_I Lewelyn fab Iorwerth_. _Llywarch Brydydd y Moch ai cant_.
Crist Greawdr, llywiawdr llu daear a nef
Am noddwy rhag afar,
Crist celi, bwyf celfydd a gwar,
Cyn diwedd gyfyngwedd gyfar.
Crist fab Duw am rhydd arllafar,
I foli fy rhwyf rhwysg o ddyar,
Crist fab Mair am pair o'r pedwar defnydd,
Dofn awen ddiarchar.
_Llewelyn_ llyw _Prydain_ ai phar,
Llew a glew a glyw gyfarwar,
_Fab Iorwerth_ ein cannerth an car,
_Fab Owain_ ffrawddiein, ffrwyth cynnar,
Ef dyfu dreig llu yn llasar dillat,
Yn ddillyn cyfarpar,
Yn erfid, yn arfod abar,
Yn arfau bu cenau cynnar,
Yn ddengmlwydd hylwydd hylafar,
Yn ddidranc ei gyfranc ai gar,
Yn _Aber Conwy_, cyn daffar fy llyw,
_Llewelyn_ athrugar,
A _Dafydd_, defawd _Ul Caissar_,
Difai ddraig, ddragon adwyar,
Difwlch udd difalch i esgar,
Difwng blwng blaen ufel trwy far,
Dybryd in feirdd byd bod daear arnaw,
Ac arnam i alar.
Ef yn lly w cyn llid gyfysgar,
Ysglyfion ysglyfiynt llwrw bar,
Oedd rynn rudd ebyr or gwyr gwar,
Oedd ran feirw fwyaf o'r drydar,
Oedd amliw tonnau, twnn amhar eu neid,
Neud oeddynt dilafar.
Ton heli ehelaeth i bar,
Ton arall guall, goch gwyar.
_Porth Aethwy_ pan aetham ni ar feirch mordwy,
Uch mowrdwrf tonniar,
Oedd ongyr, oedd engir ei bar,
Oedd angudd godrudd gwaedryar,
Oedd enghyrth ein hynt, oedd angar,
Oedd ing, oedd angau anghymar,
Oedd ammau ir byd bod abar o honam,
O henaint lleithiar.
Mawr gadau, anghau anghlaear,
Meirw sengi, mal seri sathar,
Cyn plygu _Rodri_, rwydd esgar, ym _Mon_
Mynwennoedd bu braenar,
Pan orfu pen llu llachar,
_Llewelyn_ llyw _Alun_ athafar,
Myrdd bu lladd, llith brein gorddyar,
O'r milwyr, a mil yngharchar.
_Llewelyn_ cyd lladdwy trwy far,
Cyd llosgwy, nid llesg ufeliar,
Llary deyrn, uch cyrn cyfarwar
Llwrw cydfod ir clod is claiar,
Ry llofies rwyf treis tros fanniar i feirdd,
Oedd fawrllwyth ir ddaear,
Gwisci aur ag ariant nis oar.
Gwascwynfeirch gosseirch, gosathar,
Ysginfawr gorfawr, gorwymp par,
Yscarlad lliw ffleimiad, fflamiar,
Meirch Mawrthig, ffrwythig, ffraeth, anwar,
Ffrawddus, a phreiddiau ewiar.
Mwth i rhydd, arwydd yngwascar,
Mal _Arthur_ cein fodur cibddar,
Cann a chann; a chein wyllt a gwar,
Cant a chant a chynt nog adar
_Adar_ weinidawg, caeawg Cynran drud,
Dreig _Prydein_ pedryddan,
Addod Lloegr, lluossawg am bann,
Addaf hir in herwydd calan,
Adwedd teyrnedd tir nis rhan,
A dan ser ys sef i amcan,
Adnes i franhes i frein bann,
Dychre dychrein gwyr yngrheulan,
Gwrdd i gwnaeth uch Deudraeth _Dryfan_,
Gwr hydwf, gwrhydri _Ogyrfan_
Dygwydd gwyr heb lafar heb lan,
Dygoch llawr dwygad fawr faran,
Un am fro _Alun_, elfydd can,
A _Ffrainc_ yn ffrawddus mal _Camlan_;
Ar eil yn _Arfon_ ar forfan,
Yn undydd an un Duw in a ran,
A dwy dreig ffeleig, ffaw gymman
Mal deulew ein dylochassan,
Ag un traws gatcun, treis faran,
Fal gwr yn gorfod ymhobman,
_Llewelyn_ llafn-eur anghyfan,
Lloegr ddiwreidd, llu rhuddfleidd _Rhuddlan_,
Llu rhagddaw a llaw ar llumman,
Llwybr yn wybr yn ebrwydd allan,
Llwrw ddawn _Cadwallawn fab Cadfan_.
I mae am _Brydain_ yn gyfan,
Llary ni ddel ei law ettaw attan,
Llyried tra myned tramor dylan,
Rhag llaith anolaith anolo llan,
A llafnawr lledrudd uch grudd a gran,
Ninnau Feirdd _Prydein_, prydus eirian berth,
Gwyr a byrth fy rhwyf ymhob calan,
Er digabl barabl gan bawb oi fan,
Digrifwch elwch elyf egwan,
Oi ariant gormant gorym ni drudran,
O'i alaf ai aur ai ariant can.
Gan i ddwyn dychryn a ddechreuo bleid,
Uch blaenwel yn oed llo,
Gnaws achaws yn ych cyn adfo,
Gnawd i ladd ni lwydd i abo.
_Caer Lleon_ llyw _Mon_ mwyn _Pabo_ ath dug,
Ef ath dwg ynghodo,
_Llewelyn_ ef llosges dy fro,
Llas dy wyr dra llyr, dra llwyfo,
Llwyr dug y _Wyddgrug_, nid ffug ffo,
_Lloegrwys i_ llugfryd i synnio,
Llewdir teyrn lluddiwyd yn agro,
Llas i glas, i glwystei neud glo,
Llys _Elsmer_, bu ffer, bu ffwyrngno,
Llwyr llosged i thudwed ai tho,
Llwrw gwelwch neud heddwch heno
Gan fy rhwyf, nid rhyfedd cyd bo,
Hyd i del i dorf ar dyno a bryn,
Udd breiniawg bieufo,
Llew ai dug, ai dwg pan fynno,
Ir _Trallwng_ trillu anwosgo,
Llys efnys, afneued tra fo.
Lles i fyrdd o feirdd ai cyrcho.
Addug y _Wyddgrug_ ai dycco,
Gwyliwch gwylyddwr, pwy ai lluddio,
Llwrw _Fochnant_ edrywant ar dro,
Llwytcwn llwyth llithiwyd am honno,
Lletcynt _Argoedwys_, gwys greudo,
Llys a dwy neud einym ni heno.
Edryched _Powys_ pwy fo,
Brenin breisg werin, brwysg agdo,
Ai gwellygio pwyll rhydwyllo:
Ai gwell _Ffranc_ no ffrawddus _Gymro_.
Llyw y sy ym, synniwch cyd tawo,
Lloegr gychwyn, a fynn a fynno,
Llwyr i dyd i fryd ar fro _Gadwallawn_
_Fab Cadfan_, _fab Iago_,
Llary yspar ys penyd iblo,
Llwrw espyd yspeid anolo,
Llew prydfawr llyw _Prydain_ ai chlo,
_Llewelyn_ lliaws ei fran fro,
Llary deyrn cedyrn, cad wosgo; ynghur
Ys fy nghar a orffo.
Gorfydd Udd dremrudd, dramor lliant,
Ym _Mon Mam Gymru_ bedryddant,
Gorllwybr llu llenwis ewyngant,
Gwarthaf bryn a phenrhyn a phant,
Gorllanw gwaed am draed a ymdrychant,
Amdrychion pan ymdrechassant,
Cad y _Coed Anau_, Cadr anant borthi,
Burthiaist wyr yn nifant.
Ail gad trom i tremynasant,
Udd addien uch _Dygen Ddyfnant_,
Eil miloedd mal gwyr dybuant,
Eil yrth gyrth in gwrthfynnassant,
Eil agwrdd ymwrdd am hardd amgant bre
_Bron yr Erw_ i galwant,
Cynwan llu fal llew yth welsant,
Cadr eryr ith wyr yn warant,
Can hynny cynhennu ni wnant,
Can wyllon _Celyddon_ cerddant,
Dugost y _Wyddgrug_, a dygant i dreis
Adryssedd cyfnofant,
A _Rhuddlan_ yn rhuddliw amgant,
_Rhun_ can clawdd adrawdd edrywant
A _Dinbych_ wrthrych gorthorrant ar fil,
Ar _Foelas_ a _Gronant_
A _chaer yn Arfon_, a charant yngnif,
Yngnaws coll am peiriant,
A _Dinas Emreis_ a ymrygant,
Amrygyr ni wneir na wnant
Neur orfydd dy orofyn nad ant
Ith erbyn ith erbarch feddiant
Neu'r orfuwyd yn orenw Morgant
Ar filwyr _Prydain_ pedryddant
Dy gynnygn ni gennyw cwddant,
Ni gaiff hoen na hun ar amrant,
Mad ymddugost waed, mad yth want,
Arall yn arfoll ysgarant,
A chleddyf, a chlodfawr yth wnant,
Ag ysgwyd ar ysgwydd anchwant,
Mad tywyssaisd dy lu, Lloegr irdant,
Ar derfyn _Mechain_ a _Mochnant_,
Mad yth ymddug dy fam, wyd doeth,
Wyd dinam, wyd didawl o bob chwant,
O borffor o bryffwn fliant,
O bali ag aur ag ariant,
O emys gochwys gochanant dy feirdd,
Yn fyrddoedd i caffant.
Minnau om rhadau rhymfuant,
Yn rhuddaur yn rhwydd ardduniant,
O bob rhif im Rhwyf im doniant,
O bob rhyw im rhodded yn gant
Cyd archwyf im llyw y lloergant yn rhodd,
Ef am rhydd yn geugant.
_Lliwelydd_ lledawdd dy foliant,
_Llewelyn_, a _Llywarch_ rwy cant.
Munerawd ym marw fy mwyniant fal yn byw
_Lleissiawn_ ryw _Run_ blant.
Nyd gormod fy ngair it gormant!
Teyrn wyd tebyg _Eliphant_,
Can orfod pob rhod yn rhamant,
Can folawd a thafawd a thant.
Cein deyrn, cyn bych yngreifiant,
Can difwyn o ysgwn esgarant,
Can Dduw ren yn ran westifiant
Can ddiwedd pob buchedd, bych sant.