Een paar dagen later aten we, liever: dineerden we, bij Karel.
Runderlapjes, gestoofde rooie kool, blommige aardappelen, rijst met
kaneel. Zijn kostjuffrouw, erg zindelijk, juffrouw van frissche
gezetheid, glad van zeep-properheid, met glimmende haar-weilandjes,
sneeuwslootje daartusschen en een bloedkoralen halsketting, vertelde
toevallig dat ze een voorkamer met balkon leeg had staan. Ze had wel
geen twéépersoons bed, maar ze kon er voor zórgen en dan vond Karel het
goed dat een ledikantje voor Kaatje in zijn kamer kwam te staan. Karel
vertelde haar even „apart” dat we niet getrouwd waren, loog haar
voor—wat hij me later zei—dat het kind van òns was. Ze had niet de
minste bezwaren. Alle geld was haar goed, zei ze. Ik huurde, betaalde
tien gulden vooruit en we spraken af dat Georgine den volgenden dag
komen zou. Toen ze de deur uit was, maakte ik me boos op Karel. Waarom
hij van het kind gelogen had? Maar Dirk kwam oploopen, druk, rood van
’t trappenklimmen.
„Wat ’n tref! Ik mot jullie juist allemaal hebbe! Guus is jarig—jullie
kommen van avond, hè?”
’k Had ’r niet veel trek in. Georgine en ik waren in geen vier weken
ergens geweest en nu weer dat geruzemoes, die leege pretmakerij. Maar
hij hield aan. Of ’t aardig was?—vriendschappelijk wou-ie heelemaal
niet zeggen—om me zoo terug te trekken, nou ik met Georgine was. Ik dee
net alsof ’k ze vroeger nóódig had. Al was je getrouwd, hoefde je je
vrinden toch niet als oud vuil te laten leggen. En dan zei Karel ook
da’k met d’n dag vervelender werd. Wat dat voor ’n oudbakken pleizier
was om altijd samen te zijn, altijd met z’n tweeën! Als je dat ’n drie
maanden dee, kreeg je genoeg van mekaar. Georgine wou ook wel weer is
bekende gezichten zien. Goed dan.
Als ’t maar geen nachtwerk werd. Nee. Laat zouen ze ’t niet maken.
Trees en Moos Scherpenzeel kwamen ook. De ouwe bekenden.
Hij gaat met ons mee, als ’k Georgine naar de Albert Cuyp breng. Ze
heeft wat te naaien, moet ’t kind te bed leggen. Om tien uur zal ’k
haar afhalen. Dirk stapt met zware passen, z’n bril verzettend met de
sterke, groote handen, praat geen woord. Als ’k naast hem loop voel ’k
altijd m’n hoofd gróót, mijn lichaam klèìn. ’k Weet niet hoe ’t komt.
„Hoe gaat ’t met je aardappelenzaak?” zeg ik, om wat te zeggen.
„Beroerd.”
„Koopen ze niet?”
„’k Heb me pas weer in me vingers gesnejen. ’t Is ’n bedonderd
artikel!... Waarom lach je?”
„... Om jouw gescharrel... Eerst in de medicijnen, dan op ’n kantoor,
dan in aardappelen!... Waarom ben je maar niet in de medicijnen
gebleven?”
„Dat denk ik zelf ook wel is... Aardappelen is donderen. Verlejen week
krijg ’k ’n schip an, da’k gekocht had franco Amsterdam, begrijp je?...
Ik mot met Guus naar Greiner voor ’n fotographie—daar had ze zoolang om
gezanikt.—’k Zeg an me knecht: jij gaat ’r heen en goed uitkijke—of ze
droog zijn.—Als ze zóó van ’t land kommen rotten ze, begrijp je—ze
motten eerst droge.—Tegen den avond kom ik in ’t pakhuis, stort ’n pààr
zakken.—Wil je geloove dat de stommeling allemaal zwijnderij, nat,
uitgeloopen goed geaccepteerd had? Die krengen van boeren hadden ’r de
helft kriel en middelslag tusschen gestopt!”...
„Wat’s kriel?” vraag ik belangstellend.
„Klein goed... Vòl kriel zat ’t... ’k Laat me hand afhakke dat ze me
knecht omgekocht hebbe. ’k Heb geen bewijs.”
„Da’s lam.”
„’t Ware zandaardappele.”
„O.”
„Daar is bij tijden véél meer vraag naar dan naar kleiaardappelen als
ze goed zijn.... Ik verzeker je dat ’r ’n oppassen an is.... An me
eerste partij hè’k leergeld betaald.... Die ha’k in ’n vochtig pakhuis
opgeslagen.... Mis hoor!”
„Magge ze geen vocht hebbe?” vraag ik weer belangstellend.
„Ben je bedonderd! ’n Aardappel mag niet droog legge, niet vochtig...
As d’r broei bij komt loopt-ie uit... en as-ie bevriest is ’t
donderjage.”
„Komt ’r zóóveel bij kijke?”
„Dat zou je zoo niet zegge, hè?... Ik sta nou in onderhandeling voor
zooveel bunders duingrond... Als ’t wil, ga ’k zelf pooten.”
„Da’s ’n heele onderneming.”
„En dan denk ’k in kolen te gaan doen.”
„Hè-je dáár verstand van?” glimlach ik.
„Verstand... verstand... Als je relaties heb an de Ruhr... Jammer dat
’r zoo’n geld in die dinge gaat zitte... En die Guus kost wat...”
„Die heeft je pas weer ’n lading aardappele gekost, beste jongen...”
„Dà’s onzin. Dàt moet je niet rekene. Als je zoo rekent... Da’s ’n
rekening van Lutjebroek... Dat bedoel ’k ook niet... Ze denkt da’k rijk
ben... Rijk!... Als ’k nog vijfduizend gulden over heb van me moeders
erfdeel zal ’t móói zijn... Nou en dat zit vast, vast in voorschot an
opkoopers, in me voorraad, bij me klante... Soms zit ’k zoo hard da’k
niet weet hoe ’k me pakhuishuur betale mot... Dàt van verlejen week met
die stommiteit van me knecht heeft me ’n hoofd vol zorg gegeve... Wil
je geloove da’k in één jaar tienduizend gulden achteruit ben gegaan?...
Bedonderd, hè?... Waar ’t ’m in zit weet ’k bij God niet... ’k Gloof
dat-die knecht van me steelt als de rave... Maar ’k lóér op ’m... ’k
Lóér op ’m... Als ’k nou met de Ruhr begin, ben ’k ’r weer ’n end
bovenop... Met kolen verdien je alle-jezus-grof... Je mot is nagaan wàt
’r an kolen verbruikt wordt in één winter... We zijn nou in November...
De kou kan duren December, Januari, Februari, Máárt nog wel.”
„Na, nog wel is lànger.”
„En wat gebruike de lui? Wat gebruike de lui? Van de Ruhr krijg je
haardstukken en kachelkolen. Maar als je eenmaal met de Ruhrkolen
begonnen ben, dan ga je natuurlijk door met Newcastlekolen, die zijn ’t
duurst, en dan scharrel je vanzelf in neutjeskolen, in Anthracith, in
cokes, in briquetten. De verbruiksartikelen zie je, da’s jè toekomst.
Dingen van dágelijksch gebruik zooals kolen en aardappelen en meel en
melk... Denk je niet dat Amsterdam voor millioenen kolen verbruikt?
Wat?”
„Nou... voor millioenèn?” redeneer ik vragenderwijs.
„Voor millioenèn... Hoeveel aardappelen denk je dat ’r jaarlijks
omgezet worde...”
„Aardappele, ja. Die worde gegéte. Da’s je kost.”
„’t Is niet te benadere zeg ’k je... dat loopt in duizendè tonnen...
Zeeuwsche jammen zijn d’r van ’t jaar ook héél wat gekocht.”
„Zoo?”
„Zandaardappelen èn kleiaardappelen èn Zeeuwsche jammen èn Friesche
jammen, tel dat maar is bij elkaar. Hè’k de Duitsche rooie al genoemd?”
„Nee...”
„En dan de blauwe... Hè-je nog nooit blauwe aardappelen gegeten?”
„’k Geloof van nee...”
„God—die zie je bij hoeveelheden, bij hoeveelheden! De schil is blauw.”
„O ja?”
„En dan de breiers.”
„De breiers?”
„Ja, de breiers—die zijn voor gestampte pot.—Wil je geloove dat de
beste aardappel bedorve kan worde door koken?”
„O ja?”
„D’r zijn ’r die geen seconde kunne afstaan.”
„O ja?”...
„En andere mot je ’n vol half uur late koken.”
„O ja?”
„Koken van ’n goeie aardappel is niet makkelijk. Ik kan an ’n aardappel
zien wattie noodig heeft als-ie nog ràùw is.”
„O ja?”
„Je mot ’m...”
In eens breekt-ie af, loopt plomp naast me, zegt na ’n poosje,
haast-woedend „... Wat... Wat loop jij te ó-já-en, verdommeling”...
Ik hou m’n mond. Dàt begrijpt-ie dan nog. Dàt heeft-ie nìèt vergeten,
de ouwe manier om iemand die vervelend is, z’n mond te stoppen.
„Wat ben jij toch nog àltijd ’n dònderhond!” zegt-ie na een poos met
overtuiging.
„Herinner je je,” zeg ik lachend: „hoe we eens samen hebben loopen te
o-ja-en, niks anders dan o-ja-en met die assistent van de snijkamer die
ons liep te verkrengen met zijn theorietje over bewustzijn en
protoplasma?”
„Ja zeker.”
„Denk je nog wel is an die tijd, Dirk?”
„Ja zeker”...
„Ik zie jou nog kommen oploopen, toen je flauw was gevallen in de
snijkamer.”
„Of ik me dat herinner! ’t Was ’n vrouw met làng blond haar...”
„Wat wàs je daar onderste boven van.”
„Nóú... Later hè-’k ’t nóg eens gehad, weet je wel?”
„Bij wat was dat ook weer?”
„Op de kliniek, toen ’n kind d’r lip geopereerd werd.”
„Was je moeders erfdeel toen maar nìèt losgekommen, wat?”
„Ja, gek-hè!—Dan was ik nou misschien dokter geweest...”
„... liep je niet over aardappelen te leuteren.”
„Nou ... leuteren is wat sterk.”
„Léés je nog wel is wat?
„Daar hè’k zoo verdomd weinig tijd voor.”
„Als ’k al die ouwe Nieuwe Gidsen in je kast zie staan, heb ’k altijd
meelij met je.”
„Jij hèb gofferdomme geen meelij met me te hebbe!”
„.... Weet je nog, die avond bij Sal.... Wat heb je toen mooi uit Mei
voorgedragen. En wat was dat ’n móóie avond.”
Plomp trapten z’n groote voeten in de plassen. Het sterk, beenig
lichaam was iets gebogen, de ruwe hand duwde den bril tegen de oogen.
Sterker kreeg ik die zonderlinge impressie van ’n heel groot hoofd en
’n heel klein lichaam te hebben. Dirk zei niets. De halve Vijzelstraat
liep-ie stug, gepantserd in z’n zware beenigheid. Toen begon-ie weer:
„.... Als ’k jou ’n raad mag geve.... Maar je mot ’r niet nijdig om
worde.... Dan, dan most jij met die vrouw van jou breke....”
„.... Waarom?”....
„.... Anders loop jij na zòòveel tijd, net zoo belazerd als ik nou.”
„Neè, jongen.”
„Jà, jongen.”
„Néé, jongen.”
„Al zeg je nou nog zoo vast en zoo zeker: néé—ik zeg je—ik zeg je—zulke
vrouwe als Guus, Trees en Georgine hale ’n man naar beneje, takele ’m
af.—An ’t end blijft ’r niks van je over.”
„Dat zal wel van je eigen wil afhange.”
„.... Wil! Wàt wil.... Jij begìnt pas. Ze sloope je vóór je ’t
merkt.... Als je wat moois zegt làche ze.... Als je met ’n vrind praat
over dinge, waarvan ze te vèr afstaan ... zitte ze ’r bij met zùlke
lange smoelen, hebbe ze de pest in, omdat ze je niet begrijpe....
Strindberg heeft gelijk.... Ze zijn vijande van de man.... Ze hate in
’m juist wat ’m mooi maakt.... Ze voele dat ze niet meetelle àls ’n man
in extase is over dit of dat.... Dat trappe ze wel uit je ... en
boedeere én make kwestie.... Dan lulle ze dat je niet mot late voele
dat-ze zoo weinig wete ... dat je nìèt meer van ze houdt, omdat je
telkens me je gedachte bij àndere dingen ben ... en àls je dan van d’r
houdt en geen zuur smoel kan zien, ga je naar de verdommenis....”
„Als je dàt voelt, moet je je schrap zette. Eer ik mijn Mei in
aardappele begraaf moet er nog veel gebeure.”
„Jawèl. Jawèl. Later kom ik bij je!.... ’k Heb ’n paar maal geprobeerd
’s avond wat te leze.... Dan ging ze alleen naar De Slok.... ’t Hing ’r
de keel uit.... Ze verdòmde ’t.... Als ’k de heele avond gewerkt heb,
zegt ze—die stinkende rolletjes in ’n klucht noemt zij werreke!—mo’k
wat ontspanning hebbe.... En d’r waanwijsheid.... Na drie, vier maande
zijn ze zoo wijs, pronke ze met de veere die ze van je gestole
hebbe.... Ze bestéle je.... Als je ze iets duidelijk maakt, wat ze nog
niet wiste, luistere ze met ’n gezicht alsof je ze niks nieuws
vertelt.... Soms hebbe ze de onbeschaamdheid te zegge: Is dat nou
àlles?.... En meestal—je mot ’t maar is probeere—wille ze je later
afbluffe met je eigen gedachte, met gedachten die ze opgevange en
hallef begrepe hebbe...! Bij tijje hè-’k lust Guus bij d’r strot te
pakke, d’r te wurge.... Maar de vrouwe palme je in als ze wille. Ze
doen alles met je als ze wìlle. Als ze lief doen en zacht en aanhalig,
vergeet je d’r stomheid, d’r krengerigheid en telkens weer gebeurt ’t
dat je je gelukkig bij ze voelt, niks wil veranderd zien an de bascule
waarop je te schommelen zit.... Guus heeft fluweeligs an zich als ’n
kat.... Als ze me zoent, is ’t soms alsof ’n kat langs me strijkt, ’n
huispoes.... Ze is me òngeluk.... Of je daar met halve woorden op
zinspeelt.... ’k Begrijp het zelf wel.... Je hoeft ’t me niet te
zegge.... An mij zie jij jóúw voorland....”
„.... O?.... Liever niet”....
„.... Je wènt an ze.... Denk je dat ’t liefde is?.... Liefde?.... An me
laars!.... Als je mot heb gehad, kruip je weer naar elkaar, voel je
iets leegs ... wil je ze weer hèbbe ..., bé-je blij dat ’t weer in orde
is.... Eens hèbbe we twee dage mot gehad—wou ’k ’t uitmake, ben naar de
hoere geloope—maar dat was zoo luizig-beroerd, dat ’t me weer voor ’n
halfjaar opfrischte.... ’k Voel me niet op me gemak thuis, of ’k mot me
oud huisjassie an hebbe en ’n avond, ’n hééle nacht zonder Guus ... dat
is ... dat is.... Ze wéét ’t wel. Tegenwoordig heeft ze ’n nieuwe
treitermethode ... ’n methode die me opvreet, die me nóg meer kapot
maakt, nóg méér naar de kelder helpt, die ’t laatste beetje fut uit me
donder haalt”....
„Zeg nou maar alles.”
„Was jij ’r bij—die avond bij de Mijtelaar toen ze an Duif vertelde dat
ze ’n nacht thuis geslapen had, omdat ze zich voor d’r broertjes en
zusjes geneerde, die telkens an d’r moeder vroege waar Guus toch altijd
zat—was jij ’r bij? Ja, niet? En dat ik die nacht tot vier uur ’s
morgens voor d’r deur op-en-neer geloope had, om d’r af te wachte? Duif
gaf d’r gelijk, weet je wel? Dat grappie haalt ze nou telkens uit. Als
we ruzie hebben blijft ze thuis slape. Slàpe. Dat zegt ze. Slàpe! ’k
Geloof ’r geen bliksem van. Ik sta nachte van twaalef tot vijf in ’n
portiek an de overkant, beloer ’t huis en de straat. Niks. Den anderen
dag komt ze naar me toe, zegt dat ze om elf uur naar bed is gegaan met
kramp, altijd met kramp. Ik geloof d’r niet, maar ze bezweert bij mijn
en haar gezondheid en zoent me en pakt me. Verlejen week ben ’k al om
negen uur ’s avonds over d’r deur gaan staan—om negen uur—en in die
vervloekte kou hè’k gewacht tot halfvijf.... ’k Heb ’r niet uit zien
gaan, niet thuis zien komme.... Anbelle durf ’k niet. D’r moeder is op
me gebete. Die geeft mij van alles de schuld en d’r zusjes, die ’s
avonds nog op zijn, kenne me. Van negen tot halfvijf in de kou en met
je gedachte alleen en denke an ’t gedonder met je aardappele, an je
geld dat vastzit... en je de onmogelijkste dinge verbeelde—dat ze met
’n ander... mèt ’n ànder.... Van nacht hé’k wéér ’n nach-ie gehad!...
Bij de bitter kregen we gister stront—raai is over wat”....
„Nou?”...
„... Zij beweerde dat als honden maar klein genoeg zijn, je ze op je
schoot mag houe in de trein.... Das pure onzin, niewaar? Hé-je daar
ooit van gehoord?”
„Nee, dat mag niet.”
„Niewaar? Zij woedend da’k ’r niks van wist, dat ze laast van Amsterdam
naar Leiden—de leugen zit ’r zoo dik bovenop, niewaar?—was geweest met
’n moppie op d’r schoot en dat de conducteur d’r niks van gezegd
had.—Ik zeg: dan zallie ’t niet gezien hebben.—Dat heeft-ie wel, zegt
ze: hij zei nog wat ’n lèkker beesje heb-u daar. Nou, zeg ik: dàn was
die vent bezope. Heb ik gelijk of niet? Toen begon ’t lieve leventje.
Zij wòù gelijk hebbe. Zij mòst gelijk hebbe. Trees had is met ’n fox op
d’r schoot gereisd. Ik pisnijdig. Als Trees dat vertelt zeg ik, liegt
Trees net zoo hard als jij, of al de conducteurs zijn bezope. Is dat
waar of niet? Toen zij mij uitgescholde voor fluim, ik haar voor weet
ik wat. Ik dacht: morgen ben je jarig—’k zal ’t maar eerst goedmake en
’k ga d’r tegen half twaalf hale an de schouwburg. Guus weg. Ik naar De
Slok, naar de Quelle. Guus nergens. An kennisse gevraagd. Niemand Guus
gezien. En dan lache die beroerlinge zoo raar als ze je antwoorde, net
alsof ze ’t wete en niet verraje wille. Ik naar me kamer. Geen Guus.
Naar d’r huis en wachte en uitkijke en me verstoppen in ’n portiek. O,
Goddòòme, Goddòòme, als ’k ’r ooit betrap sla ’k ’r met d’r hersens
tegen de keien, bega ’k ’n moord, ’m móórd, magge ze me voor me leve in
de kast stoppe!”...
„Zachies wat, Dirk.”
„... Niks gezien hoor, niks, niks.... Vanmorgen kwam ze om tien uur bij
me, kroop in me bed om zich te warreme, zei... „weet-je da’k jarig ben,
Dirrek”... En toen lag ’k als ’n hond naast ’r, zoende ’r, was zoo blij
alsof ’r niks gebeurd was. Al wat ze geschreven hebben over vrouwe is
drèk, drèk.... An ’n vrouw heb je geen houvast.... Weet je wat ’n vrouw
is? ’n Vrouw is ’n sprenkel. Met je poot zit je ’r in vast en kunt
wachten tot je verrekt!”
„Haha! Hahaha! Da’s Strindberg overtroffen.”
„En jóú spreek ’k ’n jaar later.”
„Je vergeet beste jongen dat Georgine ànders is dan Guus en ik ànders
ben dan jij.”
„Larie. We zullen zien. Jij bent ’r nog niet. Ze zal je wel an ’n
draadje binde, je late vliege zoover als zij wil.... Als ’k ’n jongen
’n meikever zie martele, denk ’k altijd: zoo is nou de vrouw.”
„Heb je nòg meer beelden, idioot?... Zou je niet beter doen met vèrder
te studeere.... Niet dat ’n titel zooveel béter is dan ’n
aardappelzaakje, maar je leven lijkt wat welbesteder.”
„M’n kop staat ’r niet na.”
„Dan train je je ’n paar maande”....
„... Dat gaat niet meer. Zeven jaar hé’k over me candidaats gedaan,
toen ’n jaar niks, toen op kantoor bij ’n neef, die me compagnon wou
make als ’k met die meid—zoo noeme ze d’r—brak—toen twee jaar in de
aardappele.... Ik heb geen moed meer om alles te gaan bijwerke.... ’k
Weet ’r geen bliksem meer van.... Je raakt ’t zoo gauw kwijt.... Als ’k
nou weer college ging loope, zou ’k ’r de balle an hebbe.... ’t
Zenuwstelsel, de pathologie, weet ik wat!... ’t Is alles ’n kluif als
je ’r uit ben.... En wie heeft er wat an of ’r ’n brooddokter méér of
minder in ’n koetsje rondrijdt, niewaar?”
„... Da’s ook waar....”
„... Nee—als dat met de Ruhr me ’r bovenop helpt, laat ’k de aardappele
schiete—en ’k zal weer is wat boeken gaan koope.—Is ’r wat verschene in
de laatste vier, vijf jaar?”
„Hahaha! Kom maar is bij me kijke.”
„Je moest me nog één ding belove.”
„Wat?”
„Jij ziet nog al veel lui, hé?”
„Zoo-zoo.”
„Jij moet me belove....”
„Wat?”
„Je moet niet denke.... ’t Is eigenlijk te beroerd om te vrage.... Nee,
’k zal ’t maar voor me houen.”
„Als ’k je met iets van dienst kan zijn”....
„Nee. Niks. Wat is dat toch met die Scherp en Trees?”
„’k Weet ’t niet. ’k Weet ’t niet.”
„Weet jij ’t niet? Als jij ’t niet weet, wie weet ’t dan?”
„Hij doet zoo raar. Wil je gelooven da’k ’m in geen drie weken
gesproken heb? Hij heeft iets tegen me. Wát weet ’k niet. ’k Denk dat
zij hèm opstookt.”
„Nou maar, ze belazert ’m leelijk. ’k Heb ’r gister met Druif, kè-je
die rijke smaus?—op ’t Rokin zien loope.”
„Niet waar!”
„Op me woord.”
„Wel allemachtig! Heb je ze bij Riche zien binnen gaan?”
„Daar he’k niet opgelet.”
„Als ’k zoo iets merk, wààrschuw ’k hem.”
„Zou jij ’n vrind waarschuwe, als je wat zàg?”
„Me vrinde zeker.”
„Zou jij me waarschuwe... als.”
„Natuurlijk.”
„... Dàt is wà’k je straks vragen wou”....
„... Moest ’k je dàt beloove?”...
„... Ja... dát.”
„... Als ’k ooit iets van Guus merk, zal ’k ’t jou én haar zegge—zonder
’r doekje om te winde.... Maar weet je wát ’r ’t gevolg van is—van
zoo’n openhartigheid?”
„Nou?”
„Dat je dan breekt.”
„Ben je dol? Breke als je ’n vrindschapsdienst bewijst?”
„Je doet ’t uit ’n gevoel van eerlijkheid—maar als jullie—om jullie als
voorbeeld te neme—je later weer verzoent—is de waarschuwer ’t kind van
de rekening en als je je niet verzoent, vergeef jij ’t nooit da’k je
met je poot uit je sprenkel getrokke heb! Hahaha!”
„Bij God niet!”
„Maar, waarschuwe zóú ’k je toch. Daar geef ’k je m’n woord op.”
„Daar ben ik je dankbaar voor,” zegt hij, stevig.
Guus zit in ’n opgeruimde kamer. De kachel brandt, de lamp hangt laag
op de tafel. Moos en Trees zijn net gekomen. De vrouwen zoenen elkaar.
Wij „feliciteeren”. Trees heeft ’n cadeautje gekocht, ’n portemonnaie,
die Guus snoezig vindt, op den schoorsteen legt, in ’n hoek. We
beginnen met koffie. Guus is huiselijk van avond. Nog nooit heb ’k ’r
zoo bedrijvig gezien. Zelf gaat ze naar de keuken, haalt kopjes,
bedient ons met ’n air van zien-jullie-hoe-rot-huiselijk-ik-ben? Met
z’n zessen—wel toevallig: drie paren—praten we over koetjes en kalfjes.
Precies ’n knuffe burgermansvisite. Om twaalf uur komen Karel en Duif
met Stientje, die ’n kinderrolletje gespeeld heeft. Duif en Karel
brengen ’t lawaai mee.
„Jessus, jessus,” zegt Duif: „wat ’n tortelduive zitte d’r
hier.—Kareltje, lekker beest, kom jij naast mijn zitte. Al dat gehoer
kan ’k niet anzien. Ik heb óok geen visschebloed in me lijf!—Jessus,
jessus—Spier wat hé-jij ’n kringe onder je ooge. Jij doet ’r te veel
an, hoor!”
„Ben je nou al dronke,” vraagt Dirk.
„Verrèk jij! ’t Lijkt wel of je me vader ben!... Is d’r nog ’n plaassie
op de kanapee?”
„Nee,” zegt Karel: „Daar kan jouw dikke kont niet tusschen—kom maar
nààst me in de leunstoel.”
„Dag moe, dag juffrouw”... Stientje, ’t kind, wil schuw naar achter.
„Wel-nee, lieve Stientje: d’r bij blijve, ’k ben maar ééns jarig. Van
nacht mag ze hier zijn, hè, Duif?” vraagt Guus.
„Mij hindert ze niet.... Maar ’t wordt anders ’n krèng van ’n meid....
Verdiene doet ze ’t niet.”
„’t Kind werkt toch de heele dag! Wat wi-je nog meer van d’r?”
„Werrekt ze de heele dag?” zegt Duif nijdig, „zit ik dan op me gat? Ze
voert geen bliksem uit. Noem jij dat werreke in zoo’n klein
huishouen?... Toen ’k om twaalef uur opstond had ze nog niks gedaan,
die luie vlerk”....
Stientje, beleedigd door mama’s scheldwoorden, begint te huilen.
„Ga maar naar je nest! kat! Mot je gaan blerre!”
„Je snauwt ’r ook zoo af,” zegt Trees, sussend.
„Dat verdient ze.... Da’s ’n stille, wat ik je smoes! Weet je wat ze
van morgen zegt, die snotneus, omdat ’k ’r verbie d’r vader achter z’n
kont te loope?”...
„Nee,” zegt Stientje snikkend: „Dat hè-je me niet verboje: je het
gezegd: je vader is ’n stinkert”....
„Hoor je d’r? Hè’k nou gelijk? Ze laat me nog niet eens fatsoenlijk
uitprate.... Wil jij je bek wel is houe as ik praat? Wie het jou
geleerd ouwere mense in de rede te vallen?... ’k Verbie d’r d’r vader
achter z’n kont te loope, die vuile stinkert, zeg ik, die zich van ’n
getrouwde vrouw laat minteneere—hè’k gelijk as ’k ’t verbie?—toen zegt
die brutale snothannes—nou raai is wat?—’k geef ’t je te raaie—: van me
vader hè’k teminste nooit wat gezíén!—Nou vraag ik je?—Zou je d’r niet
met de pook op d’r kop slaan?—Mot zij zoo iets an d’r moeder segge, die
’t vrete uit d’r eigen mond spaart, om ’t haar toe te stoppe.—Hè’k
gelijk, Guus?”—
„Nou,” zegt Guus: „ze zal ’t zóó niet bedoeld hebbe.”
„Dan mot ze maar niet zegge dat vader ’n stinkert is—van me vader
hè’k”—hier houdt Stientje even op met haar gesnik—„nooit wat gezien.
Van haar wèl”....
„Wel Goddoome, jou vuile salamander, wil je je bek houe! Doe je bek nog
is ope!” snauwt Duif woedend.
„Nou, nou, niet slaan Duif!”
„Is dat gedonder nou uit op mijn kamer!”,—bulkt Dirk in eens: „je heb
je poote thuis te houe: Jij stelt je gòverdomme an of ’k jou kwajongen
ben.”
„Maak jìj nou geen ruzie,” zegt Guus kalmeerend.
„’k Zou toch denke,” zegt Duif vinnig, „dat ’t mìjn kamer is en mijn
meubele—, dus jij mot niet zoo’n kakkie make.”
„Jouw meubele” beweert Guus met ’n driftig anloopje voor Dirk
partijtrekkend: „jouw meubele... d’r is geen stuk van jou..., net of ’k
die kerel van de afbetaling niet elleke week an je deur zie.... Jouw
meubele?... ’t Is me wat sjijns!”
„Is die spiegel niet van mijn? En die tafel?... Jessus, Jessus wàt kè
jij liege”....
„Nou Duif, hou nou je smoel.... We zijn d’r niet om jouw ruzie an te
hoore.”
„’k Zal d’r strakkies wel krijge,” dreigt Duif.
„Kom maar hier Stien—wil je ’n koppie koffie,” vraagt Guus, vrindelijk.
„Asjeblief juffrouw.”
„Zoo’n kreng van ’n meid!” zanikt Duif nog eens na.
„Duif,” zegt Karel: „wat bè-je vervelend.”
„Is me dat ook ’n dier van ’n meid.... Met de dag krijg ’k meer last
met d’r.... ’k Weet niet wie dat kind tegen me opzet”
„Hou nou je kop dicht, Duif!”
„... As z’t ’s morgens verdomt om op te staan, kan ’k ’r nog zoo hard
met me slof op d’r gat slaan en ze verdomt ’t nòg. Precies de kop van
d’r vader. Maar as j’t ’r op toelegt brutaal dier om na je vader over
te loopen, dan hè-j’t mis, hoor: Ik hè-zoo lang voor jou krom gelege,
dat jou tijd ook is ankomt!”
„Godverdomme Duif, hou nou je smoel!” roept Karel weer.
„Wel ja—wel ja.—Daar krijg je kindere voor!—’t Zou me wat moois zijn,
as hij recht op d’r had—die vuile makkero.”
Karel schiet in den lach, druk, als altijd....
„Da’s weer iets van Duif! Da’s weer nèt iets van Duif! Wat ’s ’n
makkero? Hahaha! Hahaha! Wa’s ’n makkero?”
„Da’s ’t vrouwtje van ’n makreel,” lacht Dirk, die weer over ’t geval
heen is.
Stientje slurpt koffie. Bij ’t licht van de lamp wreeden de
roodbehuilde oogjes in ’t ernstig wit gezichtje. Naar haar moeder durft
ze niet kijken. Met de dunne bloedlooze lipjes blaast ze in de koffie,
lacht verlegen om Scherp, die Fransch tegen haar spreekt en gezichten
trekt.
„Dag Scherp,” zeg ’k over de tafel heen.
„Dag Alf,” zegt hij, glimlachend.
„Hoe staat ’t met ’t leven, jong?”
„O, best,” zegt hij flauwtjes.
„Jullie doen of j’elkaar in geen eeuwen gezien heb,” zegt Trees.
„Nou, we hebben elkaar in lang niet gezien, niewaar Scherp?”
Hij knikt. Er is iets in z’n oogen dat me niet bevalt, ’t zelfde van
dien middag. Trees gaat ’r op door, maar hij wil niet. ’n Paar maal
begint ze ’n apart gesprek, maar Georgine trapt op mijn voet, zegt
zachtjes dat ze niet wil da’k met Tréés praat.
„Nou mot jij toch is zegge, Trees, of jij niet is met ’n fox op je
schoot van Leeuwarden naar hier gereisd ben, zonder dat de conducteur
’r wat van zei?”
„Met ’n fox... van Leeuwarden?” vraagt Trees.
„Zie je,” zegt Dirk en wéér is er een taaie ruzie tusschen Dirk over ’t
reizen met hondjes, waarbij elkeen wat zegt en Guus in herhaling komt
van wat Dirk gisterenavond beweerd heeft en Dirk, driftig, gezegden van
Guus citeert. Guus heeft dàt niet gezegd. As ze dat gezegd zou hebbe...
Nee maar. Hoe kàn ze nou zoo iets gezegd hebbe, Duif?—Jessus, nee—zoo
iets kan Guus niet gezegd hebbe.—Tegen haar had ze nog vóór ’n paar
dage gezegd.—Dan stoof Dirk weer op.—Hij wou d’r ’n eed op doen dàt ze
’t gezegd had.—Had ze ’t niet gezegd, toen hij nog gezegd had: je mot
voor ’n hond half geld betale.—Nou dan wist-ie d’r ook niks van, zei
Karel weer.—’t Was gewoon vol tarief.—En Guus zei dat ze ’t toen niet
gezegd had.—Maar hij had gezegd dat je ’n kanarie in ’n kooi.—Wel
alle-jezus had-ie dàt gezegd? De woorde had-ie niet in z’n mond
gehad... Zoo iets walgelijks-stoms kón hij niet gezegd hebbe... Of-die
nou wèèr begon?—Nee of zij weer begon?—Zij was begonne.—Daar ware alle
mensche getuige van.—Zij was begonne met an Trees te vrage of die niet
is gereisd had met ’n fox op d’r schoot van Leeuwarden naar
Amsterdam.—Zoo’n vervloekte pestkop as die Dirrek was...
„Jessus, Jessus,” zegt Duif, brandewijn slobberend: „Jessus wat benne
jullie toch voor mense. Schei nou is uit met je geouwehoer.” En dan in
koor ’n algemeen gesus en ’n geroep dat ze van avond geen ruzie mogen
hebben. Guus dekt. Guus dèkt. Algemeene verwondering, dat je wel zien
kan dat ze jarig is, dat ze niet lang meer zal leven. Guus dekt, legt
’n heusch tafelkleed, haalt uit de veel-zaken-kast negen borden, negen
vorken, negen messen, ’n pot Engelsche pickles, ’n schotel met
citroenvla, ’n bak met olijven. Eenige verbazing over zooveel
toebereidselen is over de menschen. Je kunt zien dat ze heeft willen
uitpakken, dat ze haar best heeft gedaan. Maar ’n algemeen geschreeuw,
’n onbedaarlijk gebulk komt los, als Guus uit de keuken ’n groote
rosbief en twee schalen met gebakken aardappelen haalt. Dirk, Karel,
Moos en ik zitten in geblufte verwondering. Hoe z’m dàt gelapt heeft!
Wel Jezis: dat is kranig. Da’s nou is ’n verrassing. Da’s beter dan
warm klef brood met sardientjes. Nee maar ze leeft niet lang meer. Als
ze ’n tafellaken legt met... vorken en... messen dan is ze driekwart
dood. Dirk wordt even geleerd, spreekt van mentale „aberratie”. Karel
waarschuwt al die getróúwde mannen en vrouwen om niet te veel te eten
op den laten nacht, vooral niet te veel mosterd te nemen. Duif kijkt
met vette, saamgepieterde drankoogjes naar ’t robuste stuk vleesch.
„Hè, wat sloven jullie je uit!” zegt Guus en Dirk begint in aandachtige
stilte voor te snijden. Niet zoo dik, zegt Guus. Met z’n kippige oogen
zaagt-ie sneden van ’n halve vinger dik. Terwijl begint Duif te brullen
en te gillen alsof ze gekeeld wordt. Karel heeft haar ’n stukje
citroenvla in den nek gestopt. „Lamme beroerling! Lam kreng!” Ze wringt
haar vinger achter het vuile kraagje, probeert ’t smeersel dat ze
opdiept in Karels gezicht te wrijven. „Hè, Goddoome, Duif, kijk nou
uit! Met dat verdomde gebliksem!”—Duif zegt dat zij ’t glaasje niet
omgesmeten heeft, dat Karel ’t gedaan heeft. Guus is nijdig. Daar is ze
nou den halven avond voor thuisgebleven. Wat ’n aardigheid om ’t
schoone laken te bederven. Da’s niks. Scherp heeft ’n nieuwen,
ongebruikten zakdoek. Eerst ’n stukkie krant. Dan de zakdoek. Zoo zie
je ’r niks van. Wat is die rosbief taai, zegt Dirk, die haast met z’n
gebrilden neus op ’t vleesch ligt.—Of-die niet ziet dattie op ’n zeen
zaagt.—Wat ’n zeen is? Dat woord heeft-ie nooit gehoord.—Heb je nooit
van zeen gehoord?—Nee. Zeen is geen Hollandsch.—Je spreekt van
pees.—Wat ’n strijkop!—Wie d’r nou niet van zeen gehoord heeft!—Nou,
hij niet.—Die pees dàn, die péés dan, die péés, hoor je, mottie d’r
eerst uitsnijjen.—Ja, morgen brengen!—Daar zal hij wat van terecht
brengen!—Kijk die nou is zagen op die zeen, ’t is om zenuwachtig bij te
worden.—Je mot geen zeen zeggen.—Je mot pees zeggen.—Hahaha! Da’s net
zoo iets als Duif d’r makkero-makreel! Dirk is eindelijk klaar.—Geven
jullie nou maar door.—De pickles zoo maar uit de pot.—D’r staat ’n vork
in.—Nou, godverdomme Duif, niet met je poote an de olijve kommen.—Wat,
niet met me poote? Olijve mag je met je poote anpakke an de fijnste
diners.—Ja, daar heeft Duif gelijk in.—Wel sodeju, da’s wat nieuws.
Olijve met je poote anpakke!—Da’s weer zoo iets bijzonders.—Nou tóch
doen ze ’t.—D’r legt nooit ’n vorrekie bij.—Karel vliegt weer
lawaaiend, druk, gillend op.—Die verdomde Duif om ’m ’n pit in z’n nek
te stoppe.—Da’s lekker voor ’m.—Straks heeft ie haar ook te pakke
gehad.—Nou maar zoo’n beroerde pit, die langs je rug glijdt en in je
tricot gaat zitte!—Trees steekt ’n uitje uit de pickles op d’r vork,
sart ’r Scherp mee, die drie-, viermaal hapt, laat ’t mij dan opeten,
wat Georgine nijdig maakt, die niet meer met me spreken wil. „Nou
maalzijt,” zegt Duif.—„Bon appétit, messieurs, ministres intègres,”
reciteert Trees. Dirk is al begonnen. ’n Heele snee rosbief wentelt-ie
om z’n vork, hapt ’t in eens op, praat dan met ’n mond zoo vól dat ’r
alleen wafgeluidjes te hooren zijn. Bescheidenlijk, met stil bewegen
der vuile handjes legt Stientje ’n reep vleesch op ’n boterham, snijdt
die in dobbelsteentjes, eet met ’n vrindelijk-verlegen lachen op het
smalle gezichtje. Ze zit klein-gelukkig tusschen de groote menschen.
Guus kijkt met glinsterend-oplettende oogen naar de aardappelschaal,
die Duif in de handen heeft. Duif pikt al de bruine aardappels uit,
laat de bleeke liggen. Trees ziet hoe Guus kijkt, kijkt mee en zegt:
„Duif, neem nóg ’n paar aardappeltjes.”—„Houen jullie óok zoo van
korstjes?”—, vraagt Duif ongevoelig. Nou. Met z’n mond half vol vertelt
Karel dattie, toen-die klein was, altijd bij z’n moeder in de keuken
stond te bedelen om de aardappelpan te mogen uitschrappen. Of z’n
moeder nog leefde? Nee die was gestorven an kanker. An kanker? An
kanker? Daar was ’n oome van Trees ook an gestorreve.—Z’n tong hadden
z’m opengesnejen dat ’t bloed d’r uit sprong tot an de zoldering
toe.—Of dat nou verhalen waren om an tafel te doen? Wat ’n onzin,
beweerde Karel: je kan mijn niks zoo gek of zoo vies opnoemen als ’k an
tafel zit, of ’k eet ’r bij door. Dat wou Dirk wel is zien. En als
Karel dan ’n hap in z’n mond had, zei Dirk: nou mot je je verbeelden
dat je kauwt op den grooten teen van Duif, die ze in geen tìèn jaar
gewasschen heeft.—Wel wat ’n sloerie! Hij zou zulleke schoone teenen
hebbe, zegt Duif. Vraag maar an Stien.—Wat Stien bleekjes-blij dee
zeggen dat ma elleke week d’r voete waschte.—Nou dàn op ’n rotte
paardevijg vol slijm, zei Dirk.—Paardevijge is wàt lekker met saus d’r
over, zei dan Karel.—As ze niet ophielde met die vieze praatjes, zou
Guus van tafel opstaan.—Zulleke vuilike. Ze maakten d’r misselijk.—As
ze niet woue hebbe dat ze ging spoege...—Of Moos nog niet goed was met
z’n ouwe heer?—Nee.—„Wat ’n toeval, Alf—toen-’k vandaag met Trees
gearmd liep op de Nieuwendijk, kwam ’k me neef Tobie tegen, die ook
gearmd liep! Wat ’n lol, hè! Je had z’n gezicht motte zien!”—Wat die
Duif toch ’n lamme bliksem was om met de pitten van de olijven te
gooien. Goed om je ’r later ’n ongeluk over te vallen. Guus at niet
meer. Die had maagkramp. D’r corset moest uit. En ’n brandewijntje.—„Ik
begrijp niet wat-jij voor last van je corset heb,” zei Trees: „ik heb
nummer 46 en niks geen last.”—Wat of dat nou voor liege was: ze had
vijftig.—Nou, daar déé ze wat om.—Wat of Georgine had? Twee en
vijftig.—Nou, zij had vier en vijftig en altijd last.—En wat of Duif
had?—Zestig.—Nou als Duif geen vier en zestig had liet Guus zich
hangen. De citroenvla ging in ’n wip op. Er werd mee geknoeid. Duif
smeerde Karel in en Karel Duif. Of ze zich nou niet is ééns behoorlijk
gedragen konden. En dan op eens ’n schrik. God, wat scheelt Stien?
Stientje! Stie-ie-ien! Zeker flauw gevallen van de hette.—Gáúw ’t raam
opengooien.—Wel nee, niet van de hette. Ze kon niet tegen eten op den
laten avond.—Ga jij dan effen water halen, Guus!—Ik kan niet met me
open lijf door de kouwe gang! Ben jij dan gòverdomme te lui om op te
rijzen, Duif!—God, wat make jullie ’n kakkie om niks! Laat ’r maar stil
effen legge. Ze komt vanzelf bij. ’t Is niks! Ze het ’t wel meer. Da’s
van ’t vreten. Dan het ze te véél gevrete.—
Met het doodswit gezichtje lag Stientje op de bruine kanapee, ’t mondje
halfopen, ’t oogenwit zwakjes te zien. Duif wreef gele citroenvla op
haar koon, stond met ’n verveeld gezicht bij ’t hoofdend. Trees klapte
in ’t witte handje. ’t Kind geleek zoo sprekend op ’t lijkje van ’n
verdronken meisje da’k eens op ’n gracht had zien liggen, tusschen ’n
hoop nieuws-gierig volk. Karel was de eenige die langzaam doorproefde
van z’n vla, de eenige an de tafel, die in ruïne van vuile bemosterde
borden, half-volle glazen stond.
„Leg d’r handjes in water,” zei Georgine. Scherp ging naar de keuken,
kwam met een soeptrien met water. ’t Kind bleef bewusteloos.
„Hoe onpleizierig voor jullie—dat ze je zoo stoort,” zei Duif.
„Nou da’s minder.”
„Daar wordt heelemaal niet opgelet.”
„Wrijf d’r slaapies met azijn.”
„Laat ’r maar stil legge,” zei Duif nog eens: „al die drukte en die
raadgevinge hellepe niks. Ik weet ’t toch beter! ’t Beteekent geen
zier. Zie je nou wel?”
’t Kind kwam bij, keek met dronken oogjes rond, herkende de menschen,
lachte flauwtjes omdat ze de àlgemeene aandacht had.
„Is ’t beter Stientje?”
„Ja, juffrouw.”
„Was je weer zoo raar om je hart?”
„Ja ma.”
„Laat ze nou maar naar bed gaan.”
„Ja da’s ’t beste voor d’r.”
„Wil je naar bed, Stien?”
„Ja juffrouw.”
„Dag Stientje.”
Ze zei iedereen goeien nacht—elk ’n verlegen handje, nam haar stukje
citroenvla op ’n bordje mee naar achter. Of Guus ’r wou kommen
toedekken?—Wel nee.—Wat ’r ’n kakkie van gemaakt werd van zoo’n
kleinigheid, protesteerde Duif. Nou ... kakkie ... kakkie—of ze niet
zag dat ’t kind doodzwak was?—Zwak, watte larie! Toen zij die leeftijd
had, kreeg ze ellek oogenblik ’n toeval dat ze ’n uur weg was en zoo
blauw zag as ... as ... —As bevroren schelvisch, lachte Karel.—’t Was
tòch goed om is met ’r naar ’n dokter te gaan.—Wie of dat betale most?
Afschuive dee d’r vader niks.—D’r waren toch poliklinieken.—Ach wat,
ach wat ... meissies in de groei en niet gewend om ’s avonds warm te
ete.... Je mot is rekene, ’t is over hallef twee.—Hé! dat was weer iets
van Karel!—Uit z’n broekzakken haalde-ie ’n berg okkernoten en
olienootjes.—Hij had voor ’t „dessert” willen zorgen.—Ze wisten wel
dattie geen geld had, anders haddie wat voor Guus meegebracht.—Nou da’s
onzin.—Je hoeft elkaar toch geen cadeautjes te geve.—As ze nou maar
niet morsten met de schillen.—Schillen van olienootjes waren niet van
’t tapijt te krijgen—Trees vroeg dan aan Georgine of ze d’r haar nog
verfde.—Wel nee. Dat kan je toch wel zien.—Nou an de punte. Ja an de
punte is ’t nog wel rossig, hé? Da’s de pest voor ’t haar, dat
verve.—Weet je wat ’r goed voor is: vlechten.—Is vlechten zoo goed voor
’t haar?—Of ’t! Daar groeit ’t weer heelemaal van an.—Nou, Trees was
juist van plan d’r haar kort te gaan dragen, kort-gekruld.—Jessus,
jessus, wat ’n pleizier! Goed om ’n kou op je hersens te krijge. Scherp
wou ’t niet. ’n Vrouw met korte haren, dat vond-ie net zoo idioot als
’n ouwe heer met ’n pruik.—Die Duif had wel ’n paardengebit om de noten
zóó te kraken.—Lach zoo is, Duif.—En dan lachte Duif met de noot
tusschen d’r kiezen en glinsterende spoegdraden van lip tot lip.—Als
z’m inslikte kon ze stikke.—Krak, daar ging die kapot.—Wanneer Trees
Ophelia speelde?—Die was d’r weer afgenomen.—Hamlet verdomde ’t om met
haar te spelen.—Of dat zoo maar ging?—Natuurlijk.—D’r waren zooveel
Hamletten niet en voor Ophelia kwamen er wel vier in aanmerking.—Wat
Kees op z’n gezicht had gehad in de kranten.—Die giftpissers! Die
galblaasjes!—De krantenkritiek da-was nou je verloopendste
baantje—meende Dirk. Duif zei dat die lui ’r de kloote van wisten. Zij
had zoo’n kerel gekend, die gewoon in de schouwburg zat te slapen en an
háár vroeg hoe ’t geweest was.—Trees verhaalde van een die ’r is
gevraagd had om is met ’r naar bed te gaan.—Daar zou Scherp ’m voor op
z’n smoel slaan als-ie ’m zag.—Wat ’n flauwe kul: dan had je
dagwerk.—Die smaus van De Telegraaf was ’t ergst. Die schreef met zoo’n
minachting over alles, dat je kregel werd als je ’t las.—Da’s zoo’n
bleeke jood, hè?—Ja, zoo’n godverdommisse schreeuwer.—Nou maar die
scharrelde ten minste niet.—Alsof je zoo iets kon weten!—Dat zoo’n
vuile smaus zoo maar alles mocht schrijven en dat ’r nog lui zijn die
’m gatlikken.—Nou, maar hij heeft toch wel is gelijk.—O, da’s Scherp
weer!—Natuurelijk Scherp!—Duif, je vreet je ’n dubbel besloten
koliek.—Kijk nou maar naar je eigen bord.—Of ze die mop al gehoord
hadden, maar de vrouwen moesten niet luisteren, ’t was ’n vuile.—Hou ’m
dan maar voor je!—Guus wou ’m wel hooren. Nee an Guus wou Karel ’m niet
vertellen. An Duif dat ging nog. En hij fluisterde in d’r oor en d’r
dikke kwalkoonen rimpelden op en d’r oogjes kregen ’n lolglans. En dan
stond ze op en fluisterde ’t over an Guus met zachte proestlachjes en
zei Guus: O-o!—O-o! wàt ’n gemeenè en proestte en zei nog is—O o! wat
’n vuilè! en vertelde ’m weer zachies an Dirk, die stilletjes lachte en
dan achterover viel in z’n stoel en met Karel samen hardop
schaterde.—Goed hè?—Hahaha!—Hohoho!—En dan Trees die luisteren kwam bij
Guus, met d’r arm om den hals van Guus en in aandacht naar beneden keek
en gespannen luisterde en ’t ook uitgilde.... Wat è gemééne....
Hé-jásses hoe vuil!—En dan Georgine ook bij Guus en nog eens ’t zachte
fluisterverhaal en even ’n glimlachen en ’n ...: Is dat nou àlles? Make
jullie daar zoo’n drukkie van? Die hè’k al voor ’n half jaar op de reis
gehoord.—O maar jij! Jij ben zoo door de wol geverfd!—En dan Trees an
’t vertelle an Scherp en Georgine an mijn oor ... en de andere an ’t
opletten wat wij voor gezichten trokken ... en ’n gelispel in m’n oor,
iets héél vuns, iets heel bed-plats en ’n nalachen van allemaal.—Hoe
z’t toch verzinnen!—Wie of nou zoo’n mop ’t eerst vertelt!—Zeker ’n
fijn lid!—Duif verslikt zich in brandewijn, wordt paars-blauw, met
benauwd-heesche ophalingen. Karel klopt ’r den vetten rug.—Hé, daar zou
je in stikke.—Uchè-uchè-oe-oe!—Stukkie droog brood slikken.—Wel nee,
da’s goed voor ’n graat!—Hè, ’k dacht dat ik stikte.—Guus had dat ook
eens gehad met azijn. Met azijn was ’t veel erreger.—Nou maar in
champagne dan, zei Trees.—Da’s nou niet iets waar je je dikwijls in
kunt verslikken, zei Karel—Weet je wat benauwd was? Als je lachen moest
met ’n vollen mond. Nee, niesen.—Niesen met ’n vollen mond dat kwam
nooit voor.—Zoo? als je verkouwen was?—Meijer, de vader van Stientje,
die was altijd verkouwen, zei Duif.—Onzin, dat bestond niet.—Nou Meijer
had altijd ’n natten neus. Ze moesten ’t maar is vrage an de mense
waarmee die speelde. Ze wouwen op ’t tooneel nooit van ’m gezoend
worde—zoo vies as die was.—Wat Duif toch altijd ’n kwaad van Meijer
sprak? Hij was toch de vader van d’r kind.—Ze kon ’t niet hellepe dat
ze zoo ’t zuur an ’m had. Had-ie haar niet met d’r kind late zitte?—Dat
dee Moos weer vlam vatten.—Waarom ze toch zoo godsnakend zat te liegen.
’n Man liet z’n kind niet in de steek, als-die-’t wou opvoeden.—Wel
Jessus, jessus wat ’n leuges.—En àls ’t zoo was?—Most zij dan maar an
de dijk gezet worde?—As die smerige makkero haar ’n weekgeld
gaf—verdiende-die niet genoeg? Hè?—, kon die ’t kind krijge.—Niet
zóóveel maalde ze om ’t brutale kreng, dat nog geen woord dankie zei
als zij ’t vrete uit d’r mond spaarde.—Och, òch, zei Scherp in eens
vinnig: wat jij uit jouw mond spaart, daar zal ’t schaap niet vet van
worde!—Duif, bol opgewonden: Wat weet jij daar goddoome van!—En dan
Scherp: Nou we zijn niet blind.—Duif: d’r vader is ’n slampamper. Ik
heb d’r dan tòch grootgebracht. Wat ze hèt, hèt ze van mijn!—Dirk dan
met z’n zware stem er tusschen: Nou da’s niet veel en Scherp
strak-vinnig: als ik d’r vader was, gaf ik in jouw handen net-zoo-min
’n rooie duit. Dan Duif weer krakeelig-verhit: Maar jij ben d’r vader
nou niet. Jij ziet ’r nog al naar uit om ’n kind te krijgen!—„Wat zijn
jullie vervelend vanavond,” zegt Guus.—„Ik steek mijn opinie niet onder
stoelen of banken,” zegt Scherp, die beleedigd is omdat Duif hem niet
op ’n kind taxeert: „jij ben ’n hond voor Stientje.”—„Wat die vuile
jood toch altijd van mijn mot hebbe!”—Scherp wordt woedend.—Als hij ’n
jood is dan vindt-ie zichzelf nog duizendmaal te goed om op háár een
grooten boodschap te doen—zoo’n dronken loeder!—zoo’n ellendig stuk
mispunt!—As je ’n man was, zegt Duif rood-woedend, zou ’k je op je
smoel slaan.—„En nou zal ik je is één ding zegge, Dirk,” schreeuwt
Scherp: „zoolang jij dat varken ontvangt, kom ik niet meer bij
je.”—„Da’s ònzin,” beweerde Dirk: „Kan ik ’r wat an doen als jullie
ruzie hebbe. Jullie weet nou eenmaal dat Duif zich altijd onbehoorlijk
gedraagt.”—„’k Heb schijt an jou èn an jou,” plappert Duif met ’n dikke
tong uit: „jullie kenne me allemaal de botten kussen! Zijn jullie
godverdomme belazerd!”—Opgeblazen van drank, paarsrood in haar woede
staat ze op, onvast, slaat de deur achter zich toe, gaat naar de
achterkamer. Maar nog eens komt ze terug, smijt de deur open, raspt er
uit: „Stinkende vuile jood”—da’s tot Scherp—„.... lèèlikke rotsmaus ...
as je je weer is met mìjn zake bemoeit, krab ik je ooge uit je
smoel.... Afgesodemieterde aap.... Stomme snotneus!” Flap, de deur weer
dicht en àchter ’t gestommel van ’n stoel die omvalt. Dirk zit
kwaadaardig-ineengehurkt. Guus is woedend.—Is dát nou ’n
verjaarspartij!—Waarvoor al die ruzie dient! „Hè’k je niet hònderdmaal
gezegd,” gromt Dirk: „da’k ’r niet over me vloer wil hebbe.”—„Wel zeker
begin jìj nou nog is met mijn!”—„’k zeg ’r morgen de kamer op. ’t Hangt
me de keel uit.”—„Net zooals jij wilt.”—„Zoo jìj wilt, zoo jìj wilt. ’t
Is alsof je bang voor d’r ben!”—„Bang? Bang? Ik voor Duif bang: nee
maar hóór je dat Trees!—Ik voor Duif bang! ’k Geloof dat jij getikt
ben.” En dan ruzieën Dirk en Guus met meegepraat van Karel en Trees en
Georgine en Scherp.
„Zeg ’r dan de huur op!”
„Nou dat zál ’k ook doen!”
„As je maar weet da’k dan ’s avonds zoo veel niet meer hier kom! Hé’k
gelijk Trees?”
„Wel goddòòme!”
„Nou kan ’k nog an me moeder zegge da’k bij Duif ben—maar als we niet
meer hier wonen en me moeder komt vragen of ’k hier ben.—Nou, wat dan?
Wat dan? Het ze ’t al niet ’n paar maal gedaan? Of jij nou stom doet
met Duif: je het d’r noodig!
„Nou en ’k doe ’t niet! ’k Laat me vrinden niet uitschelden. Dat wijf
voert hier ’t hoogste woord! Ze kost je elken avond ’n paar maatjes
brandewijn.”
„Hé-je d’r je voordeel van?”
„Wil ik jou is wat zegge—of je kletst of niet: jij ben bang voor Duif!”
„Man je ben dol! Laat je uitlache!”
„Zij wéét wat van jou. Anders zou jij je niet zoo’n boel laten
welgevallen!”
„Laat ìk me wat welgevallen? Ik? Ik?”
„Ja jij!”
„Wel àlle-jezis!”
„Jij ben nog al ’n liefje om je zooveel te laten zeggen als ’r niet wat
achter steekt!”
„Roep ’r dan binne! Roep ’r dan binne.”
„Dat zal ’k wel late.... Jullie smoezen den heelen dag.... Uit jullie
gelieg is toch niet wijs te worden.”
„Lìèg ik? Lieg ik? Dat zal je me niet tweemaal zegge!” zegt Guus,
opvliegend.
„Hè, Guus wees nou niet zoo kinderachtig!”
„Hè, Guus, wat ben je flauw!”
„Zoene jullie elkaar nou af!”
Maar met ’n zenuwachtige, onaangename koppigheid, rommelt ze in de
alkoof, trekt haar mantel an, pent den hoed in het haar.
„Kom nou Guus.”
Dirk zit half-ingebogen, wat aangeschoten, op z’n stoel, als met ’n
deuk in ’t zware lichaam, verroert zich niet. Karel probeert Guus tegen
te houden, lacht, trekt de pen weer uit haar hoed....
„.... Maak nou geen gijntjes, Karel.... Laat me los.... Die beroerde
pestkop.... ’k Zal ’m leeren as die zegt da’k lieg!.... Ik liegen!....
Je ziet me niet weer terug, hoor je!.... ’k Ben jou kwaje meid niet....
Stront voor dank!.... Da’s nou je dank, dat je zoo gemierd heb voor ’n
souper!.... Da’s voor je jaardag!.... Als anderen d’r bij zijn heeft-ie
altijd wat ... dùrft-ie ... dùrft-ie ... die lafbek.... Ik ga weg....
Bonjour!.... Dag Trees!.... Dag Spier.... Nee laat me hand los, Spier!
Ik verdòm ’t! ’t Spijt me voor jullie.... Bonjour!.... Bonjour!”
„Kom hou d’r nou terug,” zegt Karel: „Wees jij nou de wijste, Dirk”...
„Laat ze maar gaan,” zegt hij met ’n resolute magerte op z’n gezicht,
met ’n walg in de oogen, terwijl de deur achter Guus dichtvalt... „Ik
ben beu van d’r herrie. Ze liegt en dat vóél ik. Zij en Duif verneuke
me. En nou mot ’t maar uit zijn.”
„Voor één nacht,” lacht Karel: „morgen koekeloeren jullie weer.”
„Wel ja,” zegt Trees: „jullie benne nou wat moe en wat vervelend. Elk
huis heeft z’n kruis. Je heb gelijk. Die Duif mot Moos niet
uitschelden.”
„Nee,” zegt Dirk: „nou is ’t uit. Als ’k zeg dat ’t uit is, is ’t uit!
’t Komt van haar niet te pas om telkens weg te loopen”—en sterk door
zooveel getuigen, sterk door ’t gesprek in den vooravond, vervolgt hij
me ankijkend: „ik zal nou is tóónen, goddoome, dat’k wil heb. Laat ze
nou maar bij d’r moeder blijven!”
„Hahaha!”—lacht Karel: „om zes kistjes sigaren wed ’k dat ze morgen”...
„Nee!” schreeuwt Dirk in ééns met ’n losbarsting van woede en om zich
sterker te maken slaat-ie met z’n vuist op de tafel dat de borden en
glazen rinkelen en een bord aan stukken op den grond valt: „Nee! ’t Is
ùìt!”
„Nou tòch om zes kistjes,” houdt Karel lacherig aan.