Vatibus hic mos est, centum sibi poscere voces,
centum ora et linguas optare in carmina centum,
fabula seu maesto ponatur hianda tragoedo,
vulnera seu Parthi ducentis ab inguine ferrum.
'Quorsum haec? aut quantas robusti carminis offas 5
ingeris, ut par sit centeno gutture niti?
grande locuturi nebulas Helicone legunto,
si quibus aut Prognes, aut si quibus olla Thyestae
fervebit, saepe insulso cenanda Glyconi;
tu neque anhelanti, coquitur dum massa camino, 10
folle premis ventos, nec clauso murmure raucus
nescio quid tecum grave cornicaris inepte,
nec scloppo tumidas intendis rumpere buccas.
verba togae sequeris iunctura callidus acri,
ore teres modico, pallentis radere mores 15
doctus et ingenuo culpam defigere ludo.
hinc trahe quae dicis, mensasque relinque Mycenis
cum capite et pedibus, plebeiaque prandia noris.'
Non equidem hoc studeo, bullatis ut mihi nugis
pagina turgescat, dare pondus idonea fumo. 20
secreti loquimur; tibi nunc hortante Camena
excutienda damus praecordia, quantaque nostrae
pars tua sit, Cornute, animae, tibi, dulcis amice,
ostendisse iuvat: pulsa, dinoscere cautus,
quid solidum crepet et pictae tectoria linguae. 25
his ego centenas ausim deposcere voces,
ut, quantum mihi te sinuoso in pectore fixi,
voce traham pura, totumque hoc verba resignent,
quod latet arcana non enarrabile fibra.
Cum primum pavido custos mihi purpura cessit 30
bullaque succinctis Laribus donata pependit;
cum blandi comites totaque inpune Subura
permisit sparsisse oculos iam candidus umbo;
cumque iter ambiguum est et vitae nescius error
deducit trepidas ramosa in compita mentes, 35
me tibi supposui: teneros tu suscipis annos
Socratico, Cornute, sinu; tum fallere sollers
apposita intortos extendit regula mores,
et premitur ratione animus vincique laborat
artificemque tuo ducit sub pollice vultum. 40
tecum etenim longos memini consumere soles,
et tecum primas epulis decerpere noctes:
unum opus et requiem pariter disponimus ambo,
atque verecunda laxamus seria mensa.
non equidem hoc dubites, amborum foedere certo 45
consentire dies et ab uno sidere duci
nostra vel aequali suspendit tempora Libra
Parca tenax veri, seu nata fidelibus hora
dividit in Geminos concordia fata duorum,
Saturnumque gravem nostro Iove frangimus una: 50
nescio quod, certe est, quod me tibi temperat astrum.
Mille hominum species et rerum discolor usus;
velle suum cuique est, nec voto vivitur uno.
mercibus hic Italis mutat sub sole recenti
rugosum piper et pallentis grana cumini, 55
hic satur inriguo mavult turgescere somno;
hic campo indulget, hunc alea decoquit, ille
in Venerem putris; sed cum lapidosa cheragra
fregerit articulos, veteris ramalia fagi,
tunc crassos transisse dies lucemque palustrem 60
et sibi iam seri vitam ingemuere relictam.
at te nocturnis iuvat inpallescere chartis;
cultor enim iuvenum purgatas inseris aures
fruge Cleanthea. petite hinc puerique senesque
finem animo certum miserisque viatica canis! 65
'Cras hoc fiet.' Idem cras fiet. 'Quid? quasi magnum
nempe diem donas.' Sed cum lux altera venit,
iam cras hesternum consumpsimus: ecce aliud cras
egerit hos annos et semper paulum erit ultra.
nam quamvis prope te, quamvis temone sub uno 70
vertentem sese frustra sectabere cantum,
cum rota posterior curras et in axe secundo.
Libertate opus est, non hac, ut, quisque Velina
Publius emeruit, scabiosum tesserula far
possidet. heu steriles veri, quibus una Quiritem 75
vertigo facit! hic Dama est non tressis agaso,
vappa lippus et in tenui farragine mendax:
verterit hunc dominus, momento turbinis exit
Marcus Dama. papae! Marco spondente recusas
credere tu nummos? Marco sub iudice palles? 80
Marcus dixit: ita est; adsigna, Marce, tabellas.
haec mera libertas; hoc nobis pillea donant!
'An quisquam est alius liber, nisi ducere vitam
cui licet, ut voluit? licet ut volo vivere: non sum
liberior Bruto?' "Mendose colligis," inquit 85
stoicus hic aurem mordaci lotus aceto
"haec reliqua accipio; _licet_ illud et _ut volo_ tolle."
'Vindicta postquam meus a praetore recessi,
cur mihi non liceat, iussit quodcumque voluntas,
excepto si quid Masuri rubrica vetavit?' 90
Disce, sed ira cadat naso rugosaque sanna,
dum veteres avias tibi de pulmone revello.
non praetoris erat stultis dare tenuia rerum
officia atque usum rapidae permittere vitae:
sambucam citius caloni aptaveris alto. 95
stat contra ratio et secretam garrit in aurem,
ne liceat facere id quod quis vitiabit agendo.
publica lex hominum naturaque continet hoc fas,
ut teneat vetitos inscitia debilis actus.
diluis helleborum, certo conpescere puncto 100
nescius examen: vetat hoc natura medendi.
navem si poscat sibi peronatus arator,
luciferi rudis, exclamet Melicerta perisse
frontem de rebus. tibi recto vivere talo
ars dedit, et veri speciem dinoscere calles, 105
ne qua subaerato mendosum tinniat anro?
quaeque sequenda forent, quaeque evitanda vicissim,
illa prius creta, mox haec carbone notasti?
es modicus voti? presso lare? dulcis amicis?
iam nunc astringas, iam nunc granaria laxes, 110
inque luto fixum possis transcendere nummum,
nec glutto sorbere salivam Mercurialem?
'haec mea sunt, teneo' cum vere dixeris, esto
liberque ac sapiens praetoribus ac Iove dextro,
sin tu, cum fueris nostrae paulo ante farinae, 115
pelliculam veterem retines et fronte politus
astutam vapido servas sub pectore vulpem,
quae dederam supra relego funemque reduco:
nil tibi concessit ratio; digitum exsere, peccas,
et quid tam parvum est? sed nullo ture litabis, 120
haereat in stultis brevis ut semuncia recti.
haec miscere nefas; nec, cum sis cetera fossor,
tris tantum ad numeros satyrum moveare Bathylli.
'Liber ego.' Unde datum hoc sentis, tot subdite rebus?
an dominum ignoras, nisi quem vindicta relaxat? 125
'I puer et strigiles Crispini ad balnea defer!'
si increpuit, 'cessas nugator;' servitium acre
te nihil impellit, nec quicquam extrinsecus intrat,
quod nervos agitet; sed si intus et in iecore aegro
nascuntur domini, qui tu inpunitior exis 130
atque hic, quem ad strigiles scutica et metus egit erilis?
Mane piger stertis. 'Surge!' inquit Avaritia 'heia
surge!' Negas; instat 'Surge!' inquit. "Non queo." 'Surge!'
"Et quid agam?" 'Rogitas? en saperdam advehe Ponto,
castoreum, stuppas, hebenum, tus, lubrica Coa; 135
tolle recens primus piper ex sitiente camelo;
verte aliquid; iura.' "Sed Iuppiter audiet." 'Eheu!
varo, regustatum digito terebrare salinum
contentus perages, si vivere cum Iove tendis!'
iam pueris pellem succinctus et oenophorum aptas 140
'Ocius ad navem!' nihil obstat, quin trabe vasta
Aegaeum rapias, ni sollers Luxuria ante
seductum moneat 'Quo deinde, insane, ruis? quo?
quid tibi vis? calido sub pectore mascula bilis
intumuit, quod non exstinxerit urna cicutae? 145
tu mare transilias? tibi torta cannabe fulto
cena sit in transtro, Veientanumque rubellum
exalet vapida laesum pice sessilis obba?
quid petis? ut nummi, quos hic quincunce modesto
nutrieras, pergant avidos sudare deunces? 150
indulge genio, carpamus dulcia! nostrum est
quod vivis; cinis et manes et fabula fies.
vive memor leti! fugit hora; hoc quod loquor inde est.'
en quid agis? duplici in diversum scinderis hamo.
huncine, an hunc sequeris? subeas alternus oportet 155
ancipiti obsequio dominos, alternus oberres.
nec tu, cum obstiteris semel instantique negaris
parere imperio, 'rupi iam vincula' dicas;
nam et luctata canis nodum abripit; et tamen illi,
cum fugit, a collo trahitur pars longa catenae. 160
'Dave, cito, hoc credas iubeo, finire dolores
praeteritos meditor.' crudum Chaerestratus unguem
adrodens ait haec 'an siccis dedecus obstem
cognatis? an rem patriam rumore sinistro
limen ad obscenum frangam, dum Chrysidis udas 165
ebrius ante fores exstincta cum face canto?'
"Euge, puer, sapias, dis depellentibus agnam
percute." 'Sed censen plorabit, Dave, relicta?'
"Nugaris; solea, puer, obiurgabere rubra.
ne trepidare velis atque artos rodere casses! 170
nunc ferus et violens; at si vocet, haud mora, dicas:
_Quidnam igitur faciam? nec nunc, cum arcessat et ultro_
_supplicet, accedam?_ Si totus et integer illinc
exieras, nec nunc." hic hic, quod quaerimus, hic est,
non in festuca, lictor quam iactat ineptus. 175
ius habet ille sui palpo, quem ducit hiantem
cretata ambitio? vigila et cicer ingere large
rixanti populo, nostra ut Floralia possint
aprici meminisse senes: _quid pulchrius?_ at cum
Herodis venere dies, unctaque fenestra 180
dispositae pinguem nebulam vomuere lucernae
portantes violas, rubrumque amplexa catinum
cauda natat thynni, tumet alba fidelia vino:
labra moves tacitus recutitaque sabbata palles.
tum nigri lemures ovoque pericula rupto, 185
tum grandes galli et cum sistro lusca sacerdos
incussere deos inflantis corpora, si non
praedictum ter mane caput gustaveris alli.
Dixeris haec inter varicosos centuriones,
continuo crassum ridet Pulfennius ingens, 190
et centum Graecos curto centusse licetur.