Hierboven zeide ik, dat ik reeds langer dan een maand in Californië
vertoef, wat heel lang mag heeten wanneer men bedenkt hoe ontzaglijk
uitgebreid Amerika is en men 4 jaren zou noodig hebben om het te zien
als men in ieder der 45 Staten zich langer dan een maand ophield. Er
is echter een zeer overwegende reden voor dit langdurig oponthoud. Ten
eerste een persoonlijke, het klimaat. Zoo heerlijk droog is hier de
lucht en zoo zuiver, dat men niet besluiten kan weg te gaan, als het
niet hoog noodig moet.
Heeft men, van Oostelijk-Amerika komende, de lange, breede en zeer
hooge bergketen gepasseerd: Rocky Mountains en Sierra Nevada, dan
komt men eerst in een vallei en vervolgens heeft men nog een lagere
bergreeks, de zoogenaamde "Kust-reeks".
Die vallei, van 4 1/2 millioen Hectaren, wordt gevormd door de Sierra
Nevada en door de reeks kustbergen, die noordelijk en zuidelijk in
Californië elkander naderen en zich vereenigen.
Naarmate men de kust van den Stillen Oceaan nadert, wordt het klimaat
zachter en droger en over de geheele lengte van meer dan 1600 kilometer
der kust vindt men in groei zijnde badplaatsen, waarheen het geheele
jaar door, de oostelijke bewoners van Amerika zich begeven, wanneer kou
en regen of sneeuw het verblijf in eigen woonplaats ondragelijk maken.
De houten villa's worden overal vlak aan de zee gebouwd. Badkoetsen
ziet men nergens. Wie baden wil, gaat in badkostuum van z'n woning in
de zee. Een prachtig zand-strand over bijna de geheele lijn der kust
maakt, dat men dit veilig kan doen. De zee was gisteren 65 graden,
onder 60 graden kwam zij, naar mij verzekerd wordt, nooit.
Over de geheele vlakte aan de zee gelegen, van midden Californië
(San-Francisco) tot zuidelijk Californië (San Diégo) heeft men dit
heerlijk droge opwekkende klimaat; warmer naarmate men zuidelijker
komt. In zuidelijk Californië zóó warm, dat de thermometer op den
dag nimmer onder 65 graden komt. Thans wijst hij op 80.
Aan of dicht bij de kust vindt men in de mooiste omgevingen van
bergen, vruchtentuinen enz. prachtige wegen aangelegd, met groote
mooie palmboomen aan den kant; de wegen besproeid met petroleum
(ongezuiverde) tot wering van stof en op sommige plaatsen door de zon
zoo hard geblakerd dat zij asphalt-wegen gelijken. Voor fietsers een
waar genot. Op die mooiste punten verrijzen door directe of indirecte
medewerking van de groote Californische Spoorweg-maatschappij:
de Southern Pacific prachtige hotels, die in omvang en weelderige
inrichting voor de paleis-hotels der Société des Waggons Lits aan
de Riviera enz. niet onderdoen en ook niet wat de prijzen van logies
aangaat. Deze zijn vrijwel gelijk aan die van Europa en Afrika.
Op 200 kilometer van San Francisco, te Del Monte, vertoefde ik
in een dier groote hotels, en kostte het mij waarlijk moeite om
te vertrekken. Een ideaal-tuin van tropische planten, meer dan
vijftig hectaren groot, is om het hotel aangelegd, terwijl een
aangrenzend park tot aan den Stillen Oceaan reikt--een afstand van
meer dan 10 kilometer. Hier kent men geen winter- en zomerseizoen;
het geheele jaar door bevinden er zich gasten die met sport in de
open lucht zich versterken. Gaat men zuidelijker, dan treft men zulk
een model-inrichting te Riverside, een meer binnenwaarts gelegen
welvarend stadje, met uitgebreide velden sinaasappelen en citroenen.
Te midden van een prachtig landschap en van bergen, die gemakkelijk
te voet te bestijgen zijn en dan een schitterend panorama bieden,
geniet men hier van het zachte, zuidelijk klimaat, volgens velen het
heerlijkste klimaat van de geheele wereld. Men heeft hier zelden
regen; de landen moeten alle door irrigatie vruchtbaar gemaakt
worden. Nimmer daalt de thermometer er op 65 graden en nu reeds komt
men van het oosten van Amerika om hier voor den winter zijn tenten
op te slaan. En dat doet men dan gewoonlijk in het keurig ingerichte
"Glenwood"-hotel. Dit is geheel gebouwd in den mission-stijl, den stijl
waarin de kerken door de Spanjaarden werden gebouwd in Californië
in de 18e eeuw. En die stijl is ook gevolgd bij de inrichting en
meubileering, wat aan het geheel een zeer karakteristiek aanzien
geeft. Streng doorgevoerd met de groote eetzaal geeft deze ruimte,
met haar hoog in den muur aangebrachte lage ramen en haar zware,
in 't oog loopende vierkante balken een eigenaardig aanzien. Met de
meubileering in denzelfden stijl, die aan de oud-Duitsche meubelen
doet denken, doch zonder dat zware en drukkende, vormt het te zamen,
een kalm, rustig geheel. Er valt hier, voor den bouw en inrichting
van hotels, voor Europeesche architecten heel wat te leeren. Want
niet alleen in aanzien, doch ook in comfort, overtreft menig hotel
in Amerika en speciaal de "Glenwood" te Riverside, wat Europa op dit
gebied bezit. Ook de wijze waarop zoo'n hotel als dit beheerd wordt,
wijkt geheel af van de gebruikelijke in Amerika. Krijgt men elders
nooit den eigenaar te zien, hier, niettegenstaande hij een manager
heeft, bewegen hij en zijne vrouw zich dagelijks onder de gasten,
zich uitslovende om dezen het verblijf zoo aangenaam mogelijk te
maken. Het schijnt mij toe dat Californië met z'n heerlijk klimaat,
zijn prachtige natuur en zijn uitstekende niet te dure hotels, een
aangewezen verblijf biedt niet alleen voor de bewoners van oostelijk
Amerika, maar ook voor de Europeanen, die een zacht, gelijkmatig, warm,
droog klimaat behoeven en niet tegen de reis opzien. Voor Europeanen
uit Oost-Indië, China en Japan die hun weg nemen over San Francisco--en
dat zijn er tegenwoordig niet weinigen--zal Californië op den duur
worden wat nu Italië en de Riviera zijn voor hen, die de reis door
de Roode Zee maken, namelijk het dorado waar men als overgang naar de
koudere landen, eerst eenigen tijd zich ophoudt. Het land heeft alles
en meer nog, dan de zuidelijk Europeesche landen kunnen bieden. Het
heeft zelfs zijn Aix-les-Bains, maar zonder de drukkende hitte, die
dáár in den zomer kan heerschen en zonder de koude van den winter. Want
het geheele jaar door is te Paso Robles met z'n prachtige omgeving,
gelegenheid voor menschen die aan rheumatiek, huidziekten enz. lijden
om gebruik te maken van de bekende heete zwavel- en modderbaden. Een
geheel nieuwe inrichting voor massage en behandeling met electriciteit
was in aanbouw, toen ik er een bezoek bracht.
Al de persoonlijke overwegingen zouden mij zeker niet zoo lang
in Californië gehouden hebben, ware het niet dat er eene van
algemeenen aard bijkwam, die in deze den doorslag gaf. Op mijn
tocht namelijk door Californië legde ik de reis van Sacramento, de
hoofdstad van Californië, naar San Francisco af per stoomboot en wat
ik toen zag gebeuren op de oevers dier rivier, deed mij besluiten
tot een onderzoek, dat wegens de belangrijkheid der inlichtingen
die ik ontving, mij steeds meer in beslag nam. Men was daar aan
het maken van dijken. De kapitein der boot vertelde mij dat in het
voorjaar de lage dijkjes der Sacramento-rivier geen weerstand hebben
kunnen bieden aan den fellen stroom, die door de vele regens in het
bovenland ontstond, en dientengevolge al die laag gelegen landen waren
ondergeloopen. Groote schade werd door de eigenaars geleden. De oogst
was geheel of bijna geheel vernield. Men verhoogde nu de dijken met
uit de rivier gedregd zand, en wel zoodanig, dat overloopen van water
menschelijkerwijze gesproken, niet meer kan voorkomen.
Bij navraag bleek mij van hoe groot belang dit vraagstuk der
inpoldering is voor de verdere ontwikkeling van het land en welke
belangen van ons volk daarbij gemoeid kunnen zijn.
In een volgend artikel daarover nader.