NUPTIAE: _Nuptiarum_ solemnia fuse lepidissimeque describit Catullus
molli in suo hymenaeo cantu LVI.
1° Ex instituto Romuli rapi simulabatur virgo ex gremio matris, in
memoriam raptus Sabinarum. Inde lege cautum ne nisi de nocte fierent.
Vide _Fest. Pomp._ et _Varr. in Aeliis_. Facibus praecedebatur nova
sponsa e foco ejus incensis et aqua adspersis, boni ominis causa.
"Virgini in hortos deductae, ante diem tertium quam ibi _nuptiae_
fierent, quum in separata diaeta esset die _nuptiarum,_ priusquam ad
eum transiret, et _priusquam aqua et igni acciperetur,_ id est
_nuptiae_ celebrarentur, obtulit decem aureos dono."
—L. Serv. Sempron. § _virgini de donat. inter vir. et ux._
Quos facient justos _ignis et unda_ viros.
—Ovid. _Art. Amat._ II, 598.
2° Ominosum putabant antiqui, ingrediendo, vel egrediendo limen
tangere, quod praecipue in novis _nuptiis_ religioni habebant.
"_Sensim super attolle limen pedes,_ nova nupta! sospes Iter incipe
hoc, ut viro tuo semper sis superstes, atque Ut potior pollentia sit,
vincasque virum, victrixque sies, Superetque tuum imperium! vir te
vestiat, tu virum despolies."
—Plaut. _Casin._ IV, VI, 1 sqq.
...limen transire memento
Cautius, atque alte sobria ferre pedem.
—Ovid. _Am._ I, XII, 5 sq.
Limen enim Vestae sacratum erat; unde cavebant, ait Varro in Aeliis, ne
a sacrilegio inchoarent novae nuptae, si virginitatem depositurae
calcassent rem _Vestae_, id est numini castissimo, consecratam.
3° Postes mariti unguine lupino ungebantur; a Romulo ipso institutum,
quod lupae lacte nutritus fuit. Vid. _Serv. in Aeneid._ IV, no. 46.
"Egregia numinis et singularis interpretatio potestatum, nisi postes
virorum adipali unguine oblinerentur a sponsis, nisi virginalia
vincula jam ferventes dissolverent, etc."
—Arnob. _adv. Gent._ II.
4° Novae nuptae caput flammeolo involvebatur.
"Jam Psyche puellae caput involverat _flammeolo_..."
—Petron. _Sat._
...dudum sedet illa parato
_Flammeolo_ tyriusque palam genialis in hortis
Sternitur, etc.
—Juv. X, 333 sqq.
Flammeus enim color primum matronis tantum licitus erat, ut ab innuptis
discernerentur.
"_Flammeus_ vestis, vel tegmen quo capita matronae tegunt."
—Non. Marc.
5° Pronubae comitabantur novam nuptam (vide PRONUBAE), mulierumque
turba, quae ubi deducta in domum mariti erat, versus acclamabant ad
Venerem prurientes (vide FESCENNINI VERSUS), thalamumque instruebant.
"Jam embasicoetas praeferebat facem; jam ebriae mulieres longum agmen
plaudentes fecerant, thalamumque incesta exornaverant veste."
—Petron. _Sat._
6° Sponso tandem tradita virgine, choryphaei epithalamia cantabant
obscenasque strophas cum magno strepitu (vide HYMEN, CANTUS); nucesque
spargebant (vide NUCES), donec delibata crederetur, uxorque plene facta.
7° Vide COLLUM TUMIDUM.
NUPTIAE SENUM: Ridiculae habebantur; unde Anacreonteum illud:
_Anacreon, senex es, blandae dicunt puellae_: Certe enim, ut apud nos,
senes uxorem ducentes occentabant antiqui cum strepitu, quod Galli
vocant _charivari_. Quod patet ex elegantissime collectis ab Alberico
Gentili _de Nupt._ V, 3. (_Taubman. in Plaut._ etc.)
"Dabitur homini amica, noctuque in lecto accendet senem: Namque,
edepol! aliud quidem illi quid amica opus sit, nescio."
—Plaut. _Stich._ IV, I, 66 sq.
"Nupta ea est, an vidua?—Et nupta et vidua.—Quo pacto potis Vidua
et nupta esse eadem?—Quia _adolescens nupta est cum sene_."
—Idem, _Mil._ IV, I, 18 sq.
NUPTIAE INTER VIROS: Portentosa Neronis libido, nec de privatis
inaudita.
"Post etiam Phythagorae cuidam, in modum solemnium conjugiorum,
nuberet, inditumque imperatori flammeum, dos, et genialis thorus, et
faces nuptiales, cunctaque quae vel in foeminis non sine verecundia
conspiciuntur, spectata."
—Sulp. Sever. _Sacr. hist._ II.
"Puerum Sporum, exsectis testibus, etiam in muliebrem naturam
transfigurare conatus est: cum dote et flammeo per solemne nuptiarum
celeberrimo officio deductum ad se pro uxore habuit."
—Sueton. _in Neron_ 28.
Barbatus rigido _nupsit_ Callistratus Afro
Hac qua lege viro nubere virgo solet.
Praeluxere faces, velarunt _flammea_ vultus,
Nec tua defuerunt verba, Thalasse, tibi, etc.
—Mart. XII, XLII, 1 sqq.
NUPTIARUM ANNIVERSARIA: Religiose celebrabantur auspicio Mercurii, ex
Aegyptiaca disciplina. Vide MERCURIUS.
Cyllenes, caelique decus, facunde minister,
Aurea cui torto virga dracone viret;
Sic tibi lascivi non desit copia furti,
Sive cupis Paphien, seu Ganymede cales.
......
Hunc semper Norbana diem cum conjuge Caro
Laeta colat primis qua coiere toris.
—Mart. VII, LXXIV, 1 sqq.
Vide et REPOTIUM.
NUPTIAE: Et etiam pro concubitu illegitimo.
"Continuo producta est puella satis bella, et quae non plus quam
septem annos habere videbatur. ... Plaudentibus ergo universis et
postulantibus, _nuptias_ fecerunt."
—Petron. _Sat._
"Tum Quartilla jocantium quoque libidine accensa et ipsa surrexit,
correptumque Gitona in cubiculum traxit. Sine dubio non repugnaverat
puer, ac ne puella quidem tristis expaverat _nuptiarum_ nomen."
—Petron. _Sat._
"Tu rus uxorem duces: id rus hoc erit, Tantisper dum ego cum Casina
faciam _nuptias_."
—Plaut. _Cas._ II, VIII, 49 sq.