Belmonte. Een kamer in Portia's huis.
Portia en Nerissa komen op.
PORTIA. Op mijn woord, Nerissa, mijn klein persoontje heeft van deze
groote wereld meer dan genoeg.
NERISSA. Dat mocht zoo wezen, lieve jonkvrouw, als uw ellende evenzoo
bovenmatig was als thans uw geluk. Maar voor zoover ik zie, zijn
zij, die zich overladen met te veel, al even ziek, als zij, die aan
alles gebrek hebben. Het is daarom geen middelmatig geluk juist in
de middelmaat te zijn; overvloed krijgt vroeger grijze haren, maar
juist van pas leeft langer.
PORTIA. Goede spreuken, en goed voorgedragen.
NERISSA. Nog beter zouden zij wezen, als zij goed werden opgevolgd.
PORTIA. Als doen even gemakkelijk was, als weten, wat goed is te doen,
dan waren kapelletjes kerken, dagloonerswoningen vorstenpaleizen
geworden. Het is een goed geestelijke, die zijn eigen voorschriften
opvolgt; ik kan gemakkelijker aan twintig menschen leeren, wat zij
moeten doen om goed te doen, dan een van de twintig zijn en mijn eigen
lessen opvolgen. Het brein kan wel wetten voor het gestel uitdenken,
maar een vurig bloed springt over een koel voorschrift heen; zulk een
haas is de jongeling Onverstand, dat hij heenwipt over het net van
Goeden Raad, den kreupele. Maar dit redeneeren helpt mij volstrekt
niet bij het kiezen van een man.--O wee, dat woord kiezen! Ik mag niet
kiezen, dien ik zou willen, en niet afwijzen dien ik niet mag lijden;
en zoo is de wil van een levende dochter aan banden gelegd door den
wil van een dooden vader.--Is het niet hard, Nerissa, dat ik niemand
kiezen mag, en ook niemand afwijzen?
NERISSA. Uw vader was een braaf man, en vrome menschen hebben bij hun
dood goede ingevingen. Daarom zal bij de loterij, die hij uitgedacht
heeft van die drie kastjes van goud, zilver en lood, (waardoor
hij, die in zijn geest kiest, u kiest,) zonder eenigen twijfel door
niemand de echte keus gedaan worden dan door een, die u echte liefde
toedraagt. Maar hoe staat het met de warmte van uw genegenheid jegens
een van de vorstelijke aanbidders, die alreeds gekomen zijn?
PORTIA. O, wees zoo goed en noem ze op; als gij ze noemt, zal ik ze
u beschrijven; en naar mijn beschrijving moogt ge mijn genegenheid
afmeten.
NERISSA. Vooreerst dan, de Napelsche prins.
PORTIA. O, die is inderdaad een veulen, want hij doet niets dan van
zijn paard spreken; en hij vindt het een belangrijk toevoegsel aan
zijn begaafdheden, dat hij het zelf beslaan kan; ik vrees inderdaad,
dat mevrouw zijn moeder valsch spel speelde met een hoefsmid.
NERISSA. Dan verder de paltsgraaf.
PORTIA. Die zet altijd een zuur gezicht, alsof hij zeggen wou:
"Ben ik voor u niet goed genoeg, geen nood". Hij hoort vroolijke
kwinkslagen en vertrekt geen spier; ik vrees, dat, als hij oud wordt,
hij de weenende philosoof zal wezen in eigen persoon, daar hij nu in
zijn jeugd al zoo onhebbelijk somber is. Ik was liever getrouwd met
een doodshoofd, zoo met twee gekruiste knoken er onder, dan met een
van die beiden. God beware mij voor alle twee!
NERISSA. Wat zegt gij dan van den Franschen heer, Monsieur Le Bon?
PORTIA. God schiep hem, laat hem daarom voor een man doorgaan. Ik weet,
dat het zonde is een spotter te zijn, maar hij! Hij heeft een paard,
beter dan de Napolitaan, een beter slechte gewoonte van zuurkijken
dan de paltsgraaf; hij is iedereen en niemand; als een lijster zingt,
begint hij dadelijk kapriolen te maken; hij zou kunnen vechten met zijn
eigen schaduw. Als ik hèm nam, nam ik vijftig mannen te gelijk. Als
hij mij versmaadde, zou ik het hem vergeven; want al had hij mij lief
tot razend wordens toe, ik zou niets van hem willen weten.
NERISSA. Wat hebt ge dan te zeggen tegen Faulconbridge, den jongen
Engelschen baron?
PORTIA. Ge weet, ik zeg niets tegen hem, want hij verstaat mij niet
en ik hem ook niet; hij kent geen Latijn of Fransch noch Italiaansch,
en wat mijn Engelsch betreft, gij kunt gerust voor het gerecht een
eed gaan doen, dat het geen armzaligen duit waard is. Hij is het
afbeeldsel van een knap man, maar, ik bid u, wie kan omgaan met een
stom beeld? En hoe bespottelijk kleedt hij zich! Ik geloof, dat hij
zijn kamizool in Italië, zijn pof broek in Frankrijk, zijn muts in
Duitschland en zijn manieren overal heeft opgedaan.
NERISSA. Wat denkt ge van zijn buurman, den Schotschen lord?
PORTIA. Dat hij wezenlijk wel christelijke liefde tot zijn naaste
bezit, want hij borgde laatst een oorveeg van den Engelschman,
en zwoer, dat hij hem dien terug zou betalen, zoodra hij in de
gelegenheid zou wezen; ik denk, dat de Franschman zijn borg werd en
voor den ander onderteekende.
NERISSA. Hoe bevalt u de jonge Duitscher, de neef van den hertog
van Saksen?
PORTIA. Afschuwelijk in den morgen, als hij nuchter is, en
allerafschuwelijkst in den middag, als hij beschonken is; als hij
op zijn best is, is hij toch nog altijd iets minder dan een mensch,
en als hij op zijn slechtst is, is hij nauwlijks meer dan een dier;
als het ergste mocht gebeuren, dat gebeuren kan, hoop ik toch, dat
ik wel een uitvlucht zal vinden om hem vrij te loopen.
NERISSA. Als hij zich mocht aanmelden om te kiezen en het rechte
kastje koos, dan zoudt ge toch weigeren uws vaders uitersten wil te
volbrengen, als gij weigerdet hem te nemen.
PORTIA. Daarom bid ik u, om het ergste te voorkomen, zet een flinken
roemer Rijnwijn op het verkeerde kastje; want als de duivel er in
was en deze verzoeking van buiten er bij, dan weet ik, dat hij het
zou kiezen. Alles liever, Nerissa, dan met een spons te moeten trouwen.
NERISSA. Gij behoeft niet beducht te wezen, mejonkvrouw, dat gij
een van deze heeren zult krijgen, want zij hebben mij hun besluit
meegedeeld, en dat is, waarlijk, naar huis te gaan en u niet verder met
hun aanzoek lastig te vallen, tenzij gij op een andere wijze te winnen
waart, dan door de bepaling van uw vader, ten opzichte van de kastjes.
PORTIA. Al word ik zoo oud als Sibylla, wil ik toch zoo kuisch als
Diana sterven, tenzij ik gewonnen word op de wijze van mijns vaders
uitersten wil. Ik ben blij, dat dit partijtje vrijers zoo verstandig
is, want er is er niet één bij of ik smacht naar zijn afzijn, en ik
bid God, hun een voorspoedige heenreis te verleenen.
NERISSA. Herinnert gij u niet, mejonkvrouw, uit den tijd dat uw vader
nog leefde, een Venetiaan, die man van studie en krijgsman te gelijk
was, en die hierheen kwam als metgezel van den markies van Montferrat?
PORTIA. Ja, ja; het was Bassanio;--ik geloof ten minste, dat hij
zoo heette.
NERISSA. Juist, mejonkvrouw. Van alle mannen, die mijn dwaze oogen
ooit gezien hebben, was hij wel het meest een schoone vrouw waard.
PORTIA. Hij staat mij nog goed voor, en naar mijn herinnering is uw
lof niet onverdiend.--Wel, wat is er?
(Een Bediende, komt op.)
BEDIENDE. Mejonkvrouw, de vreemde heeren vragen naar u om afscheid
te nemen; en zoo even komt daar een voorrijder van een nieuwen, den
prins van Marocco, die het bericht brengt, dat de prins, zijn meester,
nog van avond hier zal zijn.
PORTIA. Als ik dien nieuwen zoo van ganscher harte welkom kon
heeten, als ik de anderen vaarwel zeg, zou ik verheugd wezen over
zijn aankomst, als hij het binnenste heeft van een heilige en de
huidkleur van een duivel,
Dan groette ik liever hem als boetgezant,
Dan dat ik hem mijn hand verpand.