Nia Frauxlino.
Sxi logxis en dometo, tute apud la domego cxirkauxfosigita de sxiaj
praavoj. Gxi nun apartenas al fremdulo, sed li ne estis vizitata de
la sinjoroj de la departemento, kaj estis malestimata de la
vilagxanoj. Li do lasis neokupata sian antaux ne longe acxetitan
domon.
Nia Frauxlino estis, tiel, kiel sxia frato, la _pacama Pastro_ (pri
kiu mi skribis en The Esperantist, No. 8) tre granda, sed
sxi estis rekta kaj tre aktiva. Sxi havis brunajn okulojn, aglan
nazon, firman mentonon kaj vocxon kiu neniam estis lauxta, kvankam
ofte severega.
Unufoje Dimancxe sxi cxiam sidis simple vestita, kune kun sia nevino
kaj tri servistinoj, sur la plej granda pregxbenko de la parohxa
pregxejo. La Diservo finita, sxi venis al sxia pordo, kiun malfermis
la parohxestro, kiu kolegia cxapo en la mano, salutis sxin profunde.
Sxi respondis je solena reverenco: tiam li sekvis sxin kaj sxiajn
nevinojn al la pordego. Kiam ili ekstere alvenis, la auxdintaro
eklasis siajn benkojn. En bela vetero _Nia Frauxlino_, cxar tiel sxi
nomigxis cxiam, kutimigxis iri sub granda arbo en la pregxejkorto,
kaj tie staris aux sidis dum la vilagxanoj kunvenis por demandi al
sxi kuracilon aux konsilon; por priparoli ian disputon, je kies
meritoj ili deziris, ke sxi aljugxu; aux por peti, ke sxi ordonu la
punon por ia eltrovita krimeto. Sxiaj decidoj neniam estis
disputataj, cxar la Galoj havas ankoraux supersticxan kredon je la
sagxeco kaj sankteco de maljuna virgulino, se ili scias, ke sxi estas
frauxlino de sxia propra elekto.
La junularo de la vilagxo amis kaj respektegis sian Frauxlinon;
ankaux sxi amis ilin, precipe tiujn, kies gepatrojn sxi konis dum
ilia juneco. El tiuj cxi, la plej de sxi amata estis la beleta,
dolcxa dekokjara Nest. Sxi gxuis rigardadi la knabinon sidante inter
la gehxoristoj apud sxia fiancxo, kiu estis lerta kaj inteligenta
frizisto el la proksima urbo. Oni sciis ke sxi jam acxetis multe da
utilaj ornamoj, trikotajxoj kaj fajencoj por la estonta domo de
Nest--la domo en kiun, post unu aux du jaroj, la fiancxino estos
kondukata kun la eksplodo de du aux tri cent pafiletoj, kun la
piedfrapado de cent kvindek gxis ducent cxevaloj kaj azenoj, kun la
kantoj, kriegoj kaj koraj gratuloj de kvin aux ses cent homoj, cxar
la familio de Nest estis granda, kaj tre respektinda en tiu loko.
Unu Dimancxon, Nia Frauxlino vidis Nest inter la gehxoristoj, sed ne
estis sxiaflanke la _Cariad_'o.[8] La sekvantan Dimancxon sxi
rimarkis samon, kaj revidis la knabinon palan, solan, kaj
melankolian. Sxi informigxis pri la kauxzo de tio cxi, kaj sciigxis,
ke kelkaj terfosistoj (unu el kiuj deziris edzinigi Nest) atakis
inside la junan friziston, lin bategis kaj piedfrapis gxis kiam
li ne povis sin movi. Ili minacis lin kaj diris, ke se li iam
kuragxus reveni en tiun vilagxon, ili kasxus lian korpon tie, kie gxi
nur trovigxus je la Fina Jugxo.
Nia Frauxlino multe indignis, ke tia insulto al la tuta vilagxo ne
estis jam punita de gxiaj viroj. Oni sxin klarigis ke tiuj
terfosistoj estis: "Tre grandaj viroj, atletoj. Kaj nombras preskaux
sesdek, kaj la tuta parohxo nur enhavas kvardek virojn. Sed ili
foriros tuj kiam la nova strato estos finigita, kaj neniu povas
devigi Nest edzinigxi. Cxu sxi ne povos nenii al sxi la plezuron vidi
la _Cariad_'on gxis kiam liaj malamikoj foriros?"
Nia Frauxlino auxskultis, sed ne aprobis; tute ne!
Dimancxo denove alvenis, kaj sxi, dum la preteriro al la granda arbo,
vidis multajn vilagxanojn kiuj tie atendis siajn patrinojn, fratinojn
aux amantinojn; cxar la viroj tiam nur malofte eniris la pregxejon,
krom pro edzigoj kaj enterigiroj. Sxi ankaux vidis grandegan
terfosiston klinanta kontraux stango apud lageto, kaj sxi lauxte
diris, ke sxi hontus je sxia lando, se li ne havus plenegan
trempadon.
La Dimancxon sekvantan la sama vidajxo frapis sxiajn okulojn. Tuje
sxi alproksimigxis al la homoj sub la arbo kaj diris al ili kiel
estas malkuragxeco permesi, ke fremdulo tiamaniere insultu ilin.
"Kial," sxi diris, "vi ne lin jxetos en la lageton?" Sxiaj paroloj
produktis nenian videblan efekton, sxi do furiozigxis kaj ekkriis:
"Nun, cxu ne trovigxas inter vi ecx unu viro? Bone! per Dio, gxin
faros mi mem!"
Per rapidaj longaj pasxoj sxi marsxis al la terfosisto, lin ekkaptis
je la gorgxo kaj forjxetis lin en la akvon.
Neniam li tie revidigxis. Oni raportis ke liaj kunlaborantoj tiel lin
mokis, tial ke li estis jxetita de virino, en akvon ke li lasis ilian
bandon, kaj rapide flugis el la lando.
Post mallonga tempo, Nest edzigis sian dandan, malgrandan urbanan
_Cariad_'on. La juna paro cxiam dankis la karan Frauxlinon pro sia
felicxeco, kiun ili sxuldis al sxia decida konduto; kaj la Frauxlino
estis ecx pli respektegata kaj amata de sxiaj najbaroj.
La morto de nia Frauxlino similis je sxia vivo.
Kiam sxi kredis, ke la fino alproksimigxis, sxi venigis la vilagxan
cxarpentiston, kaj donis al li la mendojn por sxia cxerko kaj cxiujn
la ordonojn por nemultekosta enterigiro.
Post kelkaj semajnoj sxi unu mateno sentis, ke sxia animo baldaux
foriros. Al la karaj parencoj kaj amikoj, kiuj staris cxirkaux la
lito, sxi donis belegajn donacetojn kaj amindajn adiauxparolojn. Sxi
estis tiel trankvila, kaj sxia vocxo estis tiel gaja, ke neniu
ploris. Kiam sxi diris: Mi estas laca; sxi fermis la okulojn, kaj
neniam ilin malfermis.
Multaj ploris sian Frauxlinon.