De eischen van de industrie doen wel eens aan de schoonheden
der natuur een felle concurrentie aan. Overal waar zich bergen
verheffen, beijveren zich de ingenieurs concessies te erlangen voor
het exploiteeren van watervallen, en Schotland ziet dan ook reeds
de liefhebbers der witte steenkool zijn hooggebergte beklimmen en er
zich vestigen.
Tot den herfst 1905 was het gebied van Loch Leven, verloren in het
bergland van oostelijk Schotland, alleen bekend bij de jagers en bij
enkele kunstenaars, die de woeste schoonheid van het land bewonderden
en met hun penseel trachtten weer te geven het indrukwekkend
schouwspel der watervallen. Maar in het najaar van 1905 reisde een
engelsch industriëel als eenvoudig toerist in die streek, en zijn
speculatiegeest ontwaakte bij het zien van de hydraulische krachten,
die er te gebruiken vielen bij Loch Leven.
De toerist, die de ontdekking deed, was een der directeuren van de
British Aluminium Company, een machtige maatschappij, die haar verkoop
steeds ziet toenemen met het veelzijdig gebruik, dat van het door haar
geproduceerde metaal wordt gemaakt. Toen de maatschappij de waarde der
terreinen om Loch Leven had ingezien, besloot ze er een reuzenfabriek
te zetten; ze verkreeg er de noodige rechten voor en ging terstond aan
het werk ondanks bezwaren van allerlei aard. Er zijn daar drie meren
op verschillende hoogte en verbonden door een rivier. De ingenieurs
hebben het plan opgevat een reusachtigen dijk aan te leggen, die hoog
genoeg zal zijn, om in een enkel verzamelbekken de wateren der drie
meren te bevatten. Dat réservoir zal het grootste van Europa worden
en misschien van de wereld; het zal een kilometer breed en veertien
kilometer lang zijn. Het zal ongeveer een milliard hectoliter bevatten.
Om de watermassa te bewaren, is de stuwdam 803 meter lang, heeft een
dikte van 18 meter aan zijn voet en van 4.5 meter aan de oppervlakte
van het water. De grootste hoogte zal 24 meter bedragen. Het water
van het reuzenbekken wordt aangevoerd door een kanaal van gewapend
beton van een afstand van 6.5 kilometer naar een verdeelingsbekken,
van waar zes reusachtige stalen buizen uitgaan, die het water naar
twaalf turbines voeren.
Die buizen worden door een duitsche firma geleverd en in Hamburg
direct ingescheept naar de kleine havenplaats Kinlochaven. Nu is er
te Loch Leven te midden der woeste rotswereld een heele stad ontstaan
van werklieden en hun gezinnen. Men vindt er aardige huisjes van twee
verdiepingen met een tuin, naar een weloverlegd plan geplaatst. De stad
heeft overvloedig drinkwater en electrisch licht; aan alle eischen
van hygiëne is voldaan; electrische trams brengen de werklui naar
het werk; er is een presbyteriaansche kerk en er zijn scholen voor
de kinderen. Het is een nieuw verrezen stad, als in Amerika zoovele
plotseling zijn ontstaan.
Loch Leven is een rotsachtig plateau, dat bijna ontoegankelijk is. Er
gingen enkel slechte muilpaden heen. Dat moest anders worden. De
British Aluminium Company richtte boven de dalen en afgronden een heel
net van luchtspoorwegen in. Langs soliede stalen kabels vervoeren
hangende waggons, door electriciteit bewogen, die door een naburige
rivier wordt voortgebracht, elken dag 500 ton materialen.
Als de hydro-electrische fabriek in werking zal zijn en de electrische
ovens het aluminium bereiden, zullen de machines goed beloonden arbeid
kunnen verschaffen aan meer dan 15000 arbeiders.