4. KARL DER GROSSE.

_AUS EINHARDS LEBENSBESCHREIBUNG KARLS

DES GROSSEN._

[_Scherer D._ p. 43, _E._ p. 39.]

Herausgegeben von Pertz in ‘Monumenta Germaniæ historica.

Scriptores’ II; Jaffé in ‘Bibliotheca rerum Germanicarum’ Bd. IV.

Cap. XXIX. _Post susceptum imperiale nomen, cum adverteret

multa legibus populi sui deesse (nam Franci duas habent leges, in

plurimis locis valde diversas), cogitavit, quæ deerant addere et

discrepantia unire, prava quoque ac perperam prolata corrigere; sed

de his nihil aliud ab eo factum est, nisi quod pauca capitula, et

ea imperfecta, legibus addidit. Omnium tamen nationum quæ sub eius

dominatu erant iura quæ scripta non erant describere ac litteris

mandari fecit. Item barbara et antiquissima carmina, quibus veterum

regum actus et bella canebantur, scripsit memoriæque mandavit. {10}

Inchoavit et grammaticam patrii sermonis. Mensibus etiam iuxta propriam

linguam vocabula imposuit, cum ante id temporis apud Francos partim

Latinis partim barbaris nominibus pronunciarentur. Item ventos duodecim

propriis appellationibus insignivit, cum prius non amplius quam vix

quatuor ventorum vocabula possent inveniri. Et de mensibus quidem

Ianuarium_ Wintarmanoth, _Februarium_ Hornung, _Martium_ Lentzinmanoth,

_Aprilem_ Ostarmanoth, _Maium_ Winnemanoth, _Iunium_ Brachmanoth,

_Iulium_ Heuvimanoth, _Augustum_ Aranmanoth, _Septembrem_ Witumanoth,

_Octobrem_ Windumemanoth, _Novembrem_ Herbistmanoth, _Decembrem_ {20}

Heilagmanoth _appellavit. Ventis vero hoc modo nomina imposuit, ut

subsolanum vocaret_ ostroniwint, _eurum_ ostsundroni, _euroaustrum_

sundostroni, _austrum_ sundroni, _austroafricum_ sundwestroni,

_africum_ westsundroni, _zephyrum_ westroni, _chorum_ westnordroni,

_circium_ nordwestroni, _septemtrionem_ nordroni, _aquilonem_

nordostroni, _vulturnum_ ostnordroni.

_PATERNOSTER UND SYMBOLUM APOSTOLICUM._

[_Scherer D._ p. 43, _E._ p. 39.]

Aus dem Weissenburger Katechismus in einer Handschrift des

neunten Jahrhunderts, die sich in der herzoglichen Bibliothek zu

Wolfenbüttel befindet. Herausgegeben in den Denkmälern Nr. 56.

Fater unser, thû in himilom bist, giuuîhit sî namo thîn. queme rîchi

thîn. uuerdhe uuilleo thîn, sama sô in himile endi in erthu. Broot

unseraz emezzîgaz gib uns hiutu. endi farlâz uns sculdhî unsero, sama

sô uuir farlâzzem scolôm unserêm. endi ni gileidi unsih in costunga.

{10} auh arlôsi unsih fona ubile.

Fater unser, thû in himilom bist, giuuîhit sî namo thîn. Gotes namo ist

simbles giuuîhit: auh thanne uuir thiz quedhem, thanne bittem uuir,

thaz sîn namo in uns mannom uuerdhe giuuîhit thuruh guodiu uuerc.

{20} Queme rîchi thîn. Rîchi gotes ist simbles endi eogihuuâr: thes

bittem uuir thoh, thanne uuir thiz quedem, thaz gotes rîchi sî in uns

endi thes diufles giuualt uuerdhe arfirrit fona uns.

Uuerdhe uuillo thîn sama sô in himile endi in erthu. Thes sculun uuir

got simbles bitten, thaz sîn uuilleo uuerdhe samalîh in erdhu in

mannom, sôso her ist in himile in engilom, cithiu thaz man in erthu

sînan uuilleon giuuurchen megîn sama sô engilâ in himile magun.

{10} Broot unseraz emetzîgaz gib uns hiutu. Allo mannes thurftî sintun

in themo brôtes namen gameinito, thero er ci thesemo antuuerden lîbe

bitharf. bithiu scal man dago gihuuelîches thiz gibet singan, sô huuer

sô uuili thaz imo got gidago sînero thurfteo helphe.

{20} Indi farlâz uns sculdhî unsero sama sô uuir farlâzzem scolôm

unserêm. Sô huuer sô thiz quidhit, sô bitharf thaz er sô due sô her

quithit, huuanda her fluochôt imo mêr thanne her imo guodes bitte, ibu

her sô ni duat sô her quidhit: huuanda sô huuer sô andhremo arbolgan

ist endi thiz gibet thanne singit, {30} ther bidit imo selbemo thanne

ubiles.

Indi ni gileiti unsih in costunga. Ni leitit got eomannan in ubilo

thohheinaz; ûzzar thanne her then man farlâzzit, sô ist her sâr in

costungôm. thaz meinit haz uuort, thaz her unsih ni farlâzze cithiu

thaz uuir in ubil gileitte ni uuerdhên.

Auch arlôsi unsih fona ubile. In thesemo uuorde ist bifangan allero

ubilo gihuuelîh, thero manne giterjan megi. bithiu sô huuer sô thiz

gibet hlûttru muatu singit, gilouban scal her, thaz {10} inan got

thanne gihôrje: huuandaher ni bitit thâr ana elljes eouuihtes, nibu

thes got selbo giboot ci bittanne, endi thâr sintun thoh allo mannes

thurftî ana bifangano.

Gilaubju in got fater almahtîgon scepphjon himiles enti erdâ. Endi

in heilenton Christ, suno sînan einagon, truhtîn unseran. {20} Ther

infanganêr ist fona heilegemo geiste, giboran fona Marîûn magadî,

giuuîzzinôt bî pontisgen Pilâte, In crûci bislagan, toot endi bigraban.

Nidhar steig ci hellju, in thritten dage arstuat fona tóotêm, Ûf steig

ci himilom, gisaz ci cesuûn gotes fateres almahtîges: Thanan quemendi

ci ardeilenne {30} quecchêm endi dóodêm. Gilaubju in âtum uuîhan,

uuîha ladhunga allîcha, Heilegero gimeinidha, Ablâz sundeôno, Fleisges

arstantnissi, Liib êuuîgan. Amen.

_Vater unser, der du in den Himmeln bist, geheiliget sei dein Name. Es

komme dein Reich. Es werde dein Wille, so wie im Himmel auch auf Erden.

Unser tägliches (beständiges) Brot gieb uns heute. Und erlass uns

unsere Verschuldungen, so wie wir erlassen unseren Schuldnern. {10} Und

nicht geleite uns in Versuchung. Sondern erlöse uns vom Uebel._

_Vater unser, der du in den Himmeln bist, geheiliget sei dein Name.

Gottes Name ist immer geheiligt: aber wenn wir dies sagen, so bitten

wir, dass sein Name in uns Menschen werde geheiligt durch gute Werke._

{20} _Es komme dein Reich. Das Reich Gottes ist immer und überall:

darum bitten wir jedoch, wenn wir dies sagen, dass Gottes Reich sei in

uns, und des Teufels Gewalt werde entfernt von uns._

_Es werde dein Wille so wie im Himmel auch auf Erden. Darum sollen wir

Gott immer_ _bitten, dass sein Wille werde (geschehe) ganz gleich auf

Erden bei den Menschen, wie er geschieht im Himmel bei den Engeln,

damit die Menschen auf Erden seinen Willen zu vollbringen (wirken)

vermögen, so wie die Engel im Himmel es können._

{10} _Unser beständiges Brot gieb uns heute. Alle Bedürfnisse des

Menschen sind mit dem Namen des Brotes gemeint, deren er zu diesem

gegenwärtigen Leben bedarf. Darum soll an jeglichem Tage dies Gebet

hersagen, wer immer will, dass ihm Gott täglich zu seinen Bedürfnissen

verhelfe._

{20} _Und erlass uns unsere Verschuldungen, so wie wir erlassen unseren

Schuldnern. Wenn einer so spricht, so ist es nothwendig, dass er so

thut wie er spricht, denn er ladet mehr Fluch auf sich, als er sich

Gutes erbittet, wenn er nicht so thut wie er spricht: denn so einer

wider anderen erzürnt ist und dies {30} Gebet zu der Zeit hersagt, der

erbittet sich dann selbst Übeles._

_Und geleite uns nicht in Versuchung. Nicht leitet Gott irgend jemand

in ein Uebel: aber wenn er den Menschen verlässt, so ist er sofort in

Versuchungen. Das bedeutet das Wort, dass er uns nicht verlassen soll,

damit wir nicht in das Uebel verleitet werden._

_Sondern erlöse uns vom Uebel. In diesem Worte ist die Gesammtheit

aller Uebel befangen, welche dem Menschen zu schaden vermögen. Darum

soll, wer dies Gebet in lautrem Gemüthe hersagt, {10} glauben, dass

ihn Gott dann höre: weil er nichts anderes damit bittet, als was Gott

selbst gebot zu bitten, und es sind doch alle Bedürfnisse des Menschen

darin befangen._

_Credo in deum patrem omnipotentem, creatorem cæli et terræ. et in

Iesum Christum, filium eius unicum, dominum nostrum. {20} Qui conceptus

est de 20 spiritu sancto, natus ex Maria virgine, passus sub Pontio

Pilato, crucifixus, mortuus et sepultus. descendit ad inferna, tertia

die resurrexit a mortuis, ascendit ad cælos, sedet ad dexteram dei

patris omnipotentis: inde venturus iudicare vivos et mortuos. Credo

in {30} spiritum sanctum, sanctam ecclesiam catholicam, sanctorum

communionem, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem, vitam

æternam. Amen._

AUS DEN FRAGMENTEN DER ÜBERSETZUNG

DES MATTHÆUS-EVANGELIUMS.

[_Scherer D._ 43, _E._ 39.]

Herausgegeben in Endlicher und Hoffmann ‘Fragmenta theotisca’

(Vindobonæ, 1834; 2. Aufl. 1841).

Enti see saar alle dhea burgera fuorun _i_ngegin Jesuse enti sô

inan gahsâhhun, bâtun _da_z er aufuori ûz fona iro marchôm. _En_ti

genc er in sceffilîn, ubarferita dhen _ke_ozun enti quam in sîna

burc. _En_ti see saar butun imo bifora laman licchen_t_an in

bâru enti gasah Jesus iro galaupîn, _qu_had demo lamin: Gatrûê,

sunu, forlaaz_sen_u dhir uuerdant dîno suntea; Enti see _saar_

ein huuelîhhe scrîbera quhâttun untar im: _Dh_ese lastrôt. enti

sô Jesus gasah iro gadanchâ, _quh_at: zahuuiu dencet ir ubil in

iuuueremo _muo_te? Huuedar ist gazelira za quedanne: _forl_âzseno

dhir uuerdant dhîno suntea, _odo_ za quhedanne: arstant enti ganc?

_Da_z ir auh uuizît, dhaz mannes sunu _hab_êt gauualt in herdhu za

forlâzanne suntea, _Duo_ quhat dhemo lamin: arstant, nim _dii_n

betti enti ganc za dînemo hûs. enti er _arstu_ont enti genc za

sînemo hûs. Gasâhhun iz _diu_ folc, gaforahtun im enti aerlîhho

lobôtun _got_, dher solîhha gauualtida forgab mannum.

_Et ecce tota civitas exiit obviam Iesu et viso eo rogabant, ut

transiret a finibus eorum. Et adscendens in naviculam transfretavit

et venit in civitatem suam. Et ecce offerebant ei paralyticum

iacentem in lecto, et videns Iesus fidem illorum dixit paralytico:

confide fili, remittuntur {10} tibi peccata tua; et ecce quidam de

scribis dixerunt intra se: Hic blasphemat. et cum vidisset Iesus

cogitationes eorum, dixit: Ut quid cogitatis mala in cordibus

vestris? Quid est facilius dicere: dimittuntur tibi peccata tua,

aut dicere: surge et ambula? Ut sciatis autem, quoniam filius

hominis {20} habet potestatem in terra dimittendi peccata, Tunc

ait paralytico: Surge, tolle lectum tuum et vade in domum tuam. et

surrexit et abiit in domum suam. Videntes autem turbæ timuerunt et

glorificaverunt deum, qui talem potestatem dedit hominibus._

The German Classics from the Fourth to the Nineteenth Century, Vol. 1 (of 2) · 第 55 / 276 题