TORALBA: Si Deum mobilem fatemur, et patibilem et mutabilem confiteri
oportet; hoc absurdum, illud igitur. Sed ut angelorum ac1 daemonum
actiones melius intelligantur, demonstrandum est, primam causam non
solum immobilem esse, sed ne moveri2 quidem, contra quam3 putat
Aristoteles, qui aeterno motu Deum obligavit.
1. Desiderantur haec quinque sequentia verba in aliis codicibus. 2.
Alius: _movere_. 3. Alius: _quam_.
CORONAEUS: Age igitur, Toralba, uti facis, ea quae vagis minutorum
philosophorum erroribus jam pridem implicata sunt, explicare.
48 TORALBA: Inveteratus Aristotelis error plerosque fefellit, qui si
acutius mobilium ac moventium ordinem intuerentur, a suscepta sententia
discessissent. Quaedam enim moventur tantum ut materia, quae quasi
faex1 omnes motus patitur, nec tamen movet ipsa; quaedam tantum2 movent
et3 moventur, ut forma et corpora naturalia; quaedam movent nec
moventur, ut primus motor, qui movet quidem primum mobile, nec movetur
tamen. Hoc ordine mobilium et moventium posito, necesse est, aliquod4
extremum esse, quod nec moveat nec moveatur. Id autem est prima omnium
mobilium ac moventium causa, quae perfruitur5 quiete sempiterna.
1. Alius: _sex_. 2. Alius: _vero_. 3. Haec sequentia undecim verba
desunt in alio codice. 4. Alius: _aliquid_. 5. Alius: _perfinitur_.
OCTAVIUS1: Pulcherrimus quidem hic ordo mobilium ac moventium; non
video tamen, ut sit necessarius.