Al-doende werd het Oudejaar. ’s Morgens half tien, terwijl we te bed
lagen, dreunde de glazen voordeur door gebons en geschop. Georgine
stond op, keek onder ’t gordijn door, trok ’n paar rokken aan, dee de
deur open. In de alkoof, hoorde ik ’t volgend gesprek, dat Georgine
fluisterend probeerde te voeren.
De stem: O zoo... Nee terugkomme doe ’k niet... We loope niet voor
kwajongens... Laat ’m maar is kijke.
Georgine (onverstaanbaar, fluisterend).
De stem: Nee juffrouw.—We begrijpe d’r àlles van... Wil u betale ja of
nee?
Georgine (angstig van fluisteren).
De stem: Ik gá niet weg of ’k mot ’m zien. Staat-ie hier?
Georgine (zenuwachtig, onhoorbaar).
De stem: Née juffrouw. Née. ’k Loop nou al maandè.
Georgine: ......
De stem: Nee, u mot me niet kwalijk neme, dat zijn allemaal
verzinsels... We motte drie en dertig gulden hebbe of ànders...
Georgine: ......
De stem (driftig):... Née, juffrouw. Ik ga hier niet vandaan.
Georgine: ......
De stem: ... Ja ik begrijp ’r alles van... Maar daar zal u leelijk
tegen anloope....
Georgine: ......
De stem: ... Née, èèrst geld!
Op deze hoogte van ’t gesprek, waarvan ik niet véél begreep, sprong ’k
woest het bed uit. De zachte, onverstaanbare, smeekende vrouwestem,
overblaft door de zèkere, harde, zich-niet-geneerende mannestem, hitste
me op. Achter de deur van de keuken, in m’n hemd, begon ik mee te doen.
„Wat is daar, godverdomme!”
„Daar is me man. Ga nou maar gauw weg,” smeekte Georgine zachies. De
mansstem klonk opmerkelijk tammer.
„Ja maar juffrouw...”
„Donder je op!”—, snauwde ik.
„Ja maar dat gaat zoo niet... Zeg u zelf is juffrouw... D’r staat nog
drie en dertig gulden...”
„Als ’k ’r uitkom, pak ik je in je nek... àfzetter!”—, schreeuwde ik.
„Afzetter? Afzetter?”—zei de man vrij-gedwee: „de juffrouw zet óns af!”
Met een ruk vloog de keukendeur open. Het had iets van ’n klucht.
Georgine mij angstig tegenhoudend—de man retireerend naar de keukenkast
en tegelijk Doedelaar en z’n vrouw door de andere openstaande deur
kijkend, wàt ’r an ’t handje was.
„Mijnheer,” vermaande Doedelaar: „Iek heb juist klante. Wiel u niet
zoo’n spektakel make?”
De koude tocht van de buitendeur waaide om m’n bloote kuiten.
„D’r uit!”
„Hou je ’n beetje in, Alf!”
„Goed—’k Zàl gaan. Maar de juffrouw zal van me hoore... ’n Naaimachine
op afbetaling koope en ’m naar de lommerd brenge... De juffrouw zal ’r
van hòòre!”
Voorzichtigjes was-ie in de gang beland. ’k Dee de deur op slot, kroop
weer in bed. Georgine aan ’t huilen. Als ik me d’r niet mee bemoeid
had, zou ’t véél beter geweest zijn. Als Singer wou en die zou nòù
natuurlijk willen, ging zij de kast in... Ik haar an ’t sussen. Vandaag
nog zou ik ergens leenen of m’n resteerenden boel verkoopen om de
machiene af te betalen. Of ze haast in bed kwam? En samen hoorden we
hoe de agent van Singer de zaak aan ’t uitleggen was aan juffrouw
Doedelaar, die lieverig-helder antwoordde dat zij ’r niks mee te maken
had—dat zij ’r niks an doen kon, er echter een blij genot in vond om
den man handigjes uit te hooren:
„... Nou maar de juffrouw sal u wel betale—as u maar op ’n meer gelege
tijd komt...”
„Dat doet ’r niet toe. Ik zeg maar juffrouw dat ’t ’n gemeene streek
is, om andermans goed naar de Lommerd te brenge... Jawel we zijn ’r
achter gekomme... Als de Maatschappij wìl, dan is de juffrouw ’r
leelijk bij, hoor”...
„Nou ja... Nou-ja... soo’n vaart sal ’t niet loope.”
„Nou dag juffrouw.”
„Nou dag meneer.”
„Wat dìè ’n lol heeft,” zei Georgine woedend: „zoo’n vùìlik om die man
uit te hoore”...—„Laat ze haar pleizier hebbe.”—„En allemaal jòùw
schuld.”—„Wel zéker.”—„Ik had ’m wel weggekrege met een of twee gulden
op afbetaling... Dat ellendige wijf... Die gròèit ’r in... Die heeft
nou lol voor zès... Ze heeft toch zoo de pest an me... Als ze me wat
zegt, zal ’k ’r is op d’r plaats zette... Stop me nou is in...”—Om een
uur, terwijl we koffie dronken klopte Doedelaar aan.—„Mijnheer, d’r was
vanmorge zoo één spektakel... Wiel u asjeblief er voortaan aan denke
dat vóór die wienkel ies.”—„Jawel. Zeker. Je hebt groot gelijk. Maar je
moet toegeven, Doedelaar, als verstandig man”—dat streelde hem, z’n
waterige oogjes stonden een moment helderder—„dat ’t van die vent
onbehoorlijk is om zoo vroeg te kome. ’t Geld heb ik in me
portefeuille. Maar als de mense brutaal worde dóé ’k ’t niet, al gaan
ze op d’r kop staan.”—„Daarien heb u gelijk. Maar d’r was een klant,
die dacht dat mijn vrouw schoeld had—en dat ies onplijzierig,
niewaar?”—„’t Zal niemeer gebeure. Mag Frits strakjes die mense gaan
betale?”—„Wel zeker, mijneer... Iek zeg altijd maar: der goeie Got
heeft ook schoelde—maar als ze ien den hemel skandaal kwame make, dan
zou-die ook zegge: denk an mijn bure, niewaar?”—„U mot niet met God
spotte,” zei Georgine benepen glimlachend.—„Ach was! Die ouwe jungen
kan tegen een grappie, wie?”—„Mense die met Got spotte, worde vroeg of
laat gestraft,” meende Georgine, met iets hoog-blijds in haar stem, dat
de barbier ’t zoo goed opnam.—„Ach was,” lachte Doedelaar flets: „hij
durft mijn niet an!”—„Nou-nou-nou, meneer Doedelaar.”—„’k Wéét te-veel
van iem, hahaha!”—„’t Is toch niet goed,” glimlachte Georgine.—„...
Onze lieve heer is een schuine, wie? Je mag niet echtbreke... En wat
heeft hij met Maria gedaan en met die ouwe Sarah?... Allemaal
buitebeentjes, wie?... Dat ies een òùwe snoeper, hahaha!... En zoo weet
iek nog véél meer van iem! Hahaha!...”—„Zal u Frits om drie uur even
naar mijn woonhuis zende?”—„Jawol... Gaat u uit de stad?”—„Ja. Mijn
vrouw en ik vieren ’t ouwe jaar in Rotterdam. Zal u goed op Kaatje
passen?”—„Natoerlijk... Ze krijgt pons en heete kastanjes...”—„Morge
zal ik ù betale.”—„O da’s best. Iek ben niet om ’t geld verlegen. Mijn
vrouw heeft nog geklaagd dat zij een handdoek en een servet
miest.”—„... Die zal ’k ’r morge wel geve... Die heb ik nog in
gebruik.”—„... Goed... Mot u nog geschore worde... Jà?...” „Ik kom
dadelijk.”
Om zes uur zaten wij in den trein. In geen máánden was ik thuis
geweest. Moeder had me zóó dringend geschreven en ik voelde dat ik de
huisgenooten zóó verwaarloosd had, dat ik op ouwejaarsavond niet weg
durfde blijven. Georgine zou een kamer nemen bij eene vroegere vriendin
en zoo vróég als ik maar weg kòn van huis, zou ’k bij háár komen om
toch ’n deel van ouwejaarsnacht bij háár te zijn. Gearmd gingen we in
Rotterdam door de rechte burgermansstraten naar den Diergaardesingel,
’n nauw straatje, dat door ’n stinksloot van de Diergaarde gescheiden
is. Juffrouw Cornet was niet thuis. ’n Schelle vrouwsstem riep van
boven, dat de juffrouw ouwejaar vierde bij ’n vriendin op ’t
Tarwenakker. Waar dat was? De schelle stem drensde den uitleg. We namen
de tram, vonden juffrouw Cornet aan ’t opgegeven adres.
„Wel got Georgine, ben jij ’t? Jezis, ben jij ’t? Wel allemachtig, wat
doet me dat ’n plezier!”, betoogde ze, buiten adem van ’t trapafloopen.
In den schemer der gang zag ’k een kleine, gedrongen, magere vrouw.
Georgine vroeg of ze ’n kamer over had. Nou dat was wel lastig. Ze had
alles verhuurd. Maar dàt was waar, de buikspreker, die bij Pfläging
optrad, was met den laatsten trein naar Leiden gegaan, waar ’n zuster
van ’m woonde. Als Georgine ’t voor lief wou nemen. Natuurlijk schóóne
lakens.... Nee maar, verbeel je, de vuile lakens van de buikspreker!
Georgine gaf haar een fluisterende verklaring van den „meneer” die op
’n kleinen afstand wachtte. Wel Got, hoe onpleizierig om alléén ’n
ouwejaarsavond door te brengen. Ze moest mee naar boven. Nee, dat wou
Georgine niet. Ach wat! Ze had zich niet te geneere!.... ’t Was ’t huis
van Leentje Staas. Of ze zich Leentje Staas niet meer herinnerde ...
die lange Leentje ... die óok in de Vic gezongen had. Woont Lééntje
hier, die ouwe Leen?—informeerde Georgine met verbazing. Wel jà—die was
fatsoenlijk getrouwd met ’n manken ex-kapitein. Díé had ’t
best....—„Kom nou maar gerust mee.”—„Nee.... Zoo invalle.... Wat zal
Leentje wel zegge.”—„Als ik je inviteer is ’t goed”....—„Nee, dat
dùrref ik zoo niet....”—„Cornet, waar blijf je? Is ’r iets?”—riep ’n
vrouwestem. Uit een openstaande kamerdeur klaterde stemmengepraat en
gelach.—„Leen ... Léén ... weet je wie hier is?”—„Nou-ou?”—„Georgine
... Georgine Càsper!”—„Wel Jezis, Georgine bè-jij daar?”—’n Jonge,
blonde vrouw, frisch in haar roode japonnetje, kwam op de stoep en wèèr
’n gezoen, ’n vragen, ’n hellichte belangstelling.—„Nou maar, je gáát
mee!”—„Nee, Leen ... ’t staat zoo gek voor je man.”—„Allo! Je gáát mee!
Me man vindt alles goed. Geef is ’n hand, Cornet.”—„Pas op, malle
mense! Jullie trekke de arme uit me lijf!.... Laat me dan eerst me man
goeien avond zegge.”—„Is je man ’r?”—vroeg Leentje: „waarom zeg-ie dat
niet eerder? Laat je man ook meekomme. Van avond houe we open
tafel!....” Georgine fluisterde.—„.... O.... ó.... Nou dan jij
alléén.... Kom gauw. ’k Zal de deur an late staan, hoor! Wel wie had
dat gedacht, die óúwe Georgine. En ze ziet ’r goed uit, ook,
hè?....”—„Ik kom dirèk, hoor.” In de vale schemering van het hoog in de
sneeuwwolken huivende huis, zoenden we elkaar.
„Zul je an me denke?”—„Ja vrouwtje.”—„Zul je niet naar andere meissies
kijke?”—„Née, kind.”—„Heusch niet? Niet naar vriendinnetjes van je
zusters?”—„Die komen vanavond niet.”—„Ben je om één uur op den
Diergaardesingel?”—„Half twee uiterlijk.”—„En zul je voorzichtig zijn?
’t Is hier zoo’n rare stad en ze schiete zoo?”—„Ga jij maar rustig naar
boven en amuseer je. Dag vrouw.”—„Dag mannetje.”—Er waaide een gure
stuifwind. Weinig menschen liepen op straat. In het schaduwblok der
huizen, tegen den wind in, wandelde ik op. Het speet mij dat zij bij
vreemden moest achterblijven. Was ’t niet lààg om van je vrouw weg te
gaan, juist op ’n avond dat behoefte aan kamergezelligheid groot was—om
aan je ouwelui ’n pleizier te doen? ’t Was de éérste maal dat ik haar
als maitres behandelde, al had ik ’t zoo niet bedóéld. Zij zou ’t wel
vòèlen. Zij voelde àlles. Koud, met een ziekelijke bekruiping van
sentimentaliteit, schelde ik aan, stampte m’n koude voeten op de stoep,
voelde niet het geringst verlangen één van de huisgenooten te zien. Ik
beredeneerde mij-zelf dat dàt toch wat té erg was—nou je ze in zoo’n
tijd niet gezien had, maar de onbehaaglijkheid was stèrker.—„Familie
thuis?”—Wat ’n klétsvraag. Hoe stom om zòò uit den hoek te komen. Het
paarspropere dienstmeisje knikte. Ze kende me niet. Ma veranderde elke
veertien dagen.—„Zoo. Jij heet zeker Sien?”—„Nee, Antje.”—„Zoo-zoo.”—De
lange, breede, klassieke gang, koud van marmer-witheid met den
donker-purperen looper lag voor mij. Aan den kleerenstandaard staken
hooge hoeden en pelsmutsen.—„Daar is Alf! Daar is Alf!.... Daar heb je
’m! Zoo nàre, nàre jongen! Kom je eindelijk?”—„Dag Coba.... Wat bè-jij
dik geworden!.... Dàg Gèr.... Dàg Gér.... Wat zien jullie ’r goed
uit!.... Waar zijn pa en ma?”—„Achter.”—„Is ’r visite?”—„O, ’n hééle
familie!”—Hè-jássus! ’t Is toch veel gezelliger onder mekaar....—„Got,
we dachte ’r jou nog al ’n plezier mee te doen!”—„Wel dàg: jonge!....
Wat zie je ’r goed uit!.... Wat ben ik blij da’k je weer is zie....”—’k
Zoende haar op de twee wangen, mijn ouwe goeie moeder.
Om elf uur begon ’t souper in de burgerdeftige „eetzaal”. Op ’t effen
groen behang beten de ouwerwetsche Delftsche borden ronde gaten van
strak-glimmend blauw. De zware bruine gordijnen gierlandden om ’t wit
der hangende tulles. Er stond een massief, gebeeldhouwd buffet met
pullen en vazen—aan den raamkant hing een dof-zwart-omlijst stilleven
van citroenen, aardbeien, meloenen en hooge wijnkelken.
Ik zat naast nichtje Tilly, slank zenuwachtig meisje, en naast Mevrouw
Busse, huisvriendin. Meneer Busse nóg vroolijk over z’n whistpartij,
praatte met mama, had voor ándere buurvrouw nichtje Jeannette, die druk
met hem giechelde, wat haar man, Jules, die mevrouw Busse flankeerde,
niet erg aangenaam scheen te vinden. Naast pa, statig-deftig, zat
tante, die verleden jaar haar man verloren had. Dan was er nog ’n
juffrouw Henriette Rons, ouwe vriendin van Gerda, die met Co aan ’t
voeteneind zat.
Op ’t glanzend oog-vochtig tafelkleed lag ’n looper van blauw geruld
papier, die het blokjes-wit in tweeën verdeelde. De zware zilveren
lepels, vorken, dessertvorken, dessertlepels schitter-lachten met
stralende schamplichtjes. De servetten priemden in steekjes op het
servies van wit-met-blauwe randen. Blinkend van glanzige oopbuikigheid
stonden de glazen; voor elk bord een waterglas met kristallen voegen,
een dun spits wijnglas, een mat-groen witte-wijn-glas. Op de baan van
teer blauw-vloeipapier hoekten in elegant-slordige regelmaat
schulpvormige schaaltjes van wit-met-blauwen-rand, vlootjes van gele
citroen-strakheid, prunellen in bruine glimsaus, amandelen, rozijnen,
pistaches en andere kleurige lekkernijtjes. Het was van een welgedane,
zacht-vrindelijke weelderigheid.—„Maar Spier”—zei tante, die papa bij
z’n achternaam noemde: „dat is ’n héél souper.”—„Nou ’n héél souper,”
zei pa, zich inknuffelend in den leunstoel: „’n soupéetjè.”—„Nou als u
dát ’n soupeetjè noemt,” helder-lachte Busse: „dan weet ik niet wat ’n
soupèr is.”—„’t Lijkt wel ’n fééstdiner,” zei Jules, huiverig van ’t
gaan door de marmergang.—„En wie heeft ’r zoo kéúrig gedekt?”
informeerde tante.—„Ik tante,” knikte Coba: „ik heelemaal
alleen.”—„Nou—ik heb de servetten gevouwen,” beknibbelde Gerda,
lachend.—„En heb ik jullie niet meegeholpe?”, vroeg Tilly,
hoog-van-stem: „wie heeft de glazen nagewreven?”—Da bracht de
eendebouten binnen, vier bruin-glimmend met voorsnijmes en vork er
naast.—„Maar mèneer ... víér eendeboute.... Hoe kome we
daardoor”—lachte juffrouw Henriette Rons sentimenteel-verwonderd.—„We
kóme er door,” zei vader, de tafel rondziend met blije genoegelijkheid
in de oogen nu de vier eendebouten de algemeene attentie hadden. Zonder
’n groot eter te zijn, had-ie ’r, als er gasten waren kinderlijk
plezier in wanneer de enorme quantiteiten visch of gevogelte, die hij
zélf kocht, verrukking of verwondering gaven.—„Zoo is me man altijd,”
zei moeder: „altijd bang dat ’r te weinig is.... ’k Zou ’r maar twee
ansnijjen ... anders wordt ’r niets van ’t andere gegete.”—„Och ma ’t
gáát wel op,” beweerde Gerda vlug-handig. Ze wist hoe pa ’n hekel had
aan zulke opmerkingen.—„Ze zijn op tafel en ze zúllen gegeten worden.
Vier eendebouten met z’n twaalve.... ’t Is op ’t rándje af.”—„Gut,
meneer hoe reken u dat?”, vroeg Henriette sentimenteel-lief.—„Kun je
van ’n kip of van ’n eendebout”—lei vader uit, terwijl ’t zilveren mes
het bruine vleesch sneed: „íéts anders eten dan de vlerken, de pooten,
’t wit?.... Nee niewaar. Mijn vrouw zou graag iedereen ’n kluif geven,
maar dat doen we alleen als we entre-nous zijn.... Hoeveel is vier maal
vier?.... Zestien, niewaar?.... Wie heeft dus gelijk, ik of me
vrouw?”....—„Wat ’n redeneering,” zei moeder, haar neus
vertrekkend.—.... „Laat ’m maar gaan moe, die goeie beste piepa....
Als-ie ’r plezier in heeft,” suste Gerda—„Als ik één zoo ’n vlerkje op
heb,” zeide Jules, z’n witte handen wrijvend, ...: „heb ik voor twéé
dagen genoeg.... Wat ’n kòlossale beeste! Ik heb ze nog nooit zoo groot
gezien,”—„Ja ze zijn énorm,” knikte Busse: „wat zegt onze schrijver er
van?” Als hij zoo iets zei won-ie ’t hart van vader, die boeken
schrijven ’n nutteloos ding vond, maar na ’n paar krantenrecensies,
waarin zijn naam met „lof” met „veel lof” genoemd werd, nooit verzuimde
voor te stellen: „Mijn zoon ... de schrijver.”—„Ja ze zijn heel mooi,”
zei ik verheugd, met meer honger dan lust tot gepraat.—„Oe, wat knàrs u
oom,” zei Tilly, de vingers in de ooren stoppend.—„Ja da’s ’n àkelig
geluid.”—„Vind u? Ik kan ’r best tegen.”—„Jij kan tegen àlles.... Wil
je gelooven dat-ie laatst heeft geholpen om iemand die uit ’t raam was
gevallen en die zoo àkelig bloedde, zoo vrééselijk bloedde, op ’n kar
te leggen?”—„Wat is ’r dan an,” verdedigde zich Busse, blij dat z’n
heldenfeit zoo hoog-op aan tafel verteld werd.—„Praat alsjeblief niet
van bloed,” vermaande tante: „als Tilly ’r maar van hóórt spreken valt
ze flauw.”—„Gut, ik vin nìèts griezeligs an bloed. Maar krassen over
zij. Dà’s verschrikkelijk.”—„En ’n spinnekop dan? Ben-jij ook zoo bang
voor spinnekoppen?”—„Nou ’k zal niet zègge dat spinnekoppen tot mijn
geliefde huisdiere behoore ... maar báng, née ... waarom bang ... ’n
spinnekop zal je nooit kwaad doen.”—„Ben je nog in dat damescomitée,
Co?”—„Bedoel u van armenbezoek?”—„Ja.... Waar die dames Polte en Vinlij
ook lid van zijn ... en die advocaat.... Is ’t niet?”—„O ja.... Elke
week vast.... ’t Is héél interessant.... Maar altijd zoo’n lucht van
pijpjes en menschjes in die huize.... Vrèèselijke menschjeslucht....
Da’s ’t ònaangename.”—„Kom geef nu eens door.... Nee, Carolien, bedien
je nou gòèd.... D’r is genoeg.... D’r is in overvloed.... Waar is Antje
nou?”—Coba drukte op ’t knopje van de electrische schel die aan de
gaskroon hing en ’t proper dienstmeisje, dat de deur geopend had, nam
den schotel over, bediende de gasten een voor een.—Dat gaf een
vergenoegde stilte.—Ze bedienden zich of hapten al. ’t Roode licht van
de gasbranders zette de hoofden in verjongde lijnen. Alleen Jules zag
er geler, ouwlijker uit. Toen hij met nichtje Jeannette huwde leed-ie
al aan zijn ziekte. ’t Huwelijk, ’t samenleven met een gezonde,
zinnelijke, jónge vrouw schrapte ’t vernis weg dat een „kuur” hem
gegeven had. Geen week ging voorbij of de dokter kwam bij hem aan.
Kouwelijk, huiverig, bang voor tocht, zat-ie meestal stil,
droefgeestig. De levenslustige jonge man was in twéé jaar oud, verduft
geworden, onder de plak van de vrouw, die hem, met het
meerderheidsgevoel van haar sterk, jong lichaam en met al de
kribbigheid van onbevredigde zinnelijkheid, telkens vinnige dingetjes
zei. Er was nóg een ander ongelukkig paar aan tafel. Het komt mij-zelf
gezocht voor om de tégenstelling te beschrijven, maar ’t is beneden mij
om éénige effectmakende ónwaarheid ten bate dezer herinneringen te
verzinnen. Dien ouwejaarsavond viel mij het contrast sterk op... Naast
mij zat het vrouwtje van Busse, blond, tenger, van nog geen drie en
twintig. Al haar bekenden wisten dat ze geopereerd was. In hare
onnoozelheid vertelde zij ’t zelf. In de maand dat andere jonggetrouwde
vrouwen bevallen, was háár baarmoeder uitgesneden. Hoe ze zoo plots aan
tuberculose kwam, begreep Busse héélemaal niet. Hij was
volbloedig-vroolijk, grappenmaker-bij-de-dames die vonden dat-ie zulke
interessante oogen had. Ook hij zat onder de plak. Als z’n vrouw ’m
onverwacht wat vroeg of zei, keek-ie soms naar haar grijze oogen met ’t
schuldig schuin-wit van ’n hond. Aan de feesttafel maakten die twee
mannen ’n penibelen indruk, de een door z’n gedruktheid, de ander door
z’n vol bloedige rustelooze vroolijkheid.
„Ga u een filepien met me an?” lachte Busse.
Jeannette, naast ’m, gezond-rood met goed onderhouden tanden, vond ’t
wel wat vróég om ’n filepien an te gaan bij de eendebout.—„Néé,
Jeannette, nog niet aan de amandele komme!” zei Gerda. „Alleen maar die
ééne,” verzocht Busse: „’t Is ’n tref als je in eens ’n filepien te
pakke hebt, niet waar. Da’s ’n toeval, niet?... Ga u ’m an?”—„Nou,
goed,” lachte Jeannette.—„Om wàtte dan,” lachte Busse.—„Wie ’t eerst
wat anneemt, die moet den ander ’n cadeautje geve.”—„Best!
Best!”—lachte Busse.—„Je eendebout wordt kóúd,” zei Jules zachtjes
gedwee.—„O. O. Weer ’n piquanterie van je, óúwe man?”—antwoordde
Jeannette, bitsjes, beleefd-ingehouden-vinnig, met rad mummelen der
dunne, praatgrage lippen.—„Ik zeg je toch niks, kind.”—„Ja,—éérlijk is
éérlijk. Véél heeft-ie je niet gezegd,” glimlachte Gerda: „hij zei
alleen maar: je eendebout wordt koud.—Wil je prunellen,
Jeannette?”—Mevrouw Busse, sympathiek-blond-fijn, was ’n gesprek met me
„begonnen.” Telkens een klein hapje eendebout op de zilveren vork en ’n
hoofdknikkend luisteren. Eerst deed ze machtig vervelend, voor de zèsde
maal vragend naar letterkundige dingen, hoe Van Deyssel er uit zag, hoe
Kloos gekleed was èn òf-die getrouwd was; of ’k Verwey ’n dichter vond;
wáárom de jongere tijdschriften m’n laatste boek doodgezwegen hadden,
terwijl ’t toch zoo „mooi” was; of ’k ’t nou héúsch méénde dat ’k ’t
leelijk vond: waaràn ik nòù bezig was èn of die Ten Brink héúsch zoo’n
kwiebus was èn of ’k Jan Veth wel is gezíén had én dat zij ’t dól zou
vinden met artisten om te gaan. Ze had kennis gemaakt met ’n actrice
van Le Gras en Haspels. Als die bij haar thee dronk vond ze ’t ècht
heerlijk. Of ’k Breitner kende?.... Maar toen ze merkte, dat ’t me dik
verveelde mee te doen aan die juffrouwen-extase voor „mystieke”
menschen en dingen, werd ze stiller, begon na een poosje haast
fluisterend:... „Ik weet wel dat ’t u niet intresseert... maar ’k heb
die figuren van Hermine en Dolf zoo innig-wààr gevonden.”—„Werkelijk,
mevrouw?”—Een hapje eendebout spoelde de lieve vraag weg met ’n slokje
Laubenheimer. Zij vervolgde: „Hoe komt ’t dat u zoo typisch juist voelt
hóè ’n vrouw voelt?”... Bedaard at ’k m’n mond leeg—... „Ja ziet u, dat
is heel moeilijk te zéggen,”—weer wipte de massief-gezellige vork een
prunel op—„da’s hèél moeilijk té zéggen”—èn ’t tipje eendeboutenvleesch
wipte op: „dat kun je zoo maar niet zéggen: da’s haast niet
mogelijk”—èn ’n brokje gebakken aardappel ging er bij:—„da’s zuiver
intuitie”.... Dat laatste zei ik met een vollen mond—„... ’t Was héél
waar.... En zùlke gevallen komen méér voor dan u misschien denkt.”—Zoo
toonloos rustig als ze ’t zei, schrikte ’t me wònderlijk op. In een
realistische novelle had ’k lang geleden ’n jonge vrouw beschreven die
jaren lang ziekelijk blijft en aan kleinigheden bemerkt, dat haar man
haar bedriegt.—„Nu,” zei ik valsch-vergoeilijkend, retireerend om het
pijnlijke van háár geval, waaraan ik nù eerst dacht: „nu, u moet altijd
dénken dat ’n pennelikker ’n rekbare fantasie heeft.”—„Nee,” zei ze
zacht-beslist—een prunel op het dessertlepeltje balanceerend: „dàt
geval van Hermine en Dolf was volkomen waar, tràgisch waar... U had het
nóg tragischer kunnen maken”—glimlachte ze fijn-vriendelijk, van onder
de blonde kuivende haren—„als u ’n geval behandeld had van ’n vrouw,
ziekelijk bijvoorbeeld door de schùld van haar man.” Nog altijd
balanceerde de prunel in ’t glinster-ovaal van het zilveren
lepeltje.—„Hoe bedoelt u?”—vroeg ik ontwijkend, met een sterk opwellend
vriendschapsgevoel—„... Wel”—zei ze... „wèl... wèl... bijvoorbeeld....
’t Is héél moeilijk om ’n vóórbeeld te geven... Je kunt niet altijd
vóórbeelden geven... ’t Doet ’r ook weinig toe, niet waar?... Verzin u
zelf maar eens een voorbeeld... Pennelikkers hebben toch zulk een
rèkbare fantasie?... En da’s ’n nóg tragischer situatie, niet
waar?”...—„Ja da’s tragischer.”—„Vin u niet?”—„Ja da’s wèl
triestig.”—„En dan moet u... nou maken wij sámen ’n boek, hè?... Da’s
wel gràppig, vin-u niet?—dan moet u góéd aangeven de walg van de
vrouw.... en d’r schrikkelijke avonde alleen... en d’r smeeken dat God
’r maar gauw zal laten doodgaan.—Want wát is ’n zieke vrouw, ’n vrouw
die nóóit beter wordt voor ’n man?—En dan d’r genot om mooie boeken te
lezen en zich in te spuiten met morfine.—Wat is morfine goddèlék!—Ben u
nooit ingespote?—Eerst geven ze ’t om je pijn te verzachte, later wordt
’t behoefte... Ik heb áltijd ’n spuitje bij me... Ken u Prins?”—„Ary
Prins? Ja die ken ik.”—„Me man leest wèìnig. Ik heb me geabonneerd op
De Nieuwe Gids, op Elsevier en op Nederland.”—„Da’s ’n heele
lektuur.”—„En heusch ’r staan wel eens aardige dingen in Elsevier. En
De Nieuwe Gids begrijp ik niet altijd. Dom van me, niet?... ’t Zal wel
an mij liggen, niet?”—We werden gestoord.
„En wat heeft ónze schrijver voor geheimen met jou?” informeerde Busse,
luidruchtig: „zeker over literatuur, hè? Mijn vrouw, meneer Spier, da’s
’n puikje. Die leest meer dan alle Rotterdammers bij mekaar.”—„Tilly,”
zei tante: „leest óok den heelen dag, niewaar, Til? Dumas en Augier en
Victor Hugo. Wat wordt er ook voor góéds in Holland geschreven, niet
waar? Hebben wij één Dumas? Nee. Is ’t waar of niet? Noem jij nou eens
een geschikt Hollandsch boek voor meisjes, Alfred.”—„Een Liefde van Van
Deyssel,” zei ik effen, sterk m’n been wiebelend om niet te
lachen.—„Daar heb ik nooit van gehoord,” zei tante—„... Of de gedichten
van Boelen,” droogkomiekte ik, zonder dat iemand er iets van begreep.
Als ik deze flauwiteit in Amsterdam zou gezegd hebben, zou ik er
minstens zèlf wee van geworden zijn, maar in Zaken-Rotterdam, in
verdord, vermaterieeld, stóm Rotterdam, is zoo’n mopje wel
aardig.—„Eten jullie nou,” maande vader: „zoo’n boutje eet je maar ééns
in je leven. Eten dat gòèd geld kost is de aandacht waard.”—„Ze zijn
voortreffelijk,” kluifde Busse met vette verrukking: „én voortrèffelijk
gebrade.” „Da’s me dochter Gerda,” zei mama blij-moederlijk: „niewaar
Gèr?”—„Jij nog ’n pootje, Jules?”—„Nee,” zei Jules, stil op den hoek
van de tafel: „op de late nacht durf ik niet zooveel eten.” „Weet u,
mevrouw,” vroeg Busse droog an z’n buurvrouw Jeannette: „wàt gebakken
wordt en waarvan niemand houdt?”—„Nou heeft-ie zeker weer zoo’n
echt-flauwe aardigheid,” waarschuwde Gerda.—„Wat gebakke wordt... en
waarvan niemand houdt?”, mijmerde Jeannette, glimlachend, met een
prunel halfwege.—„Da’s de sil en de terie,” ginnegapte Busse.—„De sil
en de terie...”—„Wat zegt ie?”—„De sil en de terie...—„Hé, wat ’n
onzin,” zei z’n vrouw.—„De sil en de terie.”... „Wat is ’n sil?” vroeg
moeder.—„... De bàksil... en de bàkterie... Hahaha!”—„Hè, Jassus wat
flauw.”—„Hoe komt iemand op de onzin.”—„Wat is ’n bàksil,” zei
Henriette, verwonderd.—„’n Baccil... Weet-je niet, die kleine
bééstjes?”, werd uitgelegd.—„O ja... Hè, wat flauw.”—„Jassus! Waar
haalt-ie ’t vandaan!”—Er was ’n algemeen weé glimlachen. Den heelen
avond had-ie z’n whisttafel op zulke grapjes vergast.—„Wie weet precies
hoe laat ’t is?”—„O, we hebben nog allen tijd,” zei vader: „allen tijd,
’t is nog vóór half twaalf.”—„Moeten we al dien tijd eten?”, vroeg
Jules.—„Ja, we gaan eten ’t nieuwe in, met een vòlle maag. Neem nog ’n
pootje. Neem dan wat wit. Wit is héél verteerbaar op den nacht.”—„Nee,
dànk u oom.”—Er kwam een oogenblik van doezelstilte. De vorken
beklikten de borden. Het rooderig licht speelde met kristallen glazen,
met blanke zilverlijven van vorken en lepels, sneeuwde op ’t plooiwit
der servetten, op de stijfselhardheid der heerenboorden. Er was
onaangenaams in die evene stilte, alsof iets dof-kils door de warme
kamer waarde. De afmatting van dien-héélen-avond-bij-elkaar in
opgewekten familietoon begon zich te wreken.
„Daar gaat ’n dominee, ’n pastoor en ’n rabbi voorbij,” zei Busse, uit
den toon.—„Ja, hoe vreemd als ’t zoo ineens stil is,” beweerde juffrouw
Henriette Rons: „dat breekt de gezelligheid eer je ’t weet.”—„Dat komt
omdat jullie niet drinke,” zei vader: „schenk jij nog is in, Alfred—je
kùnt ze drinke... als ik zeg dat je ze drinke kunt, dan kùn je ze
drinke... Wanneer is ze in huis gekomme, Marie? was dat niet in
’70?”—„Zoowat om en om den Fransch-Duitschen oorlog,” bevestigde
moeder.—Juffrouw Henriette Rons nam nog wat eendeboutenwit. Ze was
lang, mager, ’n vrouw van ’n jaar of vijfendertig, ouwelijk, met ’n
jongemeisjes-vlecht. De vlecht gaf de eeuwige jeugd aan. Busse trok ’n
flesch open wat Tilly een zenuwachtig gilletje dee geven. „Wat ben jij
schrikachtig,” zei ik.—„Ik kan ’t niet hòòre.”—„Goed dat je hier ’t
schìèten niet zoo hooren kunt,” zei Jules: „dan zou je anders spreke.”
Coba drukte op ’t schelknopje. Da en Antje kwamen afruimen, Da met een
messenmand, Antje met een bordenbak. Dan werden er schoone borden wit
met blauwen rand gegeven, kwam er een reuzenstuk kalfsvleesch met
gehakt gevuld, dat Gerda wou gaan voorsnijden. Maar pa moest ’t eerst
zien en de ouwe, vochtige genoeglijkheid glansde in z’n oogen, omdat
Jeannette en Busse èn Henriette, protesteerden òf in verbazing waren
over zóó’n pràchtig stuk vleesch. Antje, broos in heur paars
japonnetje, lei nieuwe vorken en messen op de leggers. Da zette rooden
wijn op tafel.—„Waar heeft die Gèr ’t voorsnijjen geleerd!”—„Ja, dat
doet ze héél goed. Me man snijdt altijd ’t gevogelte. Maar me dochter
Gerda, die snijdt ’t vleesch. Me man snijdt ’t te dik.”—„’n Mooie
borst...”—„O onze slager heeft zulk mooi vleesch.”—„Dat vin ik nou
zoo’n prèttig gezicht,” zei Busse: „om naar kalfsvleesch te kijken dat
voorgesnejen wordt.”—„Hè, wat ’n uitval!”—„Nou, tòch waar. Zulke
breeje, witte reepen vin ’k gezellig... ’t Snijjen is haast gezelliger
als ’t eten.”—Het gesprek snikte vervelend op dat onderwerp voort. „Nou
ik éét ’t liever.” zei Jeannette.—„Ik zeg ook niet, da’k niet graag
éét, maar ’t snijjen mag ’k gráág zien.”—„Weet je wel, Marie,”—zei
tante met iets stemmigs-berustend: „hoe Herman”—dat was haar overleden
man—„... voorsneed”...—„Ja, die snee pràchtig voor,” zei vader: „die
maakte van ’t slechtste vleesch ’n mooie schotel.”—„Dìè had u moeten
zien voorsnijjen,” lei moeder aan Busse uit: „als dìè ’n kip of ’n
fazant voorsneed, zocht-ie nooit naar de geledingen en als-ie klaar
was, lag ’r alleen ’n káál been op de schaal”.—„En hoe-die huzarensla
assaissoneerde,” zei tante droomerig, zonder ’n zwéém van
sentimentaliteit: „als die ’m opmaakte, meneer Busse, dan was ’t ’n
lúst om te zien—, net ’n Engelsch tuintje—allemaal práchtige figuren
van eigeel en bieten en augurken, niewaar, Marie?... Zóó mooi zie je ’t
zelfs bij Witzenburg niet”... „Ja, da’s ’n hééle gaaf,” zei Busse: „ik
màg ’t wel zoo’n mooi opgemaakte schotel. Daar krijg je meer appétit
van. Hoe zou dat kommen? Gek, hè?... Een haring met wat groen er om is
lekkerder dan zoo een versch uit ’t vat... En ’n taart... Wat is dat
niet aangenaam met confituurvakjes en ingelegde vruchten... Ik heb er
al is meer over nagedacht hoe dat komt... Hóé komt ’t dat ’t oog er
zooveel an doet?”—„... Da’s net ’t zelfde,” meende vader, prettig
ingeknuffeld in z’n stoel,—„of je eet in ’n opgeruimde of in ’n
slordige kamer”.—„Ja, dat wéét ik wel,” hield Busse vol: „maar hòè kómt
’t... ’t Is ’n feit, maar wat is de óórzaak?”—„... Nog al logisch,” zei
Jules: „je hebt geen trèk om te eten in ’n slordige kamer.”—„... Jàwel,
jàwel,” zei Busse zèker: „dàt weten we allemaal—maar wàt zou de óórzaak
zijn? Als ’k dit glas neerzet dan weet je dat mijn hand ’t doet. Maar
hoe kun je nu verklaren dat dit kalfsvleesch er zooveel bèter uitziet
en zooveel meer trek geeft, omdat er figuurtjes van dril om liggen èn
omdat er pieterselie of hoe heet dat goed bij is?... Zie je, zóó
redeneer ik... Hoe komt dat nou?”—„Omdat jij ’n glaasje te veel òp
heb,” zei z’n vrouw kalmpjes-grappig. En dat gaf ’n algemeen
gelach.—„... Schenk jij je nog maar is gerust in, Busse,” zei vader:
„de vrouwen zijn altijd zoo.”—„Mooi, geef u maar af op de vrouwen,”
knikte Henriette, sentimenteel vriendelijk—„maar zònder de vrouwen
zouen de mannen ’t héélemaal niet kunnen stellen.”—„O zoo,” zei Gerda,
boven het kalfsvleesch.—„Daar kunnen alleen de vrijgezellen over
oordeelen,” knipoogde Busse: „getrouwde mannen worden altijd
eenzijdig... één-zijdig... één-zijdig... niewaar meneer, hahaha!... Wat
zegt onze schrijver?”...—„Ik zeg niks.”—„Hij zegt niks. Wie weinig
zegt, heeft weinig te verantwoorden.”—„Meneer heeft galànte avonturen,”
zei vader glimlachend: „op zijn jaren was ik ook zoo...”—„Nou, nou,
nou... niet van die gekheden, ouwe Don-Juan,” zei moeder,
kribbig.—„Zóó, zóó heeft neef-ie avonturen,” vroeg Jeannette: „Schuine!
Schuine!... Wat is dat ’n geméén boek van je, dat Een
hartstocht!”...”—„Meneer schrijft boeken,” zei vader, „die ’k voor z’n
eigen zusters moet wegsluiten.”—„Maar we lezen ze toch!” hellachte
Coba.—„Wie zegt dat ik galante avonturen heb?”—„O! O-o-o! Nou durft-ie
nog vragen naar den bekenden weg,” lachte Gerda geheimzinnig.—„Ja, wie
was die blonde vrouw, die gróóte móóie vrouw, waarmee je ’n paar dagen
geleden door de Kalverstraat heb geloopen?” drong Coba, spottend, aan:
„was dàt geen galant avontuur?”—„Je ben met ’r binnengegaan in ’n
Bodega.”—„En je liep zóó druk met ’r te prate, dat-je geen bekenden wou
groeten.”—„Ik?”—„Ja-jij.”—„Wie zegt dat?”—„Ja, dàt zeggen we
niet.”—„Iemand heeft je gezien.”—„Dan klètst die iemand,” zei ik
gepiqueerd.—„Hoor je, meneer Busse?” zei Gerda.—„O—is meneer Busse de
zegsman?”—zei ik kalm.—„’k Heb ’r niets kwaads mee
bedoeld,”—verontschuldigde zich Busse: „’t kwam ’r terloops uit... Ik
had u zien loopen, toen ’k in Amsterdam voor zaken was en dat zei ik
zoo tegen uw mama... en zonder ’r bij te denken, zei ik mét een dame...
Da’s alles... En daar fantaseeren uw zusters bij”...—„Ja, daar
fantaseeren wij net bij!... Ben je èrreg verliefd?” plaagde Gerda.—„Als
je maar geen dòmheden doet,” vermaande vader: „’n hofmakerij voor ’n
jongen man, da’s heel aardig—maar geen dòmheden...”—„Bijvoorbeeld door
te trouwen,” lachte Busse grof.—„Jan,” zei z’n vrouw en ’t hondenwit
van zijn oogen kroop schuw tot in ’t grijs van de hare—„Hoeveel liefdes
heb jij al in Amsterdam versleten?” informeerde Coba, nestig.—„Nou,
nóú, nóú, dat zijn geen gesprekken voor meisjes,” zei moeder: „Bel
Antje eens.”—Antje ging met ’t kalfsvleesch rond. Da presenteerde
fijn-gehakte sla.—„Maar hoe lààt is ’t nou,” vroeg Henriette: „wat
jammer dat ’r hier geen klok is.”—„’k Zal me horloge an de gaskroon
hangen,” zei Busse: „Precies veertien minuten voor twaalf, op de
seconde af. Bij fietswedstrijden neem ’k ’r wel eens den tijd mee
op.”—„We kunnen de klok buiten hooren slaan,” zei vader.
Wèèr bij het klikken van borden en vorken matte een stilte. Maar de
schijnvroolijkheid van Busse en Jeannette, de lieve belangstelling van
Henriette in àlles wat gesproken werd, het gewild vragen-en-antwoorden
der anderen, doortetterde de rood-schemering der kamer, die in rustige
afwachting der klokkeslagen stond. Ik zelf werd stiller nog, moe van ’t
vele gepraat, van ’t òngewoon stemmengegons. Er waren momenten van
doezelig, lichtschuw-doorleven der dingen—witte tafelmatheid,
glansstriemen op borden, zilverraketsels, kristalsprankels. De looper
van blauwig rulpapier frommelde de witte tafelvlakte over. Lichtgroene
wijnglazen kelkten naast felrood van róóden wijn... En wéér had ik de
sensatie van ’t zoò in díé rangschikking, in díé verhouding tot de
gebogen omringende hoofden méér gezien te hebben, als iets léégs, iets
van verflauwende herinnering, iets, ongewild-opschemerend uit
langgeleden dagen, iets dat zich opblaast tot lèven, er kil-wijd van áf
staat... ’t Kalfsvleesch smaakte wel lèkker—en ’r zei iemand: „wél
zèker.”—Co zei ’t.—Co had „wèl zeker” gezegd—en nou dee ’k ’n stukje
dril op m’n vork en ’t glibberde er weer af—nou nòg eens—wat ’n làst
kan je met ’n stukkie dril hebben—en wat ’t mooi van kleur is ’n
stukkie dril—licht bruin doorschijnend met uitvloeiende randen, ’n
stukkie dril,—nou is ’t ’r op—nee, nou glijdt ’t weer af, ’n stukkie
dril.—En die man làcht... ja dàt is die kèrel, die ploert... wat is dat
allemaal gèk,—hopeloos, kránkzinnig, radeloos-gèk... die vorreke... die
op en neer spieglende dingen... ’t uittappelen van rood, róód uit ’n
zwarte flesch... die tulle gordijnen met zwart ’r achter... ’t horloge,
tik-tik, tik-tik, vlak bij, aan de gaskroon... en even wat antwoorden
náást je...”—... Wat zeg u?”—„... Geef u mij de augurkjes is
an...”—„... O de augurkjes—asjeblief...”—... asjeblief... asjeblief...
de augurkjes... de augurkjes... wat ’n radeloos-krankzinnige weerstand
van de dingen, wat ’n zacht geglimmer—, mat aanpuilen van rood, groen,
blauw, geel op de vlakte van glanzende blokjes... Als ’t niet dwáás
stond... hevig-ridicuul, zou je kunnen achteroverhokken in je stoel,
klààr lachen, tot stikkens toe, schateren-op-schreien-af om de
hopeloos-gekke fluistering van schalen—wit met blauw—, vorken, messen,
lepels, amandelen, rozijnen, vla’s, om de zwijgenis der kamer, der
groene wanden, der Delftsche borden, om de zwarte, dikke
wereldduisternis, waarin dit feestelijk-lichte vierkant te leven
scheen. Werelddroefenisjes achter kalfsvleesch met sla en augurkjes. En
’n stukkie dril. Heel mal. Van een zéér bijzondere vurig-laaiende
malheid. Maar de benauwenis van die grenzenlooze, radelooze malheid,
gloeide zóó in me op dat ik praten móést:... „Hou jij óók zoo van
kalfsvleesch, Til?”—„Ja, ik mag ’t wèl.”—„Die Gerda kookt lekker,
hè?”—„Waar eet je in Amsterdam?”—„Dan is hier, dan is daar.”—„Staat ’t
restaurant-eten niet tegen?”—„Dat schikt nog al.”—„Waarmee poes jij
toch je tanden?”—„Hoe dàt zoo?”—„Ze zijn zoo mooi wit.”—„Kamfer
tandpoeder is geloof ’k goed.”—„Poes je ze eenmaal of
tweemaal?”—„Eenmaal.”—„Onze dokter zegt dat ’t ’s morgens niks geeft...
Heb-ie dat wel is meer gehoord?”—„Nee.”—„’s Avonds moet ’t vèèl beter
zijn.”—„Waarom?”—„Dat weet ik niet. De dokter zegt ’t.”—„Zoo-ó.”—„Maar
wie heeft daar nu idee in?”—„Ja dat vin ik ook.”—„’s Avonds maak ik
da’k zoo gauw mogelijk in bed kom... Hou jij van den avond, ’k bedoel
van den nacht?”—„Jawel.”—„Ik niet. ’k Doe me deur op ’t nachtslot,
kijkt de kasten na en nóg ben ik bang... Ik weet ’t niet, maar ’s
nachts is alles zoo griezelig, vin je niet?... Ellek geluid... En je
kan zoo niks zien...”—„Wil ik je nog is
bedienen?”—„Alsjeblief...”—Mevrouw Busse was even uit de kamer
geweest.—„Nee, ik zal nìèts meer eten,” weerde ze af.—„Was je niet
lekker, Aal,” vroeg haar man.—„’k Heb even me handen gewasschen. ’k Was
wat zenuwachtig.”—„Ben u weer héélemaal beter?”—zei ik
belangstellend.—„’k Heb me ’n injectie gegeven... gauw in de
voorkamer... Hè, dat maakt dadelijk een ander mensch van je,”
fluisterde ze.—Haar oogen stonden grooter, strakker. Haar handen
beefden van lichte ontroering.—„Is dat wel gòèd...”—„Goed. Goed!... Wat
kan mij dat schelen! Da’s mijn sigaretje.”—„Hoe laat is ’t?”—„Zeven
minuten.”—„Zeven en een half.”—„Dan kunnen we net an ’t dessert zijn.
Co, bel jij eens.”—De meiden ruimden af, zetten dessertbordjes op
tafel. Vla, gebak werden rondgediend en vader schonk zelf de glazen nog
eens in. Het gesprek vlotte niet meer. Buiten klonken flauwe schoten en
een enkele stoomboot op de rivier begon te toeteren. In de ouwe
doezelstemming, duwend den zilveren lepel in de stijfdrillende vla,
dacht ’k hoe ’t wezen zou in die àndere hel-lichte kamer op ’t
Tarwenakker, of Georgine ook zóó zitten zou voor ’n witte tafel met
zilverglimmers, of ze aan me dàcht, aan me dàcht. Was het wonder niet
gróót—als ’r een gevoelstrooming ging—hoog door grijze luchten—van het
eene leven tot het ander?—en wìè waren er nog meer, verspreid in
verlichte kamers, die mij interesseerden?—Die èn die èn die... Scherp,
waar zou die zijn?... Waarom was ’k maar niet met Georgine èn Scherp èn
Kaatje samen? Waren dat niet dé levens die me het náást stonden, was ik
deze burgerlijk-weelderige kamer niet vèr ontgroeid? Zat ik er niet als
’n vreemde, een belangstellend-vreemde, als Busse, Henriette?... ’t Déé
me niks—dat lekker eten—’t dee me niks dat „gezellig” samen-zijn—zoo
huiselijk—zoo feestelijk—in den familiekring.—Toch waren ’t wel goeie
menschen... had moeder iets onverklaarbaar-aantrekkelijks—was vader de
ouwe, de ouwe,—maar wat werden de zusters vréémd en de àndere
familie... Als je bericht kreeg dat-ze dóód waren—zou ’t je wat
doen?—zou ’t je wat dòèn? ’t Was gemèèn aan zoo iets te denken hier bij
de dessertborden, de gevulde glazen. Hoe kwam je op de idee?—Was ’t
niet stuitend van cynisme?—Als Jeannette dood ging of Tilly, of
Coba.—Got, wat gèkke gedachte... Ze wáre niet dood... Als ze dood ware,
was ’t tijd genoeg om te zien, te zien of ’t je wat déé... Die
levendige Co... Hé-jassus, hoe kwàm je op de beroerde gedachte.... Nou
ja, maar als... maar àls... Nou dan zou ’t je wél spijte... je zou
zeggen: ’t was toch wel ’n gòèd kind... ja, ’t was toch wel een goed
kind... en ze had tòèn nog zoo netjes gedèkt... en dat kalfsvleesch an
reepies.—„Bonjour Filip!”—juichlachte Jeannette, die Busse iets
aangegeven had.—„Heeft-ie ’t nòù al verloren?”, vroeg Henriette.—„’k
Ben ’r ingeloope,” lachte Busse: „éérlijk ingeloope”...—„Wat heb je ’m
angereikt, Jeannette?”—„De amandele!”—„De amandele? O wat ’n ezel!”—„Ik
heb is ’n filepien gedaan, met...” begon tante.—„Stil,” zei vader. Er
was plots ernst!—„Sust dan!”—„Sust!”—In de donkerte, buiten, bromden
zwevende klokkeslaagjes.—„De kapelklok slaat.”—„Hoera! Leve ’t nieuwe
jaar!”...
Pa werd omhelsd door Co en Gerda. Ik stond op, zoende ’m op de
prikkelhaartjes van z’n grauwen baard, dàn moeder.—„Jonge, nog veel
jàrè, hoor.”—En ’n algemeen zoenen, handen-schudden, ’n gemaakte
sentimenteele, blije opwinding, ’n èrg-luidruchtige vroolijkheid, nu de
lamentabel-gerekte minuten van ’t ouwe voorbij waren. Antje en Da
kwamen boven, half-verlegen, half-vrijpostige handen-gevend an de heele
tafel. Buiten lagen de stoombooten in lawaaiend getoeter. Dan zat ieder
weer, was er een vreemde verwondering over die opwinding, ’n
ingehouden-triestigheid, dat alles zoo gebléven was. Busse doorpeuterde
zijn tanden, achter z’n hand. Jules zat vermoeid-bleek ’n end van de
tafel af. Moeder keek naar ’n glas wijn dat Tilly bij ’t opstaan
omgestooten had. Vader was opgestaan om sigaren te krijgen. ’t Nieuwe
jaar zette in met eet-paffe gemelijkheid. Maar de koffie werd gebracht
en ze schoven allen weer bij. Alleen Jules, onlekker, moest in de gang
wat op en neer loopen.—„’k Zou nóg wel trek hebben in ’n whistje,” zei
Busse.—„Nou dat zal je wel late,” zei Gerda.—„Hoe heb ik die solo
gewonnen, meneer Spier?”—„Nou je hèbt ’m gewonnen... Maar als me
schoonzuster op d’r boer had gelet, dan had-ie gelègen...”—„Nòù...
nòù... Dat had ik nog wel eens wille zien... Hij was zwak, maar toch
sterk... Ik had prachtige bijkaarten, niewaar?”—„Nou, pràchtig...”—„Ja
zeker... prachtig... Wat noem-u anders pràchtig?”—„Prachtig dat noem ik
ànders... Dan moet ’k minstens drie azen sec hebben....”—„Dan kunnen ze
nòg afgetroefd worde....”—„Piepa, neem u ’n konjakje?”—„Nou voor van
avond ééntje—’n halfje.... Da’s èchte cognac, Busse, da’s niet van die
aangezette vuiligheid.... Nee, da’s èchte.... Die krijg ’k gezonden van
’n vriend uit Bordeaux met wie ’k jàren in zaken ben.... Hoe vin je
die?”—En vader droogde met een zucht van welbehagen de konjak-natte
snor.—„Gòèie cognak.... Bèst.... Best”—„Jules, drink jij ook ’n
glaasje. Dat zal je opknappen.”—„Nee. Dank u. Ik mag geen sterke drank
drinken.”—„Sterke drank èn sterke drank.... ’n Kwárt glaasje?” „Nee,
dank u. Heusch niet.” Geelbleek, hoekig, met dof-omwalde oogen, hing-ie
lusteloos in den luierstoel, die voor ’m gehaald was.
Eén uur was de visite weg, plakten we nog wat in de voorkamer.—„Gaan
jullie naar je bed, meisjes,” zei moeder.—„Zien we je morgen nog, Alf?”
vroeg Coba.—Nee. Ik kan niet. Ik ga vóór twaalf terug.”—„Waarom zoo’n
haast?”, vroeg vader.—„’k Moet noodzakelijk voor twaalf in Amsterdam
zijn. ’k Zit zoo druk in ’t werk.”—„Hè wat ’n nàre jongen wor jij
toch,” verweet Gerda: „Eens in de drie maanden komt-ie over voor ’n
paar uur.”—„Ja, da’s niet aardig,” zei tante, die met haar dochters en
Jules bij ons logeerde.—„We zijn niet enkel voor ons plezier op de
wereld,” zei ik, ontwijkend.—„Die blonde dame trèkt ’m—dàt is ’t,”
lachte Coba: „naarling—je zoo heelemaal te vervreemden!”—„Vervreemden,
vervrèèmden! Als Ger jarig is—ben je niet in Januari jarig, kom ik weêr
over.”—„Hartelijk ben je niet,” verweet moeder.—„Maar, moedertje, ik
heb héúsch hard te werken.”—„Dat kun je hier toch ook doen.”—„Cherchez
la femme,” zei vader.—„En àls dat zoo was,” vroeg ik kalm.—„O wat ’n
schuine neef heb ik toch!” lachte Jeannette.—„Nou, dag Alf.”—Tante en
de meisjes gingen naar boven. Pa, Ma, Jules en ik, zaten om ’t vlammend
haardvuur.—Nu ’r geen jonge meisjes bij zijn, Alfred,” zei moeder, met
’n verlegen trekken om den mond: „moet ik je toch is vragen....”—„Nou,
vraag dat nòù maar niet,” meende vader.—„.... We zijn toch
entrenous”—„wat’s dat voor gekheid?”—„Van avond met jullie gewhist en
met al dat geginnegap van de meisjes, heb ’k ’r geen gelegenheid voor
gehad.—Is ’t waar dat jij ... dat jij ... ’n maitres ... heb?”—„Wie
vertelt u zulke dinge?”—„We hebben ’t gehoord.”...—„Van die ploert, die
hier van avond was?”—„Wie is ’n ploert?”—, vroeg vader z’n wenkbrauwen
fronsend.—„.... Die Busse, natuurlijk.... Dat vin ’k ’n ellendig
individu.”—„Jij heb ook zoo’n ràre smaak,” zei moeder: „maar die is ’t
nìèt.... We hebben ’t van méér dan één gehoord”....—„Zoo. Informeer u
dan maar verder bij dìè lui.”—„Dus is ’t wáár?”—„Zaag nu toch niet
verder, Marie,” zei vader: „wat is dat ook voor ’n indiscreete vraag.
Hij is òùd genoeg om te weten wat-ie doet en wijs genoeg om geen
dòmheden te doen.... Wat zeg jij, Jules?”—„Zeker, zeker,” zei Jules
vermoeid.—„Als je ’t hof maakt, à la bonheur, maar in godsnaam geen
collage, geen dòmme dingen,” herhaalde vader.—„D’r zijn toch lieve,
beschaafde meisjes genoeg,” zei moeder: „’n knappe jongen die ’n naam
heeft, niewaar?.... Elk oogenblik vragen meisjes naar je of ze niet is
met je kennis kunnen maken”....—„In mijn jeugd” ... begon vader
gemoedelijk.—„Vertel nou maar niks van jouw jeugd, ouwe Don-Juan!”—,
zei moeder grappig bits.—„In mijn jèugd” vervolgde vader:—„heb ik ’t
hof gemaakt—maar in de vórmen—vóóral geen collage.—Collage dat’s ’t
érgste en begin vóóral niks met getrouwde vrouwen.”—„Is ’t nu uit! Is
’t uit! Met je màlle raadgevingen! Zúlke lessen heeft-ie niet van je
noodig.”—„Wat weet jij van de wereld,” repliceerde vader, gemoedelijk
achter de walmen van z’n sigaar: „’n jong mensch màg iets meer doen dan
’n jong meisje—wat zeg jij, Jules?”—„Zeker, natuurlijk,” sufte Jules,
slap-wegge-zakt.—„En als ’t maar binnenshuis gebeurt. ’n Gekkigheidje
binnenshuis”....—„’k Kan wel zien dat je ’n cognacje ophebt,” zei
moeder, ijverig: „schei nu uit met je nonsens!.... ’k Hou niks van
zulke praat!”....—„Als-ie maar geen aanstoot geeft,” hield vader vol:
„mag-die voor mijn part doen wat hij wil. Wat drommel ’t is geen kind
meer. Wij hebben hem geen les te lezen”....
„.... ’k Wou dat je me zèlf eens antwoordde,” begon moeder weer: „’t
Zou me toch zoo spijten als je ’n maitres....”
Ze zei het zinnetje niet heelemaal uit, in vaagschuchtere bedeesdheid
voor de geheimenissen, die achter zoo’n woord spoken.
Innig-fatsoenlijke vrouw uit een welgestelde familie, schrikte zoo één
woord haar op. ’n Maitres was haar ’n dreigend, afschuwelijk, vooral
mysterieus iets. Had je niet Ohnet, Augier, al die goeie Fransche
schrijvers die beschreven hoe ’n jongmensch door ’n maitres omlaag
wordt getrokken in den poel des verderfs, zoowaar zedelijk en
lichamelijk? Ik antwoordde gemoedelijk. „Mama—wat ú ’n maitres noemt
heb ik goddank niet ... wat ik wèl heb—zal ik u later wel eens zeggen.
We zitten hier veel te aangenaam te digereeren, om ’t elkaar lastig te
maken, vindt u niet?”—„Als je ons maar nooit die ònèèr aandoet om je
met ’n maitres in ’t openbaar te vertoonen,” antwoordde ze,
geïntimideerd: „jongen, jongen, waarom tróúw je toch niet!.... Je zou
’n heel andere oppassing hebben.... Van avond lette ik nog op, dat er
twee vetvlekken op je jasje zijn.”—„Ja,” zei Jules: „als je trouwt heb
je ’t véél beter dan als jonggezel.”—„Geen vrouw,” zei ik spottend:
„geen vrouw uit onzen stand zou weten rònd te komen met wat ik
tegenwoordig verdien.”—„Je krijgt makkelek ’n meisje mét geld,” zei
mama, uit den hoek bij ’t raam.—„Laat u mij maar m’n gang gaan,
moedertje, àlles komt in ’t leven op z’n pootjes terecht en zoolang ik
u niet lastig val, niewaar?”....
„Wij maken geen aanmerkinge,” zei vader:.... „ik zal me wel wàchten te
zeggen wàt je doen en laten moet.... Jij bent ons te veel anarchist,
socialist, bommen-gooier, hahaha.... Je zult zien, Jules, hij gooit nog
is met dynamiet”....—„Hè, wat ’n gééstige voorspellingen.... Jouw Witze
zijn altijd misplaatst.... Wie zegt nu zulke grappen,”.... zei moeder
korzelig.—„Maak jij ze béter ... ouwe mopperaarster!.... Ze begint
alweer in ’t nieuwe jaar.”
„Oom en tante, ik ga naar bed,” sufte Jules, die moeilijk opstond.
Buiten motte fijne sneeuw, zacht aanwittend de dakenlijnen, teer
bepoedrend de droge keien.
Rotterdam is wel steekwormigst aller Hollandsche steden, Rotterdam in
z’n zelfgenoegzame Geld-eigenwaarde, Rotterdam, dom
conservatief—còn-sèr-và-tief-provinciestadje, prul-stedeke van verwaten
kantoorjoggies, voor komende tijden een hoon en een spuwbak. Want
wàeren nu groote bewegingen van gevoel en intellect, zelfs in
achterbuurten en sloppen,—Bureau-Rotterdam, sjagger-Rotterdam,
hooge-borst als een rhumatieke koning met een stoet van bleeke,
gatlikkende klerken, bespot in z’n Geldbewustheid het geestelijk
proletariaat, dat er zich thuis voelt als ’n roodkieuwige visch in ’n
stinksloot. Kroon-stedeke van Holland’s achterlijkheid—er zal een tijd
zijn dat het èchte volk u zijn slagen zal doen gevoelen. Vergiffenis is
voor álles, voor hoeren, moordenaars, voor álle noodlotsindividuën van
een passioneel oogenblik, maar voor een stad die zijn intellect
verhoereert, die zich zelve verslet zonder eenige lichtpurper ideaal,
zal in geen komende tijden, ander woord dan verachting van
zèèr-uit-de-hoogte te spreken zijn. Patroontjes, bureau-potentaten, dit
is de eenvoudige, niet te harde boekstaving van uw verleden en héden.
Gij zijt Holland op z’n wàlgelijkst. Een denkend man doet beter uw
muffe bederfsfeer te mijden,—lìbèrààl-cónsèrvàtìèf stedeke van puur
klootjesvolk.
Ik zei dit maar zoo terloops, zonder mezelf warm te maken.
Georgine maakte de deur open—„.... ’n Gezègend nieuwjaar,” zei ze in ’t
donker portaal, begon te huilen.—„Kom, wat is dat nou!”—„Ik ben zoo
zenuwachtig”....—„Is ’r wat gebeurd?”—„Nee—ze waren héél lief voor me,
ze hebben alles voor me gedaan ... maar zònder jou ... zònder
jou!”—„Toe huil nou niet verder. ’t Is kwart voor twee.... We hebben
nog ’n héélen nacht voor ons, hè? Nou gaan wij het èchte ouwjaar houen,
hè?”....—„Sta je nóú al te vrije?”—schreeuwlachte juffrouw Cornet boven
aan de trap: „got-wat-è-verliefde! Nou!”—„We komme al.... Vroege ze je
thuis niks, Alf?.... Zei je ma niks?”—„Ze zei da’k ’r zoo schàndelijk
uitzag.”—„Hèùsch?”—„... Dat me jas vòl vetvlekken zat”....—„Zie
je!..... Heb ik ’m niet wille schoonmake met naphtaline?.... ’k Zei ’t
nog zóó.”—„En dat me boorde zoo slecht gestreke zijn”.... „Hè, wat sta
je te jokke”....—„En da’k gauw moest gaan trouwe”....—„Was ’r
visite?”—„Allemaal beeldschoone meisjes, die me állemaal ’t hof
maakten.... Een was er bij met zeven millioen contant en drie en
twintig millioen als d’r teringachtige papa komt te
overlijden”....—„Toe, zeg zou, ... hou me nou niet voor de
gek....”—„Strakkies. Eérst boven wat warm worden”....—„Wat ben ik
gòddelijk-gelúkkig da-j’r weer ben, hè!”—Gearmd liepen we de nauwe trap
op. Het was een kleine burgermanskamer, met witte rolgordijntjes, veel
portretten van speciale menschen.—„U moet niet rondkijke,” excuseerde
juffrouw Cornet: „’k Had vanmiddag ’t kleed opgenome omdat me
buikspreker niet thuis zou komme....”—„Heb u zitte kaarten?”—„Georgien
wou de kaart gelegd hebbe ... niewaar Georgien?”—„Hou je mond maar....
Zoo’n gemééne kaart heb ’k in jare niet gehad, niks dan trane, ’n huis
dat gekeerd ligt en gauw een heel-groot verdriet.... Dat heeft me nòg
zenuwachtiger gemaakt.”—„Za’k-je nog eve àfdekke, Georgien”....—„Gauw
dan.”—Juffrouw Cornet, glimlachend ingespannen bij de lamp, bewriemelde
de kaarten.—„.... Zoo.... Harte zeven.... Hartzeer.... Je ben niet
gelukkig.... Klaveren tien”....—„.... O got,” zuchtte Georgine.—„....
Klaveren negen.... En de schoppenboer die dèkt je”.... „O Jezis wàt ’n
ongelukskaart! Wát ’n ongelukskaart!”—„Wat is ’r dan èrgs an,” vroeg ik
lachend.—„Lach nou niet.... Klaveren tien, klaveren negen en
schoppenboer da’s ’t gróótste ongeluk.... Daar heb ’k hartklopping van
gekrege!”—„Nou-nou-nou”....—„Is ’t niet waar, Cornet?”—„Ja, ’t is ’n
lèèlijke kaart.... Zal ’k u ook is even legge, meneer”....—„Wel ja, leg
u mij ook is,” zei ik, gezellig aanschuivend.—„Je moet ’m
uitkruise”....—„Nou gedùld.... Ruiten heer dat bent u.... Ook geen
mooie kaart.... De schoppen tien met de schoppen negen.... Zie je,
Georgien?”—„Wa’s dat?”, informeer ik, lachend met overheerschend gevoel
van meerderheid.—„Da’s ’n schrik op de late avond.”—„Nou, da’s zoo érg
niet.”—„U leg van Georgien gescheiden door ’n zwarte vrouw, door ’n
weduwvrouw an wie u véél denkt, zie je, Georgien?”—„Waar ligt
Georgine,” glimlach ik.—„Daar, harten vrouw.”—„Zoo zoo.”—Juffrouw
Cornet volgt met een rouwenden vinger de kaarten, legt verder uit:
„Binnekort op ’n avond krijg u groot nieuws en veel fortuin—zie je de
ruite boer?—Er komt een dooie onder uw familie of bloedverwante....
Rondom de boom van uw leven komme zware muizeneste.... U krijgt ’n kind
van ’t vrouwelijk geslacht, waarover u in familie bij drank ruzie
krijgt.... U gaat gauw op reis.—Zie je de klaveren aas, Georgien?—en uw
huis leit gekeerd.—Da’s harte aas....”—„Got wat-è-rare-kaart,” meent
Georgine....: „daar is schoppe aas ook—dan gaat-ie met de zwarte
weduwvrouw naar bed, niet?”—Haar gespannen kindergezicht kijkt
bedenkelijk van de kaarten naar mij.—„Ruite tien dekt ’m.”—„Ruite
tien?”—„Gèld,” zegt juffrouw Cornet.—„Gèld,” zegt Georgine.—„Gèld,” zeg
ik.—En we lachen alle drie.—„Zoo—ruim ze nou maar gauw op, juffrouw
Cornet, anders krijg ’k met me vrouw nog ruzie over de zwarte
weduwvrouw.” „Nou maar èrg kooscher is zoo’n kaart niet,” schudt
Cornet.—„Dat wil-die nou niet geloove, als ’k ’t ’m zeg,” zegt
Georgine—: „en hoe was ’t nou bij je thuis?”—Ik vertel en Georgine doet
ook haar verhaal. Die Leentje Staas was èngelachtig lief geweest. En
wat ’n nette man.—„Ja ’n lobbes,” bevestigt Cornet.—„Die is dan toch
maar goed op d’r beene terecht gekomme,” peinst Georgine: „’k zie ’r
nog in de Vic—als ze een stukkie schmink kwam leene—of als ze op
appelbolle tracteerde.... Herinner je je nog wel Cornet?”—„Nou—òf ik,”
zegt Cornet, vochtig van herinnerings-oogen: „toen was Michel ’r ook
nog.”—„Ach got ja—die goeie Michel”.... „En Chris.... Weet jij nog van
Chris?”—„Was dat die lange?”—„.... Jùìst.... Jùìst.... die is hier voor
’n jaar gestorreve.”—„Got, is die lange Chris dood?”—„Ja ja.— —Leentje
Staas getrouwd en jij getrouwd.”—„Nòù ... getrouwd....” aarzelt
Georgine.—„Dùbbel getrouwd dan,” lachschudt Cornet:.... „en ik ... ik
... wat kan ’t gek loope in de wereld, hè, Georgien? Wie had dat
gedacht die me voor vijf jaar kende, da’k kamers zou verhure op de
Diergaardesingel in Rotterdam, hè? Toen maakte ik nog me kuiteflikkers,
hè?”—In ’n dronkenschap van herinnering, springt ze op, slaat ’n
cancan.—„Zoo jongens, godverdomme—neem me niet kwalijk meneer—zóó: al
ben ’k oud, de fut zit ’r nog in!.... En nou zal ik jullie is ’n potje
bier schenke.”—„Die ouwe Cornet,” lacht Georgine: „Wil je geloove Alf,
dat zij voor vijf jaar een van de sjiekste mintenees was van Den Haag?
Got, got, wat had die ’n meubeltjes.... Daar kreeg je trane van in je
ooge”....—„Ja me voorkamerameublementje, wéét je wel,” zegt Cornet met
verliefd-gelukkige herinnering op het ouwelijk gezicht: „ja meneer—òf
zal ’k maar Spier zegge? Ja, hé?... Ik ben nog zoo’n óúwe, zoo’n heel
óúwe, jongens—zeg, tusschen haakies, ’k geloof da’k ’m ’n beetje om heb
gekrege.—Ja me voorkamer, wat was díé goddelèk, hè—hoe was-die
Georgien?—Vertel jij ’t is”...
„... Ja die was nou nét wat je noemt góddelik,” zegt Georgine: „van die
meubeltjes van zalmkleurig moiré met vergulde leuninge—als je bij d’r
binne kwam zag je éérst een donkerrood tapijt.—Nou daar dee ’t moiré en
’t goud práchtig bij en héél licht behang, nietwaar... Ja dat was échte
sjìèk”...—„... Ze ware allemaal dol, die bij me kwamme,” vervolgde
Cornet, met een nattig-verliefd kijken naar de peer van de lamp:...
„got-o-got wat-e heerleke suite... as je d’r in zat dacht je d’r niet
an om te gaan wandele... achter was alles style... style... nou de
style doet ’r niet toe... alles was wit met gouwe oplegsels uit de tijd
van Napoleon niet?... En een donkergroen kleed op de grond... Als de
lichte opware, Georgien, hè?... Got-o-got as de lichte op ware en je al
de stukkies kristal an de kroon, achter, zag blinke... en de lustres op
zij van de schoorsteen... Enne wat ’n servieze... Weet je nog wel,
da-je ’s ’n kop bouillon bij me gedronke heb?... En bove me badkamer...
Zoo’n badkamer is d’r in heel Rotterdam niet—kraantjes voor warm en
voor koud en douches op je hoofd en douches op je rug... En me
slaapkamer?... Hóé was me slaapkamer, Georgien?... Was-die rijk of
niet?”—„Pràchtig... ’k heb nog nooit zoo iets moois meer gezien...”
„Niewaar?... Op me waschtafel was ’k gewoon verliefd... vèrliefd... Al
die odeurtjes... die lèkkere odeurtjes... en die mooie doossies...
alles zoo ruim... hè, Georgien? Hè?... Zat ’k niet goed in me
meubeltjes? Ware jullie niet allemaal as de pest zoo jaloersch?... En
zoo in eens àlles kwijt, hè?... Hoe verdomd gek, zeg!... Me minteneur
zakt in mekaar en z’n femilie zet me op straat... Lollig, zeg!... ’k
Heb net drie handdoeken met ’n kroontje gegapt!... Hahaha!... Hoe vin
j’m?... Ja, zoo lollig ben ’k nou altijd geweest, niewaar Georgien? As
je wat mee gemaakt heb, kan je wat navertelle, wat?... Vanmorge dacht
’k: hoe kom ’k op Nieuwejaar an warm vrete—óngegeneerd, jongens!—ik ben
’n ouwetje!—en verdómd vanavond komme jullie bij me invalle! Ben ’k dan
niet de ouwe bofkont gebleven, Georgien, hahaha! Hahaha!... En wat
wille jullie nou ete, ’n boterham mèt kaas of ’n boterham zónder kaas.
D’r is van alles, hahaha! Wat jij, Georgien?... Altijd maar vroolijk
zijn.—Met knieze kom je geen streep verder!... Wat eet jij,
Spier?”—„Liever eet ’k niks. ’k Heb zwaar gegete.”—„Nou wij niet,
niewaar Georgine, pons en nog is pons en ’n roomsoes en pons en
sinaasappele en nog is pons en droge gebakkies van drie cent... ’k Voel
me ibbel... Ik mot ’n gezónde boterham... En jij Georgien?”—„Dan stop
ik ’r ook een in voor de gezelligheid,” zeg ik, me èrg prettig voelend
bij die ouwe armoedige chanteuse. Ze scharrelt in ’n zijkamer. Georgine
kijkt me triestig an, zegt zachtjes: „Da’s nou mijn voorland”... „Zóó.
Zóó. Wil je me is gáúw afzoene”... „Heeft je ma je nóú al niet
tègengemaakt met d’r anmerkinge op die vetvlekke?”... „Hahaha!”...
„La-me òok is lache,” zegt Cornet, die ’n verveloos presenteerblad met
brood, boter en ’n stukje kaas andraagt: „Daar hebbe jullie nou álles,
jongens, wat ’r in huis is... Ben ’k niet rejaal?... Nou zulle wij ook
is fijn soupeere, wat?... Weet je wat ’k vanmiddag gegete heb?... Raai
is!... Me buikspreker en ik hebbe voor ’n maffie gedineerd en lèkker...
Niet mondjesmaat! Om de dood niet! Vol op... Doe jij me dat is na!...
’n Prachtige schelvisch van drie stuivers, ’n stuiver margarine en vijf
cente aarpels!... Hahaha!... ’t Is toch scharrele, goddoome!... ’k Mág
’t wel. ’k Heb ’r lol in... Je zult zien op me ouwe dag krijg ’k nòg is
’n minteneur, maar dan laat ’k alles op mijn naam zette, wat?—Want de
man àlles van jou profiteere en jij later ’n villa op de
Diergaardesingel—da’s niet comme-il-faut, wat? N’est-ce pas, monsieur?
Ah, nom de nom je parle mon français et if you like I will reply in
English too! O zoo, je mot me zoo min niet taxeere! Nou, wat wille
jullie?... Mét of zónder kaas... Dobbele jongens wie de korst
krijgt!”...—„Zou d’r nog niet ’n winkel ergens open zijn,
juffrouw?”—„Juffrouw? Juffrouw? Zeg maar Cornet. Geneer je niet!... ’n
Winkel open! Da’s nou ’n Rotterdammer! Alles is potdicht! Zoo! Ik ’t
korstje! Ik ben de gástvrouw, zeg... Toe maak nou geen kale
complimente!”
„Nee—Cornet dan eet ik niet.”—„Hè, wat ’n flauwsies.”—„Als ik is bij
jullie kom logeere, ete jullie de korstjes! Wacht nou zal ’k an je man
me portretalbum is late kijke, hè! Dan kan-die zien hoe ’k ’r vroeger
uitzag... Je ben toch niet jaloersch op me?... Ouwetjes telle niet mee,
hoor!” Ik eet de boterham, blader in het album. „... Hier hé-je me voor
’t eerst... Zou je me herkenne in dat tricot?... ’t Is erreg
verschote... Toen was ’k achttien... Wat denk je da’k toen dee?—Niet
zegge, Georgien!—Nou raai is!—Toen werkte ’k an de trapéze... Voel me
biceps is.—Staal, hé?—’k Had je genome, jongetje! ’k Zette ’n
vijftigponder, hahaha! Me zuster die dood is werkte an me beene... Daar
heb je d’r.—Mooie meid geweest, hé?—Maar fatsoenlijk.—Die heeft zich
niet zoo verzwabberd als ik.—En tóch dood gegaan!—Onze lieve heer die
vrààgt of je zwabbert!—Die néémt.—O zoo.—Weet je wie dàt is? Raai is?
God, dat ziet die niet eens! Dat ben ìk weer. Veranderd, hè? Toen zong
’k bij Mulder—bij Piet Stijfsel, zèg, naast de Houten Verdommenis—dat
was allemaal vòòr jullie tijd.—Me heup was ontwricht.—Nooit meer in
orde gekomme... Ach Jezis als ’k je àlles most vertelle, kon ik je wel
de heele nacht bezig houe... Da’s me getrouwde zuster. Goed getrouwd in
Duitschland, heelemaal ’n moffin geworde.—Anders ’n aardige meid.—Daar
heb je—Herken je die nòg, Georgien—Lutteputje! Hahaha!... Die was
krankzinnig op me! In drie maande tijd hadde we samen ’n kwart ton
verdonderd, werd-ie onder curateele gezet.—Die arme Lutteputje.—óók
gestorve.—Ze sterve àllemaal.—En ik hou ’t uit in me villa. Drink nog
is. D’r zijn nog nègen flessies.—We hebbe d’r strakkies twaalf uit de
artistensociëteit van De Heer meegepiemeld!—Da’s me jongste zuster.—Ja,
we hadde ’n heele familie.—Me vader kon meedoen hoor!—Van dìè zuster
heb ’k gehoue... Die heeft ’n boel van me gekrege toen ’k ’t goed had,
hè?—Daar hé-je me nóg is. Toen was ’k vijftig.—Dat was uit de tijd van
Georgien en Leentje Staas.—’n Ouwe vrouw en toch nog succes.—Da’s me
láátste minteneur, die ouwe heer uit Den Haag.—Wat hebbe we dikwijls om
’m gelache hè?—Weet je nog wel, Georgien, as-die achter kwam in de Vic
en ’k ’m z’n pruikie van z’n hoofd trok.—Je had ’m in bed moeten zien
met z’n kale knikker, heelemaal kaal, nèt ’n Edammertje... Leentje
heeft ’m eens zien ligge op de canapee, toen-die ingedut was—Got-o got,
wat heeft die meid gelache... ’k Had ’m ’n bellekleedje om z’n knikker
gelegd!... Ja, ja... Maar da’s nou allemaal gedaan—Jezis, jongens, ’k
heb nog ’n zakkie met koek—wachte jullie is eve!”...—„Van dat mensch
hóú ’k nou”; zegt Georgine.—„... Wat smoest ze van me?... Denk ’r an:
vroeger stak ’k vijftigponders op, hoor! Asjeblief! Versch van
eergister. ’n Present van me buikspreker. Daar op de schoorsteen staat
z’n portret.”
Om de lamp zaten we met z’n drieën, pratend tot diep in den nacht.
Eerst om halfvijf ging Cornet naar haar kamer.
„... Geen lève make, jongens! Geen gemeenigheidjes doen in ’t nieuwe
jaar. ’k Slaap vlàk naast jullie alkoof. As je je omdraait kan ’k ’t
hoore. Jullie snurke toch niet?—Driemaal in de nacht mot ’k tegen ’t
beschot stompe, as me buikspreker ingemaft is... ’k Heb ’m gezegd, da
’k ’m nooit meer terugneem. Goddoome, da ’s zoo vervelend. Me heele
leven heb ’k ’n man naast me gehad. En nou d’r ’n beschot tusschen is
gekomme, bedank ’k voor ’t gesnùrk. Nou dàg. Dag jongens!... Als w’om
één uur ontbijte is ’t zeker vroeg genoeg... O ja zeg.—Leg ’n pop uit
voor je ontbijt.—Anders krijg je niks. Nou dag. Geen gemeenigheidjes
hoor!”
In de kouwe, witkalkige bedstee kroop Georgine dicht tegen me an in de
kilrilligheid der frissche lakens—„Hou je hèùsch van me?”—„Ja, m’n
vrouwtje.”—„En hebbe ze je niet opgestookt?” „Nee. Heusch niet...”—„’k
Voel me zoo óngelukkig vanavond. ’k Weet zelf niet wàt ’t is.” „Ga maar
weer lekker slape.”—„En zul je me nooit verlate? Nooit?”—„Nóóit!”—„’t
Was ’r zoo nààr—zoo léég bij die Leentje... en toen de stoomboote op de
Maas zoo krankzinnig loeiden, wer ’k zoo wanhoopig... Ach got ’k hou
zóóveel van je! Laat me toch niet in de steek!” „Wie praat daar nu
van?...—Ga nou slàpen... Toe nou...”
Naast ons kraakte ’n bed.
„Lègge jullie jongens?—Goddoome wat is dat bed koud!... Hè! Hè!... ’k
Heb voor morge alleen gróéne zeep in huis, hoor. Je mot je maar
behelpe!... Nou dàg. Slaap lekker!”
„Nacht Cornet.”
„Na-àcht... Nou schei uit met dat gezoen!...”
„Na-àcht!”
„Na-acht.”