4) Kürzere Reihen und Notizen des Reisejournals von nordwärts Manila
und zum Theil hoch gelegenen Orten: Cagayan, Mancayan, Benguet,
Calumpit u. s. f. Die Beobachtungen von Benguet etwa 4000' über dem
Meere sind spanische zu den Stunden 7, 2, 9 angestellt. Ebenso sind
die Beobachtungen von Calumpit spanische. Eine kleine Beobachtungsreihe
(Thermometer und Barometer) von Mr. Green von October 1851 bis December
1852 in Binondo (zwischen Häusern). Desgl. eine Reihe Thermometer-
und Barometerbeobachtungen für 1860 von Aguirre aus Manila.
Ich beschränke mich im Wesentlichen auf die Reihe 1 und werde
nur einige Bemerkungen über das sonstige Material hinzufügen. Die
Beobachtungszeiten waren 6, 2, 10, so dass nach Anbringung der für
die Instrumente ermittelten Correktion die Mittelwerthe direkt als
das arithmetische Mittel genommen werden konnten.
I. Monatswerthe von Temperatur, Barometer, Dunstdruck, relativer
Feuchtigkeit und mittlerer Windrichtung zu _Sta. Ana (Manila)_ in
der Zeit vom April 1859 bis September 1862.
| Temperatur. | Barometer. | Dunstdr. | Druck der | Relative | Nieder- | Mittlere
| Mittel. | Maximum. | Minimum. | Mittel. | Maximum. | Minimum. | | trocknen | Feuchtigkeit | schlag | Windrichtung.
| | | | | | | | | | | | Luft. | | |
| | Tag | t | Tag | t | | Tag | t | Tag | t | | par.''' | % | par.''' |
| | | | | | | | | | | | | | |
1859 | | | | | | | | | | | | | | |
April | 20.82 | 25 | 28.0 | 5 | 15.0 | | | | | | -- | | -- | -- | S 77° 34' O
Mai | 22.50 | 13 | 27.5 | 14 | 19.0 | | | | | | -- | | -- | -- | N 45 0 W
Juni | 22.36 | 1 | 27.5 | 29 | 19.1 | | | | | | 9.32 | | 76.0 | -- | N 76 25 W
Juli | 21.52 | 7 | 26.6 | 12 | 17.8 | 335.63 | 15 | 336.58 | 27 | 334.11 | 9.48 | | 82.6 | 263.923 | S 45 0 W
August | 21.51 | 25 | 27.0 | 7 | 17.2 | | | | | | 9.48 | | 83.8 | 175.086 | S 66 55 W
Septbr.| 21.20 | 30 | 25.0 | 3 | 18.0 | | | | | | 9.64 | | 85.1 | 125.621 | S 7 53 W
Octbr. | 20.44 | 26 | 24.0 | 1 | 18.0 | | | | | | 9.42 | | 87.6 | 220.575 | N 83 59 O
Novbr. | 20.39 | 21 | 24.1 | 4 | 17.7 | | | | | | 9.03 | | 83.7 | 80.674 | S 54 44 W
Decbr. | 19.47 | 1 | 23.4 | 18 | 14.7 | | | | | | 8.26 | | 81.9 | 50.837 | N 45 0 O
| | | | | | | | | | | | | | |
1860 | | | | | | | | | | | | | | |
Januar | 19.25 | 19 | 23.1 | 9 | 14.6 | | | | | | 7.72 | | 78.7 | 12.486 | N 39 57 O
Febr. | 20.06 | 28 | 25.3 | 5 | 15.4 | | | | | | 8.21 | | 75.7 | 29.652 | S 45 0 W
März | 20.58 | 28 | 27.0 | 2 | 13.7 | | | | | | 7.82 | | 72.4 | 9.488 | N 45 0 O
April | 21.56 | 4 | 27.7 | 28 | 17.0 | | | | | | 8.24 | | 72.6 | 38.604 | N 46 58 O
Mai | 22.05 | 9 | 28.8 | 14 | 16.3 | | | | | | 8.70 | | 73.2 | 68.472 | S 72 52 O
Juni | 21.74 | 6 | 27.7 | 3 | 17.7 | | | | | | 9.42 | | 80.8 | 156.192 | S 33 2 W
Juli | 21.27 | 2 | 26.8 | 20 | 17.0 | | | | | | 9.43 | | 83.5 | 97.176 | S 22 44 W
August | 21.82 | 18 | 26.5 | 11 | 18.1 | | | | | | 9.75 | | 82.8 | 96.492 | S 45 0 W
Sept. | 21.21 | 4 | 25.9 | 24 | 17.6 | | | | | | 9.58 | | 83.5 | 257.136 | S 42 14 W
Oct. | 21.26 | 26 | 25.5 | 30 | 15.4 | | | | | | 9.37 | | 83.9 | 49.128 | S 69 53 O
Nov. | 20.16 | 2 | 24.6 | 26 | 12.7 | | | | | | 8.27 | | 79.5 | 18.408 | N 71 15 O
Dec. | 19.63 | 11 | 24.6 | 1 | 12.1 | | | | | | 7.82 | | 78.1 | 19.812 | N 45 0 O
Jahr | 20.72 | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | |
1861 | | | | | | | | | | | | | | |
Jan. | 19.45 | 31 | 24.2 | 18 | 14.2 | | | | | | 7.99 | | 79.2 | 22.980 | N 39 28 O
Febr. | 20.18 | 17 | 25.0 | 23 | 14.5 | | | | | | 7.87 | | 75.5 | 12.552 | N 57 26 O
März | 20.97 | 28 | 26.1 | 12 | 14.5 | | | | | | 7.98 | | 71.8 | 9.288 | S 83 13 O
April | 22.22 | 8 | 26.5 | 10 | 14.6 | | | | | | 8.83 | | 72.5 | 26.268 | S 48 50 O
Mai | (--) | -- | -- | -- | -- | | | | | | -- | | | 43.974 | --
Juni | 21.46 | 17 | 26.2 | 22 | 18.0 | | | | | | 9.15 | | 80.3 | 66.192 | S 33 29 O
Juli | 21.59 | 4 | 25.5 | 21 | 18.0 | | | | | | 9.34 | | 81.2 | 66.528 | S 18 14 W
August | 21.18 | 10 | 25.5 | 15 | 18.1 | | | | | | 9.52 | | 84.2 | 457.788 | S 43 52 W
Sept. | 21.05 | 13 | 24.4 | 4 | 17.8 | | | | | | 9.75 | | 87.1 | 198.516 | S 45 0 W
Oct. | 20.67 | 8 | 24.1 | 14 | 16.9 | 335.96 | 28 | 337.30 | 11 | 332.56 | 9.30 | 326.66 | 85.2 | 80.100 | N 53 52 O
Nov. | 20.10 | 10 | 24.1 | 27 | 14.4 | 36.86 | 26 | 37.83 | 12 | 35.88 | 8.17 | 28.69 | 78.7 | 7.500 | N 5 31 W
Dec. | 19.35 | 18 | 24.0 | 27 | 14.6 | 37.68 | 7 | 39.12 | 2 | 35.57 | 7.48 | 30.20 | 76.7 | 9.408 | N 61 1 O
Jahr | (20.80) | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | |
1862 | | | | | | | | | | | | | | |
Jan. | 19.19 | 31 | 23.8 | 24 | 14.5 | 37.76 | 14 | 39.12 | 8 | 36.01 | 7.27 | 30.39 | 74.9 | 6.912 | N 25 34 O
Febr. | 19.60 | 5 | 23.9 | 19 | 13.9 | 37.56 | 10 | 38.93 | 5 | 36.11 | 7.86 | 29.70 | 78.7 | 56.232 | N 39 47 W
März | 20.46 | 28 | 24.5 | 18 | 15.7 | 37.81 | 8 | 38.98 | 31 | 35.97 | 7.42 | 30.39 | 73.1 | 3.156 | N 90 0 O
April | 22.00 | 20 | 26.0 | 22 | 17.1 | 37.27 | 22 | 38.19 | 9 | 36.01 | 7.95 | 29.32 | 67.0 | 0.456 | S 45 0 O
Mai | 22.75 | 22 | 27.4 | 2 | 17.2 | 37.10 | 31 | 38.27 | 27 | 34.68 | 8.64 | 28.46 | 69.1 | 19.476 | S 9 10 W
Juni | 22.35 | 10 | 27.1 | 22 | 18.4 | 36.95 | 2 | 38.23 | 5 | 35.39 | 9.50 | 27.45 | 77.1 | 91.908 | S 40 29 W
Juli | 21.51 | 1 | 25.2 | 14 | 18.6 | 36.92 | 8 | 38.41 | 24 | 34.46 | 9.73 | 27.19 | 84.2 | 158.436 | S 45 0 W
August | 21.49 | 3 | 24.6 | 16 | 18.3 | 36.90 | 18 | 38.23 | 6 | 34.07 | 9.71 | 27.19 | 84.1 | 234.084 | S 46 6 W
Sept. | 21.27 | 21 | 24.7 | 4 | 18.1 | 37.15 | 27 | 38.50 | 23 | 35.00 | 9.69 | 27.46 | 85.8 | 153.288 | S 50 36 W
Die Oscillationen um diese Mittelwerthe ergeben sich aus den
Zusammenstellungen über die einzelnen Witterungsfaktoren, die ich
hieran anschliesse.
A. Die Temperaturen.
Obwohl die Beobachtungsreihe zu kurz ist, um schon die 5 tägigen
Mittel genau zu geben, führe ich dieselben doch zunächst auf, um den
Gang der Wärme ausführlicher zu zeigen. Darauf folgen die extremen
Temperaturwerthe in den einzelnen Monaten, sodann die Mittelwerthe
der Monats- und Jahrestemperaturen nebst den Abweichungen von den
Mittelwerthen. Endlich eine kleine Tafel über die Temperatur des
Wassers in einem Brunnen, welche ein Jahr lang gemessen worden ist.
II. Fünftägige Mittelwerthe der Lufttemperatur °R zu Sta. Ana (Manila)
für die Zeit vom 1. April 1859 bis 2. October 1862.
| 1859 | 1860 | 1861 | 1862 | Mittel.| Grösste
| | | | | | Abweichung
| | | | | | vom Mittel.
| | | | | |
1-5 Jan. | -- | 18.81 | 19.30 | 19.32 | 19.14 | -0.33
6-10 | -- | 18.59 | 19.97 | 18.85 | 19.14 | -0.83
11-15 | -- | 19.14 | 19.27 | 19.13 | 19.18 | +0.09
16-20 | -- | 19.56 | 18.94 | 19.11 | 19.17 | +0.39
21-25 | -- | 19.53 | 19.36 | 19.08 | 19.32 | -0.24
26-30 | -- | 19.89 | 19.55 | 19.49 | 19.64 | +0.25
31-4 Febr. | -- | 19.30 | 20.16 | 19.91 | 19.79 | -0.49
5-9 | -- | 19.20 | 20.94 | 20.52 | 20.22 | -1.02
10-14 | -- | 20.36 | 20.76 | 19.56 | 20.23 | -0.67
15-19 | -- | 20.08 | 20.42 | 18.93 | 19.81 | -0.88
20-24 | -- | 20.47 | 19.60 | 18.85 | 19.64 | -0.83
25-1 März | -- | 20.77 | 19.29 | 20.48 | 20.18 | -0.89
2-6 | -- | 20.54 | 20.95 | 20.41 | 20.63 | +0.32
7-11 | -- | 20.50 | 20.88 | 20.27 | 20.55 | +0.33
12-16 | -- | 20.60 | 19.64 | 20.21 | 20.15 | -0.51
17-21 | -- | 19.80 | 21.22 | 20.15 | 20.39 | +0.83
22-26 | -- | 20.70 | 21.51 | 20.58 | 20.93 | +0.58
27-31 | -- | 21.33 | 21.85 | 21.02 | 21.40 | +0.45
1-5 April | 19.11! | 21.46 | 21.70 | 21.53 | 20.95 | -1.84!
6-10 | 21.28 | 21.10 | 22.29 | 21.98 | 21.66 | +0.63
11-15 | 20.43 | 22.32 | 22.61 | 22.00 | 21.96 | -1.03
16-20 | 20.48 | 21.43 | 22.54 | 22.40 | 21.71 | -1.23
21-25 | 22.39 | 21.63 | 21.69 | 22.13 | 21.96 | +0.43
26-30 | 20.74 | 21.44 | 22.99 | 21.97 | 21.79 | +1.20
1-5 Mai | 22.40 | 21.67 | -- | 22.09 | 22.05 | -0.38
6-10 | 22.33 | 22.57 | -- | 22.23 | 22.38 | +0.19
11-15 | 22.25 | 22.33 | -- | 22.69 | 22.42 | +0.27
16-20 | 22.60 | 22.40 | -- | 23.31 | 22.77 | +0.45
21-25 | 23.23 | 21.80 | -- | 23.28 | 22.77 | -0.97
26-30 | 22.51 | 21.60 | -- | 22.85 | 22.32 | -0.72
31-4 Juni | 22.82 | 22.07 | -- | 22.98 | 22.62 | -0.55
5-9 | 21.97 | 22.23 | -- | 22.98 | 22.39 | +0.59
10-14 | 22.62 | 21.70 | 21.52 | 22.11 | 21.99 | +0.63
15-19 | 21.84 | 22.16 | 22.14 | 21.81 | 21.99 | -0.18
20-24 | 22.41 | 21.32 | 21.64 | 22.25 | 21.91 | -0.59
25-29 | 22.23 | 21.00 | 20.69 | 22.24 | 21.54 | -0.85
30-4 Juli | 22.07 | 22.10 | 21.93 | 21.94 | 22.01 | +0.09
5-9 | 22.58 | 21.38 | 21.86 | 20.88 | 21.68 | +0.90
10-14 | 21.58 | 21.48 | 22.19 | 21.23 | 21.62 | +0.57
15-19 | 21.56 | 20.95 | 21.01 | 21.07 | 21.15 | +0.41
20-24 | 20.94 | 21.03 | 21.33 | 21.28 | 21.15 | -0.21
25-29 | 21.04 | 20.89 | 21.27 | 22.43 | 21.41 | -0.52
30-3 Aug. | 20.72 | 21.03 | 21.32 | 22.38 | 21.34 | +1.06
4-8 | 21.69 | 21.69 | 21.55 | 21.51 | 21.61 | +0.08
9-13 | 20.96 | 21.57 | 22.03 | 21.91 | 21.62 | +0.41
14-18 | 21.43 | 21.88 | 20.88 | 20.34 | 21.13 | -0.79
19-23 | 21.36 | 21.89 | 21.77 | 21.47 | 21.62 | -0.26
24-28 | 21.45 | 22.19 | 20.33 | 21.69 | 21.42 | -1.09
29-2 Sept. | 20.73 | 21.81 | 20.54 | 22.25 | 21.33 | +0.92
3-7 | 21.26 | 21.77 | 20.55 | 21.55 | 21.28 | -0.73
8-12 | 21.38 | 21.93 | 21.55 | 21.35 | 21.55 | +0.38
13-17 | 21.31 | 21.77 | 20.80 | 21.04 | 21.23 | -0.43
18-22 | 21.36 | 20.50 | 21.60 | 21.19 | 21.18 | -0.68
23-27 | 20.80 | 20.57 | 20.98 | 20.72 | 20.77 | +0.21
28-2 Oct. | 21.07 | 20.43 | 20.69 | 20.61 | 20.70 | +0.37
3-7 | 20.63 | 21.19 | 20.75 | -- | 20.86 | +0.33
8-12 | 20.26 | 20.93 | 21.46 | -- | 20.88 | -0.62
13-17 | 19.49 | 21.16 | 20.41 | -- | 20.35 | -0.86
18-22 | 20.35 | 21.77 | 20.58 | -- | 20.90 | +0.87
23-27 | 20.89 | 21.35 | 20.37 | -- | 20.87 | +0.48
28-1 Nov. | 21.06 | 21.49 | 20.35 | -- | 20.97 | -0.62
2-6 | 20.81 | 20.61 | 20.80 | -- | 20.74 | -0.13
7-11 | 20.08 | 20.49 | 20.89 | -- | 20.49 | +0.40
12-16 | 20.29 | 19.88 | 20.11 | -- | 20.09 | -0.21
17-21 | 20.25 | 19.70 | 20.07 | -- | 20.01 | -0.31
22-26 | 20.26 | 20.46 | 19.51 | -- | 20.08 | -0.57
27-1 Dec. | 20.29 | 19.19 | 18.87 | -- | 19.45 | +0.84
2-6 | 19.69 | 19.53 | 18.72 | -- | 19.31 | -0.59
7-11 | 19.95 | 21.02 | 19.25 | -- | 20.07 | +0.95
12-16 | 19.86 | 19.95 | 19.84 | -- | 19.88 | +0.07
17-21 | 18.15 | 19.13 | 19.85 | -- | 19.04 | -0.89
22-26 | 19.49 | 19.19 | 19.48 | -- | 19.39 | -0.20
27-31 | 19.72 | 19.10 | 19.13 | -- | 19.32 | +0.40
Die grössten Abweichungen der 5 tägigen Mittel in den einzelnen
Jahren gegen den Durchschnittswerth betragen hiernach etwa 1°; nur
die Pentade 1-5 April macht eine Ausnahme, indessen ist der niedrige
Werth unsicher, weil in den Originalbeobachtungen ein Tag fehlt.
Die auf Sta. Ana als Normalort zu reducirenden einzelnen Beobachtungen
werden daher mit einer Unsicherheit von etwa 1° R. behaftet sein.
Der Gang der Temperatur ist bemerkenswerth besonders durch die frühe
Entwickelung des Wärmemaximums in der Zeit vom 16. bis 25. Mai. Das
Jahresminimum fällt in die erste Hälfte des Januar und ein zweites
kurz andauerndes Minimum in den December. Es ist zu bedauern, dass
gerade für die Feststellung der Extreme die Sicherheit wegen des
Fehlens eines der vier Beobachtungsjahre vermindert ist.
III. Mittlere Monatstemperaturen und Extreme der Monatstemperaturen
zu Sta. Ana vom April 1859 bis September 1862.
| 1859 | 1860 | 1861 | 1861 | Durchschnitt.
| | | | | | Abweichung.
| | | | | |
Januar. | | | | | |
Monatsmittel | -- | 19.25 | 19.45 | 19.19 | 19.30 | +0.15
Maximum | -- | 23.1 | 24.4 | 24.0 | 23.8 | -0.7
Minimum | -- | 14.6 | 14.0 | 14.3 | 14.3 | +0.3
Differenz | -- | 8.5 | 10.4 | 9.7 | 9.5 | -1.0
| | | | | |
Februar. | | | | | |
Monatsmittel | -- | 20.06 | 20.18 | 19.60 | 19.95 | -0.35
Maximum | -- | 24.6 | 25.2 | 24.1 | 24.6 | +0.6
Minimum | -- | 15.6 | 14.3 | 13.7 | 14.5 | +1.1
Differenz | -- | 9.0 | 10.9 | 10.4 | 10.1 | +0.8
| | | | | |
März. | | | | | |
Monatsmittel | -- | 20.58 | 20.97 | 20.46 | 20.67 | +0.30
Maximum | -- | 26.1 | 26.3 | 24.7 | 25.7 | -1.0
Minimum | -- | 13.9 | 14.3 | 15.5 | 14.6 | +0.9
Differenz | -- | 12.2 | 12.0 | 9.2 | 11.1 | -1.9
| | | | | |
April. | | | | | |
Monatsmittel | 20.82 | 21.56 | 22.22 | 22.00 | 21.65 | -0.83
Maximum | 28.0 | 26.8 | 26.7 | 26.2 | 26.9 | +1.1
Minimum | 15.0 | 17.2 | 17.4 | 16.9 | 16.3 | -1.3
Differenz | 13.0 | 9.6 | 9.3 | 9.3 | 10.3 | +2.7
| | | | | |
Mai. | | | | | |
Monatsmittel | 22.50 | 22.05 | -- | 22.75 | 22.43 | +0.32
Maximum | 27.5 | 27.9 | -- | 27.6 | 27.7 | +0.2
Minimum | 19.0 | 16.5 | -- | 17.0 | 17.5 | 1.5
Differenz | 8.5 | 11.4 | -- | 10.6 | 10.2 | -1.7
| | | | | |
Juni. | | | | | |
Monatsmittel | 22.36 | 21.74 | 21.46 | 22.35 | 21.98 | -0.52
Maximum | 27.5 | 26.8 | 26.4 | 27.3 | 27.0 | -0.6
Minimum | 19.1 | 17.9 | 17.8 | 18.2 | 18.3 | +0.8
Differenz | 8.4 | 8.9 | 8.6 | 9.1 | 8.7 | +0.4
| | | | | |
Juli. | | | | | |
Monatsmittel | 21.52 | 21.27 | 21.59 | 21.51 | 21.47 | -0.20
Maximum | 26.6 | 25.9 | 25.7 | 25.4 | 25.9 | +0.7
Minimum | 17.8 | 17.1 | 17.8 | 18.4 | 17.8 | -0.7
Differenz | 8.8 | 8.8 | 7.9 | 7.0 | 8.1 | -1.1
| | | | | |
August. | | | | | |
Monatsmittel | 21.51 | 21.82 | 21.18 | 21.49 | 21.50 | 0.32
Maximum | 27.0 | 25.6 | 25.7 | 24.8 | 25.8 | +1.2
Minimum | 17.2 | 18.3 | 17.9 | 18.3 | 17.9 | -0.7
Differenz | 9.8 | 7.3 | 7.8 | 6.5 | 7.9 | 1.4
| | | | | |
Septbr. | | | | | |
Monatsmittel | 21.20 | 21.21 | 21.05 | 21.27 | 21.18 | -0.13
Maximum | 25.0 | 25.0 | 24.6 | 24.9 | 24.9 | -0.3
Minimum | 18.0 | 17.8 | 17.6 | 17.9 | 17.8 | 0.2
Differenz | 7.0 | 7.2 | 7.0 | 7.0 | 7.1 | 0.1
| | | | | |
October. | | | | | |
Monatsmittel | 20.44 | 21.26 | 20.67 | -- | 20.79 | +0.47
Maximum | 24.0 | 24.6 | 24.3 | -- | 24.3 | 0.3
Minimum | 18.0 | 15.6 | 16.7 | -- | 16.8 | 1.2
Differenz | 6.0 | 9.0 | 7.6 | -- | 7.5 | 1.5
| | | | | |
Novbr. | | | | | |
Monatsmittel | 20.39 | 20.16 | 20.10 | -- | 20.22 | +0.17
Maximum | 24.1 | 23.7 | 24.3 | -- | 24.0 | 0.3
Minimum | 17.7 | 12.9 | 14.2 | -- | 14.9 | +2.8
Differenz | 6.4 | 10.8 | 10.1 | -- | 9.1 | -2.9
| | | | | |
Decbr. | | | | | |
Monatsmittel | 19.47 | 19.63 | 19.35 | -- | 19.48 | +0.15
Maximum | 23.4 | 23.7 | 24.2 | -- | 23.8 | 0.4
Minimum | 14.7 | 12.3 | 14.4 | -- | 13.8 | -1.5
Differenz | 8.7 | 11.4 | 9.8 | -- | 10.0 | +1.4
Die Werthe aus dieser Tafel anders geordnet, um die Uebersicht der
Schwankungen der einzelnen Jahre und die Jahresmittel zu gewinnen,
ergeben die folgende Tabelle: