Een artikel van den "Daily Telegraph."--Oorlog der geleerde
dagbladen.--De heer Petermann ondersteunt zijn vriend
Dr. Ferguson.--Antwoord van den geleerden Koner.--Aangegane
weddenschappen.--Verschillende voorstellen aan Ferguson gedaan.
Des anderen daags, 15 Januari, las men in den Daily Telegraph het
volgende artikel:
"Afrika zal eindelijk het geheim harer uitgestrekte vlakten openbaren;
een hedendaagsche Oedipus zal ons het raadsel oplossen, dat de
geleerden van zestig eeuwen niet hebben kunnen verklaren. Eertijds werd
het zoeken van de bronnen van den Nijl beschouwd als eene onzinnige
poging, eene hersenschim, die nooit zou verwezenlijkt worden.
"Doctor Barth, die tot aan Soedan den weg van Denham en Clapperton
heeft gevolgd, doctor Livingstone, zijne onverschrokken onderzoekingen
uitstrekkende van de Kaap de Goede Hoop tot aan de vallei van den
Zambezi, de kapiteins Burton en Speke hebben door de ontdekking der
binnenmeeren drie wegen geopend voor de tegenwoordige beschaving;
het punt, waar hunne wegen elkander kruisten, waar geen reiziger nog
heeft kunnen komen, is het hart zelf van Afrika. Daar moeten alle
pogingen tot ontdekking worden aangewend.
"Maar de arbeid van deze moedige steunpilaren der wetenschap zal
weder opgevat worden door de stoutmoedige poging van Dr. Ferguson,
wiens schoone onderzoekingen onze lezers zeker gelegenheid hebben
gehad naar waarde te schatten.
"Deze onverschrokken ontdekker stelt zich voor Afrika van het oosten
naar het westen in een luchtballon door te trekken. Als wij goed
onderricht zijn, zal het eiland Zanzibar op de westkust de plaats
van het vertrek zijn. Wat het punt van aankomst betreft, alleen de
Voorzienigheid kent dit.
"Het voorstel van dezen wetenschappelijken tocht is gisteren
officieel aan het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap gedaan;
eene som van 2500 Pond is toegestaan ter tegemoetkoming in de kosten
der onderneming.
"Wij zullen onze lezers op de hoogte houden van deze poging, die
zonder wederga is in de jaarboeken der aardrijkskunde."
Zoo als men denken kan, maakte dit artikel veel gerucht; het verdreef
eerst de stormen van het ongeloof; Dr. Ferguson werd gehouden voor
een zuiver hersenschimmig persoon, van de uitvinding van Mr. Barnum,
die, na in de Vereenigde Staten te hebben gearbeid, zich gereed maakte
ook in Engeland zaken te doen.
Een aardig antwoord verscheen te Geneve in het Februari-nummer
van het "Bulletin van het Aardrijkskundig genootschap," het maakte
het Koninklijk genootschap te Londen, de Club der Reizigers en den
buitengewoon grooten steur op eene geestige wijze belachelijk.
Maar de Heer Petermann bracht in zijne "Mededeelingen," die te
Gotha verschenen, het dagblad van Geneve geheel tot zwijgen. De Heer
Petermann kende Dr. Ferguson persoonlijk, en stelde zich borg voor
de onverschrokkenheid van zijn vriend.
Voor het overige was de twijfel niet langer mogelijk; de toebereidselen
voor de reis werden te Londen gemaakt, de fabrieken van Lyon hadden
eene belangrijke bestelling van taf ontvangen voor de samenstelling
van den luchtballon, eindelijk stelde het Britsche gouvernement het
transportschip de Resolute, kapitein Pennet, ter beschikking van
den doctor.
Terstond werden er duizenden aanmoedigingen gegeven, duizend
gelukwenschen gedaan. De bijzonderheden der onderneming verschenen
geheel in de Bulletins van het "Aardrijkskundig genootschap"
van Parijs, een merkwaardig artikel werd gedrukt in de "Nieuwe
Jaarboeken van Reizen, Aardrijkskundige Geschiedenis en Oudheidkunde
van V.A. Malte-Brun;" een opstel in het "Tijdschrift voor algemeene
Aardkennis" door Dr. W. Koner, bewees zegevierend de mogelijkheid
dezer reis, de kansen van goeden uitslag, de natuur der hinderpalen,
de groote voordeelen eener luchtreis; hij keurde alleen het punt van
vertrek af, waartoe hij liever Masuah, eene kleine haven van Abyssinië,
wilde gekozen hebben, vanwaar James Bruce in 1768 vertrokken was,
om de bronnen van den Nijl op te sporen. Overigens bewonderde hij
onvoorwaardelijk den krachtigen geest van Dr. Ferguson.
De "North American Review", zag met eenig ongenoegen een zoodanigen
roem voor Engeland bewaard, hij maakte van het voorstel van den doctor
eene scherts en noodigde hem uit naar Amerika te komen, terwijl hij
op zoo'n goeden weg was.
Kortom, zonder de dagbladen der geheele wereld mede te rekenen, was
er geen wetenschappelijk tijdschrift, dat het feit niet in al zijne
vormen vermeldde.
Aanzienlijke weddenschappen werden in Londen en geheel Engeland
aangegaan, 1°. over het wezenlijke of vermeende bestaan van
Dr. Ferguson; 2°. over de reis, die volgens eenigen niet, volgens
anderen wel zou ondernomen worden; 3°. over het al of niet welslagen;
4°. over de waarschijnlijkheid of onwaarschijnlijkheid van de
terugkomst van Dr. Ferguson. Men schreef ontzettende sommen in het boek
der weddenschappen in, alsof er sprake was van de wedrennen van Epsom.
Aldus hielden geloovigen en ongeloovigen, onwetenden en geleerden de
oogen op den doctor gevestigd. Hij gaf gaarne nauwkeurige inlichtingen
omtrent zijne reis. Hij was gemakkelijk te spreken en de natuurlijkste
mensch ter wereld. Meer dan een moedig avonturier meldde zich bij hem
aan om in den roem en de gevaren der onderneming te deelen, maar hij
weigerde, zonder reden te geven van zijne weigering.
Talrijke uitvinders van werktuigen, toepasselijk op de richting van
den luchtballon, kwamen ieder hun stelsel bloot leggen. Hij wilde er
geen aannemen. Aan ieder, die hem vroeg, of hij in dit opzicht iets
had ontdekt, weigerde hij volstrekt zich te verklaren en hij hield
zich meer dan ooit met de toebereidselen voor zijne reis bezig.