¡¡¡PAALAM!!!
Matapos ang gayóng m~ga sálitaa't
matapos pumayag ang m~ga upahán,
ang wikang nápalit sa dating sigawa'y
¡Mabuhay ang sipag! ¡Si Teta'y mabuhay!
Katuwaang lahát, sa lahát n~g bibíg
pawang kagalakán ang nan~gasasambít,
dapwa'y nápatan~ging may pataw sa dibdíb
ang ating si Pedro na di makaimík.
Malaon nang lubhang siya'y nároroon
at minamatyagán kung saan hahantóng
iyong salitaan, n~guni't n~g manuynóy
ang lahát n~g bagay ...nagtagláy lingatong.
Kaya't n~g mapuná, ang gayón, ni Tetay
ang hirang na sintá'y agád linapitan,
pinakáusisa, hanggáng sa tinuran,
n~g ating binata, yaong dináramdam.
Siya'y maralitá't ang kaniyang hirang
ay hindi na dukha, anák n~g mayaman,
¿di kaya masabing iyong pagmamahál
ay may halong lin~gap sa pilak na kináng?
[Larawan: Yakap na magiliw at masuyong halík,
sa salitang iyon, ang siyang nápalit.....
¡Kay saráp n~g buhay kapag umiibig!...
............................--(Pág. 72)]
Anyá'y samantalang hindi magkapalad
na kanyáng pantayán ang maraming pilak
n~g ama ni Tetay ay di man~gan~gahás
na mulíng bangitín ang kanyáng pagliyag.
At siya'y tutun~go sa malayong bayan,
kung saan kikita n~g maraming yaman,
puhunanin kahit ang sariling buhay
ay di lilin~gunín, sa laki n~g pakay.
Ang bawa't kaputók na pananalita,
sa dibdib ni Teta, ay nagiging iwa,
kaya't nang matapos ay di naapula
sa kaniyáng matá ang agos n~g luha.
--Nang akó'y hikahós--anyá--ay mapalad,
walang kalungkuta't ang puso'y panatag,
akó'y maligaya, kahit naghihirap,
at walang damdaming ikinaiiyák.
Datapwa't sa n~gayóng íisáng sandali
pa halos na akó'y wari may salapi,
¿agád agád na bang isáng dalamhati
ang tataglayín ko sa ubod n~g budhi?
Kung gayón din lamang at dahil sa aking
bagong kalagayan ikáw'y maninimdím,
ang lahát n~g iyo'y aking lilisanin
kung magigíng tumbás n~g iyong paggiliw.
--Huwag na Tetay ko, huwag ipagdamdám
kung sakasakaling akó'y lumayo man,
¿anó kung maghirap n~g mahabang araw
kung sa dakong hulí'y ikáw ang katimbáng?
--Kung sa dakong hulí!... at sa hulí akó!
n~guni't una muna ang kataasan mo!
Huwag lang maturang humigít sa iyo'y
lalasunin mo na ang boong buhay ko!
--Huwag mong damdamín; sa ngayó'y mapait
na akó'y málayo sa iyong pag-ibig,
n~guni't sa kabila'y libolibong tamís
ang siyáng katumbás nitóng pagtitiís.
Akó ay may puso, na kagaya mo rin,
na minámapaít ang kitá'y lisanin ...
datapwa'y hindi mo dapat na limutin
na ang marálita'y lubhang maramdamin.
Marahil, sa bawa't gamunting salita'y
ipagdurusa ko't lubós ikaaba,
¡paano'y katulong sa bawa't paghula
ang pagkakilalang ako'y marálita!?
Kaya't bayaan na ang aking pagpánaw,
paglayong marahil di maluluwatán ...
--¡¡Hindi n~ga maluwát, n~guni't kaigihan
na yaríng puso ko'y magkawaraywaray!!