SALOMO: Confido equidem venturum.
FRIDERICUS: Fateri quidem non dubitas, cum extremo capite symboli
Judaeorum, quod R. Moses pervulgavit, scriptum sit, Messiam esse
expetendum. Id autem callidissimo commento factum est. Cum enim
christiana aemulatione symbolum fidei totidem capitibus, quot
Christiani, finxissent, caput extremum surrogarunt, scilicet Messiam
venturum, ne quis crederet1, Christum Jesum esse Messiam. Sed si nondum
venit, quando tandem venturum putas? Nam vester Abrahamus, is qui a
vobis שַּׂר i.e. princeps usurpatur2, astrologiae peritissimus, Messiam
vestrum venturum spoponderat3 anno Christi MCCCCLXIV. Is tamen omnium
opinionem fefellit. Nec ita pridem aetate nostra Judaeus quidam, cum se
Messiam faceret, a praetore Bononiensi flammis tanti sceleris
ultricibus exustus est. Alius in Judaea, cognomento Barcochab i.e.
stellae filius4 Messiam sese ferens5, variis cladibus Christianos
afflixit6. Non dubito, cum a nobis7 quaeritur, quid8 tamdiu moretur
Messias vester, vos excusare9 solitos populi peccata, ut quidem in
libris talmudicis legimus. Sed cum peritiores vestrae gentis
intelligerent10, se inani spe laetari, a Judaeorum secta non modo11
desciverunt, verum etiam libros pro religione christiana scripserunt.
Testis est liber fidei ab Judaeo, qui ad Christum accessit, testis est
catechismus hebraicus Emanuelis Tremelli cum eleganti epistola ad
fratres Hebraeos; 205 tertius Isaacus Agrippinensis, vir eruditissimus;
testis Paulus Paradisus, regius hebraicae linguae professor in academia
Parisiensi; testis est Paulus Brugensis, testis Nicolaus Lyranus,
bibliorum interpres acutissimus, atque innumerabiles vestrae gentis,
qui etiamnum12 hac aetate Messiam Christum verum Deum et hominem
amplectuntur.
1. Alibi: _ne qui crederent_. 2. Alii: _appellatur_, vel: _nuncupatur_.
3. Alibi: _spopondit_. 4. Numer. 24, 17, (בַר כוֹזִיבָא). 5. Alibi:
_gerens_. 6. Josephus de b. j. 7. Alibi: _vobis_. 8. Alius: _quare_. 9.
Alibi: _accusare_. 10. Alius: _intellexerint_. 11. Alii: addunt:
_sponte_. 12. Alii: _extrema_.
SALOMO: Si merito laudantur Pythagoraei, quod κενοτάφια exstruerent
iis, qui a sua doctrina defecissent, quasi mortuis hominibus, quanto
aequius est, divinae legis desertoribus erigere monumenta? Miror tamen
te, Friderice, verae religionis ac ecclesiae argumenta deducere ab iis,
qui a sua defecerunt; qua quidem ratione et Arianos et Ismaëlitas veram
religionem tueri dicemus. Hoc si nobis absurdum est, illud igitur
absurdum videri debet. Cum enim majores nostri vitulum ex auro
conflatum in deserta solitudine sibi erexissent ac pro Deo colerent,
Deus Mosen interpellans: _Tuus_, inquit, _populus violatis foederibus a
me defecit_; semper antea dixerat1: _populus meus_. Quod satis est
argumenti, eos, qui aeterni Dei cultum penitus deseruerunt, ut mortuis
inserviant, ab ecclesia Dei penitus excludi.