Εις τον παρόντα τόμον των διηγημάτων του Παπαδιαμάντη, πλην δύο
δημοσιευμένων ζώντος αυτού, όλα τάλλα είναι ανέκδοτα και προσχέδια
διηγημάτων κατά το μάλλον ή ήττον πλήρη, ευρεθέντα υπό της
οικογενείας του μετά τον θάνατόν του.
Και εμψυχώνονται μεν αι ασυμπλήρωτοι αυταί συνθέσεις από την
έμπνευσιν και την γοητείαν, την χαρακτηριστικήν των ωρίμων έργων του
μεγάλου διηγηματογράφου, έχουν όμως και ένα ιδιαίτερον αισθητικόν
θέλγητρον, το ότι μας παρουσιάζουν τον τρόπον της εργασίας του, την
αφανή επιμέλειάν του περί την σύνθεσιν και μάλιστα την φροντίδα του
διά την διατύπωσιν της αφηγήσεως, όπως π. χ. εις το δεύτερον της
σειράς, «Ο γάμος του Καραχμέτη», που αρχίζει κατά δύο παραλλάσσοντας
τρόπους.
Εκρίναμεν ότι έπρεπε να δημοσιευθούν τα ΤΑ ΜΕΤΑ ΘΑΝΑΤΟΝ αυτά έργα,
όπως ευρέθηκαν, έστω και αν προδήλως υπάρχει ενίοτε εις αυτά λέξις ή
φράσις αλλοιώσιμοι ή πλεονάζουσαι. Και τούτο διά τον αυτόν λόγον, που
μας επέβαλε την έκδοσιν όλων ανεξαιρέτως των δημιουργικών συνθέσεων
του Παπαδιαμάντη και όχι κατ' εκλογήν, η οποία προκειμένου περί
πρώτης μετά θάνατον εκδόσεως των έργων μεγάλου συγγραφέως θα ήτον
ασέβεια και αυθαιρεσία προς αυτόν και προς το κοινόν. — Αι κατ'
εκλογήν εκδόσεις, σύμφωνα με την παντού ισχύουσαν φιλολογικήν
συνήθειαν και την ουχί παραδοξολόγον αλλ' εμβριθή κριτικήν, γίνονται
αργότερα, όταν η γνώσις των έργων και η έκτίμησις του συνόλου της
παραγωγής ενός συγγραφέως διαδοθούν και παγιωθούν εις την εθνικήν ή
και μάλιστα την διεθνή φιλολογικήν συνείδησιν.