VA BREUDEUR KER,

An Aotrou Doue a lavar d’an dud : « Bezit santel

abalamour ma zoun santel va-unan. » Beva heb san-

telez a zo mond a eneb bolontez an Aotrou Doue. Rak

n’hen deuz hor c’hrouet nemet evit ma vezimp, goude

eur vuez digaillar var an douar, sent ha sentezet en he

varadoz.

An iliz, d’he zro, a zeu epad ar bloaz, da selebri gouel

ar re, euz he bugale varo, a c’hell guella, dre ho buez

direbech beza skuer vad he bugale veo, hag a lavar

d'heomp holl : « Bet int ar pez ma zoc’h, ha c’houi,

d’ho tro a zo galvet da veza ar pez ma zint, gant ma

kerzfot dre ar memez arouden gantho. »

Oh ! her gouzout a raan, lod a zo hag a respount :

« Ia, va Doue ! c’hoant hon deuz da veza sent : poania

' raimp evit her beza : mez galloud an den a zo bihan ;

.NHO

346 VAR AR PEC’HET MARVEL

.NTO

c’houi, o va Doue, a zo braz hoc’h hini, ha c’houi eneou

dija eürus a zo nerzus ho peden : astennit ho tourn

d’hon rên, d’hon harpa ! » Hag evel-se, gant poania

mad ha gant skoazel an Env da heul, e talc’hont dis-

klabez ho ene.

Mez lod all, — ha stankaad a ra bemdez an niver

anezho, — lod all a lavar : « Bezet sant an nep a garo ;

evidon-me, na sant ne dounn, na sant na vezin ! Ha da

betra mad ?

» Pec’het e meuz pec’hi a rin c’hoaz. Ha perak nann ?

Goude pec’hi pe seurt droug a zo eta, c’hoarvezet ga-

nhen-me ? Peccavi et quid mihi accidit triste ? »

Rak ma tleomp evel Jesus-Krist klask distrei ar re

a fazi ha miret ouz ar re vad da fallgalouni e teuan,

hirio, da ziskuez deoc’h hen deuz ar pec’het, a holl

viskoaz, koulz hag hirio en deiz, tennet gwaleur var

benn an den.

*

* *

Va Breudeur kristen, eun impalaer en he rouantelez,

eur jeneral e penn he arme, eur c’habiten var he lestr a

dle, araog pep tra, merka he renk hag he zever da bep

hini. Goude ma ho devez diskouezet ho rouden d'an holl

e tleont gouarn, gant karantez evit guir, mez ive gant

fermder, ha pa zeu eur re benag, dre ho faot ha gant goe-

ziegez, da derri ho urzou, an impalaer, ar jeneral, ar

c’habiten a dle kastiza kement hini a vank d'he zever.

Eun dourn evit rekoumpansi, eun dourn all evit punisa,

setu hebken e pe c’hiz e c’hallont derc’hel an urz vad.

.NHO

VAR A PEC’HET MARVEL 347

.NTO

Hogen, va Breudeur ker, dreist holl bennou braz ar

bed-ma e zeuz eur Roue ; eur Roue brasoc’h, galloudu-

soc’h eget ar re all ; eur Roue hag hen deuz da c’houarn,

nann eur rouantelez hebken, mez an Env, an douar ha

kement a zo etre an douar hag an Env.

Hag ar Roue-ze, rag ma ra pep tra gant pouez ha

dioc’h vuzur, a verk da bep unan ac’hanomp dre be

rouden kerzet : petra da ober, dioc’h petra en em viret ;

ha rak ma zeo santel, e fell d’ezhan, dreist pep tra, e ren-

fe an urz-vad etouez he zujidi. Setu perak euz he berz,

ar c’haera promesaou great d’an nep a ra mad ho dever,

mez ive, ar pounnera gourdrouzou douget a enep ar re a

vank d’hen ober. Hag ar gourdrouzou-ze n’int ket, deuz

he berz, spountaillou bugale na krosmol avel.

Ho digas a ra da vir ervez he c’hoant d’an heur mar

plij ganthan hag en despet da bep tra.

Selaouit kentoc’h ha guelit. An testeniou ne vankont

ket.

*

* *

Ne vankont ket en amzer a zo dija eat abiou.

1° Evit kastiza 'r pec’het, Doue ne espernaz ket an

daou zen kenta, he grouadurien muia karet.

Adam hag Eva ’ zo ganthan lakeat da ren var holl

draou an douar. Lojet er baradoz terrestr, e tremenont

ho amzer en eur blijadur heb he far ; n’ho deuz na diouer,

na dienez a netra ; nag enkrez, na poan a voulc’h ho

eurusded. Mez en eun taol kount, me ho guel barnet da

.NHO

348 VAR AR PEC’HET MARVEL

.NTO

c’hounid ho bara divar bouez ho diouvreac’h, barnet

ouspenn d’ar poaniou, d’ar c’hlenvejou ha zoken d'ar

maro.

Ha perak eur blaneden ken dishenvel dioc’h ar bla-

neden genta ? Eun dra ’ zo bet penn-kaoz ha n’euz ne-

met unan : ar pec’het.

2° Doue na zellaz ket peger braz oa niver an dud ma

tlie skei varnho.

Var dro c’huezek kant vloaz goude krouidigez ar

bed... etc. Danevel an dour-beuz.

3° Doue na espernaz ket ar pennou kurunet.

Ni, avechou, dirag ar pennou braz a rank stoui hon

tal ha choum da zounjal. Doue var an huella pennou a

ziskarg aliez ar pounnerra taol... Danevel ar pez a

c’hoarvezaz gant Balthazar : mane, thecel, phares... etc.

4° Doue na espernaz ket he bobl muia karet.

E korn an hent, eun den beuzet en he zaelou... etc.

Petra oa kear Jerusalem... Hirio enterret holl... etc.

Vœ nobis quia peccavimus.

5° Doue ne espernaz ket he vab he-unan... etc.

Mez, a lavarot marteze d’in, Jesus-Krist hen deuz la-

varet : « Quis ex vobis, arguet me de peccato ! » Guir eo,

va Breudeur ker. Mez kred eo evit ar pec’her. Dle ar

pec’her a rank, eta da baea. Ha penaoz benag ma zoa

he-unan teir gueach pur, teir gueach santel, setu hen

.NHO

VAR AR PEC’HET MARVEL 349

.NTO

aze ; guelit e pe stuz : kurunen spern, tachou... etc...

Labour ar pec’het.

Setu kentel an amzer dremenet.

*

* *

Mar greomp eur zell en dro d’heomp, ni a gavo eur

gentel all.

Mervel a velomp, trouz ha lazerez a zao, goad a red ;

reuz, naonegez, goalinier a bep giz en em astenn var an

dud ha perak ?

Pep hini a lako, er pez a garo, ar penn-kaoz a gement-

se holl, mez evidon-me, pa ho guelan, a zeu da zounj

d'in euz a gomz al leoriou sakr : Rumphœa, fames et

flagella, super iniquos creata sunt.

Eur roue... etc. : lezit da dremen justis ar Roue ! Ha

me, pa zellan ouz trubuillou ha gualeuriou ar bed-ma, a

zeblant d’in guelet ive, varnho skrivet : « Lezit da dre-

men justis Doue ! »

Mez, a lavarot marteze d’in « Me, a meuz pec’het me,

ha ne zeuz ganhen diguezet droug ebet : Peccavi et quid

mihi accidit triste ? »

Va Breudeur ker, mar d’eo guir kement-se, krenit

muioc’h a ze. Seul huelloc’h e vez savet ar morzol, seul

bounerroc’h e vez an taol a gouez var an anne. Doue a

c’hed ; gedal a c’hell, amzer hen deuz ; mez e ma savet

he vreac’h ; abred pe zivezad he zourn a ziskenno. Kre-

nit, rag da grena ho c’heuz leac’h. Beteg-henn, c’houi '

.NHO

350 VAR AR PEC’HET MARVEL

.NTO

zo bet espernet ! Mes en dro deoc’h nag a bet hini a zo

bet skoet !

Perak an den iaouank-se, maro e kreiz he vrud ? Pet

gueach ne lavaraz hen ket : Peccavi et quid accidit mihi

triste ? Hirio, kouezet ar morzol var an anne. — Perak

ar plac’h-ze a rank plega he fenn dirag an dud all : en

he c’haloun e respounte : pec’hi a raan mez e kuz ; bi-

ken den na vouezo netra : Hirio, kouezet ar morzol var

an anne. — Perak an tad, ar vamm-ze o skuilla daelou,

e korn ar park ? Aliez a vech oant bet aliet da ziorren

mad ho bugale. Ober a reant skouarn vouzar ; hag hirio,

pa ho deuz a veac’h eun tamm bara direbech en ho zi

ho-unan, ha marteze pa rankont mont d’he glask a zor

da zor, e lavaront hi ive : kouezet ar morzol var an anne.

Pec’het e meuz : Peccavi et quid mihi accidit triste ?

Evit guir, madou ho c’heuz, marteze. Marteze, ous-

penn e zoc’h doujet, enoret, istimet zoken. Evit komz

evel ma komzit : ar voul a zo ganeoc’h hag e ruil

a rit en tu ma karit. Ha neuze, sounn ho penn, en des-

pet da rebechou ho koustians, c’houi ' lavar : Peccavi et

quid mihi accidit triste ? Hag ar re vad en eur ho kue-

led a lavar, marteze, d’hoc’h heul : da betra beza ver-

tuzuz ? Ar re fall ho deuz ar muia chanz.

Gaou ha fazi, va Breudeur ker. Pec’her, pec’herez

oc’h, hag espernet, evelkent. Mez abalamour da biou ha

da betra ? Marteze, en ho ti, eur vamm, eur pried, eur

bugel bihan, savet ho daou zourn varzu an Env a lavar :

« Va c’hrouadur eo, va fried eo, va zad, va mamm eo ;

.NHO

VAR AR PEC’HET MARVEL 351

.NTO

ho c’hared a dlean, ho c’hared a raan : Parce Domine :

truez, trugarez, pardoun ! » Hag ho dourn astennet

azioc’h ho penn a ziarbenn dourn an Aotrou Doue.

Marteze, c’hoaz, etouez ho techou fall, hoc’h oberou

digoustianz e zeuz eur pleg mad benag hag eun neubeut

oberou kristen. Ha sounj ho c’heuz c’houi euz ar paour

keaz, bet d’ezhan an aluzen e toull ho tor, hag a la-

vare en eur vont kuit : « Va Doue, me zo paour, ne

c’hellan rei nemet va feden ; c’houi a zo pinvidik ha

trugarezuz, paeit eta, c’houi, va dle ; roit d’an den hen

deuz kemeret ouzin truez, priz an tamm bara hen deuz

lakeat e m’ dourn, talvoudegez ar pez dillad hen deuz

taolet var va diouskoaz noaz. » Ha Doue, digor he

skouarn da beden ar paour mad a lavaraz d’he dro :

« Ia, red eo d’in rekoumpansi ar pez hen deuz great an

den-ze ha rak ne c’hellin ket e rekoumpansi er bed all,

rekoumpansomp anezhan er bed-ma ; roomp d’ezhan

ar pez a glask : danvez, iec’het, plijadur. » Pae didal-

voud, roet da dud ken didalvoud hag hen, a lavar sant

Ogustin : Receperunt mercedem suam, vani vanam.

Doue a bae dle ar paour. Mez d’he dro e c’houlenno

beza paet, varlerc’h ; hag an nep na bae ket var an

douar, a ranko paea en eternite.

Er bed-ma, zoken, ma ve roet d’in da lenn en ho ka-

loun, dindan skeud eun eurusded faziuz, petra a gafen-

me ? Fode parietem.

Setu eun aval ouz ar brank. Seblantout a ra beza

iac’h mad. Digorit hen. Eur prenv kuzet en he greiz a

.NHO

352 VAR AR PEC’HET MARVEL

.NTO

zo e tribi he galoun. Eur frouezen eo ha n’en em virje

ket ; kollet eo ive, ganthi, he blaz vad. — Evelse, ar

pec’het a zo evel eur prenv e kaloun an den. Toulla,

pikad, dribi ' ra. Hag ar pec’her pa en em bouez, pa ’n

em zelaou mad a rank anzav ha lavaret he-unan : « Oh !

na pegement muioc’h oa skanv va c’haloun, laouen va

spered, d’ar mare m’oa disklabez va ene !

*

* *

Ha brema, eur gomz c’hoaz hag e meuz achu.

Gueach all e teuaz tud da gavout sant Iann-Vadezour

hag e c’houlen-jont outhan : « Tu qui es ? Piou oc’h-tu ?

Petra ' lavarit ac’hanoc’h hoc’h-unan ? Quid dicis de

teipso. »

Me ive, a berz Doue, a c’houlen ouzoc’h hirio :

« Piou oc’h ? Petra ' lavarit ac’hanoc’h hoc’h-unan ? »

Ne c’houlennan ket e pe di e maoc’h o chomm, pe hano

oc’h, pe c’houi ' zo paour, pinvidik, desket, dizesk, koz

pe iaouank. Goulen a raan : « Piou oc’h dirag Doue, e

pe stad e ma hoc’h ene, petra dalv evit an eternite. »

Her goud a raan, her goud a rit ive, eur mission, ma

permet Doue, a vezo er bloavez a zeu roet en ho parrez. (1)

Her gortoz a rit gant plijadur. Mez, va Breudeur ker, evit

ma tougo frouez mad ha puill, ho c’heuz a vrema eul

labour da ober.

Eun tiek mad, araog mare an hada, a velan o kloza

he bark, o stanka var he dro, o tic’hroza, o tistanka, o

.NFO

(1) Ar zarmoun oa great evit pardoun Plodiern.

.NHO

VAR AR PEC’HET MARVEL 353

.NTO

tilouzaoui an douar, o kas ebarz an teil, an treaz, ar

bizin a c’hell ober muia vad. Neuze, mez neuze ebken,

e taol he c’hreun var an irvi.

C’houi ive, va Breudeur ker, ho c’heuz ho tachen da

labourat. Ha klozet mad eo var he zro, ha difrosted

mad an douar, ha n’eo hen ket sklabezet gant al lou-

zeier fall ? Dever pep unan eo hen anavoud, hag a vre-

ma lakaat he boan evit ma kouezo, d’an heur merket,

greun Doue var an dachen labouret mad.

*

* *

Sant Mac’houarn benniget, mar d’eo c’houi, — hag

evidon-me hen c’hred stard, — ar zant a enoromp e

meur a barrez all, dindan hano sant Houarne pe sant

Herve, ec’h anavezan ho puez. Dond a rejot var an

douar gant daoulagad klozet ouz sklerijen an deiz. Mez,

ar pez ' zo guell, daoulagad ho speret a ioa digor frank

da sklerijen ar feiz. Diouskouarn ho kaloun, n’oant

ket bouzar ouz komzou Doue. Deuet oc’h da veza eur

zant braz. Grit, pa zeo c’houi patron ar beg douar-ma,

grit ma vezo ar re ho deuz savet an iliz-ma en hoc’h enor

hag ho kemeret evit ho alvokad dirag Doue, grit ma

vezint holl kuitibunan, din ac’hanoc’h ha din euz ar

baradoz.

Evel-se bezet great.

* * *

23

.NPO