VA BREUDEUR HA VA C’HOAREZET KRISTEN,

Lavaret e meuz deoc’h, dija, e maomp er bed-ma, evit

savetei hon ene. Ar zilvidigez, pep tra poezet mad, a

dle beza hon labour vras, hor labour genta, hor labour

heb mui ken. Rag baradoz gounezet, setu gounezet pep

tra : baradoz kollet, setu pep tra eat da goll.

Mez her guelet hon deuz ive, evit savetei hon ene e

ranker kemeret poan. Rag diez eo he c’has da benn.

Evit he ober an amzer a zo berr. Hag ouspenn, beza eo

eun dra amjest bras.

Abars achui em boa diskuezet deoc’h eur mellezour : (1)

mellezour an ene fidel. En abardaëz-ma, eur mellezour

all a ziskuezan : mellezour an ene faziet divar an hent

mad. Marteze unan benag en em anavezo ennhan.

.NFO

(1) Guelit e fin sarmoun ar zilvidigez.

.NHO

VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED 139

.NTO

A dra zur, beza e zeuz en iliz-ma, tud vad, ne lavaran

ket ebken ervez ar bed, — barnedigez ar bed a dalv

neubeut a dra, — mez ervez Doue : tud hag a vev e

doujans, e karantez Doue, a garfe koll kentoc’h pep tra

eget koll gras Doue.

Mez mar galle, gueach all, sant Paol lavaret gant

guirionez d’ar gristenien euz he amzer : Inter vos dor-

miunt multi : kals ac’hanoc’h, evit ar pez a zell ouz an

ene, a zo en em roet d’ar c’housket, en hon touez-ni,

va Breudeur ker, e c’halfe beza ive unanou benag. E

zaan da glask, ma zeuz lod, rei d’ezho an dro, da la-

kaat en ho dourn, eur c’houlaouen evit en em anaout,

hag abarz achui, e tiskuezin dezho petra ho deuz da

ober, pe mar kavit guell, evit lavaret holl e daou c’her :

— Lod, ho deuz izom da zistrei var ho c’hiz, izom da

zihuna : Dormiunt multi ; — Red eo hen ober, dastu, heb

gortoz, heb dale mui : Hora est jam de somno surgere.

Kristenien vad, ama euz va zelaou, ar pez a dlean la-

varet hirio, ne zell ket ouzoc’h hoc’h unan. Mez c’houi

koulskoude, a bedo Doue. Esper a meuz e skuillo he

vennoz var va c’homzou, rag sellet a raïnt, marteze, euz

ar re a garit muia var an douar ha var stad piou e

skuillit, a bell zo, kalz a zaelou.

*

* *

Dormiunt multi. — Va Breudeur ker, ar prophet

Jeremiaz, gueach all, en eur ober eur zell en dro dezhan,

a zantaz he galoun mantret hag he zaoulagad beuzet a

zour. Guelet a reaz ar bed-ma holl, sebeliet en eul linser

.NHO

140 VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED

.NTO

gaon, evel ma vez er goan, goloet an douar gant eur

pallennad erc’h ; gueled a reaz er memez amzer, petra

ioa penn abek euz eun dristidigez ker bras hag e lavaras

en heur hirvoudi : « Desolatione desolata est omnis terra,

quia nullus est qui recogitet corde : ne velan er bed holl,

nemet leac’h da skuilla daelou, rag n’euz den mui hag

a zonj-fe a vir galoun ! »

Evel ar prophet Jeremiaz, pa raan euz ar gador-ma

eur zell var ar pez a dremen, eveld’han me ' rank lava-

ret : « an dristidigez en em astenn var an douar. » Hag

ama, va Breudeur ker, n’eo ket euz malheuriou an am-

zer eo e komzan. Oh ! a dra zur, ni ho peleien, a garfe

gueled hor bro baour stard var he hellou ha sounn he

fenn evel gueach all, e leac’h he guelet blounset, gou-

liet, dantet holl, astenned a blad evel eur glanvourez.

Mez goude holl, ar bed-ma n’eo nemet eur skabel, la-

keat dindan hon treid evit pignat d’an Env hag eur

skabel ha na dle servichout nemet nebeudik amzer. Pa

na ve ket ker flour, ken pinvidik-se, an dra-ze ne ra

ket kalz a dra ! Mes sounjal a dlean en eur malheur

brasoc’h : sounjal en distruj great en eneou kristen,

sounjal e dallentez ar re ne gomprenont mui pe evit

petra int krouet gant Doue. Hag an niver euz an dud-

ma, a zeblant mont var gresk atao.

Evesaomp kentoc’h ha guelomp.

Evel ma zeuz e skeul an Env meur a bazen, huelloc’h

an eil eget heben ha rag-se tostoc’h da Zoue, er memez

tra, pa bellaer dioc’h Doue e tiskenner baz ha baz hag

izelloc’h-izella gant skeul an ifern.

.NHO

VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED 141

.NTO

*

* *

Var genta pazen ar skeul milliget-ze, me a vel eur

rummad tud ha ne c’hellan da henvel nemet dre eun

hano doaniuz : Ar c’houstiansou daou-hanteret, ar c’ha-

lonou tro-distro.

An dud-ma, zo hirio da Zoue ha varc’hoaz d’an

drouk-speret. Da vintin, da noz, e raïnt eur bedenn

benag, mez e kreiz daou benn an deiz e vernint pec’het

var bec’het ; da zul e teuint d’an oferen, mez en eur

vont euz an iliz e zaïnt da glask plijaduriou difennet.

Marteze, e roïnt eun aluzen benag d’ar paour, mez

goude beza dre laeronsiou kemeret an hanter muioc’h

divar goust an nesa. Ho c’haloun a zo evel eun dachen

a vrezel : piou a vo ar mestr ? Pe lezen Doue, pe lezen

ar bed ? C’hoant ho deuz da dremen diouz an diou

gostezen. Eun troad a zalc’hont var skeul an Env, eun

troad ' zo var skeul an ifern ; eun dourn a ginnigont da

Zoue, mez gant an dourn all e talc’hont krog er pec’het.

C’hoant ho deuz, var eun dro, da zervicha daou vestr

dishenvel. Ho brasa malheur eo rag ma c’hankou-

nac’haont e c’houlenn Doue tout pe netra. Ne fell ket

d’ezhan euz eur galoun daou-hanteret. Goulenn mad a

ra savetei hon ene : ia gant ma vezo distrouezennet, dis-

klabezet mad diouz kement a zifenn he lezen. Ha setu,

eün hag eün, ar pez na fell ket d’ar rumm dud-ma.

Eüruz e vent da vont da heul an Aotrou Doue, mez gant

ma ho lezo da stleja d’ho heul kant ha kant tra kontrol-

beo d’he volontez. Ha neuze setu petra zigouez !

.NHO

142 VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED

.NTO

Nebeut ha nebeut an troad a zo var skeul an Env a

zisken ; an dourn a zo e dourn Jesus-Krist a ziskrog

hag an eil dra o sikour heben, abarz dale pell, an

dud a guez var eil pazen an ifern.

*

* *

Ama var ar bazen-ma, me a gav eur rumm all a dud.

N’ho deuz ket c’hoaz, ar re-ma, troet kein a grenn d’ho

Doue. Esper ho deuz, da gaout c’hoaz digemer er bara-

dos. Lavaret a reont : « Red mad eo d’in savetei va ene,

ha me he zavetaio. » Lavariou mad aleiz, mes neubeut

a oberiou mad. Me a jencho a lavaront, ha na jenchont

morse ; me a zilezo ar pec’het, ha n’hen dilezont ket ;

me a heulio ar vertus ha n’hen heuliont, morse. Anter—

c’hoant, atao, da ober ar mad ha da guitaad an drouk,

mez gueach hebed eur c’hoantegez guirion. Henvel int

ouz ar pez ma zoa bet sant Aogustin araog ma teuaz

euz eur pec’her braz da veza eur zant hag eun doctor

eus an iliz : Sarcina sœculi quasi somne dulciter pre-

mebar. Cogitationes quibus niti meditabar similes erant

conatibus expergisci volentium. Henvel oa ouz eun den o

klask dihuna. Digeri a ra he zaoulagad hag ho zerri ker

buhan, sevel en he gouazez ha kueza kerkent var he

benn-vele. Hanter zihunet eo, mez ar c’housked a zeu en

dro d’hen trec’hi.

Mez, va Breudeur ker, petra dalv guelet eur vezen o

tougen delliou ha bleunv ma ne ro morse frouezen

hebed, pe mar teu ar frouez a zouge da gueza deuz ar

brank araog ma vezont hanter-zare. Red eo dougen

.NHO

VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED 143

.NTO

frouez, dougen frouez mad, dougen frouez padus : Ut

fructum afferatis et fructus vester maneat. Hi ive a bro-

met kalz ha ne roont morse netra. Ho bolontez vad a

ia da netra. Ho desirou a ia e teuz ha d’ezho me a rank

digas da zounj euz eur gomz lavaret pell-zo : Pave an

Ifern a zo great gant c’hoantegeziou mad mez dinerz,

gant hanter c’hoantegeziou.

*

* *

Euz ar stad-ze dija trist, e kouezont prest en eur stad

c’hoaz tristoc’h : disken a reont, heb dale pell, var drede

baz skeul an Ifern.

Beteg hen e sounjent c’hoas e Doue, en ho ene, en

ho zilvidigez. Sounj didalvez evit guir, mez eur zounj

evelkent hag a leze gant an esperanz da ober guelloc’h,

ar galoun hanter-zigor evit gras Doue. Brema er

c’hontrol ne zounjer mui pe gozik mui, ha mar teu eur

veach benag eun hevelep sounj er speret, prim ha

prim e vez taolet a gostez. Respountet e vez ar pez a

respountaz, guechall, da zant Paol eun neubeut tud

euz a gear Athen : Audiemus te de hoc iterum ; dive-

zatoc’h ni a velo an dra-ze. En eur ho guelet e ve lavaret

ne ma int er bed, nemet evit traou ar bed ha n’hen

deuz an den, en tu all d’ar bez, netra da zouja na netra

da esperout.

« Jesus-Krist, va Zalver, da Vartha guechall, c’houi

a lavare : Martha, Martha, kalz prez a zo varnoc’h, en

em jala ' rit gant meur a dra ha koulskoude, neuz nemet

eun dra red. Hi ive an dud-ma, a zo varnezo kalz a

.NHO

144 VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED

.NTO

brez, en em jala ' reont, en em nec’hi awalc’h. Nag a

brez, nag a jal evit afferiou ar bed, evit ho labour, ho

c’hem verz, evit en em huellaat en enoriou, evit kreski

ho danvez : nag a brez, nag a jal evit ar pez a zell ouz

ho flijadur, nag a brez, nag a jal, aliez, evit bernia

pec’het var bec’het, disurz var disurz ; nag a brez, nag

a jal, nag a boan evit ar c’horf paour, an tammik

ludu-ze great a zouar ha barnet da zistrei e douar. Mez

evit an Ene, evit he guiska, he maga, evit he lakaat

mad gant Doue, evit gounid dezhi er bed all eur

c’hornik plas e baradoz an Eternite ? « Audiemus te de

hoc iterum : varlec’h ni a velo. N’hon deuz ket amzer

evit brema : pep tra d’he dro. »

Pep tra d’he dro ! va breudeur ker, hag an dra red,

an affer heb mui ken a vez atao lezet varlec’h, ne zeu

gueach hebed he zro ! Tra ziez da goumpren ha kouls-

koude, hirio en deiz tra vir, kalz re vir evit kalz tud.

*

* *

Ha mont a c’hellomp-ni pelloc’h c’hoaz dioc’h Doue,

trei kein c’hoaz muioc’h d’ar baradoz, disken c’hoaz

izelloc’h gant skeul ar pec’het ? Ia va breudeur ker,

eur bazen all a zo, an izella, an diveza, an hini zo stok

deuz dor an ifern : cum in profundum venerit, contemnit.

Eun amzer zo bet ha ne vije ket en hor bro, dreist

holl en hor bro Breiz-Izel, kavet ar seurt tud-ma. Hon

tud kos zoken, ar re anezho ha na vevent na direbech

na dibec’h, a jomme da vihana stard en ho c’hreden.

Evitho, eun den difeiz, dizoue, hag eur penn skanv,

.NHO

VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED 145

.NTO

diboell, divoued, a ioa var 'n hed tost ar memes tra.

Mez da heul iez ha giziou hon tadou koz, ar feiz

katholik diskolpet tamm ha tamm, a vihanna bemdez

hag avechou e c’halfemp guelet hirio, lod tud taolet

gantho ho relijion dreist penn eur skoaz, ho mez dreist

ar penn-skoaz all, hag a ia beteg tenna fouge euz ho

buez difeiz.

Goap a reont euz a lezen Doue ha goap euz ar re a

heuil anezhi. Komzit dirazho a varadoz hag a ifern

hag e respontint dre eun taol penn skoaz hag hen deuz

an doare da lavaret : « Kouchennou holl ha netra ken !

Pa vez maro eun den, eo maro korf hag ene. Ha Doue,

ma zeuz eun Doue, na daol ket ouzomp muioc’h a

evez eget na daol ouz eur prenv douar, a flastromp gant

seul hor botez. » Penaos eta, int-hi diskennet beteg aze ?

Rak er penn kenta e kredent ar pez a gredomp, e zoant

ar pez ma zômp. Ar vadisiant zo var ho zal. Hag holl,

— nemet evit unan benag na ve ket guir — holl int bet

maget var barlen eur vamm a zoujanz Doue. Eun amzer

zo bet, hi ive a bede, hi ive a zelle gant fizianz varzu

an Env. N’int ket kouezet, en eun taol kount. Ho c’ha-

lonou a zo bet henvel deuz eun dachen a vrezel, pell

hag hir amzer. Gourennadek ha stourmad ' zo bet

ennhi etre al loden vad hag al loden fall a gavomp

ennhomp. Mez nebeut ha nebeut al loden vad he deuz

ranket plega. Eur veach an amzer, ar goustianz a zave

c’hoaz he mouez klemmuz. Mez deiz ha deiz pouez eul

levr fall, pouez eur pec’het mezuz, pouez troad eur

mignon direol, en eur ger, pouez eur vuez hag a vern

10

.NHO

146 VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED

.NTO

pec’het var bec’het, dizurz var dizurz, ho deuz mouget he

c’hlemmou. Ha setu int-hi, brema, an dud-se gueach

all hor breudeur dre ho feiz, dre ho oberou mad, evel

kaledet en ho stad trist, red dezho evit kousket disoursi

lavaret ha klask kredi : « Va flaneden ne ma ket dreist

planeden al loan divadez. »

*

* *

D’ar pevar rumm dud-ze, petra lavarin-me, va breu-

deur ker ? Lavared dezho koll kourach ? Doue ra viro.

Eur gomz velloch a gavan el leoriou sakr, hag evel

skrifed evitho : Surge qui dormis : c’houi hag a zo kous-

ket er stad a bec’hed, dihunit. Faziet oc’h divar an

hent : distroit var ho kiz. Re bell amzer ho c’heuz troet

kein da Zoue. Lavarit hirio, evel ar mab prodig : Sur-

gam et ibo ad patrem : sevel a rinn ha mont da gaout va

zad.

Mez — ha setu an eil guirionez a dlean displega

dirazoc’h araog echui — na zaleit ken, na c’hortozit ket

pelloc’h. Peb dale, a ve var eun dro, beza dianaoudek,

kaout disprijanz, beza kemeret gant ar follentez.

*

* *

Va breudeur ker, e c’hell beza en hon touez, unan

benag hag hen deuz abaoue kals pe nebeut amzer,

dilezet servich Doue. Mez n’euz nikun hag a lavarfe a

vir galoun : « Ruillet eo ar voul ha mont a raio e leac’h

ma karo ! » N’euz nikun hag hen defe lavaret evit mad,

kenavezo d’ar baradoz, en em verzet d’an diaoul, ha

.NHO

VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED 147

.NTO

lakeat he ene, evit arez, dindan ivinou dir eur mest ken

kriz. Mez ar pez a lavar kalz, marteze, eo kement-ma :

« Me c’hoar awalc’h e meuz ezom, ezom braz da jench

buez, da zistrei. Mez ive, va bolontez eo hen ober, nann

hirio dioc’htu na varc’hoaz, mez varlerc’h, pa vezo deut

ar pred ; evit c’hoaz n’eo ket dispail. »

Ouz ar re-ma eo e komzan ha dezho me lavar : izom

ho c’heuz da jench : hen anzao a rit. Mez kerkent e la-

varit ouspenn : ne jenchin ket dioc’htu. Divezatoc’h :

me a joazo va devez ! Ha me ' rank lavaret deoc’h da

m’ zro : « Va Breur, va Choar gristen, en eur gomz, en

eur veva e giz ma rit, c’houi a zo dianaoudek e kever

Doue ha dianaoudek en ho kever ho c’hunan. »

*

* *

Dianaoudek e kever Doue.

Setu ama eun tad ha ne glask nemet mad he vugale ne

c’houlen nemet ho lakaat eüruz. Kement hen deuz, he di,

he zanvez, he labour, he boan, he vuez, holl int evitho. En

distro euz eun hevelep madelez, ne c’houlen euz ho ferz

nemet anaoudegez vad ha karantez. Ne c’houlen nemet

ma vezo gantho karet, meulet, respetet. Ne c’houlen ne-

met ma na vezo ket dre ho c’homportamant, dizhenoret

he hano, nemet ma ne ranko ket ho dizherita abalamour

d’ho dispignou foll, ho lakaat er meaz abalamour d’ho

buez diroll, ha pa goumzer anezho dirazhan, plega he

benn da skuilla daelou.

Mar teu, goudeze, unan benag euz ar vugale-ze, da

ranna kaloun eun hevelep tad, da daol dismeganz var

.NHO

148 VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED

.NTO

an hano a zoug, d’her c’huitaad, d’hen dilezel, ma res-

pountont d’ezhan pa ho galv, pa ho fed da zistrei : nann

c’hoaz atao ; ni ' jommo c’hoaz da ober hor penn, da ober

ar pez a ra ho tisplijadur, divezatoc’h ni zistroio, ha da

c’hortoz ni ' lez ganeoc’h ho ti da guzat ho mez hag ho

taoulagad da wela.

Va Breudeur ker, petra zonfac’h euz ar vugale-ze ? Pe

seurt hano a rofac’h dezho ? Piou ac’hanoc’h a garfe

sevel he vouez da lavaret : « Fouge a meuz o tiskleria

e zoun unan anezho. »

Mad va Breur, mad va C’hoar, mar choumit var di-

garez e tistroot varlerc’h, da loueda er stad a bec’het,

c’houi, c’houi hoc’h unan, eo ar vugale dinatur, ar vu-

gale dianaoudek-se : tu es ille vir. Rag setu ar pez a rit

d’an Aotrou Doue,ar pez ma zoc’h e kever ar guella, ar

c’harantezusa, an tenera euz an holl dadou.

*

* *

Dianaoudek e kever Doue, c’houi a zo er memez

amzer, dianaoudek en ho kever hoc’h unan.

Va Breudeur, dibaot eo kaout eun den, zoken ar

brasa pec’her, ha ne ra ket enn eil devez pe egile,

eur mad benag. Rak ar pec’het, ne voug ket en eun

taol kount, pep santimant mad er galoun.

Hogen, koulskoude, kement a ra ar pec’her, ha keit

ha ma vev en he bec’het, a zo kollet evit an ene ha n’ho

deuz mirit ebet dirag Doue. Nann ma ve pec’het kement

a ra ar pec’her, nann kennebeut ma na jervichfe da

netra an oberou mad a c’hell da ober. Rag didostaat a

.NHO

VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED 149

.NTO

reont, marteze, heur ar gonversion. Mez ive ne bouezint

netra e balanz ar barner just, ne dalvezint seurt dirag

Doue er bed all ; ne vezo dezho roet rekoumpanz ebet

en eternite.

*

* *

Ouspen ma zeo beza dianaoudek, eun hevelep sounj

a zo eun disprijanz ar vrasa evit Doue.

Petra eo, a gav deoc’h c’houi, ar pez a zo a grisa e

passion Hor Zalver Jesus-Krist ? Evit guir, kris eo bet

evit Jesus, c’houezi an dour hag ar goad ; kris beza

skourjezet ha goapeat gant ar zoudardet ; kris santout

drein ar gurunen spern o vont tre, beteg an empenn ;

kris rankout dougen he unan ar groaz ma tlie varnhi

mervel ; kris kaout he dreid hag e zaouarn treuzet gant

tachou ; kris rankout mervel etre daou laer ha klevet var

he dremenvan goaperez he vourrerien. Mez va Breudeur

ker, eun dra zo c’hoaz hag a dle ervez va c’hreden,

beza eat dounnoc’h e kaloun Hor Zalver.

D’ar mare-ze ' talc’hed er prizoun eun den fall, var

eun dro laer ha muntrer. Abalamour d’he dorfejou oa

bet barnet d’ar maro. Pilat a gemer an den-ze. Hen

lakaad a ra dirag ar bobl, tal-ha-tal gant Jesus-Krist,

hag e lavar da dud Israël : Choazit a zaou unan ; lavarit

pehini a fell deoc’h e vefe lammet he vuez diganthan.

Pobl Israël ' anaveze Barrabas. Anaout a rea ive Hor

Zalver. N’oa ket tri devez, eun eur zounjal er burzudou

a reaz, en dud vud roet d’ezho ar prezeg, en dud bou-

zar roet d’ezho ar c’hleved, er dud seizet roet d’ezho ar

.NHO

150 VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED

.NTO

c’herzed, en dud varo roet d’ezho ar vuez, hen doa lava-

ret : Hosanna filio David : Gloar ha meuleudi da Vab

Doue, d’an hini ' zo tremenet en hon touez en eur ober

vad da bep unan : Pertransiit benefaciendo. Selaouit

koulskoude : Non hunc, sed Barrabam : Roit d’heomp

Barrabas ha lakit Jesus d’ar maro.

Jesus-Krist gant he bobl, gant tud he vro, gant ar re

hen doa great d’ezho kement a vad, lakeat izelloc’h evit

al laer, evit ar muntrer, evit Barrabas ! Va Breudeur

ker, pebeuz dismeganz !

Ha koulskoude, nag a bet en ho touez a ra da Zoue

evel pobl Israël.

Ni ive, eun amzer zo bet a lavare : Hosanna filio

David : meulet ra vezo Doue ! Ni her pede, her c’hare,

her serviche. Goudeze eur muntrer, eul laer, muntrer

ha laer an eneou, zo deuet : Sellet hon deuz ouz ar bed,

ouz plijadureziou ar bed : Galvet oump bet da joaz, gal-

vet oump c’hoaz, hirio an deiz, da lavaret piou a ga-

romp, piou a fell d’heomp hag ar re ac’hanomp ne fell

ket d’ezho distroi goude ar c’henta fazi a lavar evel pobl

Israël : Non hunc sed Barrabam : ne fell ket d’heomp

Jesus-Krist, roit d’heomp Barrabas, ar bed, ar pec’het,

roit d’heomp an hini a laz hon ene, a laz guir eürusded

hor c’haloun, an hini a laer hor lod e Baradoz Doue.

Chomm da veva er stad a bec’hed, ouspenn ma zeo

eun disprijanz evit Doue, a zo ive eun disprijanz evi-

domp hon unan.

Va Breudeur, deuet eo ar c’hiz da glask ober goab euz

.NHO

VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED 151

.NTO

ar gristenien vad, euz ar re a ro da Zoue ar pez a zo

da Zoue, d'an nesa ar pez a zo d'an nesa ha d'ezho ho

unan ar pez zo dleet d’ezho ho unan.

Mad, va Breudeur ker, hevelebomp ha guelomp. Me

a gar kaozeal sklear ha lavaret freaz ar pez a gavann

guir.

Setu aman daou zen : unan great gant ar bed ar pez

ma zeo. Ne meuz ket ar gourach, kerkoulz izomm na

meuz ket da ober he boltred : lavariou, kenteliou, aliou,

oberou ar bed, ni holl ho anavez. Eaz eo d’heomp

anaout eta ive, ar re ho deuz en em roet d’ar bed-ze.

Tal-ha-tal ganthan, setu eun den all ; en em c’hreat

hen deuz gant sikour gras Doue, ervez lezen an aviel. Ez

iaouank e kar tad ha mamm. Mar d’eo dimezet eo fidel

d’he bried, he laka he boan evit he renta eüruz. Mar

hen deuz bugale ho diorren ervez Doue, e tesk dezho

beza fur, e ro dezho skouer vad. Mar d’eo micherour e

labour e koustianz, na laer nag he amzer nag he bae.

Mar d’eo marc’hadour, ne dromplo den. Ha hent all, mar

d’eo pinvidik e sikouro an izomek ; mar d’eo paour e

klasko, en honestis, gounid he damm bara pemdeziek.

Atao, e peb stad, da bep heur e klask ober plijadur da

bep unan ervez he c’halloud. Ha mar mank eur veach

benag d’hen ober, e c’houlenn pardoun digant Doue,

pardoun digant an nesa.

Va Breudeur, piou a istimit ar muia ? E piou ho pefe

ar muia fizianz ? Var dal piou e lakit ar gaera kurunen ?

Evit, eta, en em istimout hon unan, ha meritout istim ar

re all, oh ! ia, eun hent a zo : bevomp ervez hon Doue.

.NHO

152 VÂR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED

.NTO

*

* *

Eur gomz c’hoaz abars achui. Eun hevelep sounj a

zo eun esperanz direzoun.

Ne c’hortozit ket a zeiz da zeiz, a lavar d’heomp ar

speret glan : Ne differas de die in diem. Ha ni a lavar :

« Gortozit c’hoas, o va Doue ; divezatoc’h ! Da lavaret

eo, evit kozeal sklear, ne meuz ket c’hoaz duet awalc’h

va ene, en em ruillet awalc’h e kreiz ar plijadureziou a

zifennit ; n’oun ket bet c’hoaz pell awalc’h o planta ar

gurunen spern en ho tâl, o kranchad en ho taoulagad.

Lezit c’hoaz ar morzol em dorn da skei var an tachou.

Gortozit ma frankaïn muioc’h gouli ho kostez gant goaf

Lonjin. Divezatoc’h pa velin va izili dinerz, va c’hein

kroummet varzu ar bez, pa velin ar bed o tec’het kuit,

neuze, mez neuze hebken, me a zigaso deoc’h nemo-

ranchou, lostennachou ar pec’het ! Me a joazo va bloaz,

va miz, va dervez, va heur ; ha pa 'm bezo ho joazet, me

ho kalvo, hag en em gonvertiso. »

Ah ! va Breur, c’houi en em gonvertiso a lavarit.

Ha me am beuz aon braz n’en em gonvertisfac’h ket ha

setu ama perak.

Evit en em gonvertisa, tri dra zo red, hag an tri dra-

ze ne maïnt ket en ho kalloud. — Red eo kaout eur guir

volontez, red eo kaout amzer, red eo kaout gras Doue.

Red eo kaout eur guir c’hoant.

Etre an Env hag an douar n’euz hent houarn ebet c’hoaz.

Ne vezomp ket douget d’i. Red e vezo en em zougen, en em

zevel hon unan. Red e vezo eta kaout eur guir volontez vad.

.NHO

VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED 153

.NTO

Hirio an deiz, ar volontez-ze a zo re ziners dija evit

taol a gostez ar beac’h pounner a bec’hejou berniet var

ar goustians. Ha goudeze, pa vezo pounneroc’h ar beac’h

ha deuet biannoc’h bihanna hor bolontez, e peleac’h e

kavimp ni an nerz a vank d’heomp brema ?

Da genta hor feiz na vezo mui ker krenv.

Er penn kenta e vez spount araog ar pec’het. Ar

pec’het kenta a vez great, eo ar pounnera da zougen.

Outhan e vez ar muia euz. Mez nebeut a nebeut et teuer

d’en em voaza ha ne rear mui a van. Eun den pa zisken

en dour a grên gant ar riou. Abars nemeur e kav tom-

moc’h ar mor. Ha pa dalv eo he izili he-unan eo a zo

ieneat.

A eun tu all, ar goustians a zeuio da devel. En eur

gear a vrezell, ar jeneral a laka eur gedour e tal ar porz-

guint. Hag hen-ma, pa vel eun enebour o vont tre, a ro

ditour, kelou d’he genvreudeur.

Doue, e tal dor hon ene, hen deuz lakeat ive eur

gedour : mouez hor c’houstians : setu soudard an Aotrou

Doue. Lezel a ra ar mad da dremen. Mez pa glask an

drouk treuzi an or e teu da grial : arz al laer ! Hebken,

pa gendalc’her pell da ober outhi ar skouarn vouzar, e

teu nebeut ha nebeut da zemplaad, hag abars ar fin ne

lavar mui netra hag eur goustianz varo he deuz dija eun

troad en ifern. Eur c’hlanvour trec’bet gant he boan a

lavar : « Ne meuz mui drouk e nep leac’h. » Hag ar

medisin, en eur heja he benn, a lavaro d’he dro: « Chan-

suz braz e vezo mar teu mui da vad. »

.NHO

154 VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED

.NTO

*

* *

Red eo kaout amzer.

N’eo ket evit guir, an habaskder a vank da Zoue. Ger-

vel, gedal a ra pell hag hir. Evelkent mar roe Doue

d’heomp an devez deac’h, mar kinnig d’heomp an devez

hirio, ne lavar da zen : « Me roio deoc’h an devez

varc’hoaz. » An amzer a zo e pleg he zourn : astenn ha

krenna ' ra hor buez heb goud d’heomp, heb goulenn

ouzomp. C’hui lavar: « amzer zo. » Ha Doue a respount :

Baleit keit ha ma pad an heol gant aon na veac’h tizet

gant an noz.

Amzer zo ! Setu ho tigarez. Hag an digarez-se a gavit

pa vank dija an amzer. E maoc’h klanv. C’houi ' lavar:

an dra-ma na vezo netra. Ar c’hlenved a wassa. Danjer

zo. Ho kenta soursi a vezo neuze, lakaat urz, nann en

ho koustians, mez en ho c’haferiou. Marteze, unan

benag a gozeo deuz ar belek. Klasket eo. Mez n’her

c’haver ket : In peccato vestro moriemini. Klasket, ka-

vet eo, e ma e tal ar guele. Lavaret a ra : « dispone

domui tuæ : lakit urz en ho puez. » Mez an drouk-speret

zo en em gavet araog ! Re glanv oun brema. Pa vezo

torret an dersienn : In peccato vestro moriemini. » La-

keomp e konfesaït. Mez pe seurt konfesion ? Eur gon-

fesion deuz a geid all great e kreiz ar boan hag e ker

berr amzer! Daoust ha glac’har ho peuz d’ho pec’hejou ?

Pe seurt glac’har ? Ar pec’het eo a lavar deoc’h kenavezo

kalz muioch eget na lavarit kenavezo d’ezhan.

Sellit, eme sant Aogustin, ouz Jesus-Krist o vervel.

En he gichen, zo daou bec’her, unan a bep tu. A zaou,

.NHO

VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC’HED 155

.NTO

unan a zo salvet hag egile kollet. Unan salvet da heur

he varo evit na gouesfot ket en dizesper, mez unan heb-

ken, evit na gemerot ket re a fizianz : Unus ne confidas,

unus ne desperes !

*

* *

Red eo erfin kaout gras Doue.

Ia, Doue a zo mad, mad e kever an holl, mad zoken

e kever ar pec’her. Mez evelkent, ne lez nemet eun nebeut,

ober goap anezhan : Non illudetur Dominus. Kinnig a ra da

bep den grasou ordinal. Mez ar pec’her o vervel hen deuz

izom a c’hrasou brasoc’h. Ha Doue n’ho ro ket atao.

Soursi hon deuz bet a Vabylon, eme ar prophet, n’eo ket en

em bareet : Lezomp anezhi : Derelinquamus eam. (Jerem.)

Pec’her, pec’herez, Doue hen deuz ho klasket heb ho

kaout ; ho kalvet, heb respount hebed euz ho perz.

C’houi d’ho tro, her c’hlasko ha n’her c’havot ket :

Quœritis me et non invenietis. Goasoc’h c’hoaz ! her

c’haout a reot. Dont a reio var ho tremenvan, mez n’eo

deuet nemet evit c’hoarzin deoc’h goab d’he dro : ego

quoque in interitu vestro ridebo et subsannabo vos. Va

Breur, va C’hoar baour, poezit mad ar gomz-se. Doue eo

hen lavar. Ar bed a dremen. Ar vuez a ia kuit. An

Eternite a zeu ha var dreujou an Eternite—ze, Doue ho

c’hoarzin goap d’he dro d’he grouadur goapuz.

*

* *

Va Breudeur ker, distroomp eta.

Israel, guechall, a gasas Joseph da glask he vreudeur

.NHO

156 VAR AR MORGOUSK ER STAD A BEC'HED

.NTO

all. Ha Joseph pa zeaz n'ho c'have ket. Eat oant pel-

loc'h. Goulenn a ra digant eun den o tremen pe varzu

int troet : klask a raan va breudeur, emezhan : Quœro

frates meos. Me ive ho klask, da zigas da di ho tad.

Adeamus ergo cum fiducia, ad thronum gratiæ ut

misericordiam consequamur et gratiam inveniamus in

auxilio opportuno. Deomp gant fizianz. Doue zo truga-

rezuz. Astenn a ra d'heomp he zourn ha kinnig he

c'hrasou. Amzer hebet ken talvoudus : In auxilio oppor-

tuno : Na zaleomp mui.

Eun tad santel en deuz lavaret : timeo Jesum transeun-

tem et non redeuntem : Neac'h am bevez o velet Jesus o

vont abiou gant aon na zistrofe ken. Jesus a dremen.

Lavaromp d'ezhan : mane nobiscum Domine : chomit gan-

heomp. Deomp d'he heul. Bezomp var aon na zis-

trofe ken.

AMEN.

* * *

.NPO