atenton kaj senpartiecon. Se el niaj laboroj rezultos la
enkonduko de preciza ordo en nian aferon, tiam la kongreso Antverpena
estos unu el la plej gravaj inter niaj kongresoj. Tion ni esperu!
Ĉiu el ni havu la firman decidon, helpi per ĉiuj fortoj al la
enkonduko de ordo kaj forigo de ĉiu malpaco en nia afero. Kun tiu
firma kaj solena decido en la koro ni kriu: Vivu, kresku kaj floru
nia afero!