FRIDERICUS: Imo lunam altius a terris subvectam oceanum quasi secum
evehere consentaneum est.
TORALBA: Hujus ergo agitationis oceani causam effectricem ad lunam
referri videmus, quandoquidem motus aquarum ut rerum omnium gravium,
rectus est ad centrum; alius est enim1 aquarum motus ab aëris2
agitatione, alius item sine ulla commotione, tametsi rarior, ut Plinius
de quodam Italiae lacu scribit, turbari3 ac fluctibus intumescere non
modo sine ulla ventorum vi, sed etiam in summa coeli tranquillitate.
Jam vero cum nulla res exanimis moveatur a seipsa, confitendum est, a
daemonibus hanc agitationem aquarum cieri, atque eo pertinet illud4 de
sagarum mirabili potestate:
Et tonat ignaro coelum Jove vocibus isdem,
Humentes late nebulas numerisque solutis
Excussere comas ventis cessantibus, aequor
Intumuit rursus, vetitum sentire procellas,
Conticuit turbante Noto5.
1. Alius: _etiam_. 2. Deest alibi. 3. Addit alius: _eum_. 4. Lucani
Phars. 4. 5. Alius: _voto_.
SENAMUS: Ut haec vera sint, quae mihi quidem ignota sunt, atque haud
scio an cuiquam re ipsa comperta plane fuerint, non tamen ad exemplum
debent trahi.
CORONAEUS: Ne in singulis haereamus, demonstrandum est, opinor, aëris
agitationem vel a sole vel ab animantibus vel a daemonibus excitari,
quartum nihil est.
61 TORALBA: Quemadmodum oceanum a luna, sic aërem a sole1 cieri ac
moveri statuo. Et quemadmodum oceani fluctus augentur vel minuuntur
aëris agitatione violenta, sic aëris motus ordinarius et naturae
congruus saepe extraordinaria daemonum vi ac potestate conturbatur.