Vi divenas, per la aĝo de mia vesto, ke mi ne havas dek mil frankojn
da rento. Mia patro estas gastejisto, kiun ruinigis la fervojoj. Li
manĝas panon dum la bonaj jaroj, kaj terpomojn dum la malbonaj.
Aldonu, ke ni estas ses fratoj, ĉiuj bone dent-provizitaj. La tagon,
kiam mi ricevis konkurse mision por la Botanika Ĝardeno, oni festis
en la familio. Ne nur mia foriro pligrandigos la porcion de ĉiu mia
frato, sed ankaŭ mi ricevos ducent kvindek frankojn ĉiumonate,
plus kvincent frankojn da vojaĝpago. Tio estis riĉaĵo. De tiu
momento, oni perdis la kutimon, min nomi _la doktoro_. Oni nomis min
la bovvendisto, tiel riĉa mi ŝajnis! Miaj fratoj esperis ja, ke mi
fariĝos profesoro en la universitato, tuj post mia reveno el Ateno.
Mia patro havis alian ideon: li esperis, ke mi revenos edziĝinte.
Kiel gastejisto, li estis ĉeestinta kelkajn romanojn, kaj estis
konvinkita, ke belajn aventurojn oni renkontas nur vojaĝante. Li
citis, almenaŭ trifoje ĉiusemajne, la geedziĝon de princino Ipsof
kaj leŭtenanto Reynauld. La princino okupis la loĝejon N-o 1a,
kun siaj du ĉambristinoj kaj sia kurieristo, kaj ŝi pagis po dudek
guldenojn ĉiutage. La Franca leŭtenanto ennestiĝis en N-o 17a,
sub la tegmento, kaj pagis po unu guldeno kaj duono, enkalkulante la
manĝon; kaj tamen, post unu monato da restado en la hotelo, li estis
forveturinta en kaleŝo kun la Rusa sinjorino. Nu, kial do princino
forkondukus leŭtenanton en sia veturilo, se ne por edziniĝi je
li? Mia bona patro, per siaj patraj okuloj, vidis min pli bela kaj
eleganta ol leŭtenanton Reynauld; li ne dubis, ke mi renkontos
baldaŭ-nebaldaŭ la princinon, kiu nin riĉigos. Se mi ne trovos
ŝin ĉe la manĝotablo, mi ŝin vidos en la vagonaro; se la fervojoj
ne estos favoraj al mi, restas ankoraŭ la vaporŝipoj. La vesperon
de mia foriro, oni trinkis botelon da malnova Rhejnvino, kaj la
hazardo volis, ke la lasta guto falu en mian glason. La bonulo ploris
pro ĝojo: tio estis certa antaŭsigno, kaj nenio povos malhelpi, ke
mi edziĝos dum la jaro mem. Mi respektis liajn iluziojn, kaj evitis
rimarkigi al li, ke la princinoj ne vojaĝas en tria klaso. Pri la
loĝejo, mia budĝeto kondamnis min elekti modestajn gastejojn, kie
la princinoj ne restadas. Kaj efektive, mi elŝipiĝis en Pireo, ne
skizinte la plej malgrandan romanon.
La okupada armeo estis plikariginta ĉion en Ateno. La Hotelo de
Anglujo, la Hotelo de Oriento, la Hotelo de la Fremduloj, estis
nealireblaj. La kanceliero de la Prusa senditaro, al kiu mi estis
portinta rekomendan leteron, havis la afablecon serĉi loĝejon por
mi. Li kondukis min al kukisto nomata Kristodulo, ĉe l' angulo
de strato Hermes kaj de placo de l' Palaco. Tie mi trovis manĝon
kaj loĝejon por cent frankoj ĉiumonate. Kristodulo estas maljuna
_palikaro_, ordenita per la Fera Kruco, pro memoro al la milito
de liberigo. Li estas leŭtenanto en la _falankso_ kaj ricevas
sian milit-salajron malantaŭ sia kastablo. Li surhavas la nacian
kostumon, la ruĝan ĉapon kun blua kvasto, la arĝentbroditan
jakon, la blankan fustenjupon kaj orumitajn gamaŝojn, por vendi
glaciaĵojn kaj kukojn. Lia edzino, Marula, estas dikega, kiel ĉiuj
Grekinoj pli ol kvindekjaraj. Ŝia edzo aĉetis ŝin, por okdek
piastroj, dum la plej furioza periodo de la milito, en epoko kiam
la virinoj estis iom multekostaj. Ŝi naskiĝis en la insulo Hidra,
sed sin vestas laŭ Atena modo: jako el nigra veluro, helkolora
jupo, fulardo plektita kun la haroj. Nek Kristodulo nek lia edzino
scias unu vorton da Germana lingvo; sed ilia filo Dimitri, kiu estas
publika komisiisto, kaj kiu sin vestas francamode, komprenas kaj
parolas iomete ĉiujn dialektojn de Eŭropo. Cetere, mi ne bezonis
interpretiston. Kvankam mi ne havas specialan kapablecon pri lingvoj,
mi estas sufiĉe distinga poligloto, kaj mi parolaĉas Greke, tiel
flue, kiel Angle, Itale kaj France.
Miaj gemastroj estis honestuloj; troviĝas pli ol tri tiaj en Ateno.
Ili donis al mi ĉambreton blanke pentritan per kalko, tablon el
blanka ligno, du pajloplektitajn seĝojn, bonan maldikegan matracon,
kovrilon, kaj littukojn el kotono. Litkadro estas superfluaĵo,
kiun la Grekoj rezignas facilanime, kaj ni vivis laŭ Greka moro.
Mia matenmanĝo konsistis el taso da farunaĵo, mia tagmanĝo el
unu plado da viando kun multaj olivoj kaj el fiŝpeklaĵo; vespere,
mi ricevis legomojn, mielon kaj kukojn. Konfitaĵoj troviĝis
sufiĉe en la domo, kaj, de tempo al tempo, mi rememorigis al mi la
patrolandon, regalante min per ŝafida femuro kun konfitaĵo. Mi ne
bezonas diri al vi, ke mi havis mian pipon, kaj ke la Atena tabako
estas pli bona ol la via. Kio precipe utilis por min alklimatigi
en la domon de Kristodulo, estas iu vino el Santorin, kiun li
aĉetis, mi ne scias kie. Mi ne estas gustumisto, kaj la edukadon
de mia palato, bedaŭrinde, oni malzorgis iom; tamen, mi kredas min
rajtigita diri, ke tiu vino estus ŝatata ĉe la tablo de reĝo: ĝi
estas flava kiel oro, diafana kiel topazo, radianta kiel la suno,
ĝojiga kiel la rideto de infano. Mi kvazaŭ vidas ĝin ankoraŭ en
ĝia larĝventra karafo, meze de la vakstolo, kiu utilis al ni kiel
tablotuko. Ĝi lumigis la tablon, mia kara sinjoro, kaj ni povis
vespermanĝi sen alia lumo. Mi neniam trinkis multon da ĝi, ĉar ĝi
estas ebriiga; kaj tamen, je la fino de l' manĝo, mi recitis versojn
el Anakreono, kaj mi ektrovis restaĵojn de beleco sur la lunforma
vizaĝo de la dika Marula.
Mi manĝis en familio kun Kristodulo kaj liaj pensiuloj. Ni estis
kvar loĝantoj kaj unu eksterulo. La unua etaĝo dividiĝis en
kvar ĉambroj, kies plej bonan okupis Franca arkeologiisto, S-ro
Hipolito Mérinay. Se ĉiuj Francoj similus al ĉi tiu, vi estus
iom malmulte-valora nacio. Li estis malalta sinjoro, havanta aĝon
inter dek ok kaj kvardek kvin jaroj, tre ruĝhara, tre dolĉa,
tre babilema, kaj kies varmetaj kaj ŝvitetaj manoj ne ellasis
lian kunparolanton. Liaj du ĉefaj pasioj estis arkeologio kaj
filantropeco: tial li estis membro de diversaj scienculaj societoj
kaj bonfaraj kunfrataroj. Kvankam li estis granda apostolo de
bonfarado, kaj liaj gepatroj estis lasintaj al li belan renton, mi
ne memoras, ke iam mi vidis lin donanta unu soldon al almozulo.
Pri liaj arkeologiaj konoj, ĉio konjektigas min, ke ili estis pli
gravaj ol lia amo al la homaro. Li estis premiita, de mi ne scias
plu kiu provinca akademio, pro skribaĵo pri la prezo de l' papero
en la tempo de Orfeo. Kuraĝigite de tiu unua sukceso, li venis
Grekujon por kolekti la materialojn por verko pli grava: la demando
estis ŝateginda, nome, determini, kiom da oleo konsumis la lampo de
Demosteno, dum li verkis sian duan _Kontraŭfilipan parolon_.
Miaj du ceteraj najbaroj ne estis tiel kleraj, certe ne, kaj zorgis
malmulte pri la estintaĵoj. Giacomo Fondi estis malriĉa Maltano,
oficisto en mi ne memoras plu kiu konsulejo; li ricevis monatan
salajron da cent kvindek frankojn, por sigeli leterojn. Mi imagas,
ke ia ajn alia ofico estus taŭginta pli bone por li. La naturo, kiu
homhavigis la insulon Malto por ke la ŝarĝoportistoj neniam manku
en Oriento, estis doninta al la plendinda Fondi la ŝultrojn, la
brakojn kaj la manojn de iu Milono Krotonano: li estis naskiĝinta
por manumi bastonegon, ne pecojn de sigelvakso. Tamen, li eluzis
ĉiutage du aŭ tri da ili: la homo ne estas estro de sia destino.
Tiu devojigita insulano reeniris sian elementon nur je la horo de
l' manĝo; li helpis Marula'n por prepari la manĝilaron, kaj vi
divenas, sen mia diro, ke li alportis ĉiam la tablon per etendita
brako. Li manĝis same, kiel heroo de l' _Iliado_, kaj mi forgesos
neniam la krakadon de lia larĝa dentaro, la plilarĝiĝon de liaj
naztruoj, la brilon de liaj okuloj, la blankecon de liaj tridek
du dentoj, timegindaj muelŝtonoj, kies muelejo li estis. Mi devas
konfesi, ke lia konversacio lasis al mi malmulte da rememoroj;
oni trovis facile la limojn de lia inteligento, sed oni konis
neniam tiujn de lia apetito. Kristodulo gajnis nenion, gastigante
lin dum kvar jaroj, kvankam li postulis de li plipagon da dek
frankoj ĉiumonate, pro plimanĝo. La nesatigebla Maltano ensorbis,
ĉiutage post la vespermanĝo, grandegan pladon da aveloj, kiujn li
rompis inter siaj fingroj per simpla alproksimigo de la dika al la
montra. Kristodulo, eks-heroo, sed homo pozitivema, observis tiun
praktikon kun miksitaj admiro kaj timo; li tremis por sia deserto,
kaj tamen li estis flatata, vidante ĉe sia tablo tiel miregindan
nuksrompilon. La vizaĝo de Giacomo estus tute ĝustloka en unu
el tiuj surprizskatoloj, kiuj tiel timigas la infanojn. Li estis
pli blanka ol negro; sed la diferenco estis simpla nuanco. Liaj
densaj haroj falis ĝis la brovoj, kiel ĉapo. Pro vere stranga
kontrasto, tiu Caliban havis la plej beletan piedon, la plej maldikan
maleolon, la plej bone desegnitan kaj elegantan kruron, kiujn oni
povus prezenti kiel modelon al statuisto, sed tiuj detaloj impresis
nin malmulte. Por iu ajn, kiu vidis lin manĝanta, lia persono
komenciĝis ĉe la mezo de la tablo; la cetero ne estis kalkulinda.
La junan William Lobster mi citas nur pro memoro. Li estis dudekjara
anĝelo, blonda, rozkolora, rondvanga, sed anĝelo el Usono. La
firmo Lobster kaj filoj, el Nov-Jorko, estis sendinta lin al Oriento
por studi la elportan negocon. Li laboris dum la tago ĉe fratoj
Philip; vespere, li legis Emerson; matene, je la radianta horo de la
sunleviĝo, li iris al la Domo de Sokrato, por pafi per pistolo.
La plej interesiga persono en nia kolonio estis, sen kontraŭdiro,
John Harris, frato de la patrino de juna Lobster. La unuan fojon,
kiam mi vespermanĝis kun tiu stranga individuo, mi komprenis
Amerikon. John naskiĝis en Vandalia, ŝtato Illinois. Li spiris
naskiĝante tiun aeron de l' nova mondo, tiel vigligan, tiel junan,
tiel ŝauman, ke ĝi kapturnas kiel ĉampanvino kaj oni ebriiĝas
spirante ĝin. Mi ne scias, ĉu la familio de Harris estas riĉa,
aŭ male; ĉu ĝi sendis sian filon al la kolegio, aŭ lasis lin
eduki sin mem. La certo estas, ke, estante dudek-sep-jara, li fidas
nur sin mem, atentas nur sin, miras nenion, kredas nenion neebla,
retroiras neniam, kredas ĉion, esperas ĉion, provas ĉion, venkas
ĉion, sin relevas se li falis, rekomencas se li malsukcesis, haltas
neniam, senkuraĝiĝas neniam, kaj iras rekte antaŭen, fajfante sian
kanton. Li estis terkulturisto, instruisto, juristo, ĵurnalisto,
orserĉisto, industriisto, negocisto; li legis ĉion, vidis ĉion,
praktikis ĉion, kaj travojaĝis pli ol duonon de la terglobo. Kiam
mi ekkonis lin, li komandis militan vaporŝipon da sesdek homoj
kaj kvar kanonoj, kiu restadis en Pireo; li pritraktis la Orientan
demandon en la _Revuo de Boston_; li faris negocon kun firmo de
indigo en Calcutta, kaj li trovis la tempon por veni, tri-kvarfoje en
ĉiu semajno, vespermanĝi kun sia nevo Lobster kaj ni.
Unu fakto, el mil, sufiĉos por pentri al vi la karakteron de Harris.
En 1853, li estis asociano de firmo en Filadelfio. Lia nevo, kiu
estis tiam deksepjara, iras por viziti lin, kaj trovas lin, sur la
placo Washington, staranta antaŭ brulanta domo. William frapas lian
ŝultron; li sin turnas.
«Estas vi? li diras. Bontagon, Bill; vi alvenas en malbona momento,
infano mia. Jen brulo, kiu min senhavigas. Mi havis kvardek mil
dolarojn en la firmo; ni ne savos unu alumeton.
--Kion vi faros? demandis la junulo, konsternegite.
--Kion mi faros? Estas la dek-unua, mi malsatas, restas iom da oro en
mia veŝtopoŝo; mi regalos vin tagmanĝe!»
Harris estas unu el la plej beltaliaj kaj elegantaj homoj, kiujn
mi iam renkontis. Li havas viran mienon, altan frunton, klaran
kaj fieran rigardon. Tiaj Amerikanoj estas neniam malfortikaj nek
kriplaj, kaj ĉu vi scias, kial? Pro tio, ke ili ne sufokiĝas
en la vindotukoj de mallarĝa civilizeco. Liaj spirito kaj korpo
disvolviĝas oportune: kiel lernejon, ili havas la liberan aeron,
kiel lerniganton, la praktikon, kiel nutristinon, la liberecon.
Mi neniam sukcesis tre ŝati S-ron Mérinay; mi observis Giacomo
Fondi kun la indeferenta videmo, kiun oni havas en menaĝerio de
alilandaj bestoj; juna Lobster inspiris al mi malmulte da intereso;
sed mi havis amikecon al Harris. Lia nekaŝema vizaĝo, liaj simplaj
manieroj, lia ne sendolĉa krudeco, lia kolerema sed tamen kavalira
karaktero, la strangecoj de lia humoro, la ardeco de liaj sentoj,
ĉio tio min altiris des pli vive, ke mi estas nek arda nek pasia.
Ni ŝatas ĉirkaŭ ni, kion ni ne trovas en ni. Giacomo vestis sin
blanke, pro tio, ke li estas nigra; mi amegas la Usonanojn, pro tio,
ke mi estas Germano.
La Grekojn mi konis tre malmulte post kvarmonata restado en Grekujo.
Nenio estas pli facila, ol vivi en Ateno, ne ekrilatiĝante kun la
enlanduloj. Mi ne iris en la kafejojn, mi legadis nek la _Pandoron_
nek la _Pallason_, nek ian ajn lokan ĵurnalon; mi ne vizitadis la
teatron, ĉar mi havas delikatan aŭdon, kaj falsa noto min ofendas
pli kruele ol pugnobato; mi vivis dome kun miaj gemastroj, mia
herbokolekto kaj John Harris. Mi povis prezentigi min en la palacon,
dank' al mia diplomatia pasporto kaj al mia oficiala titolo. Mi estis
portinta mian vizitkarton al la ceremoniestro kaj al la ĉefestrino,
kaj mi povis esperi inviton por la unua kortega balo. Mi rezervis
por tiu cirkonstanco belan ruĝan veston, arĝente broditan, kiun
mia onklino Rosenthal alportis al mi, la tagon antaŭ mia forveturo.
Ĝi estis la uniformo de ŝia mortinta edzo, kiu estis preparisto de
naturscienco en la Filomatika Instituto en Minden. Mia bona onklino,
virino tre saĝa, sciis, ke uniformo trafas ĉiulande bonan akcepton,
precipe kiam ĝi estas ruĝa. Mia plej maljuna frato rimarkigis, ke
mi estas pli alta ol mia onklo, kaj ke la manikoj de lia frako ne
atingas plene la ekstremaĵojn de miaj brakoj; sed patreto respondis
vivece, ke la arĝenta brodaĵo estos admirata de ĉiuj, kaj ke la
princinoj ne zorgos pri tiaj detaloj.
Bedaŭrinde, la kortego ne dancis dum la tuta sezono. La vintrajn
plezurojn anstataŭis la florado de la migdal-, persik- kaj
citron-arboj. Oni parolis malprecize pri balo, okazonta la 15an de
majo; ĝi estis urba famo, kredigita de kelkaj duonoficialaj gazetoj,
sed ne konfidinda.
Miaj studoj progresis same, kiel miaj plezuroj, paŝo post paŝo. Mi
konis detale la Atenan botanikan ĝardenon, kiu estas nek tre bela,
nek tre riĉa; ĝi estas sako facile malplenigebla. La reĝa ĝardeno
prezentis pli da rimedoj: inteligenta Franco kolektis tien ĉiujn
vegetaĵajn riĉaĵojn de la lando, de la insulaj palmarboj ĝis la
saksifragoj de l' promontoro Suniono. Mi pasigis tie bonajn tagojn
meze de la plantaĵoj de S-ro Bareaud. La ĝardeno estas publika
nur je certaj horoj; sed mi parolis Greke al la gardostarantoj, kaj
pro amo al la Greka oni lasis min eniri. S-ro Bareaud ne enuis kun
mi; li promenigis min ĉien, pro la plezuro paroli France. Kiam li
forestis, mi aliris altan, maldikan ĝardeniston kun skarlataj haroj,
kaj demandis lin Germane: utilas, esti poligloto.
Mi herbokolektis iom ĉiutage en la kamparo, sed neniam tiel
malproksime, kiel mi estus dezirinta: la rabistoj kampadis ĉirkaŭ
Ateno. Mi ne estas timema, kaj la daŭrigo de ĉi tiu rakonto ĝin
pruvos al vi, sed mi ŝatas la vivon. Ĝi estas donaco, kiun mi
ricevis de miaj gepatroj; mi volas konservi ĝin kiel eble plej
longe, kiel rememoron al mia patro kaj al mia patrino. En aprilo
1856, estis danĝere eliri el la urbo; estis eĉ nesingardeme restadi
en ĝi. Mi ne riskis min sur la deklivon de monto Likabeto, sen
penso pri tiu plendinda S-ino Daraud, kiu estis senigita tie en
plena tagmezo. La montetoj Dafne rememoris al mi la kaptitecon de
du Francaj oficiroj. Sur la vojo al Pireo, mi pensis nevole pri tiu
rabistaro, kiu promenadis en ses fiakroj, kvazaŭ edziĝofestantoj,
kaj pafadis al la pasantoj tra la pordetoj. La vojo al monto
Penteliko memorigis al mi la areston de la dukino de Piacenza, aŭ la
tute ĵusan aventuron de Harris kaj Lobster. Ili revenis el promenado
sur du Persaj ĉevaloj apartenantaj al Harris: ili falas en embuskon.
Du rabistoj, kun aldirektita pistolo, haltigas ilin meze de ponto.
Ili rigardas ĉirkaŭ si kaj vidas malsupre, en la valeto, dekduon
da sentaŭguloj, armitaj de l' piedoj ĝis la kapo, kiuj gardis
kvindek aŭ sesdek kaptitojn. Kiu ajn estis pasinta tie depost la
sunleviĝo, estis senigita, poste ŝnurligita, por ke neniu kuru
alarmi. Harris ne havis batalilon, nek lia nevo. Li diris Angle: «Ni
ĵetu nian monon; oni ne rezignas la vivon por cent dolaroj.» La
rabistoj relevas la monerojn ne ellasante la bridon de la ĉevaloj;
poste, ili montras la valeton, kaj signas, ke oni devas malsupreniri
en ĝin. Tiufoje Harris perdas paciencon; malplaĉas al li, esti
ligita; li ne estas materio por branĉfasko. Li ĵetas rigardon al
juna Lobster, kaj en la sama momento du paralelaj pugnobatoj ekfalas,
kiel du kunkatenitaj kuglegoj, sur la kapojn de ambaŭ rabistoj. La
kontraŭulo de William ruliĝas renverse, malŝargante sian pistolon;
tiu de Harris, puŝite pli maldolĉe, transpasas super la randmuro
kaj falas mezen de siaj kamaradoj. Harris kaj Lobster estis jam
malproksime, senfeligante siajn ĉevalojn per la spronoj. La bando
leviĝas unumove kaj pafas el ĉiuj siaj bataliloj. La ĉevaloj estas
mortigataj, la rajdantoj sin liberigas, kuregas kaj informas la
ĝendarmaron, kiu ekmarŝis la postmorgaŭan tagon frumatene.
Nia bonega Kristodulo eksciis kun vera ĉagreno la morton de ambaŭ
ĉevaloj; sed li ne trovis unu mallaŭdan parolon pri la mortigintoj.
«Kion vi volas? diris li kun ĉarma simpleco. Ĝi estas ilia
metio.» Ĉiuj Grekoj konsentas iomete kun nia mastro. Ne pro tio, ke
la rabistoj indulgas al siaj samlanduloj kaj rezervas sian severecon
por la fremduloj; sed Greko, kiun senigis liaj fratoj, pensas kun
iom da submetiĝo, ke lia mono ne eliras el la familio. La loĝantaro
suferas la ŝteladon de la rabistoj, same kiel popolanino sin lasas
bati de ŝia edzo, admirante, kiel bone li frapas. La enlandulaj
moralistoj plendas pri la krimoj plenumitaj en la kamparo, kiel patro
bedaŭras la malsaĝaĵojn de sia filo. Oni riproĉas lin laŭte, oni
amas lin mallaŭte; oni ĉagrenus, se li similus al la filo de l'
najbaro, pri kiu kuris nenia malbona diro.
Tio estas tiel vera, ke, je l' epoko de mia alveno, Ateno havis kiel
heroon precize la skurĝon de Atenlando. En la salonoj kaj en la
kafejoj, ĉe la barbiroj, kie amasiĝas la vulgara popolo, ĉe la
farmaciistoj, kie kunvenas la burĝanaro, sur la ŝlimozaj stratoj
de l' bazaro, sur la polvoplena stratkruciĝo «Bela Grekujo», en
la teatro, apud la dimanĉa koncerto, kaj sur la vojo al Patisja,
oni parolis nur pri la granda Haĝi-Stavros, oni ĵuris nur per
Haĝi-Stavros la nevenkebla, Haĝi-Stavros la timigilo al la
ĝendarmoj, Haĝi-Stavros la Reĝo de l' montoj! Oni povus (Dio min
pardonu!) verki la litaniojn de Haĝi-Stavros.
Iun dimanĉon, dum John Harris vespermanĝis kun ni, malmulte
post lia aventuro, mi kondukis la bonan Kristodulon al la temo
pri Haĝi-Stavros. Nia gasto estis iam rilatinta multe kun li,
dum la milito de liberigo, en epoko, kiam la rabado ne estis tiel
pridiskutata, kiel hodiaŭ.
Li malplenigis sian glason da Santorina vino, ordigis siajn grizajn
lipharojn, kaj komencis longan rakonton interrompatan de kelkaj
sopiroj. Li sciigis al ni, ke Stavros estas filo de «_papas_», t.
e. de pastro, el insulo Tino. Li naskiĝis, Dio scias en kiu jaro:
la Grekoj de la bona epoko ne scias sian aĝon, ĉar vivoregistrado
estas dekadenca inventaĵo. Lia patro, kiu lin destinis por la
eklezio, lernigis lin legi. Ĉirkaŭ sia dudeka jaro, li vojaĝis al
Jerusalemo, kaj aldonis al sia nomo la titolon Haĝi, kiu signifas
pilgriminton. Haĝi-Stavros, revenante hejmen, estis kaptita de
marrabisto. La venkinto trovis lin kapabla, kaj, el kaptito, faris
lin ŝipisto. Tiamaniere li komencis militadi kontraŭ la Turkaj
ŝipoj, kaj ĝenerale kontraŭ ĉiuj, kiuj ne posedas kanonojn. Post
kelkjara servado, li trovis, ke li laboris sufiĉe por la ceteraj,
kaj decidis eknegoci por sia propra konto. Li havis nek ŝipon, nek
monon por aĉeti unu; tio lin devigis rabadi surtere. La ribelado de
la Grekoj kontraŭ Turkujo ebligis al li fiŝkapti en malklara akvo.
Neniam li sciis tute ĝuste, ĉu li estas rabisto aŭ ribelanto,
kaj ĉu li komandas ŝtelistojn aŭ partianojn. Lia malamo al la
Turkoj ne blindigis lin sufiĉe, ke, preterpasante Grekan vilaĝon,
li ne vizitu kaj traesploru ĝin. Laŭ li, ĉiu ajn monero estas
preninda, ĉu ĝi devenas de la amikoj aŭ de la malamikoj, de simpla
ŝtelo aŭ de la glora rabado. Dank' al tiel sagaca senpartieco,
lia riĉeco kreskis rapide. La paŝtistoj alkuris lian standardon,
kiam oni sciis, ke oni povas gajni multon kun li: lia famo havigis
al li armeon. La regnoj protektantoj al la ribelintoj, eksciis liajn
heroaĵojn, ne liajn ŝparaĵojn: en tiu tempo, oni vidis ĉion bela.
Lordo Byron dediĉis odon al li, la Parizaj poetoj kaj retoroj lin
komparis al Epaminondas kaj eĉ al Aristido. Aristokratinoj brodis
standardon por li; oni sendis al li subvenciojn. Li ricevis monon
el Francujo, Anglujo, Rusujo; mi ne ĵurus, ke li ne ricevis el
Turkujo: li estis vera Palikaro! Je la fino de l' milito, li estis
sieĝata, kun la ceteraj estroj, en la Atena Akropolo. Li loĝis
en la Propileoj, kune kun Margaritis kaj Ligandas, kaj ĉiu el ili
konservis siajn trezorojn sub la kapkuseno de sia lito. Dum bela
somera nokto, la tegmento falis tiel lerte, ke ĝi premegis ĉiujn,
escepte Haĝi-Stavros, kiu fumis sian nargileon ekstere. Li kolektis
la heredaĵon de siaj kunbatalintoj, kaj ĉiu opiniis, ke li bone
meritis ĝin. Sed malfeliĉo, kiun li ne antaŭvidis, haltigis la
iradon de liaj sukcesoj: la paco fariĝis. Haĝi-Stavros, foririnte
kamparen kun sia mono, ĉeestis strangan spektaklon. La regnoj, kiuj
liberigis Grekujon, provis fondi reĝolandon. Malbonsonaj vortoj
zumis ĉirkaŭ la harozaj oreloj de l' maljuna Palikaro: oni parolis
pri registaro, armeo, publika ordo. Oni ridigis lin tre, informante
lin, ke liaj bienoj estas enhavataj en subprefekta distrikto. Sed,
kiam la fiska oficisto sin prezentis al li por enkasigi la ĉiujaran
imposton, li fariĝis serioza. Li ĵetis la kolektiston tra la
pordon, ne forgesinte liberigi lin de la tuta mono, kion li havis
kun si. La juĝistaro lin ekĉikanis; li reforiris al la montoj.
Cetere, li enuis ja en tia domo. Li komprenis, ĝis ia grado, ke oni
povas posedi tegmenton, sed kondiĉe ke oni dormu sur ĝi.
Liaj kunbatalintoj estis disiĝintaj en la tuta reĝolando. La
regno estis doninta al ili bienojn; ili kulturadis malbonhumore,
kaj manĝis sen apetito la maldolĉan panon de la laboro. Kiam ili
eksciis, ke ilia estro malpaciĝis kun la leĝoj, ili vendis siajn
kampojn, kaj alkuris lin. Sed li kontentiĝis luigante siajn bienojn
farme: li havas administran kapablecon.
La paco kaj senokupeco estis malsanigintaj lin. La aero de la montoj
revigligis lin tiel bone, ke en 1840 li pensis pri edziĝo. Li estis
certe pli ol kvindekjara, sed por homoj tiel harditaj, maljuneco ne
ekzistas; eĉ la morto pripensas almenaŭ dufoje, antaŭ ol ilin
ataki. Li edziĝis je riĉa heredontino, el unu el la plej bonaj
familioj de Lakonio, kaj fariĝis tiamaniere bo-parenco de la ĉefaj
personoj de l' reĝolando. Lia edzino sekvis lin ĉien, donis al
li filinon, enfebriĝis, kaj mortis. Li edukis mem sian infaninon,
kun zorgoj kvazaŭ patrinaj. Kiam li saltigis la knabinon sur siaj
genuoj, liaj kunrabistoj diris al li ridante: «Al ci mankas nur
lakto».
La patra amo donis novan energion al lia spirito. Por kolekti
reĝinan doton al sia filino, li studis la monan demandon, pri kiu
li havis antaŭe tro primitivajn ideojn. Anstataŭ amasigi siajn
monerojn en kofrojn, li procente-donis ilin. Li lernis la artifikojn
kaj elturniĝojn de la spekulacio; li observis la kurson de la
publikaj biloj en Grekujo kaj eksterlande. Oni pretendas eĉ, ke,
frapite de la utiloj de la asocio, li havis la ideon organizi la
rabadon per akcioj. Li faris kelkajn vojaĝojn tra Eŭropo, kondukite
de Greko el Marseille, kiu utilis al li kiel interpretisto. Dum
lia restado en Anglujo, li ĉeestis baloton en mi ne scias plu kiu
«putra urbeto[2]» de Yorkshire: tiu bela spektaklo inspiris al li
profundajn pripensojn pri la konstitucia regado kaj ĝiaj profitoj.
Li revenis, decidinte, ke li ekspluatos la instituciojn de sia
patrolando, kaj ĉerpos renton el ili. Li bruligis multon da vilaĝoj
por utili al la opozicio: li detruis kelkajn aliajn pro la intereso
de l' konservativa partio. Kiam oni intencis renversi ministraron,
oni bezonis nur sin turni al li: per nerefuteblaj argumentoj li
pruvis, ke la polico funkcias malbone, kaj ke oni atingos iom da
sendanĝereco nur ŝanĝante la kabineton. Sed kompense li donis
energiajn lecionojn al la malamikoj de l' ordo, punante ilin en la
maniero mem, kiel ili pekis. Liaj politikaj talentoj konigis lin tiel
bone, ke ĉiuj partioj havis altan estimon al li. Liajn konsilojn,
rilate al balotoj, oni sekvis preskaŭ ĉiam; tiamaniere, ke,
kontraŭe al la principoj de la riprezenta regado, laŭ kiu unu sola
deputito esprimas la volon de multaj homoj, li estis riprezentata,
li sola, de trideko da deputitoj. Inteligenta ministro, la famoza
Rhalettis, ekpensis, ke homo, kiu tuŝas tiel ofte la risortojn de
la registaro, eble malordigos fine la maŝinon. Li entreprenis ligi
liajn manojn per ora fadeno. Li donis al li rendevuon en Karvati,
inter montoj Himeto kaj Penteliko, en la kampara domo de fremda
konsulo. Haĝi-Stavros venis, sen eskorto kaj sen bataliloj. La
ministro kaj la rabisto, kiu konis unu alian de longe, tagmanĝis
kune, kiel du malnovaj amikoj. Ĉe la deserto, Rhalettis proponis
al li plenan amnestion por li kaj liaj kunuloj, patenton de divizia
generalo, la titolon senatano kaj dek mil hektarojn da arbaro
tutpropraĵe. La Palikaro hezitis iom da tempo kaj fine respondis per
rifuzo. «Eble antaŭ dudek jaroj mi estus akceptinta, diris li, sed
hodiaŭ mi estas tro maljuna. Mi ne povas, en mia aĝo, ŝanĝi mian
vivmanieron. La polvo de Ateno ne estas saniga por mi; en la senato
mi dormus, kaj, se ci donus al mi soldatojn komandotajn, mi estus
kapabla malŝargi miajn pistolojn al liaj uniformoj, pro la forto
de la kutimeco. Reiru do al ciaj aferoj, kaj lasu min zorgi pri la
miaj.»
Rhalettis ne konsideris sin kiel venkitan. Li provis klarigi al la
rabisto la malnoblecon de l' metio, kiun li praktikas. Haĝi-Stavros
ekridis, kaj diris al li kun afabla ĝentileco:
«Kamarado! la tagon, kiam ni skribos niaj pekojn, kiu el ni ambaŭ
havos la pli longan liston?
--Pripensu fine, aldonis la ministro, ke ci ne povos eviti cian
destinon; unu tagon aŭ alian, ci pereos per nenatura morto.
--_Allah Kerim!_ respondis li Turke. Nek ci nek mi legis en la
steloj. Sed mi havas almenaŭ unu superecon: nome, miaj malamikoj
surhavas uniformon, kaj mi rekonas ilin el malproksime. Ci ne povas
paroli same pri la ciaj. Adiaŭ, frato.»
Ses monatojn poste, la ministro estis mortigata de siaj politikaj
malamikoj; la rabisto vivas ankoraŭ.
Nia gasto ne rakontis al ni ĉiujn altajn agojn de lia heroo: la
tagdaŭro ne estus sufiĉinta. Li nur denombris la plej rimarkindajn.
Mi ne kredas, ke en iu ajn lando la kolegoj de Haĝi-Stavros faris
ion pli artistan ol la kapto de la _Niebuhr_. Ĝi estas vaporŝipo de
la «Aŭstria Lloyd», kiun la Palikaro derabis surtere, ĉirkaŭ
la dek-unua matene. La _Niebuhr_ venis el Konstantinoplo; ĝi lasis
sian ŝarĝon kaj la pasaĝerojn en Kalamaki, oriente de Korinta
istmo. Kvar ĉaregoj kaj du omnibusoj ricevis la pasaĝerojn kaj
komercaĵojn, por ilin transporti al la alia flanko de l' istmo,
al la haveneto Lutraki, kie alia ŝipo atendis ilin. Ĝi atendis
longatempe. Haĝi-Stavros, dum hela tago, sur bela vojo, en ebena kaj
senarba lando, forprenis la komercaĵojn, la pakaĵojn, la monon de
la vojaĝantoj, kaj la municiojn de la ĝendarmoj, kiuj eskortis la
veturilaron. «Ĝi estis tago da ducent mil frankoj!» diris al ni
Kristodulo kun iometo da envio.
Oni parolis multe pri la kruelaĵoj de Haĝi-Stavros. Lia amiko
Kristodulo pruvis al ni, ke li ne faras malbonon por sia plezuro.
Li estas sobra homo, kiu sin ebriigas per nenio, eĉ ne per sango.
Se okazas, ke li varmigas iom tro la piedojn de riĉa kamparano,
ĝi estas por scii, kie la avaregulo kaŝis sian monon. Ĝenerale,
li agas dolĉe al la kaptitoj, de kiuj li esperas ricevi kompenson.
Dum la somero de 1854, li alvenis unu vesperon, kun sia bando, ĉe
riĉan komerciston de insulo Eŭbeo, S-ron Voidi. Li trovis la
familion kunvenintan, plus maljunan juĝiston de la tribunalo de
Kalcis, kiu ludis kartojn kun la dommastro. Haĝi-Stavros proponis
al la magistrato, priludi kun li lian liberecon: li perdis kaj pagis
bonvole. Li forkondukis S-ron Voidi kaj liajn gefilojn; li lasis
la edzinon, por ke ŝi povu zorgi pri la reaĉeto. La tagon de la
forpreno, la komercisto suferis pro podagro, lia filino havis febron,
la knabo estis pala kaj ŝvela. Ili revenis du monatojn poste, ĉiuj
resanigitaj per la ekzercado, la libera aero kaj la bona traktado.
Tuta familio resaniĝis por kvindek mil frankoj: ĉu tio estis tro
kare pagita?
«Mi konfesas, aldonis Kristodulo, ke nia amiko estas senkompata
al kiu ne pagas. Kiam kompenso ne estas pagita je la fiksita
dato, li mortigas siajn kaptitojn kun komercista akurateco: tia
estas lia maniero protesti bilojn. Kia ajn estas mia admiro al
li kaj la amikeco, kiu ligas niajn familiojn, mi ne pardonis
ankoraŭ al li la mortigon de la du knabinoj el Mistra. Ili estis
dekkvar-jaraj dunaskitinoj, tiel belaj, kiel du marmoraj statuetoj,
fianĉiniĝintaj je du junuloj el Leondari. Ili tiel similis unu
al alia, ke, vidante ilin kune, oni kredis, ke oni vidas duoble,
kaj oni frotis al si la okulojn. Iun matenon, ili iris por vendi
kokonojn al la ŝpinejo; ili portis duope grandan korbon, kaj kuris
malpeze sur la vojo, kiel du kolombinoj jungitaj ĉe sama ĉaro.
Haĝi-Stavros forprenis ilin sur la monton kaj skribis al ilia
patrino, ke li redonos ilin kontraŭ dek mil frankoj, pagotaj je la
fino de l' monato. La patrino estis riĉeta vidvino, posedanta belajn
morusarbojn, sed ne provizita per kontanta mono, kiel ni ĉiuj. Ŝi
prunteprenis garantidonante siajn bienojn, kio estas neniam facila
eĉ por dudek pro cento. Ŝi bezonis pli ol ses semajnojn por kunigi
la sumon. Kiam ŝi fine havis la monon, ŝi metis ĝin sur mulon
kaj piediris ĝis la tendaro de Haĝi-Stavros. Sed alvenante monton
Tajgeton, ĉe la loko, kie oni trovas sep fontojn sub platano,
la mulo, kiu antaŭiris, ekhaltis subite, kaj rifuzis marŝi unu
paŝon. Tiam la malfeliĉa patrino vidis, sur la flanko de l' vojo,
siajn ambaŭ filinojn. Ili havis la kolon tranĉita ĝis la osto,
kaj tiuj belaj kapoj preskaŭ ne plu alteniĝis al la korpo. Ŝi
prenis ambaŭ plendindulinojn, metis ilin mem sur la mulon, kaj
ilin rekondukis al Mistra. Neniam ŝi povis plori: pro tio, ŝi
freneziĝis kaj mortis. Mi scias, ke Haĝi-Stavros bedaŭris sian
agon: li kredis, ke la vidvino estas pli riĉa, kaj ke ŝi ne volas
pagi. Li estis mortiginta la du infaninojn por la ekzemplo. Certe
estas, ke, deposte, liaj enkasigoj fariĝis ĉiam akurate, kaj ke
neniu kuraĝis plu lin atendigi.
--_Brutta carogna!_ kriis Giacomo frapante baton, kiu ŝancelis la
domon kiel tertremo. Se iam li venos sub mia mano, mi prezentos al
li kompensmonon da dek mil pugnobatoj, kiu ebligos al li forlasi la
negocadon.
--Mi, diris juna Lobster kun sia kvieta rideto, mi deziras nur
renkonti lin je kvindek paŝoj de mia revolvero. Kaj vi, onklo
John?»
Harris fajfis inter la dentoj Amerikan arieton, akran kiel klingo de
ponardeto.
«Ĉu mi kredos miajn orelojn? aldonis, per sia flutsona voĉo S-ro
Mérinay, harmonia mortulo. Ĉu estas eble, ke tiaj teruraĵoj estas
plenumataj en jarcento kiel la nia! Mi scias ja, ke la _Societo por
la moraligo de la krimuloj_ ne fondis ankoraŭ filiojn en tiu ĉi
reĝolando; sed, atendante, ĉu vi ne havas ĝendarmaron?
--Certe, respondis Kristodulo: 50 oficirojn, 152 kaporalojn kaj 1250
ĝendarmojn, el kiuj 150 rajdantaj. Ĝi estas la plej bona trupo de
l' reĝolando, post tiu de Haĝi-Stavros.
--Kio min mirigas, mi diris miavice, estas, ke la filino de l'
maljuna sentaŭgulo lasis lin agi.
--Ŝi ne estas kun li.
--Ja, bone! Kie ŝi estas?
--En edukejo.
--En Ateno?
--Vi demandas min tro multe; mi ne scias tiom. Kiel ajn estas, kiu
edziĝos kun ŝi, estos trafinta belan partion.
--Jes, diris Harris. Oni certigas ankaŭ, ke la filino de Calcraft ne
estas malbona partio.
--Kiu estas Calcraft?
--La Londona ekzekutisto.»
Ĉe tiuj vortoj, Dimitri, la filo de Kristodulo, ruĝiĝis ĝis la
oreloj. «Pardonu, sinjoro, diris li al John Harris, ekzistas granda
diferenco inter ekzekutisto kaj rabisto. La ekzekutista metio estas
malnoblega; la rabista profesio estas honorata. La registaro devas
gardi la Atenan ekzekutiston en la fortikaĵo Palamedo; se ne, oni
lin mortigus; dum neniu deziras malbonon al Haĝi-Stavros, kaj la
plej honestaj personoj en la reĝolando estas fieraj premi lian
manon.»
Harris malfermis la buŝon por respondi, kiam ni aŭdis la sonorilon
de la butiko. Ĝi estis la servistino, kiu revenis domen kun junulino
de dek kvin aŭ dek ses jaroj, vestita laŭ la lasta bildo de la
_Ĵurnalo de modoj_. Dimitri sin levis dirante: «Ĝi estas Fotini!
--Sinjoroj, diris la kukisto, ni parolu pri io alia, mi petas. La
rakontoj pri rabistoj ne estas por la fraŭlinoj.»
Kristodulo prezentis Fotini al ni kiel la filinon de unu el liaj
kunbatalintoj, kolonelo Johano, ĉefkomandanto en Naŭplio. Ŝi
estis do nomata Fotini Johanidino, laŭ la moro de la lando, kie,
ĝustadire, ne ekzistas familinomoj.
La juna Atenanino estis malbela, kiel la naŭ dekonoj de la Atenaj
fraŭlinoj. Ŝi havis beletajn dentojn kaj belajn harojn, sed
nenion plie. Ŝia dika talio ŝajnis esti nekomforte en Pariza
korseto. Ŝiaj piedoj, rondformaj kiel gladiloj, suferis verŝajne
turmentegojn: ili estis kreitaj por treniĝi en _babuŝoj_, ne por
premiĝi en botetoj de Meyer. Ŝia kapo memorigis tiel malmulte
pri la Greka tipo, ke ĝi vere ne havis profilon; ĝi estis plata,
kvazaŭ nesingardema nutristino estus mallerte sidiĝinta sur la
vizaĝon de l' infanino. La tualeto ne taŭgas por ĉiuj virinoj: ĝi
preskaŭ igis ridinda la plendindan Fotini. Ŝia robo kun falbaloj,
subtenata de potenca krinolino, rimarkigis la mallertecon de ŝia
persono kaj la ĝenon de ŝiaj movoj. La juveloj el Parizo, per kiuj
ŝi estis stelsemita, ŝajnis esti ekkriaj punktoj, destinitaj por
atentigi pri la malperfektaĵoj de ŝia korpo. Vi estus kredinta, ke
ŝi estas dika, malalta servistino, kiu sin dimanĉevestis per la
vestaro de sia mastrino.
Neniu el ni miris, ke la filino de simpla kolonelo estas tiel
multekoste vestita por pasigi la dimanĉon en la domo de kukisto.
Ni konis sufiĉe la landon por scii, ke la tualetemo estas la plej
nekuracebla vundo de la Greka societo. La vilaĝaninoj traborigas
arĝentajn monerojn, kunkudras ilin en formon de kasko, per kiu ili
sin kapkovras en la festotagoj. Ili portas sian doton sur la kapo. La
urbaninoj elspezas tiun doton ĉe la komercistoj, kaj portas ĝin sur
la tuta korpo.
Fotini loĝis en la Hetajrio. Tio estas, vi scias, edukejo fondita
laŭ modelo de la Honora Legio[3], sed regata de leĝoj pli larĝaj
kaj toleremaj. Oni edukas tie ne nur la filinojn de la militistoj,
sed ankaŭ kelkafoje la heredontinojn de la rabistoj.
La filino de kolonelo Johano sciis iom da Franca kaj da Angla; sed
ŝia ĝeniĝemeco ne ebligis, ke ŝi brilu en la konversacio. Mi
eksciis poste, ke ŝia familio alkonfidis al ni la rolon, perfektigi
ŝin pri la fremdaj lingvoj. Ŝia patro, aŭdinte, ke Kristodulo
gastigas honestajn kaj instruitajn Eŭropanojn, estis petinta la
kukiston, ke li elirigu ŝin ĉiudimanĉe el la edukejo, utilante al
ŝi kiel zorganto. Tiu interkonsento ŝajnis plaĉi al Kristodulo,
kaj precipe al lia filo Dimitri. La juna komisiisto rigardis avide la
malgracian edukatinon, kiu ne rimarkis ĝin.
Ni estis projektintaj iri ĉiuj kune al la publika koncerto. Ĝi
estas bela spektaklo, kiun la Atenanoj donas al si mem ĉiudimanĉe.
La tuta popolo, en granda tualeto, kunvenas en polvokampon, por
aŭdi valsojn kaj kvadrilojn ludatajn de regimenta muzikistaro. La
malriĉuloj iras tien piede, la riĉuloj veture, la elegantuloj
rajde. La kortego ne forrestus, eĉ por imperio. Post la lasta
kvadrilo ĉiu reiras domen, kun polvokovrita vesto, kun kontenta
koro, kaj oni diras: «Ni amuziĝis bone».
Certe estas, ke Fotini intencis sin montri ĉe la koncerto, kaj ŝia
admiranto Dimitri ne estis malkontenta, vidigi sin tie kun ŝi; ĉar
li surhavis novan redingoton, kiun li estis aĉetinta, konfekciitan,
en la tenejo de la _Belle-Jardinière_. Bedaŭrinde la pluvo ekfalis
tiel dense, ke ni devis resti dome. Por pasigi la tempon, Marula
proponis al ni, ludi por bombonoj: ĝi estas distraĵo laŭmoda en
la mezklasaj rondoj. Ŝi prenis glasvazon en la butiko, kaj donis
al ĉiu el ni manplenon da indiĝenaj bombonoj, kariofilaj, anizaj,
pipraj, kaj cikoriaj. Post tio, oni disdonis kartojn, kaj la unua,
kiu sukcesis kolekti naŭ samkolorajn, ricevis tri sukeraĵojn de
ĉiu el liaj kontraŭuloj. La Maltano Giacomo montris, per daŭra
atento, ke li ne estas indiferenta pri la gajno. La hazardo lin
favoris: li atingis riĉecon, kaj ni vidis lin engluti sep aŭ ok
manplenojn da bombonoj, kiuj estis promenintaj en la manoj de ĉiuj
kaj de S-ro Mérinay.
Interesiĝante malpli pri la ludo, mi alcentrigis mian atenton al
kurioza fenomeno, kiu okazis maldekstre de mi. Dum la rigardoj de la
juna Atenano rompiĝis unu post alia ĉe la indiferenteco de Fotini,
Harris, kiu ŝin ne rigardis, altiris ŝin per nevidebla forto. Li
tenis siajn kartojn kun mieno sufiĉe neatenta, oscedis de tempo
al tempo kun Amerikana naiveco, aŭ fajfis _Yankee Doodle_, sen
respekto al la ĉeestantoj. Mi kredas, ke la rakonto de Kristodulo
impresis lin, kaj ke lia spirito trotis sur la montaro, persekute al
Haĝi-Stavros. Ĉiuokaze, se li pensis pri io, tio certe ne estis
la amo. Eble la fraŭlino ankaŭ ne pensis pri ĝi, ĉar preskaŭ
ĉiuj Grekaj virinoj havas en la fundo de l' koro bonan pavimon de
indiferenteco. Tamen ŝi rigardis mian amikon John, kiel alaŭdo
rigardas la spegulon. Ŝi ne konis lin; ŝi sciis nenion pri li,
nek lian nomon, nek lian landon, nek lian riĉecon. Ŝi ne estis
aŭdinta lin parolantan, kaj eĉ se ŝi estus aŭdinta lin, ŝi
certe ne estis kapabla juĝi, ĉu li estas sprita. Ŝi vidis lin tre
bela, kaj tio sufiĉis. La antikvaj Grekoj adoris la belecon; ĝi
estas la sola, el iliaj dioj, pri kiu neniam ekzistis ateistoj. La
hodiaŭaj Grekinoj, malgraŭ la dekadenco, scias ankoraŭ malkonfuzi
Apollon'on de simiovizaĝulo. Oni trovas en la kolekto de S-ro
Fauriel kanteton, kiu povas esti tradukata jene:
«Junuloj, ĉu vi deziras scii, junulinoj, ĉu vi deziras informiĝi,
kiel amo nin eniras? Ĝi eniras tra la okuloj; de l' okuloj, ĝi
eniĝas en la koron; kaj en la koro ĝi enradikiĝas.»
Certe, Fotini konis tiun kanton; ĉar ŝi malfermis grandajn okulojn,
por ke la amo povu eniri ne kliniĝante.
La pluvo ne ĉesis fali, nek Dimitri rigardadi la junulinon, nek
la junulino konsideradi Harris, nek Giacomo krakmanĝi bombonojn,
nek S-ro Mérinay rakonti ĉapitron de antikva historio al juna
Lobster, kiu ne aŭskultis. Je la oka, Marula pretigis la tablon por
la vespermanĝo. Fotini sidis inter Dimitri kaj mi, kiu ne estis
atentinda. Ŝi konversaciis malmulte kaj manĝis nenion. Ĉe la
deserto, kiam la servistino parolis pri ŝia rekonduko, ŝi faris
videblan penon, kaj diris en mian orelon:
«Ĉu S-ro Harris havas edzinon?»
Mi trovis plezuron embarasi ŝin iomete, kaj respondis:
«Jes, fraŭlino; li edziĝis kun la vidvino de la doĝoj de Venezia.
--Ĉu eble! Kiun aĝon ŝi havas?
--Ŝi estas tiel maljuna, kiel la mondo, kaj eterna kiel ĝi.
--Ne moku min; mi estas simpla knabino, kaj ne komprenas viajn
Eŭropanajn ŝercojn.
--Alivorte, fraŭlino, li edzigis kun la maro; li estas, kiu komandas
la Usonan staran ŝipon _the Fancy_.»
Ŝi dankis min kun tia radiado pro ĝojo, ke ĝi malaperigis ŝian
malbelecon, kaj mi trovis ŝin beleta dum almenaŭ unu sekundo.