Misschien is er geen vorm van letterkunde, die in alle kringen der
maatschappij zoo zijn invloed doet gelden als het sprookje. Arm
en rijk, aanzienlijken en geringen, ontwikkelden en eenvoudigen
van geest raken even gemakkelijk onder de bekoring, die er van het
sprookje uitgaat, en ofschoon allen het lezen in dezelfde woorden,
ziet ieder er wat anders in.
Is dat de fout van het sprookje?
Moeten we het fantastische vertelsel onthouden aan de naar bevrediging
hunkerende verbeelding van onze kleinen, omdat zij er niet alles
uithalen, wat er in zit?
Maar verbied ze dan ook, hun blikken op te heffen tot den
sterrenhemel! Zij weten immers niet, dat die «lichtjes» daarboven
werelden zijn.
Onweerstaanbaar echter worden de kinderen tot het uitspansel
aangetrokken; maan en sterren, zon en wolken, regenboog en bliksem
spreken tot hun verbeelding, ja, maar ook tot hun gemoed! Geen moeder,
die haar kroost kent en dit ontkennen zal.
En zoo is het ook met het sprookje.
Het sprookje _leeft_ in het hart van het kind, en het blijft leven
en zijn invloed uitoefenen, lang nadat de jeugd is voorbijgegaan. De
belangrijkste en vaak de schoonste producten van de letterkunde
zijn daar, om het te bewijzen. Sla Goethe, Heine, Wieland, Schiller,
Carlyle, Byron, Richepin, Victor Hugo--ik doe maar een greep op goed
geluk af--op, en overal merkt ge het sprookje. Hier vertoont het
zich in naïeven eenvoud, daar als een vroolijk lachend kind, ginds
gluurt het eventjes schalks tusschen de hoog-ernstige sarcastische
regels door; zonder de minste aanspraken te doen gelden, vertoont
het zich. Hoe ook verguisd en vertrapt soms, hoe vuig ook belasterd,
met een onverwoestbare levenskracht staat het frisscher en jeugdiger
en schooner weer op.
En blijven leven zal het, zoo lang wij menschen nog een jeugdig hart
bewaren en er dichters opstaan, die het zoo kennen en liefhebben als
Andersen, de sprookjesdichter bij uitnemendheid.
In hoeveel vormen heeft hij het ons niet geschonken, naïef en roerend,
zwierig en vroolijk, droefgeestig en somber, schoon en sarcastisch,
schalksch en geestig, maar altijd levendig en frisch. En heeft men
tegen de moraal van 't sprookje in 't algemeen iets, wat nood! Zijn
de vaders en de moeders er dan niet, om de kinderen terecht te wijzen
en te onderrichten? En is het zelfs geen voordeel, dat het kind al
vroeg een weinig tot kritisch nadenken wordt geprikkeld? Het bevordert
stellig de zelfstandigheid van zijn oordeel.
De Nederlandsche bewerking van Andersens sprookjes, die hierbij
het publiek wordt aangeboden, is voor zoover ik heb kunnen nagaan,
volledig. Verschillende nommers, die in vroegere edities ontbraken
of hier en daar verspreid werden aangetroffen, zijn in deze uitgave
bijeengebracht. Ongetwijfeld zal deze onderneming door ieder, die
goede lectuur voor het huisgezin op prijs stelt, met vreugde worden
begroet. De aantrekkelijkheid van het boek wordt nog verhoogd door
het groote aantal gravures van Dalziel naar teekeningen van Bayes.
Van harte hoop ik, dat door deze uitgave de sprookjes van Andersen
veel nieuwe vrienden mogen verwerven.
Arnhem, Maart '95. Titia van der Tuuk.