ADOLESCENTIARI: Luxuriari.
"Tum quidem ut faciat censeo, quoniam tu quoque adhuc
_adolescentiaris_."
—Varr. _apud Non. Marc._
ADOLESCENTURIRE: Inconsultus agere, more juvenum; juveniliter vivere.
(_Quint. Varr._ etc.)
"Incipio _adolescenturire_, et nescio quid nugarum agere."
—Fabreius _apud Nonn. Marc._
ADONIS: Filius Cynarae, regis Cypriorum; matre vero Myrrha, propria
Cynarae filia. _Adonidem_ Venus in deliciis habuit. Hic, primo aetatis
flore, dum in Idalio nemore venatur, apri dente sub inguine percussus
moritur, et a Venere ipsa in florem Adonium, qui est sanguineo colore,
transformatus est.
Dicunt alii in flumen cecidisse _Adonidem_, dum venustatem suam
contemplaretur.
Inde:
ADONIA: Festa Veneris Adonidem plangentis, apud Graecos celeberrima.
(_Ammian. hist._ l. 22.) Vid. Hieronymus in Ezechielem his verbis:
"Ecce ibi mulieres sedebant plangentes _Adonidem_."
Celebrabantur _Adonia_ mense Julio, quo Adonis in fluvium cecidisse
dicebatur.
ADORARE: Deos _adorandi_ ritum explicat Apuleius his verbis:
"Inaccessae formositatis admiratione stupidi, et admoventes oribus
suis dexteram, primori digito in erectum pollicem residente, ut ipsam
prorsus deam Venerem, religiosis _adorationibus_ venerabantur."
—Apul. _in Apologia_.
Hac forma translative utebantur adulatores proceribus obvii; necnon
amasii erga amicas; nunc adhuc basia digitis impressa ad amasiam
jaciuntur.
ADORARE: Sensu venereo, vehementer amare.
"Imo, inquam ego, per formam tuam te rogo, ne fastidias hominem
peregrinum inter cultores admittere. Invenies religiosum, si te
_adorari_ permiseris."
—Petron. _Sat._
ADSECTARI MULIEREM: Verbum juris.
"Aliud est appellare (matronam scilicet aut virginem), aliud
_adsectari_. Appellare est, blanda oratione alterius pudicitiam
attentare; _adsectatur_ qui tacitus frequenter sequitur. Adsidua enim
_adsectatio_ quasi praebet nonnullam infamiam."
—Ulpian l. 15, _de Injuriis et famosis libellis_.
Idem sonat ac _sectari_; sed hic AD auget.
...quare, ne poeniteat te,
Desine matronas _sectarier_: unde laboris
Plus haurire mali est, quam ex re decerpere fructus.
—Hor. _Sat._ I, II, 77 sqq.
ADSESTRIX: Ancilla quae puerperae assidebat, subsidio obstetrici.
Matulam portabat, fasciolas plicabat, calefaciebat lintea. (_Cujac. ad
leg._ CCXXXVI, _de Verborum significat._; _Hieron. epist._ XI, 9;
_Pignor. de Serv._ etc.)
"Dimittit _adsestricem_, me adesse vocat."
—Afranius, _apud Non. Marc._
ADSUCTA LABRA: Humida voluptate aut cupidine.
Quae complexa viri corpus cum corpore junxit,
Et tenet _adsuctis_ humectans oscula labris.
—Lucret. IV, 1187 sq.
ab _adsurgere_.
ADULTER, ADULTERA: _Adulter_ et _adultera_ dicuntur, tanquam _ad
alterum_ aut _alteram_ se conferant. (_Fest._)
Quod licet ingratum est; quod non licet acrius urit.
—Ovid. _Amor._ II, XIX, 3.
_Adulterorum_ graves aerumnas et imminentia damna describit Horatius:
Hic se praecipitem tecto dedit: ille flagellis
Ad mortem caesus: fugiens hic decidit acrem
Praedonum in turbam: dedit hic pro corpore nummos.
Hunc perminxerunt calones: quin etiam illud
Accidit, ut cuidam testes caudamque salacem
Demeteret ferrum.
—Hor. _Sat._ I, II, 41 sqq.
......
Nec vereor ne, dum futuo, vir rure recurrat,
Janua frangatur, latret canis, undique magno
Pulsa domus strepitu resonet; vel pallida lecto
Desiliat mulier; miseram se conscia clamet;
Cruribus haec metuat, doti deprensa; egomet mî.
Discincta tunica fugiendum est ac pede nudo,
Ne nummi pereant, aut pyga, aut denique fama.
Deprendi miserum est...
—Hor. _Ibid._ 127 sqq.
In _adulteros_ poenae et vindictae:
...Fiet _adulter_
Publicus, et poenas metuet quascumque mariti
Irati debent: nec erit felicior astro
Martis, ut in laqueos nunquam incidat. Exigit autem
Interdum ille dolor plus quam lex ulla dolori
Concessit.
—Juv. X, 311 sqq.
Lepriatae quos deprehendebant _adulterantes_, per triduum vinctos circa
civitatem ducebant, mox in futurum contemptibiles. Mulieres vero
_adulteras_ diebus undecim in foro exponebant, itidem vinctas et veste
perlucida circumvestitas.
Apud Aegyptios, virgis caedebatur _adulter_ ad mille plagas; conscia
vero mulier naribus demutilabatur.
Quibusdam antiquae Graeciae civitatibus, moechus deprehensus per
civitatem producebatur lana coronatus. (Vid. _Cael. Rhod. Lect. antiq._)
Saepissime plectebantur _adulteri_ detruncatione membrorum, aut
mutilatione praesertim aurium nariumque, ut deformitate corporis simul
crimen et ultio denuntiarentur. Sic laceratus Deiphobus Helenae
_adulter_:
Atque hic Priamidem laniatum corpore toto
Deiphobum vidit, lacerum crudeliter ora,
Ora manusque ambas, populataque tempora raptis
Auribus, et truncas inhonesto vulnere nares.
—Virg. _Aeneid._ VI, 494 sqq.
Pauperibus in _adulterio_ deprehensis Athenienses, antiquo more, nates
cum cinere calido depilabant, deinde raphanos et mugiles in podicem
immittebant. Ad hoc supplicium alludit Juvenalis:
...Necat hic ferro, secat ille cruentis
Verberibus; quosdam moechos et mugilis intrat.
—Juv. X, 316 sq.
Vid. et _Catull._ XV, 19.
Nec minus acerbi in moechos mariti romani.
"Sempronius Musca C. Gallium, deprehensum in _adulterio, flagellis
cecidit_.—C. Memmius L. Octavum, similiter deprehensum, _nervis
contudit_.—Carbo Attienus a Bibieno, item M. Pontius a P. Cervio
deprehensi, _castrati sunt_. Cn. etiam, Furium Brocchum qui
deprehendit, _familiae stuprandum_ objecit."
—Val. Max. VI, I.
Uxorem armati futuis, puer Hyelle, tribuni,
_Supplicium_ tantum dum _puerile_ times.
Vae tibi, dum ludis, _castrabere_ ...
—Mart. II, LX, 1 sqq.
Quis tibi persuasit _nares abscindere_ moecho?
Non hac peccatum est parte, marite, tibi.
Stulte, quid egisti? Nihil hic tua perdidit uxor,
Quum sit salva sui mentula Deiphobi.
—Mart. III, LXXXV, 1 sqq.
Hic alludit Martialis ad Helenae moechum, de quo Virgilius, Aen. VI,
vid. supra.
In _adulterum_ usus est Aurelianus imperator duarum arborum inflexis
capitibus ad pedes moechi religatis; moxque dimissis, intervulsus
utrinque propendebat. (Vid. _Cael. Rhod._ X, 5.)
Ante legem Juliam, apud Romanos, ut olim apud Graecos, licebat marito
uxorem occidere; qua de re Gellius, l. X, c. 23. Licitum et erat in
_adulterum_ saevire. Lex Julia plus patri in filiam, quam marito in
uxorem permisit. Pater enim quemlibet _adulterum_ occidere poterat una
cum filia; dum maritus, nonnisi viliores, uxorem vero minime.
Soluto matrimonio _adulterii_ causa, marito retentio dotis competebat,
si vere culpa mulieris stuprum accidisset. Hujus poenae exemplum
insigne apud Val. Max. l. VIII, c. 2.
Prisco more, poenam _adulterii_ vitabant matronae, modo aedili
continuandae prostitutionis voluntatem denuntiarent. Tunc statim libro
meretricum inscribebantur.
"Satis poenarum adversum impudicas in ipsa professione flagitii
credebant veteres."
—Tacit. _Annal._ II, LXXXV.
Sed extra modum crescente hujus generis inscriptionum proluvie, novis
scitis cautum fuit ne quaestum illa faceret, cujus avus, aut pater, aut
maritus, eques romanus.
Matronis ob _adulterium_ dimissis stola prohibebatur (Vid. MATRONAE);
et in ignominiae signum toga induebantur (Vid. TOGA), sed albata, ut a
pallulata plebecula secerni possint.
Coccina famosae donas et ianthina moechae.
Vis dare quae meruit munera? mitte _togam_.
—Mart. II, XXXIX, 1 sq.
Thelin viderat in _toga_ spadonem;
Damnatam Numa dixit esse moecham.
—Mart. X, LIII, 1 sq.
Hic notandum frequentissimum hoc scelus quo, bellis civilibus,
saepissime duces, quum alicujus secreta scire vellent, uxores ejus de
_adulterio_ compellabant; quod factitasse Augustum auctores nonnulli
tradunt. (_Loevin. Torrent. in Horat. Carm._ III, VI, 17.)
Ex lege Julia, plectebatur ut famosus et reus lenocinii, maritus qui
_adulteram_ uxorem in matrimonio retinebat: qua de poena intelligendus
est hic Ausonii locus:
Jurisconsulto, cui vivit _adultera_ conjux,
Papia lex placuit, _Julia_ displicuit.
—Auson. _Ep._ LXXXVII, 1 sq.
ADULTERARE FOEMINAM: Corrumpere, vitiare.
"_Adulterare_ matronas."
—Suet. _Aug._ 67.
ADULTERARI: Torum alterius inire.
"Latrocinari, fraudare, _adulterari_, turpe est."
—Cic. _de Off._ I.