Pius PP. IX.
Venerabilis Frater, Salutem et Apostolicam Benedictionem. Gravissimas
inter acerbitates, quibus undique premimur, in hac tanta temporum
perturbatione et iniquitate vehementer dolemus, cum noscamus, in variis
Germaniae regionibus reperiri nonnullos catholicos etiam viros, qui sacram
theologiam ac philosophiam tradentes minime dubitant quamdam inauditam
adhuc in Ecclesia docendi scribendique libertatem inducere, novasque et
omnino improbandas opiniones palam publiceque profiteri, et in vulgus
disseminare. Hinc non levi moerore affecti fuimus, Venerabilis Frater ubi
tristissimus ad Nos venit nuntius, presbyterum Jacobum Frohschammer in
ista Monacensi Academia philosophiae doctorem hujusmodi docendi
scribendique licentiam proe ceteris adhibere, eumque suis operibus in
lucem editis perniciosissimos tueri errores. Nulla igitur interposita
mora, Nostrae Congregationi libris notandis praepositae mandavimus, ut
praecipua volumina, quae ejusdem presbyteri Frohschammer nomine
circumferuntur, cum maxima diligentia sedalo perpenderet, et omnia ad Nos
referret. Quae volumina germanice scripta titulum habent—_Introductio in
Philosophiam—De Libertate scientiae—Athenaeum_—quorum primum anno 1858,
alterum anno 1861, tertium vero vertente hoc anno 1862 istis Monacensibus
typis in lucem est editum. Itaque eadem Congregatio Nostris mandatis
diligenter obsequens summo studio accuratissimum examen instituit,
omnibusque sem el iterumque serio ac mature ex more discussis et perpensis
judicavit, auctorem in pluribus non recte sentire, ejusque doctrinam a
veritate catholica aberrare. Atque id ex duplici praesertim parte, et
primo quidem propterea quad auctor tales humanae rationi tribuat vires,
quae rationi ipsi minime competunt, secundo vero, quod eam omnia opinandi,
et quidquid semper audendi libertatem eidem rationi concedat, ut ipsius
Ecclesiae jura, officium, et auctoritas de media omnino tollantur. Namque
auctor imprimis edocet, philosophiam, si recta ejus habeatur notio, posse
non solum percipere et intelligere ea christina dogmata, quae naturalis
ratio cum fide habet communia (tamquam commune scilicet perceptionis
objectum) verum etiam ea, quae christianam religionem fidemque maxime et
proprie efficiunt, ipsumque scilicet supernaturalem hominis finem, et ea
omnia, quae ad ipsum spectant, atque sacratissimum Dominicae Incarnationis
mysterium ad humanae rationis et philosophiae provinciam pertinere,
rationemque, dato hoc objecto suis propriis principiis scienter ad ea
posse pervenire. Etsi vero aliquam inter haec et illa dogmata
distinctionem auctor inducat, et haec ultima minori jure rationi
attribuat, tamen clare aperteque docet, etiam haec contineri inter illa,
quae veram propriamque scientiae seu philosophiae materiam constituunt.
Quocirca ex ejusdem auctoris sententia concludi omnino possit ac debeat,
rationem in abditissimis etiam divinae Sapientiae ac Bonitatis, immo etiam
et liberae ejus voluntatis mysteriis, licet posito revelationis objecto
posse ex seipsa, non jam ex divinae auctoritatis principio sed ex
naturalibus suis principiis et viribus ad scientiam seu certitudinem
pervenire. Quae auctoris doctrina quam falsa sit et erronea nemo est, qui
christianae doctrinae rudimentis vel leviter imbutus non illico videat,
planeque sentiat. Namque si isti philosophiae cultores vera ac sola
rationis et philosophiae disciplinae tuerentur principia et jura, debitis
certe laudibus essent prosequendi. Siquidem vera ac sana philosophia
nobilissimum suum locum habet, cum ejusdem philosophiae sit, veritatem
diligenter inquirere, humanamque rationem licet primi hominis culpa
obtenebratam, nullo tamen modo extinctam recte ac sedulo excolere,
illustrare, ejusque cognitionis objectum, ac permultas veritates
percipere, bene intellegere, promovere, earumque plurimas, uti Dei
existentiam, naturam, attributa, quae etiam fides credenda proponit, per
argumenta ex suis principiis petita demonstrare, vindicare, defendere,
atque hoc modo viam munire ad haec dogmata fide rectius tenenda, et ad
illa etiam reconditiora dogmata, quae sola fide percipi primum possunt, ut
illa aliquo modo a ratione intelligantur. Haec quidem agere, atque in his
versari debet severa et pulcherrima verae philosophiae scientia. Ad quae
praestanda si viri docti in Germaniae Academiis enitantur pro singulari
inclytae illius nationis ad severiores gravioresque disciplinas excolendas
propensione, eorum studium a Nobis comprobatur et commendatur, cum in
sacrarum rerum utilitatem profectumque convertant, quae illi ad suos usus
invenerint. At vero in hoc gravissimo sane negotio tolerare numquam
possumus, ut omnia emere permisceantur, utque ratio illas etiam res, quae
ad fidem pertinent, occupet atque perturbet, cum certissimi, omnibusque
notissimi sint fines, ultra quos ratio numquam suo jure est progressa, vel
progredi potest. Atque ad hujusmodi dogmata ea omnia maxime et apertissime
spectant, quae supernaturalem hominis elevationem, ac supernaturale ejus
cum Deo commercium respiciunt atque ad hunc finem revelata noscuntur. Et
sane cum haec dogmata sint supra naturam, idcirco naturali ratione, ac
naturalibus principiis attingi non possunt. Numquam siquidem ratio suis
naturalibus principiis ad hujusmodi dogmata scienter tractanda effici
potest idonea. Quod si haec isti temere asseverare audeant sciant, se
certe non a quorumlibet doctorum opinione, sed a communi, et numquam
immutata Ecclesiae doctrina recedere. Ex divinis enim Litteris, et
sanctorum Patrum traditione constat. Dei quidem existentiam, multasque
alias veritates, ab iis etiam qui fidem nondum susceperunt, naturali
rationis lumine cognosci, sed illa reconditiora dogmata Deum solum
manifestasse dum notum facere voluit, _mysterium, quod absconditum fuit a
saeculis et generationibus_(_4_)_ et ita quidem, ut postquam multifariam
multisque modis olim locutus esset patribus in prophetis novissime Nobis
locutus est in Filio, per quem fecit et saecula_(_5_)_ ... Deum enim nemo
vidit umquam. Unigenitus Filius, qui est in sinu Paris ipse
ennarravit._(6) Quapropter Apostolus, qui gentes Deum per ea, quae facta
sunt cognovisse testatur, disserens de _gratia et veritate_(_7_)_ quae per
Jesum Christum facta est, loquimur, iniquit, Dei sapientiam in mysterio,
quae abscondita est ... quam nemo principum hujus saeculi cognovit ...
Nobis autem revelavit Deus per Spiritum Suum ... Spiritus enim omnia
scrutatur, etiam profunda Dei. Quis enim hominum scit quae sunt hominis,
nisi Spiritus hominis, qui in ipso est? Ita et quae Dei sunt nemo
cognovit, nisi Spiritus Dei._(8) Hisce aliisque fere innumeris divinis
eloquiis inhaerentes SS. Patres in Ecclesiae doctrina tradenda continenter
distinguere curarunt rerum divinarum notionem, quae naturalis
intelligentiae vi omnibus est communis ab illarum rerum notitia, quae per
Spiritum Sanctum fide suscipitur, et constanter docuerunt, per hanc ea
nobis in Christo revelari mysteria, quae non solam humanam philosophiam,
verum etiam Angelicam naturalem intelligentiam transcendunt, quaeque
etiamsi divina revelatione innotuerint, et ipsa fide fuerint suscepta,
tamen sacro ad hue ipsius fidei velo tecta et obscura caligine obvoluta
permanent, quamdiu in hac mortali vita peregrinamur a Domino.(9) Ex his
omnibus patet alienam omnino esse a catholicae Ecclesiae doctrina
sententiam, qua idem Frohschammer asserere non dubitat, omnia
indiscriminatim christianae religionis dogmata esse objectum naturalis
scientiae, seu philosophiae, et humanam rationem historice tantum
excultam, modo haec dogmata ipsi rationi tanquam objectum proposita
fuerint, posse ex suis naturalibus viribus et principio ad veram de
omnibus etiam reconditioribus dogmatibus scientiam pervenire. Nunc vero in
memoratis ejusdem auctoris scriptis alia domanitur sententia, quae
catholicae Ecciesiae doctrinae, ac sensui plane adversatur. Etenim eam
philosophiae tribuit libertatem, quae non scientiae libertas, sed omnio
reprobanda et intoleranda philosophiae licentia sit appellanda. Quadam
enim distinctione inter philosophum et philosophiam facta, tribuit
philosopho jus et officium se submittendi auctoritati, quam veram ipse
probaverit, sed utrumque philosophiae ita denegat, ut nulla doctrinae
revelatae ratione habita asserat, ipsam nunquam debere ac posse
Auctoritati se submittere. Quod esset toet crandum et forte admittendum,
si haec dicerentur de jure tantum, quod habit philosophia suis principiis,
seu methodo, ac suis conclusionibus, uti, sicut et aliae scientiae, ac si
ejus libertas consisteret in hoc suo jure utendo, ita ut nihil in sea
dmitteret, quod non fuerit ab ipsa suis conditionibus acquisitum, aut
fuerit ipsi alienum. Sed haec justa philosophiae libertas suos limites
noscere et experiri debet. Nunquam enim non solum philosopho, verum etiam
philosophiae licebit, aut aliquid contrarium dicere iis, quae divina
revelatio, et Ecclesia docet, aut aliquid ex eisdem in dubium vocare
propterea quod non intelligit, aut judicium non suscipere, quod Ecclesiae
auctoritas de aliqua philosophiae conclusione, quae hujusque libera erat,
proferre constituit. Accedit etiam, ut idem auctor philosophiae
libertatem, seu potius effrenatam licentiam tam acriter, tam temere
propugnet, ut minime vereatur asserere, Ecclesiam non solum non debere in
philosophiam unquam animadvertere, verum etiam debere ipsius philosophiae
tolerare erores, eique relinquere, ut ipsa se corrigat, ex quo evenit, ut
philosophi hanc philosophiae libertatem necessario participent, atque ita
etiam ipsi ab omni lege solvantur. Ecquis non videt quam vehementer sit
rejicienda, reprobanda, et omnini damnanda hujusmodi Frohschammer
sententia atque doctrina? Etenim Ecclesia ex divina sua institutione et
divinae fidei depositum integrum inviolatumque diligentissime custodire,
et animarum saluti summo studio debet continenter advigilare, ac summa
cura ea omnia amovere et eliminare, quae vel fidei adversari, vel animarum
salutem quovis modo in discrimen adducere possunt. Quocirca Ecclesia ex
potestate sibi a divino suo Auctore commissa non solum jus, sed officium
praesertim habet non tolerandi, sed pro scribendi ac damnandi omnes
erores, si ita fedei integritas, et animarum salus postulaverint, et omni
philosopho, qui Ecclesiae filius esse velit, ac etiam philosophiae
officium incumbit nihil unquam dicere contra ea, quae Ecclesia docet, et
ea retractare, de quibus eos Ecclesia monuerit. Sententiam autem, quae
contrarium edocet omnino erroneam, et ipsi fidei. Ecclesiae ejusque
auctoritati vel maxime injuriosam esse edicimus et declaramus. Quibus
omnibus accurate perpensis, de eorumdrm VV. FF. NN. S. R. E. Cardinalium
Congregationis libris notandis praepositae consilio, ac motu proprio, et
certa scientia matura deliberatione Nostra, deque Apostolicae Nostrae
potestatis plenitudine praedictos librus presbyteri Frohschammer tamquam
continentes propositiones et doctrinas respective falsas, erroneas,
Ecclesiae, ejusque actoritati ac juribus injuriosas reprobamus, damnamus,
ac pro reprobatis et damnatis ab omnibus haberi volumus, atque eidem
Congregationi mandamus, ut eosdem libros in indicem prohibitorum librorum
referat. Dum vero haec Tibi significamus, Venerabilis Frater, non possumus
non exprimere magnum animi Nostri Dolorem cum videamus hunc filium
eorumdem librorum auctorem, qui ceteroquin de Ecclesia benemereri
potuisset, infelici quodam cordis impete misere abreptum in vias abire,
quae ad salutem non ducunt, ac magis magisque a recto tramite aberrare.
Cum enim alius ejus liber de animarum origine prius fuisset damnatus non
solum se minime submisit, verum etiam non extimuit, eumdem errorem in his
etiam libridenuo docere, et Nostram Indicis Congregationem contumeliis
cumen lare, ac multa alia contra Ecclesiae agendi rationem temere
mendaciterque pronuntiare. Quae omnia talia sunt, ut iis merito atque
optimo jure indignare potuissemus. Sed nolumus adhuc paternae Nostrae
charitatis viscera erga illum deponere, et idcirco Te Venerabilis Frater,
excitamus, ut velis eidem manifestare cor Nostrum paternum, et
acerbiseimum dolorem, cujus ipse est causa, ac simul ipsum saluberrimis
monitis hortari et monere, ut Nostram, quae communis est omnium Patris
vocem audiat, ac resipiscat, quemadmodum catholicae Ecclesiae filium
decet, et ita nos omnes laetitia afficiat, ac tandem ipse felixiter
experiatur quam jucundum sit, non vana quadam et perniciosa libertate
gaudere, sed Domini, adhaerere, cugus jugum suave est, et onus leve, cujus
eloquo casta, igne examinata, cujus judicia vera, justificata in
semetipsa, et cujus universae viae misericordia et veritas. Denique hac
etiam occasione libentissime utimur, ut iterum testemur et confirmemus
praecipuam Nostram in Te benevolentiam. Cujus quoque pignus esse volumus
Apostolicam Benedictionem, quam intimo cordis affectu Tibi ipsi,
Venerabilis Frater, et gregi Tuae curae commisso paremanter impertimus.
Datum Romaae apud S. Petrum die 11 Decembris anno 1862, Pontificatus
Nostri anno decimo septimo.
Pius PP. IX.