Fernao Magalhaes staras sur la ferdeko de admirala ŝipo kaj atente
sekvas regulan veturon de siaj karaveloj. Post Trinidado veturas
Viktorio, Concepcion, San Antonio, Santiago.
En kapo de Fernao kirliĝas miloj da pensoj kaj zorgoj kaj tamen li
estas kontenta.
Post jaroj de maljustaĵoj kaj batalado li fine denove enspiras
puran kaj freŝan maraeron. Kun malproksimiĝanta marbordo kvazaŭ
restus malproksime malantaŭ li ankaŭ fortaj impresoj de la lastaj
semajnoj. Alvarez, Ruy Faleiro, oficistoj de Hinda Ofico, Aranda,
reĝo Karolo, Barbaroso, Beatrice kaj Rodrigo...
Sed ĉi tio apartenas jam al la pasinteco. La bordo jam tute
malaperis el horizonto. La firmamento ĉe ĉiuj mondflankoj
kunfandiĝas kun la akvoj. Ie malproksime restis ĉiuj malhelaj
fortoj, kiuj klopodis malebligi la ekspedicion.
Ĉi tie estas kvin ŝipoj kaj 265 maristoj. Iliaj vivoj dependas de
kapabloj de Magalhaes, de lia arto gvidi la veturon tra nekonataj
akvoj, de lia aŭdaco kaj persistemo.
Fernao sentas, kiel granda estas la ŝarĝo, kiun li surprenis. Sed
li neniam timis antaŭ la respondeco, ĝi estu kiom ajn granda.
Nek nun li timas ĝin. Male -- lia brusto fortege plilarĝiĝas de
ĝojiga sento. Li pruvos al la maristoj kaj ankaŭ al Hispanujo, ke
oni ne donis al li fidon vane!
Stranga forto trapenetris lian tutan estaĵon. La jaroj de la revoj
kaj preparoj finiĝis -- nun li donos la pruvon, ke el grandaj revoj
fariĝas grandaj faroj.
La pensojn de Magalhaes interrompis energiaj paŝoj.
Li rigardis returnen.
Antaŭ li staris juna, sendube dudekokjara viro. Nigraj brilantaj
okuloj estis fiksitaj al admiralo kun preskaŭ knabeta scivolo.
Bruna, sunbruligita vizaĝo kaj viglaj movoj malkaŝas Italon.
Antonio Pigafetta!
Magalhaes ridetis ĉe subita rememoro...
Ĝi okazis tuj antaŭ la forveturo, kiam Pigafetta aperis apud li
unuan fojon.
"Vi estas sendube surprizita, sinjoro admiralo," diris li salutante.
"Nur mi ne ŝatus, ke ĝi estu surprizo malagrabla."
"Kion vi deziras!" demandis Magalhaes kaj subite, ne sciante kial, li
sentis al la alveninto mirindan simpation.
"Mi estas Kavaliro Antonio Pigafetta kaj devenas el itala Vicenzo,"
prezentis sin la vizitanto. "Mi akompanis papan legaton al Hispanujo.
Kiam mi eksciis pri via admirinda ekspedicio, kaptis min sopiro
veturi kun vi."
"Kiel maristo?"
"Kiel... eble kiel maristo. Kiel kio ajn."
"Kiel kio ajn?" Magalhaeson mirigis la stranga respondo.
"Bonvolu kompreni, sinjoro admiralo. Min ne allogas ia profito,
ia riĉeco -- mi volas nur vidi parton de nova mondo kaj travivi
kromordinarajn okazintaĵojn."
"Kaj se nia veturo estos tute malinteresa?"
"Tion mi ne timas, sinjoro admiralo. Mi estas konvinkita, ke vi
travivos pli multe ol mem Kolumbo!"
"Nur ke vi ne trompiĝu!" moderigis lian entuziasmon Magalhaes. "Nu
-- mi konsentas kun via partopreno. Sed konsidere al tio, ke temus
pri stranga pozicio sur la ŝipo, estas necese ricevi konsenton de
Hinda Ofico."
"Pri tio vi ne bezonas zorgi, sinjoro admiralo," diris Pigafetta.
Li elpoŝigis ian paperon kaj donis ĝin al Magalhaes. "Ĉi tiujn
aferojn mi jam ordigis."
Magalhaes legis leteron de la reĝo, kiu varmege rekomendis al
li Italion. Intereso de Pigafetta pri longdaŭra vojaĝo, lia
entuziasmo, energio kaj prepariteco, kun kia li prizorgis la
partoprenon en la ekspedicio -- tio ĉio al Magalhaes ĉiam pli multe
plaĉis.
"Vi diris ion pri la surprizo, sinjoro Pigafetta," li diris fine. "Mi
estas vere surprizita. Kaj mi diros al vi rekte, ke ĝi estas agrabla
surprizo."
Tiel kreskis la ŝipanaro de Magalhaes je unu ano, kun kiu komence
neniu kalkulis. Je la homo, kiu ekvojaĝis malproksimen sen iaj ajn
profitemaj intencoj, kiu estis gvidata per ununura sopiro: multe
vidi, multe travivi -- kaj ĉion priskribi...
Nun li staris apud la admiralo kaj demandis, kion opinias la gvidanto
de la ekspedicio pri la vento.
"Ĝi estas favora," respondis Magalhaes. "Se ĝi daŭros, post ses
tagoj ni povos atingi Kanariajn insulojn."
"Ĉu ni restos tie pli longan tempon?"
"Sendube unu semajnon. Ni enŝipigos provizojn da trinkakvo kaj
freŝa viando, atendos la ŝipon el Hispanujo, kiu ankoraŭ
alveturigos al ni suplementojn da nutraĵoj -- kaj poste ni jam
celdirektos al la vasta oceano."
"Unu aferon mi ne povas kompreni, sinjoro admiralo. Mi iomete konas
navigacion kaj mi scias, ke karaveloj de diversa tonelaro havas
regule ankaŭ diversan rapidecon. Estos certe granda arto kunteni la
eskadron, kiu estas kunmetita el ŝipoj tiom malsimilaj, kiel estas
viaj karaveloj. Dumtage vi signalizas viajn ordonojn, tion mi jam
rimarkis. Sed kio okazos nokte?"
"Por nokto ni havas interkonsentitajn signalojn. Kiam krepuskiĝos,
ni bruligos sur la postkilo de Trinidado lignan torĉon, kiu estos por
ceteraj ŝipoj videbla gvidilo."
"Kaj kiamaniere vi scios, ke la ceteraj ŝipoj vere sekvas vin?"
"Dum normalaj cirkonstancoj oni povas supozi tion. Sed se mi volos
konvinkiĝi pri tio, mi ordonos bruligi krom la torĉo ankoraŭ unu
lucernon -- kaj ĉiuj ŝipoj devos respondi al mi ankaŭ per luma
signo."
"Tre interesa," ridetis Pigafetta kaj li tuj enskribis tion. "Sed se
vi volus ekzemple plimalrapidigi la veturon de tuta eskadro -- se
minacus malprofundejoj aŭ io simila -- kiamaniere vi tion aranĝus."
"Ni estas interkonsentitaj, ke en tia kazo sur la postkilo de
admirala ŝipo brulos du lumigiloj. La saman signalon mi uzos ankaŭ
tiam, se mi volos ŝanĝi direkton de la veturo."
Kaj Magalhaes detale informis la scivoleman Pigafetton pri pluaj
misteroj de sia signalsistemo: tri lumigiloj atentigos, ke
proksimiĝas tempesto kaj estas necese kuntiri malsupren velon. Se
aperos kvar lumoj, oni devas kunvolvi ĉiujn velojn. Se la ŝipo
atingos danĝerajn malprofundaĵojn aŭ se ĝi alproksimiĝos al la
tero, aŭdiĝos kelkaj kanonpafoj.
Por ĉiu antaŭvidata kazo estis alia signalo. La tutan komplikitan
sistemon ellaboris Magalhaes kun fakuloj por navigacio el Hinda Ofico
kaj aprobis ĝin reĝo.
Dum Pigafetta ĉion zorgeme enskribis, krepuskiĝis. Al admirala
ŝipo alveturis Viktorio. Sur kapitana ponteto staris Mendoza kaj per
voĉfortiga tubo li vokis:
"Mi salutas vin, sinjoro admiralo! Sur Viktorio ĉio en ordo.
Kapitano Mendoza petas ordonojn por nokta patrolo."
Magalhaes dankis por la saluto kaj mallonge rememorigis kelkajn
instrukciojn por servo dum nokto.
Poste alveturis Concepcion, San Antonio, Santiago. Ties kapitanoj
salutis per simila maniero kiel Mendoza.
"Ĝi estas kutimo ĉe la hispana ŝipanaro," klarigis Magalhaes al
Pigafetta. "Mi opinias tion prudenta, ĉar tiamaniere oni konservas
unuecon de eskadro kaj plidisciplinigas ĉiujn ŝipanarojn."
Pigafetta adiaŭis admiralon kaj foriris en sian kuŝejon. Li lumigis
kandelon kaj ĝis malfrua nokto li enskribis impresojn kaj ekkonojn
el la unua tago de la veturo. Li sentis kulminon de sia feliĉo.
Kiam li vivis hejme, en Vicenzo, li tre ŝatis legi priskribojn pri
nove malkovritaj landoj. Precipe lin interesis la vojaĝpriskribo de
Amerigo Vespucci, lia samlandano. Ho, ke li havu ankaŭ la feliĉon
veni en landon, kiu estus ĝis tiu tempo nekonata al eŭropaj
popoloj! Kiel li ĝuus ĉiun ĝojon el tia ekkono! Kiel konscience li
priskribus ĉion, kion li tie vidus kaj travivus!
Kaj poste li venis Hispanujon, kie li aŭdis pri la grandioza
ekspedicio al Molukoj...
Do -- la unua riĉa enskribo estas preta. Ĉu al li estos ebligite
priskribi okazintaĵojn de ĉiu tago ĝis la feliĉa reveno?
Pigafetta estis denaska reportero. Dum la tago li eĉ momenton ne
sidis, li estis ĉie. Li laboris kun maristoj en magazeno, helpis
al kuiristoj en kuirejo, kunvolvis velojn, observis ŝipgvidiston,
amuziĝis kun astronomo Martin, partoprenis konsilajn kunvenojn de
la oficistoj. Li estis plena de viveco, energio, gajeco. Koron li
havis sinceran kaj senteman. Li scipovis entuziasmiĝi kaj ĝoji. Li
kompleze helpis ĉiun, kiu helpon bezonis. Pro tio ĉiuj ŝatis lin. --
Post ses tagoj atingis la ekspedicio Kanariajn insulojn.
Tie ili surŝipigis provizojn da trinkakvo kaj freŝa viando. Mankoj
sur ŝipoj, kiujn oni konstatis dum la navigado, estis forigitaj.
La kvaran tagon post albordiĝo alveturis ŝipo el Hispanujo, kiu
alveturigis suplementojn de diversaj materialoj kaj nutraĵoj.
Kaj ankoraŭ ion alveturigis ĉi tiu ŝipo: Lastajn salutojn el
Hispanujo por partoprenantoj de la ekspedicio kaj precipe por la
admiralo. Beatrice sendis lastajn kisojn siajn kaj tiujn de sia
filo kaj rememorigis singardon. Barbosa denove avertis Magalhaeson
antaŭ la danĝero, kiu atendos lin survoje. Post forveturo de la
ekspedicio li aŭdis multajn malagrablajn parolojn. Neniu kredas
je feliĉa fino de la veturo. Ili eĉ dubas, ke iu el maristoj
revenos. Ĉiujn atendas miloj da danĝeroj. Kaj plej multe minacata
estas la admiralo, ĉar li estas malamata de siaj kapitanoj. Tiuj
laŭdire ricevis apartajn instrukciojn, laŭ kiuj ili estas devigataj
atentobservi la admiralon...
Magalhaes finlegis la leteron kaj enpensiĝis. Li estas ĉirkaŭata
de la malkonfido. Krom kelkaj fideluloj, kiujn li povus kunkalkuli
sur la fingroj de unu mano, li ne havas sindonajn maristojn. Ĉu ne
estas frenezeco entrepreni tiom danĝeran veturon dum tiaj minacaj
antaŭsignoj?
Fernao rektiĝis. Ne, lian decidon -- atingi Molukojn -- nenio
ŝanceligos! Kaj estas bone, ke li scias, de kie li povas atendi
subitan atakon. Li rigardas al ĉiuj embuskoj rekte en la vizaĝon.
Li estas preparita.
Kaj trankvile, egalanime li respondis Hispanujon, ke li obeos la
kontrakton, kiun li faris kun la reĝo. Li konservos la ĵuron, per
kiu li promesis la fidelecon al Hispanujo. Neniu danĝero estas tiom
forta, ke ĝi detenu lin de liaj intencoj.
Li donis la leteron al kapitano de la hispana ŝipo.
Kelkaj ordonoj por kunligi la velojn, por levi la ankrojn -- kaj la
tero malaperis al kuraĝaj maristoj el la okuloj.
Kelkajn tagojn veturis la eskadro sudokcidenten. La instrukcioj de
Magalhaes kaj ordonoj de oficiroj estis precize plenumataj. La ŝipoj
veturis en la rekta linio unu post la alia, la signala kontakto
inter ili montriĝis tre taŭga. La ŝipanaro estis disciplinita, al
komando de la ekspedicio oni raportis neniun pli gravan delikton.
Maro estis kvieta kaj blovis favora vento.
Trankvilo. Bona vetero. Entuta harmonio.
Kaj tamen admiralo skuiĝis per duboj. La avertaj voĉoj el Hispanujo
ne restis ĉe li sen eĥo. Ĉu estas vero, ke la hispanaj kapitanoj
intencas ataki sian komandanton sur la vasta maro? Kiam kaj dum kiaj
cirkonstancoj ili tion faros? Ĝis nun ili faris nenion, kio subtenus
antaŭtimon de Magalhaes. Sed ĉu tio ne estas nura masko, per kiu
ili klopodas kaŝi siajn verajn intencojn? Ĉu ili ne volas nur
luldormigi la admiralon, por ke ilia atako estu pli malatendata kaj
pli efika?
Veneno de malkonfido penetris en koron de Fernao kaj ĉirkaŭpakis
ĝin per malmola krusto.
Kaj alia, pli malbona afero. Ankoraŭ dum restado en Hispanujo
disvastiĝis sciigo, ke Portugaloj post malsukcesaj provoj malebligi
vojaĝon de Magalhaes entreprenos ion alian. Ili sendos sur la
oceanon fortan eskadron, kiu havos ununuran celon: dronigi ĉiujn
ŝipojn de Magalhaes, neniigi karavelojn kaj ties ŝipanaron, ke
restu neniu atestanto de la embuska atako.
Magalhaes havis impreson, ke li estas grenero inter du muelŝtonoj.
Unu muelŝtono -- la hispanaj nobeluloj. Dua muelŝtono -- Manuelo
kaj lia ŝiparo. Ĉu li senvorte kaj rezigne atentu, ĝis li ricevos
unuan baton?
Malkonfido. Antaŭtimoj. Ĉu estas eble veturi tiamaniere en
nekonatecon?
De kie minacas pli granda danĝero? Kiu el ili estas pli proksima?
Kiun muelŝtonon forĵeti unuavice?
Eskadro veturas sudokcidenten. En tiu direkto, kien regule veturadas
la ŝipoj naĝantaj en Amerikon. Se Portugaloj efektive intencas
ataki ilin, en tiu kazo ilia ŝiparo krozados en ĉi tiuj akvoj.
Tiamaniere meditante Magalhaes faris subitan decidon: sen antaŭa
konsilo kun la kapitanoj li devojiĝos de la origina direkto. Li
gvidos siajn ŝipojn tien, kie la eskadro de Manuelo tute ne serĉus
ilin!
De sur admirala ŝipo vidiĝis signaloj:
"Ŝanĝi la direkton!"
La flaga ŝipo turniĝis kaj veturis en direkto -- sudorienta! En
direkto al Afriko! En direkto al akvoj, kiujn suverene hegemoniis
Portugaloj!
La ceteraj karaveloj obeeme sekvis la flagan ŝipon.
Sed jam aperis vicadmiralo Cartagena.
Li stariĝis antaŭ admiralo rekta, svelta, je la kapo pli altkreska
ol lia komandanto kaj je kelkaj jaroj pli juna, kun rigidaj trajtoj
en la vizaĝo.
"Sinjoro admiralo, kion signifas ĉi tiu ŝanĝo en la direkto?" li
demandis ĝentile. Sed la tono de lia voĉo malkaŝis, kiel li estas
ofendita, ke admiralo tute ne konsiliĝis kun li.
Cartagena havis plenan rajton demandi pri la afero. Kaj eble ĉiuj
pli postaj okazintaĵoj evoluus tute alie, se Magalhaes en ĉi tiu
momento respondus trankvile kaj objektive.
Sed Magalhaes estis tro premata per rigida cirklo de la malkonfido
kaj li ne povis montri iom da afableco.
"Ĉion mi serioze pripensis, sekvu la flagan ŝipon!" sonis la
respondo. Kaj ĝi estis elparolita kun ĉiu krudeco, kiun Magalhaes
kapablis uzi.
Post ĉi tiuj vortoj la ofendita Cartagena revenis al San Antonio.
Estis evidente, ke la konflikto inter admiralo kaj hispanaj nobeluloj
eksplodis, eĉ se laŭ ekstero ŝajnis, ke ĉio marŝas bone.
La eskadro ĉiam sekvis la flagan ŝipon, ordonoj de admiralo estis
plenumataj ankaŭ en sekvantaj tagoj. Kapitanoj de ĉiuj karaveloj
veturadis antaŭ vesperiĝo el Trinidado kaj salutis sian komandanton
laŭ regula maniero.
Kaj tamen io malbonsigne bruletis sur la ferdekoj kaj en kuŝejoj
de la ŝipanaro. Kien do ni propre navigacias? Ni proksimiĝas al
Atriko -- kaj ĝin regas Portugaloj! Ĉu la admiralo ne volas peli la
ekspedicion al bordo de Quineo kaj enmanigi hispanajn ŝipojn al siaj
samlandanoj?
Kaj ankoraŭ pli rapide kaj pli embuske komencis bruli la danĝera
flameto, kiam la ekspedicio atingis senventan trankvilejon,
kie ĝi estis devigata resti kelkajn semajnojn. Intertempe ĝi
celdirektis jam denove sudokcidenten kaj la bordon de Afriko ĝi
lasis malproksime malantaŭ si -- sed ĉu ne estas la senmova
trankvilo sur la vasta oceano pli malbona ol albordiĝo ĉe portugala
teritorio? Ĉu tiu homo taŭgas esti la admiralo, se li ne estas
kapabla atingi sen akcidento nure Brazilion, kien veturadas ŝipoj
jam kvazaŭ ili farus malgrandan ekskurson? Ĉu ne estus multe pli
bona komandanto Cartagena, kiu intervenis tuj post la unua ordono pri
la ŝanĝo de la direkto kaj estis tiom malĝentile silentigita?
La streĉo sur la ŝipoj fariĝis ankoraŭ pli sufoka, kiam la
firmamento kovriĝis per grizaj nuboj, kiuj pendis en la aero kiel
muta minaco.
Admiralo ordonis kunvolvi velojn. Apenaŭ la ordono estis plenumita,
fulmotondris kaj en sekvanta momento ferdekoj estis superŝutitaj
per torentpluvo. Fulmoj kruciĝis sur la malheligita firmamento, la
ventego muĝis kaj la ŝipoj ĝemis ankaŭ en fundamentoj.
Maristoj teruriĝis. La forto de la ŝtormo ŝajnis al ili kiel
averto antaŭ plua veturo. La naturo mem konfirmas tuj en la komenco
iliajn plej nigrajn antaŭtimojn. Ili prefere reveturu hejmen, kiam
estas ankoraŭ konvena tempo por tio!
La ŝtormo ĉesis kaj anstataŭ ĝi venas trankvila pluveto. Pluvas
unu tagon, du tagojn, tri tagojn -- pluvas semajnon, du semajnojn
-- pluvas kviete. Kaj sen vento. La veloj estas malstreĉitaj kaj
karaveloj staras preskaŭ sur unu loko... Maristoj estas lacaj,
malbonhumoraj, nekomplezaj, en iliaj okuloj kuŝas malboneco kaj
malamo, ili estas koleremaj, ili estas kapablaj fari kion ajn, nur ke
ili povu reveturi hejmen. Malbonaj kaj minacaj paroloj disvastiĝas
sur la karaveloj. Fernao multon aŭdas mem dum siaj rondiroj, kiam
li trarigardas patrolojn, kiam li iras kontroli provizojn en la
magazeno kaj ordon en kuŝejoj de la ŝipanaro. Antaŭ lia malserena
rigardo ja vortoj frostiĝas sur la lipoj kaj malamegaj fulmoj de
la koleriĝintaj okuloj glitas sendanĝere al la planko, sed al li
sufiĉas ankaŭ tio, kio restas ne dirita.
La tuta ekspedicio ŝanceliĝas en deprimiga kapteco de la tomba
trankvilo, rigidiĝinta senmoveco de la ne ĉesanta pluvo kaj kaŝata
malamo. La akumulita elektro devas esti iamaniere kvietigita.
Cetere jam komencas sur la ŝipoj disputoj kaj konfliktoj inter
la ŝipanaro, ĉiam pli ofte estas necese puni gravajn deliktojn
kontraŭ la disciplino. Sed ĉi tio ĉio ne sufiĉas, la sufokecon
oni devos forigi per ia subita, blindiga fulmo --
Poste la fulmo ekfrapis.
Ĝi okazis unufoje antaŭ la vespero.
La ŝipoj alveturis al Trinidado kaj unuopaj kapitanoj salutis
admiralon. Jam alveturis ĉiuj, nun proksimiĝis San Antonio.
La vualo de pluvgutoj estas trapenetrata per malrapida voĉkrio:
"Bonan vesperon, sinjoro ka-pi-ta-no! Sur San Antonio estas ĉio en
ordo. Kapitano Cartagena petas ordonojn!"
Magalhaes restis stari kiel alfrostiĝinta. Kion signifas ĉi tiu
malkaŝa ofendo? Kial Cartagena ne alparolas lin per lia vera
titolo? Kaj krome -- tio ja ne estis la voĉo de Cartagena! Kaj la
instrukcioj klare ordonas, ke la saluton devas diri ĉiu komandanto
persone!
Fernao ne volis kredi siajn orelojn.
"Ĉu tio estis kapitano Cartagena?" li demandis Henrikon, kiu staris
apud la kapitana ponteto.
"Ne estis li," respondis certe la sklavo.
"Stranga afero," diris Pigafetta, kiu rapide proksimiĝis. "Mi
ĵurus, ke hodiaŭ salutis vin iu alia ol kapitano Cartagena. Kion
ĝi signifus?"
Magalhaes silentis, sed liaj malserena vizaĝo kaj malhela rigardo
elparolis la saman demandon: Kion ĝi signifus!
Ĉu tio estas komenco de la ribelo?
Pupiloj de okuloj de Fernao strange mallarĝiĝis. Ducent sesdek
maristoj aŭdis la vokon de sur San Antonio. Du cent sesdek maristoj
estis la atestantoj de humiligo de sia admiralo. Ĉu li kviete
alrigardu, kiamaniere la veneno de ribelo fluas en vicojn de la
ŝipanaro?
Li ordonis venigi la ŝipoficiron.
"Vi veturos kun du viroj al kapitano Cartagena," li ordonis. "Vi
diros al li, ke mi postulas klarigon de lia hodiaŭa konduto. Kaj por
venonte mi senkondiĉe ordonas al li, ke li salutu min persone!"
"Laŭ via ordono, sinjoro admiralo!"
La oficiro surŝipiĝis. Kiam li revenis, li estis pala de
ekscitiĝo.
Cartagena sciigis, ke li konas instrukciojn kaj ke li ne estas
kompleza toleri similajn ordonojn. Hodiaŭ li lasis saluti
Magalhaeson per plej bona viro sur la ŝipo, estonte li komisios tion
al la lasta marista lernanto.
Fernao Magalhaes kliniĝis antaŭen, kvazaŭ li volus saltleviĝi kaj
per saltego forigi la distancon, kiu kuŝis inter li kaj aroganta
Cartagena. Sur lia frunto aperis akra sulko.
Kion li faros!
La horoj pasas, ili ŝanĝiĝas en la tagojn...
Nenio okazas.
Nur la pluvgutoj monotone plaŭdas sur mastojn. En subferdekoj,
en kuŝejoj de la ŝipanaro komencas danĝera bolado. Laŭdira --
admiralo! Kaj ni permesis, ke tia malkuraĝulo, kiu eĉ ne kuraĝas
interveni kontraŭ sia subalternulo, gvidu niajn vivojn? Ni faris
eraron, fatalan eraregon! Cartagena estus tute alia admiralo!
Magalhaes aspektis kvazaŭ li ne aŭdus. Kvazaŭ li ne sentus centojn
da rigardoj, kiuj lin trapikis per malamo, malestimo.
Li lamiris sur la ferdeko, li staris sur la kapitana ponteto, li
donis ordonojn al la ŝipgvidisto -- sed alie li estis silentema.
La eskadron de Manuelo li evitis. Ĉu lin ĵetegis teren ĉi tiu unua
bato de hispanaj hidalgoj?
Ĉu li ne rimarkis, kiel alten elkreskis dume la aroganteco kaj
fiereco de lia vicadmiralo? Tiu ja ĉesis jam entute saluti! Dume
ceteraj ŝipoj regule alproksimiĝis al Trinidado laŭ malnova kutimo
kaj ties kapitanoj normale honorigis la admiralon. San Antonio
balanciĝis sur la ondoj kaj ties kapitano obstine silentis.
Unua tago, dua tago, tria tago. Kaj Cartagena silentas...
Magalhaes scipovis atendi. Li neniam trorapidis, kaj dum tiaspeca
ekspedicio la komandanto devas esti speciale prudenta. Li devas
serĉi tion, kio kunligas homojn. Kaj li devas havi komprenon por
iliaj mankoj. La vojaĝo daŭras longe. Oni facile perdas nervojn kaj
poste la homo bedaŭras tion. Eble ankaŭ Cartagena rekonsciiĝos.
Sed kiam forpasis tri tagoj, Fernao komencis agi.
"Komuniku, ke mi kunvokas sur la flagan ŝipon konsilon de ĉiuj
kapitanoj," li diris al signalisto.
Pri la ordono de admiralo sciis tuj la tuta eskadro.
"Ni komprenas!" respondis la flagoj de unuopaj ŝipoj. Fernao staris
sur la ponteto kaj fiksrigarde observis San Antonion. Ĉu ĝi
respondos? Aŭ ĉu ĝi daŭrigos sian spitecon?
"Ni komprenas!" respondis ankaŭ flago de Cartagena.
Post duonhoro estis ĉiuj kapitanoj sur ferdeko de Trinidado. La
ŝipoficiro kondukis ilin en kabinon de la admiralo.
Magalhaes sidis ĉe la tablo kaj kontrolis iajn listojn. Kiam eniris
la kapitanoj, li salutis ilin per kapklino. Cartagenan li tro ne
atentis. Sed ankaŭ preterfluga rigardo instruis lin, ke la obstinega
kapitano perdis nenion de sia fiereco.
"Mi kunvokis vin en la afero iomete hontiga, sinjoroj," komencis
rekte Magalhaes. "Mi volas nome rememorigi vin, ke en la intereso de
la disciplino vi devas plenumi ĉiujn instrukciojn."
Serrao rigardis rekte en la okulojn de Magalhaes. Ceteraj estis
iomete embarasitaj. Nur Cartagena malrespekte ridetis.
"Estas certaj reguloj, kiujn vi devas konservi interrilatante kun via
admiralo," daŭrigis Fernao. "Vi plenumas ilin entute bone kaj mi ne
bezonas plendi je via konduto. Nur en lastaj tagoj okazis io, kio
surprizis min. Kapitano Cartagena forgesis saluti min."
En la kabino estis sufokiga atmosfero. Cartagena spite levis la
kapon.
"Surprizas min, ke li kiel nobelulo, kiu devus havi la ĝentilecon en
la sango --," daŭrigis admiralo kaj liaj okuloj enpikiĝis en tiujn
de Cartagena.
"Mi malpermesas, ke vi tiamaniere parolu kun mi!" interrompis lin
rapide la vicadmiralo. "Mi estas nobelulo kaj mi scias, kion mi devas
fari!"
"Jes, vi estas nobelulo!" Magalhaes subite leviĝis de sur la
brakseĝo kaj rimarkis Cartagenan per neniiga rigardo. "Sed se mi
juĝas laŭ via konduto, Hispanujo devus honti pri vi!"
"Vi ofendas min! Kaj se ĝis nun neniu diris al vi, kion signifas
ofendi veran hidalgon, mi diros tion al vi!" kriis Cartagena
ruĝigita de kolero kaj ekprenis glavon.
En la kabino ekestis tumulto kaj bruo. Konsternitaj kapitanoj volis
reteni la ekscititan kamaradon.
Magalhaes per du saltpaŝoj troviĝis ĉe Cartagena. Li elmanigis al
li la glavon kaj skuis lin kiel knabeton.
"Jen ni rigardu la sinjoron hidalgon!" lia voĉo raŭkis de
ekscitiĝo. "Do ne nur manko de ĝentileco, sed ankaŭ ribelo
kontraŭ sia komandanto! Bonege, sinjoro Cartagena, tion vi faris
brilege! Vi estas arestita!"
Energie li malfermis la pordon.
"Patrolo!"
Alkuris oficiro kun kelkaj viroj.
"Kion vi ordonas, sinjoro admiralo?"
"Kapitano Cartagena estas arestita! Katenu lin -- kaj en malliberejon
kun li!"
"Mi protestas!" erupte vokis pala Cartagena. Li rigardis kapitanojn
kaj kriis: "Amikoj, rekonsciiĝu! Defendu min! Eble vi ne lasos
tiamaniere malhonorigi min!"
Sed li vokis vane.
Kapitanoj estis konsternitaj per rapida atako de admiralo. Al neniu
venis ideo batalprepari armilojn.
Nur Mendoza paŝis antaŭ Magalhaeson kaj per ĝentila, humila voĉo
diris:
"Sinjoro admiralo, ni diras nenion kontraŭ via ordono. Sed nur pri
unu mi petas vin: Ne donu al sinjoro Cartagena katenojn. Li ja estas
nobelulo. Konsideru, kiamaniere tio efikus je la ŝipanaro. Donu lin
eble en malliberejon sur mian ŝipon kaj mi garantias per mia hidalga
honoro, ke mi alkondukos lin al vi en ĉiu momento, kiam vi deziros
tion."
Magalhaes, jam denove trankvila kaj rigida, konsentis. Poste li
turniĝis al ceteraj kapitanoj, kiuj staris kiel senmovaj kolonoj:
"Sinjoro Cartagena estas senigita pri sia rango. La kapitano sur San
Antonio estos de ĉi tiu momento Coca, unua oficiro el Trinidado."
Senmezure konfuzitaj rigardis kapitanoj sian komandanton. Nur okuloj
de Serrao brilis de entuziasmo. Ĉiuj silentis.
"La kunveno estas finita," diris Magalhaes kaj donis signon por
disiro. Cartagena estis forveturigita en malliberejon sur la ŝipon
de Mendoza. Kaj kio estos nun, Fernao? Vi lampaŝas sur la ferdeko,
en subferdeko, vi staras sur la kapitana ponteto, vi donas ordonojn
al ŝipgvidistoj. Centoj da okuloj diligente atento-sekvas vin. Ĉu
en ili kuŝas ankoraŭ malamo, malestimo?
Se vi vidus tiujn okulojn el proksimo, kion vi malkovrus en ili? Vi
ekkonus, kiel rapide povas ŝanĝi opinio de homoj. Kiam estis la
kunveno de kapitanoj, ĉiuj atente rigardis al Trinidado. Maristoj
sciis, ke tie okazos duelo, kiu eble decidos pri la tuta ekspedicio.
Se venkos Cartagena, oni veturos hejmen. Tiamaniere estos plenumita
deziro de la plejmulto de maristoj. La ĝojo pro reveturo ekregos sur
ĉiuj ŝipoj.
Strangaj estas homaj koroj kaj ties sentoj estas nediveneblaj.
La venko apartenas al vi, Fernao. Ilia sopiro pri reveturo ne
plenumiĝis. Kaj tamen ili ne sentas sin seniluziigitaj. La sciigo
pri via energia kaj admirinda interveno disvastiĝis fulmrapide sur
ĉiuj ŝipoj. La maldelikataj maristoj amas forton. Vi donis pruvon
al ili, ke vi scipovas rompi eĉ feron. Per via faro vi konvinkis
ilin, ke vi estas kapabla rezisti ne nur al ventegoj, sed ankaŭ al
homoj. Ili nun scias, ke vi havas manon firman kaj koron de la viro.
Ĉu ili observas ĝin? Jes. Ili atente observas ĉiun vian paŝon.
Sed tio jam ne estas rigardoj, por kiuj ili estus trapiki vin. Ili
volas koni vin, Fernao.
Ĉesas pluvi, la veloj malrapide blovŝveliĝas.
La suno ridas kaj karaveloj gaje ekveturas.
Kaj unu decembran tagon -- post la marveturo, daŭranta dek unu
semajnojn -- aŭdiĝas de sur Trinidado ĝojekkrio:
"Tero!"
Ĉiuj ferdekoj subite plivigliĝis.
En malproksimo montriĝis blueta strio, malhela kaj malklara, kvazaŭ
ĝi estus nura nubo, pendanta tuŝapude super la horizonto.
La ekspedicio estis en Brazilio.