TORALBA: Hypothesis superior a Coronaeo proposita eo pertinet, ut ab
utroque merita supplicia prius exigantur, antequam sordidatos
peccatorum maculis in sanctissimas angelorum aedes intrudi fateamur.
348 SALOMO: Ita quod sentio, nullum esse scelus inultum, ultionem vero,
quamdiu hic vivitur, praestabiliorem fore, ut sapientiae magister
significat his verbis: _Ecce justis in terra expenditur, quanto magis
peccatoribus?_1 i.e. a justis poenas improbitatum exigi, quamdiu hic
vivitur, a sceleratioribus autem post mortem, utrosque tamen levius
quam pro merito plecti. Nam si pro merito omnia delicta exigerentur et
supplicia decernerentur, ecquis ea perpeti posset? Sed resipiscentia
pleraque peccata abolentur aut levissime puniuntur, eoque magis, si ad
resipiscentiam accedant praeclarae virtutum actiones, officia erga
pupillos, viduas, peregrinos et summa erga tenues benignitas.2 Itaque
Daniel regem Nabochodonosorem hortabatur, ut poenas divino judicio
decretas benignitate dilueret, cum nulla re peccata citius aboleantur.3
Tametsi enim veniam precantibus ac poenitentibus ignoscat, non tamen
impunitos fore testatur, his verbis: _purgando nos purgabit_; quod
David Kimchi sic interpretatur: Deus ignovit, punit tamen quodammodo,
tametsi Rabbi Abraham et Chaldaeus interpres penitus ignosci putent,
quod de culpa interpretandum est. Quum enim rogatione Mosis se
ignovisse dixisset nihilominus declarat, se populi scelus ac
diffidentiam ulturum4, uti fecit; omnes enim qui ex Aegypto egressi
fuerant, duobus exceptis, in deserta solitudine perierunt. Item Davidi
poenitenti ignoscit5, poenam tamen irrogavit, tum adulterini filii
morte, tum etiam incestibus ac adulteriis liberorum.
1. Proverb. 11, 31. Ecclasiast. (Sirach) 12, 4. 6. Nahum. 1, 2. 2.
Ezech. 18, 8 sqq. 3. Daniel 4, 24. 4. Numerorum 15, 30. 5. 2 Sam. 11,
sqq.
OCTAVIUS: Scelerati quidem bonorum caede pascuntur ac diuturnam saepe
vitam in summa bonorum ac voluptatum omnium affluentia transigunt, quae
praemia sunt eorum, quae ab illis recte gesta fuerunt, ne ullum exstet
benefactum, cui Deus justam non retribuat mercedem et quidem meritis
majorem, quia nemo fere tam improbus est, qui nihil boni gesserit. De
utrisque vero, probis inquam et improbis, jam mortuis ita scribit
sapientiae magister:1 _Prodibunt_, inquit, _impii praeteriti scelerum
suorum recordatione. Tum justus coram oppressoribus suis stabit, cujus
aspectu scelerati pavore percussi et inopinato stupore ac doloribus
afflicti exclamabunt: an ille est, quem ludibrio habuimus olim; stulti
qui vitam ejus insaniam et exitum putavimus ignominiosum. Itane in albo
filiorum Deorum conscriptus est et inter sanctos sortem adeptus? At
nobis opes et superbia nil profuerunt._