Dar wöör maal eens en Fischer un syne Fru, de waanden tosamen in'n
Pißputt, dicht an der See, un de Fischer güng alle Dage hen un angeld;
un he angeld un angeld.
So seet he ook eens by de Angel un seeg jümmer in das blanke Water
henin: un he seet un seet.
Do güng de Angel to Grund, deep ünner, un as he se heruphaald, so
haald he enen grooten Butt heruut. Do säd de Butt to em: »Hör mal,
Fischer, ik bidd dy, laat my lewen, ik bün keen rechten Butt, ik bün'n
verwünschten Prins. Wat helpt dy dat, dat du my doot maakst? Ik würr
dy doch nich recht smecken: sett my wedder in dat Water un laat my
swemmen.« -- »Nu,« säd de Mann, »du bruukst nich so veel Wöörd to
maken, eenen Butt, de spreken kann, hadd ik doch wol swemmen laten.«
Mit des sett't he em wedder in dat blanke Water, do güng de Butt to
Grund und leet enen langen Strypen Bloot achter sik. Do stünn de
Fischer up un güng nah syne Fru in'n Pißputt.
»Mann,« säd de Fru, »hest du hüüt niks fungen?« -- »Ne,« säd de Mann,
»ik füng enen Butt, de säd he wöör en verwünschten Prins, da hebb ik
em wedder swemmen laten.« -- »Hest du dy denn niks wünschd?« säd de
Fru. --»Ne,« säd de Mann, »wat schull ik my wünschen?« -- »Ach,« säd
de Fru, »dat is doch äwel, hyr man jümmer in'n Pißputt to waanen, dat
stinkt un is so eeklig. Du haddst uns doch ene lüttje Hütt wünschen
kunnt. Ga noch hen un roop em: segg em wy wählt 'ne lüttje Hütt hebben,
he dait dat gewiß.« -- »Ach,« säd de Mann, »wat schull ik door noch
hengaan?« -- »I,« säd de Fru, »du haddst em doch fungen, un hest em
wedder swemmen laten, he dait dat gewiß. Ga glyk hen.« De Mann wull
noch nicht recht, wull awerst syn Fru ook nicht to weddern syn un güng
hen na de See.
As he door köhm, wöör de See ganß gröön un geel un goor nich mee so
blank. So güng he staan un säd:
»Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje, Buttje in de See,
myne Fru de Ilsebill
will nich so as ik wol will.«
Do köhm de Butt answemmen un säd: »Na, wat will se denn?« -- »Ach,«
säd de Mann, »ik hebb dy doch fungen hatt, nu säd myn Fru ik hadd my
doch wat wünschen schullt. Se mag nich meer in'n Pißputt wanen, se wull
geern 'ne Hütt.« -- »Ga man hen,« säd de Butt, »se hett se all.«
Do güng de Mann hen, un syne Fru seet nich meer in'n Pißputt, dar stünn
awerst ene lüttje Hütt, un syne Fru seet vor de Döhr up ene Bänk. Do
nöhm syne Fru em by de Hand un säd to em: »Kumm man herin, süh, nu is
dat doch veel beter.« Do güngen se henin, un in de Hütt was een lüttjen
Vörplatz un ene lüttje herrliche Stuw un Kamer, wo jem eer Beed stünn,
un Kääk un Spysekamer, allens up dat beste mit Gerädschoppen, un up
dat schönnste upgefleyt, Tinntüüg un Mischen (Messing), wat sik darin
höört. Un achter was ook en lüttjen Hof mit Hönern un Aanten, un en
lüttjen Goorn mit Grönigkeiten un Aaft (Obst). »Süh,« säd de Fru, »is
dat nich nett?« -- »Ja,« säd de Mann, »so schall't blywen, nu wähl wy
recht vergnögt lewen.« -- »Dat wähl wy uns bedenken,« säd de Fru. Mit
des eeten se wat un güngen to Bedd.
So güng dat wol 'n acht oder veertein Dag, do säd de Fru: »Hör, Mann,
de Hütt is ook goor to eng, un de Hof un de Goorn is so kleen: de Butt
hadd uns ook wol een grötter Huus schenken kunnt. Ich much woll in enen
grooten stenern Slott wanen; ga hen tom Butt, he schall uns en Slott
schenken.« -- »Ach, Fru,« säd de Mann, »de Hütt is jo god noog, wat
wähl wy in'n Slott wanen.« -- »I wat,« säd de Fru, »ga du man hen, de
Butt kann dat jümmer doon.« -- »Ne, Fru,« säd de Mann, »de Butt hett
uns eerst de Hütt gewen, ik mag nu nich all wedder kamen, den Butt
muchd et vördreten.« -- »Ga doch,« säd de Fru, »he kann dat recht good
un dait dat geern; ga du man hen.« Dem Mann wöör syn Hart so swoor, un
wull nich; he säd by sik sülwen: »Dat is nich recht,« he güng awerst
doch hen.
As he an de See köhm, wöör dat Water ganß vigelett un dunkelblau un
grau un dick, und goor nich meer so gröön un geel, doch wöör't noch
still. Do güng he staan un säd:
»Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje, Buttje in de See,
myne Fru de Ilsebill
will nich so as ik wol will.«
»Na, wat will se denn?« säd de Butt. »Ach,« säd de Mann half bedrööft,
»se will in'n groot stenern Slott wanen.« -- »Ga man hen, se stait vor
der Döhr,« säd de Butt.
Da güng de Mann hen un dachd he wull nah Huus gaan, as he awerst daar
köhm, so stün door 'n grooten stenern Pallast, un syn Fru stünn ewen
up de Trepp un wull henin gaan. Do nöhm se em by de Hand und säd:
»Kumm man herin.« Mit des güng he mit ehr henin, un in den Slott wöör
ene groote Dehl mit marmelstenern Asters (Estrich), un dar wören so
veel Bedeenters, de reten de grooten Dören up, un de Wende wören all
blank un mit schöne Tapeten, un in de Zimmers luter gollne Stöhl un
Dischen, un kristallen Kroonlüchters hüngen an den Bähn, un so wöör dat
all de Stuwen und Kamers mit Footdeken; un dat Aeten un de allerbeste
Wyn stünn up den Dischen as wenn se breken wullen. Un achter dem Huse
wöör ook'n grooten Hof mit Peerd- un Kohstall, un Kutschwagens up dat
allerbeste, ook was door en grooten herrlichen Goorn mit de schönnsten
Blomen un fyne Aaftbömer, un en Lustholt wol 'ne halwe Myl lang, door
wören Hirschen un Reh un Hasen drin un allens wat man sik jümmer
wünschen mag. »Na,« säd de Fru, »is dat nu nich schön?« -- »Ach ja,«
säd de Mann, »so schall't ook blywen, nu wähl wy ook in das schöne
Slott wanen un wähl tofreden syn.« -- »Dat wähl wy uns bedenken,« säd
de Fru, »un wählen't beslapen.« Mit des güngen se to Bedd.
Den annern Morgen waakd de Fru to eerst up, dat was jüst Dag, un seeg
uut jem ehr Bedd dat herrliche Land vör sik liggen. De Mann reckd sik
noch, do stödd se em mit dem Ellbagen in de Syd und säd: »Mann, sta up
un kyk mal uut dem Fenster. Süh, kunnen wy nich König warden äwer all
düt Land? Ga hen tom Butt, wy wählt König syn.« -- »Ach, Fru,« säd de
Mann, »wat wähl wy König syn! Ik mag nich König syn.« -- »Na,« säd de
Fru, »wult du nich König syn, so will ik König syn. Ga hen tom Butt, ik
will König syn.« -- »Ach, Fru,« säd de Mann, »wat wullst du König syn?
dat mag ik em nich seggen.« -- »Worüm nich?« säd de Fru, »ga stracks
hen, ik mutt König syn.« Do güng de Mann hen un wöör ganß bedrööft, dat
syne Fru König warden wull. »Dat is nich recht un is nich recht,« dachd
de Mann. He wull nich hen gaan, güng awerst doch hen.
Un as he an de See köhm, do wöör de See ganß swartgrau, un dat Water
geerd so von ünnen up un stünk ook fuul. Do güng he staan und säd:
»Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje, Buttje in de See,
myne Fru de Ilsebill
will nich so as ik wol will.«
»Na, wat will se denn?« säd de Butt. »Ach,« säd de Mann, »se will König
warden.« -- »Ga man hen: se is't all,« säd de Butt.
Do güng de Mann hen, un as he na dem Pallast köhm, so wöör dat Slott
veel grötter worren, mit enem grooten Toorn un herrlyken Zyrat doran.
Un de Schildwacht stünn vor de Döhr, un dar wören so väle Soldaten un
Pauken un Trumpeten. Un as he in dat Huus köhm, so wöör allens von
purem Marmelsteen mit Gold, un sammtne Deken un groote gollne Quasten.
Do güngen de Dören von dem Saal up, door de ganße Hofstaat wöör, un
syne Fru seet up einem hogen Troon von Gold und Demant, un hadd ene
groote gollne Krone up un den Zepter in der Hand von purem Gold un
Edelsteen, un up beyden Syden by ehr stünnen ses Jumpfern in ene Reeg,
jümmer ene enen Kops lüttjer as de annere. Do güng he staan un säd:
»Ach, Fru, büst du nu König?« -- »Ja,« säd de Fru, »nu bün ik König.«
Do stünn he un seeg se an, un as he se do een Flach (eine Zeitlang)
so ansehn hadd, säd he: »Ach, Fru, wat lett dat schöön, wenn du König
büst! Nu wähl wy ook niks meer wünschen.« -- »Ne, Mann,« säd de Fru, un
wöör ganß unruhig, »my waart de Tyd un Wyl al lang, ik kann dat nich
meer uthollen. Ga hen tom Butt, König bün ik, nu mutt ik ook Kaiser
warden.« -- »Ach, Fru,« säd de Mann, »wat wullst du Kaiser warden.« --
»Mann,« säd se, »ga tom Butt, ik will Kaiser syn.« -- »Ach, Fru,« säd
de Mann, »Kaiser kann he nich maken, ik mag dem Butt dat nich seggen;
Kaiser is man eenmal im Reich: Kaiser kann de Butt jo nich maken, dat
kann un kann he nich.«
»Wat, säd de Fru, »ik bün König un du büst man myn Mann, wullt du glyk
hengaan? Glyk ga hen, kann he König maken, kann he ok Kaiser maken, ik
will un will Kaiser syn; glyk ga hen.« Da mussd he hengaan. Do de Mann
awer hengüng, wöör em ganß bang, un as he so güng, dachd he by sik:
»Düt gait und gait nich good: Kaiser is to uutvörschaamt, de Butt wart
am Ende möd.«
Mit des köhm he an de See, do wöör de See noch ganß swart und dick und
fing al so von ünnen up to geeren, dat et so Blasen smee un et güng
so em Keekwind äwer hen, dat et sik so köhrd; un de Mann wurr groen
(grauen). Do güng he staan un säd:
»Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje, Buttje in de See,
myne Fru de Ilsebill
will nich so as ik wol will.«
»Na wat will se denn?« säd de Butt. -- »Ach, Butt,« säd he, »myn Fru
will Kaiser warden.« -- »Ga man hen,« säd de Butt, »se is't all.«
Do güng de Mann hen, un as he door köhm, so wöör dat ganße Slott von
poleertem Marmelsteen mit albasternen Figuren un gollnen Zyraten. Vör
de Döhr marscheerden de Soldaten un se blösen Trumpeten un slögen
Pauken un Trummeln. Awerst in dem Huse da güngen de Baronen un Grawen
un Herzogen man so as Bedeenters herum; do makten se em de Dören up,
de von luter Gold wören. Un as he herinköhm, dor seet syne Fru up enen
Troon, de wöör von een Stück Gold, un wöör wol twe Myl hoog. Un hadd
ene groote gollne Kroon up, de wöör dre Elen hoch un mit Briljanten
un Karfunkelsteen besett't. In de ene Hand hadde se den Zepter un in
de annere Hand den Reichsappel, un up beiden Syden by eer door stünnen
de Trabanten so in twe Regen, jümmer en lüttger as de annere, von dem
allergröttesten Rysen, de wöör twe Myl hoog, bet to dem allerlüttjesten
Dwaark, de wöör man so groot as min lüttje Finger. Un vör ehr stünnen
so vele Fürsten un Herzogen. Door güng de Mann tüschen staan un säd:
»Fru, büst du nu Kaiser?« -- »Ja,« säd se, »ik bün Kaiser.« Do güng he
staan un beseeg se sik so recht, un as he se so'n Flach ansehen hadd,
so säd he: »Ach, Fru, watt lett dat schöön, wenn du Kaiser büst.« --
»Mann,« säd se, »wat staitst du door? Ik bün nu Kaiser, nu will ik
awerst ook Paabst warden, ga hen tom Butt.« -- »Ach, Fru,« säd de Mann,
»watt wulst du man nich? Paabst kannst du nich warden, Paabst is man
eenmal in der Kristenhait, dat kann he doch nich maken.« -- »Mann,«
säd se, »ik will Paabst warden, ga glyk hen, ik mutt hüüt noch Paabst
warden.« -- »Ne, Fru,« säd de Mann, »dat mag ik em nich seggen, dat
gait nich good, dat is to groff, tom Paabst kann de Butt nich maken.«
-- »Mann, wat Snack!« säd de Fru, »kann he Kaiser maken, kann he ook
Paabst maken. Ga foorts hen, ik bünn Kaiser un du büst man myn Mann,
wult du wol hengaan?« Do wurr he bang un güng hen, em wöör awerst ganß
flau, un zitterd un beewd, un de Knee un de Waden slakkerden em. Un dar
streek so'n Wind äwer dat Land, un de Wolken flögen, as dat düster wurr
gegen Awend. De Bläder waiden von den Bömern, und dat Water güng und
bruusd as kaakd dat, un platschd an dat Aever, un von feern seeg he de
Schepen, de schöten in der Noot, un danßden un sprüngen up den Bülgen.
Doch wöör de Himmel noch so'n bitten blau in de Midd, awerst an den
Syden door toog dat so recht rood up as en swohr Gewitter. Do güng he
recht vörzufft (verzagt) staan in de Angst un säd:
»Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje, Buttje in de See,
myne Fru de Ilsebill
will nich so as ik wol will.«
»Na, wat will se denn?« säd de Butt. »Ach,« säd de Mann, »se will
Paabst warden.« -- »Ga man hen, se is't all',« säd de Butt.
Do güng he hen, un as he door köhm, so wöör dar as en groote Kirch mit
luter Pallastens ümgewen. Door drängd he sik dorch dat Volk: inwendig
was awer allens mit dausend un dausend Lichtern erleuchtet, un syne
Fru wöör in luter Gold gekledet, un seet noch up enem veel högeren
Troon, un hadde dre groote gollne Kronen up, un üm ehr dar so veel von
geistlykem Staat, un up beyden Syden by ehr door stünnen twe Regen
Lichter, dat gröttste so dick un groot as de allergröttste Toorn, bet
to dem allerkleensten Käkenlicht; un alle de Kaisers un de Königen de
legen vör ehr up de Kne un küßden ehr den Tüffel. »Fru,« säd de Mann
un seeg se so recht an, »büst du nu Paabst?« -- »Ja,« säd se, »ik bün
Paabst.« Do güng he staan un seeg se recht an, un dat wöör as wenn he
in de hell Sunn seeg. As he se do en Flach ansehn hadd, so segt he:
»Ach, Fru, wat lett dat schöön, wenn du Paabst büst!« Se seet awerst
ganß styf as en Boom, un rüppeld un röhrd sik nich. Do säd he: »Fru, nu
sy tofreden, nu du Paabst büst, nu kannst du doch niks meer warden.« --
»Dat will ik my bedenken,« säd de Fru. Mit des güngen se beyde to Bedd,
awerst se wöör nich tofreden, un de Girighait leet se nich slapen, se
dachd jümmer wat se noch warden wull.
De Mann slepp recht good un fast, he hadd den Dag veel lopen, de Fru
awerst kunn goor nicht inslapen, un smeet sik von een Syd to der annern
de ganße Nacht un dachd man jümmer wat se noch wol warden kunn, un
kunn sik doch up niks meer besinnen. Mit des wull de Sünn upgaan, un
as se dat Morgenrood seeg, richt'd se sik äwer End im Bedd un seeg
door henin, un as se uut dem Fenster de Sünn so herup kamen seeg,
»ha,« dachd se, »kunn ik nich ook de Sünn un de Maan upgaan laten?« --
»Mann,« säd se un stöd em mit dem Ellbagen in de Ribben, »waak up, ga
hen tom Butt, ik will warden as de lewe Gott.« De Mann was noch meist
in'n Slaap, awerst he vörschrock sik so, dat he uut dem Bedd füll. He
meend he hadd sik vörhöörd un reef sik de Ogen uut un säd: »Ach, Fru,
wat säd'st du?« -- »Mann,« säd se, »wenn ik nich de Sünn un de Maan kan
upgaan laten, un mutt dat so ansehn, dat de Sünn un de Maan upgaan,
ik kann dat nich uuthollen, un hebb kene geruhige Stünd meer, dat ik
se nich sülwst kann upgaan laten.« Do seeg se em so recht gräsig an,
dat em so'n Schudder äwerleep. »Glyk ga hen, ik will warden as de lewe
Gott.« -- »Ach, Fru,« säd de Mann, un füll vör eer up de Knee, »dat
kann de Butt nich. Kaiser un Paabst kann he maken, ik bidd dy, sla in
dy un blyf Paabst.« Do köhm se in de Booshait, de Hoor flögen ehr so
wild üm den Kopp, do reet se sik dat Lyfken up, un geef em eens mit dem
Foot un schreed: »Ik holl dat nich uut, un holl dat nich länger uut,
wult du hengaan?« Do slööpd he sik de Büren an un leep wech as unsinnig.
Buten awer güng de Storm, un bruusde dat he kuum up de Föten staan
kunn: de Huser un de Bömer waiden um, un de Baarge beewden, un de
Felsenstücken rullden in de See, un de Himmel wöör ganß pickswart,
un dat dunnerd un blitzd, un de See güng in so hoge swarte Bülgen as
Kirchentöörn un as Baarge, un de hadden bawen alle ene witte Kroon von
Schuum up. Do schre he, un kun syn egen Woord nich hören:
»Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje, Buttje in der See,
myne Fru de Ilsebill
will nich so as ik wol will.«
»Na, wat will se denn?« säd de Butt. »Ach,« säd he, »se will warden as
de lewe Gott.« -- »Ga man hen, se sitt all wedder in'n Pißbutt.«
Door sitten se noch bet up hüüt un düssen Dag.
[Illustration]