De tiu nokto de la reveno la mondo farigxis ses jarojn pli
maljuna. Estis varma auxtuna posttagmezo, kaj forta pluvo estis
falinta. La suno subite sin montris el la nuboj, kaj briliginte
la malnovan kampon de la batalo sur unu verda loketo, sendis al
gxi luman saluton, kiu sin baldaux disvastigis super la tutan
landon, kvazaux oni ekbruligis fajron de gxojo, kiu estas
respondata de mil altajxoj.
Kiel bele kaj cxarme la tero ekflamis en la lumo! La arbaro,
antauxe malluma, nigra maso, montris sian multkoloran veston de
flavajxo, verdajxo, brunajxo kaj rugxajxo kaj la diversajn
figurojn de siaj arboj, sur kies folioj pluvaj gutoj tremis kaj
fajrerante defaladis. La suna kampo elrigardis, kvazaux gxi
antaux minuto estis ankoraux blinda kaj nun ricevis okulojn, per
kiuj gxi rigardis supren al la brilanta cxielo. Kampoj de greno,
bariloj, dometoj, la dense kolektitaj tegmentoj, la pregxejo, la
rivereto, la muelejo, cxio ridetante elrigardis el la nebula
griza mallumo. Birdoj agrable kantis, floroj levis siajn
mallevitajn kapojn, fresxaj odoroj eliris el la fresxigita tero;
la bluaj strioj supre farigxis pli grandaj kaj pli largxaj; la
malrektaj radioj de la suno jam trafis per mortiga sago la
malrektan muron da nuboj, kiuj malrapidis ankoraux kun sia
forflugo, kaj cxielarko, enhavanta en si cxiujn kolorojn, kiuj
ornamis la teron kaj la cxielon, triumfe eletendis sin sur la
tuta horizonto.
En tia vespera horo malgranda drinkejo apud la vojo, bele kasxita
post granda ulmo kun cxarma ripoza benko cxirkaux la dika trunko,
montris sian afablan vizagxon al la vojagxanto kaj logis lin per
diversaj mutaj, sed signifoplenaj certigoj de amika akcepto. La
rugxeta elpendajxo elrigardis kun siaj oraj, en la suno brilantaj
literoj el la malluma foliaro de la arbo, kiel amika vizagxo, kaj
promesis bonan regalon. La trinkujo, plena je pura akvo, kaj
malsupre sur la tero apartaj trunketoj de bonodora fojno igis
cxiun cxevalon, kiu preteriris, akrigi la orelojn. La rugxaj
kurtenoj en la cxambroj de la partero kaj la negxe blankaj
flankkurtenoj en la malgranda dormocxambro supre kun cxiu bloveto
de la vento logis: envenu! Sur la brile verdaj kovriloj de la
fenestroj oni povis legi en oraj literoj pri biero kaj elo [**]
kaj bonaj vinoj kaj bonaj litoj, kaj apude estis tusxanta
pentrajxo de bruna sxauxma biera krucxo. Sur la kornicoj de la
fenestroj staris floroj en helrugxaj potoj, kiuj tre gaje falis
en la okulojn sur la blanka fronto de la domo; kaj en la malluma
pordega trairo oni vidis ankoraux apartajn striojn da lumo, kiuj
ludis cxirkaux la brilantaj boteloj kaj krucxoj.
[**] Speco de biero.
En la pordo nun aperis modelo de mastro; cxar, estante kvankam
malgranda, li tamen estis ronda kaj largxa kaj staris la manoj en
la posxoj kaj la piedoj suficxe disstarigitaj, por esprimi fidon
je sia kelo kaj senzorgan konfidon je la rimedoj de la drinkejo
-- tro trankvilan kaj senpretendan, por farigxi fanfaronado. La
ricxa malsekajxo, kiu post la forta pluvo degutadis de cxiu
objekto, konvenis al li tre bone. Nenio cxirkaux li havis soifon.
Kelkaj georginoj kun pezaj kapoj, kiuj elrigardis super la
palisaro de la bone tenata gxardeneto, trinkis tiom, kiom ili nur
povis elteni -- eble ecx iom pli multe -- kaj estis plenaj je
dolcxa trinkajxo; sed la lako, la floroj en la fenestro kaj la
folioj de la maljuna arbo estis en la trankvile gaja humoro de
homoj, kiuj nur tiom trinkis, kiom estas bone por ili kaj
suficxe, por disvolvi iliajn plej bonajn ecojn. Dissxutante sur
la teron klarajn gutojn, ili kvazaux disdonadis senkulpan
agrablajxon, kiu faris bonon cxie, kie gxi falis, trafis
forgesitajn anguletojn, kien la pli serioza pluvo nur malofte
venadis, kaj al neniu faris doloron.
Tiu cxi vilagxa drinkejo cxe sia fondigxo akceptis neordinaran
signon. Sxi havis la nomon "Al la krirbilo de muskato". Kaj sub
tiuj cxi vortoj sur tiu sama rugxa elpendajxo en la malluma
foliaro kaj kun tiaj samaj oraj literoj staris: Benjamin Britain.
Rigardinte ankoraux unu fojon kaj pli pene observinte la
vizagxon, oni povus veni al la konvinko, ke en la pordo staris
neniu alia, ol Benjamin Britain mem -- suficxe sxangxita, sed
sxangxita al bono; tute konvena kaj bonvida mastro.
"Sinjorino Britain," diris sinjoro Britain kaj rigardis sur la
vojon, "forrestas iom longe. Jam estas la tempo de teo."
Cxar oni povis ankoraux vidi nenian sinjorinon Britain, li
malrapide ekvagis gxis la mezo de la vojo kaj kun granda
kontenteco rigardis la domon. "Tute elrigardas, kiel la domo, en
kiun mi volonte enveturus, se gxi ne estus mia."
Poste li iris al la palisaro de la gxardeno kaj rigardis la
georginojn. Ili rigardis sur lin, senhelpe kaj dorme pendigante
la kapojn, kiuj cxiam faradis balancojn, kiam la pezaj gutoj da
pluvo defaladis de ili sur la teron.
"Oni devas zorgi pri Vi," diris Benjamin. "Mi ne devas forgesi
tion cxi diri al sxi. Sxi longe forestas."
La "pli bona duono" de sinjoro Britain en tia alta grado estis
lia pli bona duono, ke li disigite de sxi estis tute senhelpa kaj
perdita.
"Mi pensas, ke sxi ne havas multe por forplenumi," diris Ben.
"Oni devis en la urbo fari kelkajn negocojn, sed ne multe. Ho,
jen ni sxin fine havas!"
Malgranda kalesxo, veturigata de unu knabo, venis kun bruo de la
vojo; kaj interne, havante post si grandan bone malsekigitan
ombrelon, disetenditan por sekigxi, sidis la korpulenta figuro de
virino de matura agxo, kruciginte la nudajn brakojn super korbo,
kiun sxi portis sur la genuoj, kaj havante diversajn aliajn
korbojn kaj pakajxojn cxirkaux si. La afabla bonkora vizagxo kaj
certa memkontenta senhelpo, kun kiu sxi de la pusxoj de la
kalesxo balancigxadis tien kaj reen sur sia sido, jam de
malproksime rememorigadis malnovajn tempojn. Kiam sxi venis pli
proksime, tio cxi ankoraux pli estis rimarkebla; kaj kiam la
veturilo haltis apud la drinkejo kaj paro da sxuoj, elirante el
la kalesxo, rapide flugis tra la malfermitaj brakoj de sinjoro
Britain kaj kun peza ekpremo tusxis la teron, oni povis tuj
rekoni, ke tiuj cxi sxuoj povis aparteni al neniu alia ol
Clemency Newcome.
Kaj tiel efektive estis. Jen sxi staras antaux ni, sana
korpulenta animo, kun tiom da sapo sur la brilanta vizagxo, kiel
antauxe, sed kun nedifektitaj kubutoj, kiuj nun preskaux montris
kavetojn.
"Vi longe forrestas, Clemency!" diris sinjoro Britain.
"Jes, vidu, Ben, mi havis multe por fari!" sxi respondis, vive
observante la enportadon de sxiaj korboj kaj pakajxoj; "ok, naux,
dek, -- kie estas dekunu? Ho! mia korbo dekunu! Estas gxuste.
Konduku la cxevalon en la cxevalejon, Harry, kaj se gxi denove
tusos, donu al gxi hodiaux vespere varman miksitan mangxon. Ok,
naux, dek, -- nu kie estas dekunu? Ho, mi forgesis, estas bone.
Kiel fartas la infanoj, Ben?"
"Sanaj kaj viglaj, Clemency."
"Dio gardu iliajn cxarmajn vizagxojn!" diris sinjorino Britain,
demetante la cxapelon (cxar sxi kaj sxia edzo estis nun en la
drinkejo) kaj glatigante al si la harojn per la manplato. "Donu
al mi kison, maljuna!" Sinjoro Britain ne lasis sxin atendi.
"Mi pensas," diris sinjorino Britain kaj eltiris tutan pakajxon
da maldikaj libroj kaj cxifitaj paperoj el la posxo, "mi cxion
plenumis. La kalkuloj cxiuj pagitaj -- la rapo vendita -- kalkulo
kun la bierfabrikanto farita -- pipoj menditaj -- deksep funtoj
kvar sxilingoj en la bankon pagitaj -- kaj la recepto de doktoro
Heathfield por la infano -- vi jam divenos, kiel estas. --
Doktoro Heathfield denove nenion volas preni, Tim."
"Mi tuj tiel pensis," rimarkis Britain.
"Jes. Li diris, Tim, kiel ajn granda via familio ecx estos, li
neniam prenos de vi ecx duonon da penco; ecx se vi ricevos dudek
infanojn."
La vizagxo de sinjoro Britain ricevis esprimon tre seriozan kaj
senmove rigardis sur la muron.
"Cxu tio cxi ne estas tre afable?" diris Clemency.
"Certe," respondis sinjoro Britain. "Sed tio cxi estas afableco,
el kiu mi por nenio en la mondo volus fari uzon."
"Ne," diris Clemency. "Kompreneble ne. Poste la cxevaleto -- gxi
alportis ok funtojn kaj du sxilingojn; kaj tio cxi estas ne
malbone, ne vere?"
"Tio cxi estas tre bone," diris Ben.
"Mi gxojas, ke vi estas kontenta," ekkriis lia edzino. "Mi tuj
tiel pensis; kaj tio cxi, mi pensas, estas cxio, kaj nun nenion
pli pri negocoj, Britain. Ha, ha, ha! Jen! Prenu la paperojn kaj
trarigardu ilin. Ho, atendu momenton; jen estas ankoraux presita
folieto. Jxus el la presejo. Kiel bone gxin odoras!"
"Kio tio cxi estas?" diris Tim kaj rigardis la folion.
"Mi ne scias," respondis lia edzino. "Mi ne legis ecx unu
vorton."
"Vendo per memvola auxkcio," legis la mastro, "kun rezervo de
antauxa privata konsentigxo."
"Tion cxi ili cxiam aldonas," diris Clemency.
"Jes, sed ne cxiam tion cxi," li respondis. "Rigardu: sinjora
domo kaj konstruoj mastrajxaj, parko kaj gxardeno de sinjoroj
Snitchey kaj Craggs kaj la sensxulda bieno de la nobelo Mich.
Warden, pro forveturo en la eksterlandon!"
"Pro forveturo en la eksterlandon!" ripetis Clemency.
"Jen tio cxi staras," diris sinjoro Britain. "Rigardu tien cxi."
"Kaj jxus hodiaux mi tie auxdis, ke sxi baldaux alsendos pli
bonajn kaj pli klarajn novajxojn!" diris Clemency, malgaje
balancante la kapon kaj denove kaptante siajn kubutojn, kvazaux
la rememoro de malnovaj tempoj ankaux revekus malnovajn kutimojn.
"Hm, hm, hm! Tio cxi tie denove pezigos la korojn, Ben."
Sinjoro Britain gxemis kaj balancis la kapon kaj diris, ke li ne
povas tute kompreni la aferon kaj longe cxesis pensi pri gxi. Kun
tiu cxi rimarko li kontentigis sin kaj algluis la folion post la
fenestro de la botelaro, kaj Clemency, starinte kelkajn minutojn
en pensoj, vekigxis kaj rapidis for, por rigardi la infanojn.
Kvankam la mastro de la kribilo de muskato havis grandan estimon
por sia edzino, tamen tiu cxi estimo havis tute la malnovan
patronan karakteron; kaj sxi forte lin amuzadis. Nenio pli
mirigus lin, ol se iu tria montrus al li, kiel sxi sola kondukas
la tutan mastrajxon kaj per prudenta sxparemeco, vigla humoro,
honesteco kaj diligenteco faras lin homo bonhava. Tiel facile
estas en cxiaj cirkonstancoj (kaj tro ofte gxi okazas) taksi la
trankvilajn naturojn, kiuj neniam metas en lumon siajn meritojn,
laux ilia propra modesta jugxo, kaj ofende sin amuzi pro eksteraj
strangajxoj kaj apartajxoj je homoj, kies interna indo, se ni pli
profunde volus rigardi, devus nin igi rugxigxi antaux ili!
Sinjoro Britain kun plezuro pensadis pri la grandanimeco, kun kiu
li edzigxis je Clemency. Sxi estis por li eterna atesto de lia
bona koro, kaj li sentis, ke sxia bonegeco estas nur jesigo de la
malnova sentenco, ke la virto sin mem rekompencas.
Li algluis la folion, kaj la kvitancojn pri la negocoj de la
hodiauxa tago li ensxlosis en la sxrankon de la drinkejo -- cxiam
ridante por si pri sxia lerteco en negocoj -- kiam sxi revenis
kun la sciigo, ke la ambaux sinjoretoj Britain sub la observado
de Betsy ludas en la kalesxejo kaj la malgranda Clemency dormas
"kiel angxelo." Nun li ankaux sidigxis al la teo, kiu en atendo
de sxia veno staris sur malgranda tablo. Gxi estis bela malgranda
bufedo kun la ordinara ornamo de boteloj kaj glasoj kaj kun
solida horlogxo, kiu iris bone laux la minuto, (estis duono de la
sesa horo); cxiu objekto staris sur sia deca loko kaj estis plej
perfekte brile purigita kaj polurigita.
"La unuan fojon mi hodiaux povas trankvile sidi," diris sinjorino
Britain kaj profunde ekspiris, kvazaux sxi nun sidos jam la tutan
vesperon; sed sxi tamen baldaux ree sin levis, por enversxi teon
al sia edzo kaj trancxi panon kun butero. "Kiel tiu cxi folio
rememorigas min pri tempoj malnovaj!"
"Jes, jes!" diris sinjoro Britain, prenante sian pladeton kiel
ostron kaj sorbante gxin en tia sama maniero.
"Tiu cxi sama sinjoro Michael Warden," diris Clemency meditante,
"faris min perdi mian malnovan oficon."
"Kaj alportis al vi edzon," diris sinjoro Britain.
"Nu jes," respondis Clemency, "kaj por tio cxi mi volas lin
ankaux danki."
"La homo estas sklavo de la kutimo," diris sinjoro Britain kaj
rigardis sxin trans tiu pladeto. "Mi kutimis je vi kaj vidis, ke
mi sen vi ne bone min sentos. Ha, ha! Kiu tion cxi pensus!"
"Jes, efektive!" ekkriis Clemency. "Tio cxi estis tre bone de via
flanko, Ben."
"Ne, ne, ne," respondis Ben kun memkonscia modesteco. "Ne estas
inde paroli pri tiu cxi bagatelo."
"Ho jes, Ben," diris lia edzino kun koreco; "mi forte tion cxi
sxatas kaj estas al vi tre danka. Ha!" -- sxi denove rigardis la
folion -- "kiam oni sciigxis, ke sxi forkuris kaj estas ekster
dangxero, la aminda knabino, tiam mi ne povis min deteni -- pro
sxi kaj pro la fratino kaj la patro -- diri kion mi sciis, ne
vere?"
"Jes, vi gxin rakontis," rimarkis sxia edzo.
"Kaj doktoro Jeddler," dauxrigis Clemency, metante sian tason sur
la tablon kaj medite rigardante la folion, "en sia kolero kaj
cxagreno forpelis min el la domo! Kiel mi gxojas, ke mi tiam
diris nenian malbonan vorton kaj forportis kun mi nenian malbonan
penson kontraux li; cxar li poste gxin sincere pentis. Kiel ofte
li tie cxi sidadis kaj ripetadis al mi, ke li gxin bedauxras! --
La lastan fojon ankoraux hieraux, kiam vi ne estis en la domo.
Kiel ofte li tie cxi sidadis kaj tutajn horojn paroladis pri tio
kaj alia, kvazaux gxi lin interesus! -- sed propre nur pro la
malnova tempo kaj cxar li sciis, ke sxi min amis, Ben!"
"Mia Dio, kiel vi venis al tiu konvinko, Clemency?" demandis sxia
edzo, tute mirigite, ke sxi klare komprenis verajxon, kiu en lia
filozofanta spirito nur naskigxadis ankoraux.
"Mi tion cxi ne scias," diris Clemency kaj blovis sian teon, por
gxin iom malvarmigi. "Dio! mi ne povus tion cxi diri, se oni ecx
metus por tio cxi rekompencon de cent funtoj."
Li kredeble ankoraux plu dauxrigus siajn metafizikajn
konsideradojn, se sxi ne rimarkus post li apud la pordo
substancian fakton en formo de unu sinjoro en funebro kaj en
vestajxo de rajdo. Sxajnis, ke li auxskultas ilian paroladon kaj
tute ne volas ilin interrompi.
Clemency rapide levigxis. Ankaux sinjoro Britain faris tion saman
kaj salutis la gaston. "Cxu Vi volas esti bona supreniri,
sinjoro? Estas tre bela cxambro supre, sinjoro."
"Mi dankas," diris la fremdulo kaj atente observis sinjorinon
Britain. "Cxu estas permesite eniri tien cxi?"
"Ho, se placxas al Vi," respondis Clemency kaj malfermis la
bufedan cxambron. "Kion Vi ordonas, sinjoro?"
Li ekvidis la folion kaj legis gxin nun.
"Tre bela peco da tero, sinjoro," rimarkis sinjoro Britain.
Li ne respondis, sed turnis sin, kiam li finis la legadon, kaj
rigardadis Clemency'n kun tiu sama esplora sciemeco kiel,
antauxe. "Vi demandis," li diris, ne deturnante de sxi la
okulojn --
"Kion Vi deziras, sinjoro," respondis Clemency kaj ankaux kasxite
lin rigardadis.
"Se Vi volas doni al mi gluton da elo," li diris, alirante al unu
tablo apud la fenestro, "kaj volos gxin alporti tien cxi, ne
malhelpante al Vi al Via teo, mi estos al Vi tre danka."
Ne farante pli ceremoniojn, li sidigxis kaj rigardis sur la
kampon. Li estis homo en la floro de la jaroj, bone kaj forte
konstruita. Lian vizagxon, brunigitan de la suno, ombris mallumaj
haroj kaj li portis lipharojn. Kiam oni alportis al li lian
bieron, li enversxis al si unu glason kaj afable trinkis pro la
sano de la domo; kiam li ree metis la glason sur la tablon, li
aldonis:
"Nova domo, ne vere?"
"Ne tre nova, sinjoro," respondis sinjoro Britain.
"Havas la agxon de kvin gxis ses jaroj," diris Clemency, tre
klare akcentante la vortojn.
"Mi pensis antauxe, kiam mi eniris, ke mi auxdas la nomon de
doktoro Jeddler," demandis la fremdulo. "Tiu cxi folio
rememorigas min pri li; cxar mi okaze scias ion de la historio
per la famo kaj per certaj ligitajxoj. -- Cxu la maljunulo
ankoraux vivas?
"Ho jes, sinjoro," diris Clemency.
"Cxu li forte sxangxigxis?"
"De kiam, sinjoro?" respondis Clemency kun aparta akcento.
"De la tago, kiam lia filino lin forlasis."
"Jes! De tiu tago li sxangxigxis," diris Clemency. "Li farigxis
maljuna kaj griza kaj tute jam ne estas tiu sama homo; sed mi
pensas, ke li nun estas konsolita. Li de tiam pacigxis kun sia
fratino kaj ofte sxin vizitas. Tio cxi tuj bone faris al li. En
la komenco li estis tre suferanta, kaj la koro sangis, kiam oni
lin vidis vagantan kaj insultantan la mondon; sed post unu aux du
jaroj li farigxis tute alia kaj pli bona, kaj tiam li komencis
volonte paroladi pri sia perdita filino kaj lauxdadi sxin kaj
ankaux la mondon! Kaj li neniam lacigxadis, kun larmoj parolante,
kiel bela kaj bona sxi estis. Li pardonis al sxi. Tio cxi estis
cxirkaux la tempo de la edzinigxo de frauxlino Grace. Vi memoras
ankoraux, Britain?"
Sinjoro Britain memoris la aferon ankoraux tre bone.
"La fratino sekve estas edzinigita," rimarkis la fremdulo. Li
momenton silentis kaj poste demandis: "Je kiu?"
Clemency el surprizo pro tiu cxi demando preskaux renversis la
pleton de teo.
"Cxu Vi neniam auxdis pri tio cxi?" sxi diris.
"Neniam, sed mi volus gxin scii," li respondis kaj enversxis al
si novan glason, kiun li metis al la lipoj.
"Ho, tio cxi estus longa historio, se oni volus gxin orde
rakonti," diris Clemency kaj metis sian mentonon en sian
maldekstran manon, dum sxi la maldekstran kubuton apogis sur la
duan manon kaj balancante la kapon rerigardis en la pasintajn
jarojn, kiel oni rigardas sur fajron. "Gxi estus longa historio."
"Sed mallonge rakontite?" diris la fremdulo.
"Mallonge rakontite," ripetis Clemency en tiu sama medita tono
kaj sxajne tute ne zorgante pri li kaj ne sciante, ke sxi havas
auxskultantojn, "kion oni povus tie cxi diri? Ke ili kune
malgxojis, rememoradis sxin kiel mortintan; ke ili tenis sxin en
ama rememoro, faradis al sxi neniajn riprocxojn kaj trovadis
senkulpigojn por sxi? Tion cxi cxiu scias. Mi almenaux tion cxi
scias, neniu scias tion cxi pli bone!" aldonis Clemency, visxante
al si la okulojn per la mano.
"Kaj tiel," helpis la fremdulo --
"Kaj tiel," diris Clemency, mehxanike ripetante liajn vortojn kaj
ne sxangxante sian pozicion kaj manieron de parolado, "Tiel ili
fine farigxis edzo kaj edzino. Ili estis edzigitaj en la tago de
sxia naskigxo -- la tago morgaux revenos -- tre mallauxte, sed
kontente kaj felicxe. Sinjoro Alfred diris unu vesperon, kiam ili
promenadis en la frukta gxardeno: 'Grace, cxu fari nian edzigxon
en la tago de naskigxo de Marion?' Kaj tiel farigxis."
"Kaj ili vivas felicxe unu kun la alia?" demandis la fremdulo.
"Jes", diris Clemency. "Neniam geedzoj vivis pli felicxe. Ili
havas nenian malgxojon ekster tiu."
Sxi levis la kapon, kvazaux sxi subite ekkonscius sub, kiaj
cirkonstancoj sxi revokas tiujn cxi okazojn en sian memoron, kaj
jxetis rapidan rigardon sur la fremdulon. Rimarkinte, ke lia
vizagxo estas turnita al la fenestro, kiel se li estus
profundigita en la observadon de la kampo, sxi faris al sia edzo
rapidajn signojn, montris la algluitan folion kaj movis la
busxon, kvazaux sxi kun granda intereso ripetadus al li ian
vorton aux frazon. Cxar sxi eldonis nenian sonon kaj sxiaj mutaj
gestoj estis kiel ordinare tre strangaj, tial tiu cxi
nekomprenebla sintenado alkondukis sinjoron Britain al ekstrema
malespero. Li elmetadis siajn okulojn jen sur la tablon, jen la
fremdulon, la argxentajn kulerojn, sian edzinon -- sekvadis
sxiajn gestojn kun plej granda senhelpeco -- demandadis sxin en
tiu sama lingvo, cxu lia proprajxo aux li mem estas en dangxero
-- respondadis sxiajn signojn per aliaj signoj, kiuj esprimadis
lian absolutan nekomprenadon kaj timon -- observadis la movadon
de sxiaj lipoj -- divenadis per duonvocxo "lakto kaj akvo",
"sxangxo de la monato", "muso kaj nukso" kaj tamen nenion povis
atingi.
Clemency fine cxesigis sian senesperan penadon, iom post iom
alsxovis sian segxon pli proksime al la fremdulo kaj observadis
lin akre per sxajne mallevitaj okuloj, atendante novan demandon.
Sxi ne longe devis atendi, cxar li baldaux komencis denove.
"Kaj kia estas la plua sorto de la filino, kiu lin forlasis? mi
pensas, ke vi scias gxin?"
Clemency balancis la kapon. "Mi auxdis," sxi diris, "ke doktoro
Jeddler, kiel sxajnas, pli scias ol kiom li montras. Sinjorino
Grace ricevis de sxi leterojn, en kiuj sxi skribas, ke sxi bone
fartas kaj ke la edzinigxo de tiu kun sinjoro Alfred faris sxin
felicxa; kaj sxi ankaux de si reskribis leterojn. Sed super sxia
vivo kaj sorto sin portas la sekreto, kiu gxis nun ne estas
klarigita kaj kiun --".
Sxia vocxo farigxis sxanceligxa kaj sxi haltis.
"Kaj kiun --" ripetis la fremdulo.
"Kiun nur unu sola persono povus ankoraux klarigi," diris
Clemency, malfacile spirante.
"Kaj kiu estas tiu persono?" demandis la fremdulo.
"Sinjoro Michael Warden!" respondis Clemency preskaux per krio
kaj per tio sama montris al sia edzo, kion sxi antauxe volis lin
rimarkigi, kaj al Michael Warden, ke li estas rekonita.
"Vi min konas ankoraux, sinjoro," diris Clemency, tremante de
ekscititeco. "Mi gxin vidis! Vi min konas ankoraux de tiu nokto
en la gxardeno. Mi estis apud si!"
"Jes, mi gxin scias," li diris.
"Jes, sinjoro," respondis Clemency. "Jes, certe. Tio cxi estas
mia edzo, sinjoro. Ben, kara Ben, kuru al sinjorino Grace -- kuru
al sinjoro Alfred -- kuru al kiu vi volas, Ben! Alkonduku iun,
tuj!"
"Restu!" diris Michael Warden kaj trankvile starigxis inter la
pordo kaj Britain. "Kion Vi volas fari?"
"Sciigu ilin, ke Vi tie cxi estas, sinjoro," petis Clemency kaj
kunebatis la manojn, tute ekster si de ekscititeco. "Sciigu ilin,
ke de Viaj lipoj ili povas pli multe auxdi pri sxi; ke sxi ne
tute estas perdita por ili, sed ke sxi denove revenos, por sian
patron kaj sian fratinon -- kaj ankaux sian malnovan servantinon,
mi --" sxi batis sin per ambaux manoj sur la bruston -- "gxojigi
per la vido de sxia aminda vizagxo. Kuru, Ben, kuru!" Kaj cxiam
ankoraux sxi pusxis lin al la pordo, kaj cxiam ankoraux sinjoro
Warden staris antaux la pordo kaj ne lasis lin iri, ne kun
kolera, sed kun malgxoja mieno.
"Aux eble," diris Clemency kaj ekscitite sin alkrocxis al la
mantelo de sinjoro Warden, "eble sxi nun estas tie cxi; eble sxi
estas tre proksime. Jes, mi vidas laux Via vizagxo, ke sxi certe
estas tie cxi. Mi petas Vin, sinjoro, lasu min al sxi. Mi
vartadis sxin, kiam sxi estis ankoraux tre malgranda infano.
Antaux miaj okuloj sxi elkreskis, kiel la fiero de tiu cxi loko.
Mi konis sxin, kiam sxi estis la fiancxino de sinjoro Alfred. Mi
provis sxin deteni, kiam Vi sxin forlogis. Mi scias, kia estis
sxia patra domo, kiam sxi estis ankoraux gxia animo, kaj kiel
alia gxi farigxis de la tempo, kiam sxi forkuris. Mi petas Vin,
sinjoro, lasu min al sxi!"
Li rigardis sxin kompatante kaj mirante, sed faris nenian
konsentan geston.
"Mi ne pensas, ke sxi povus scii," dauxrigis Clemency, "kiel
sincere ili pardonis al sxi; kiel forte ili sxin amas; kia gxojo
estus por ili vidi sxin ankoraux unu fojon. Sxi eble timas reveni
hejmen. Mi eble povas sxin kuragxigi, kiam sxi min vidos. Nur
diru al mi, sinjoro Warden, cxu Vi sxin alkondukis?"
"Ne," li diris, balancante la kapon.
Tiu cxi respondo, lia konduto, liaj funebraj vestoj, lia
mallauxta retiro, la sciigita intenco forveturi en la
eksterlandon cxion klarigis. Marion pli ne vivis.
Li ne kontrauxparolis al sxi, jes, sxi ne vivas! Clemency
sidigxis, metis la vizagxon sur la tablon kaj maldolcxe ploris.
En tiu cxi minuto unu maljuna, griza sinjoro enkuris tute
senspire, kaj laux lia sufokigxanta vocxo oni apenaux povus
rekoni en li sinjoron Snitchey.
"Mia Dio, sinjoro Warden!" diris la advokato kaj tiris lin
flanken, "kia vento" -- li estis tiel laca, ke li devis halti kaj
nur post kelkaj minutoj povis fini -- "alportis Vin tien cxi?"
"Malbona, mi timas," li respondis. "Se Vi povus auxdi, kio tie
cxi antaux momento sin agis -- kiel mi devas fari neeblan -- kiel
mi alportas kun mi konfuzon kaj malgxojon!"
"Mi povas cxion prezenti al mi. Sed kial Vi iris gxuste tien
cxi?" diris Snitchey.
"Kial mi ne devis? Kiel mi povis scii, kiu tie cxi estas mastro?
Sendinte mian servanton al Vi, mi tien cxi eniris, cxar la domo
estis por mi nova; kaj mi havas naturan intereson por cxio nova
kaj malnova en tiu cxi malnova cxirkauxajxo kaj ekster tio mi
volis antaux la urbo antauxe renkontigxi kun Vi. Mi volis scii,
kion la homoj parolas pri mi. Mi vidas gxin laux Via konduto, ke
Vi povas tion cxi diri al mi. Se ne estus Via malbenita
singardeco, mi jam longe povus cxion scii."
"Nia singardeco!" diris la advokato. "Parolante al Vi en la nomo
de mi mem kaj de Craggs -- benita memoro --" li rigardis la
krepon sur sia cxapelo kaj balancis la kapon -- "sinjoro Warden,
kiel Vi povas prudente nin kulpigi? Ni konsentis inter ni neniam
tusxi pli tiun cxi objekton, cxar gxi ne estis afero, en kiun
povus sin miksi tiaj seriozaj kaj solidaj homoj, kiel ni (mi
ripetas Vian tiaman esprimon). Nia singardeco! dum sinjoro Craggs
deiris en sian estimatan tombon en la plena kredo --"
"Mi donis solenan promeson, ke mi silentos, gxis mi revenos, kiam
ajn tio cxi farigxos," interrompis lin sinjoro Warden, "kaj mi
tenis mian promeson."
"Bone, sinjoro, kaj mi ripetas, ni ankaux devis silenti. Al tio
cxi nin devigis nia sxuldo kontraux ni mem kaj ankaux kontraux
diversaj klientoj, inter kiuj ankaux Vi estis. Ne konvenis al ni
demandadi Vin pri tia delikata afero; mi havis mian suspekton,
sinjoro; sed nur de ses monatoj mi scias la veron."
"Per kiu?" demandis la kliento.
"Per doktoro Jeddler mem, sinjoro, kiu el sia propra iniciativo
donis al mi sian konfidon. Li, kaj nur li, sciis la tutan veron
de kelkaj jaroj."
"Kaj Vi gxin ankaux scias?" diris la kliento.
"Jes, sinjoro!" respondis Snitchey, "kaj mi ankaux havas kauxzon
kredi, ke sxia fratino sciigxos pri la vero morgaux vespere. Dume
Vi espereble faros al mi la honoron esti gasto de mia domo, cxar
en Via oni Vin ne atendis. Tamen por eviti eblajn
maloportunajxojn en la okazo, se oni Vin rekonus -- kvankam Vi
tre sxangxigxis -- mi pensas, mi mem sur la strato preterirus, ne
rekonante Vin -- estas pli bone ke ni tie cxi mangxu kaj iru en
la urbon vespere. Oni mangxas tie cxi tre bone, sinjoro Warden;
cetere la domo apartenas al Vi. Mi kaj Craggs (benita memoro)
ofte mangxadis tie cxi kotleton kaj trovadis gxin cxiam bona.
Sinjoro Craggs, sinjoro", diris Snitchey, por momento firme
fermante la okulojn kaj poste denove ilin malfermante, "tro frue
estis elstrekita el la libro de la vivantoj."
"La cxielo pardonu al mi, ke mi ne esprimas al Vi mian
kondolencon," respondis Michael Warden kaj tusxis per la mano la
frunton; "sed estas al mi kvazaux mi songxus. Mi estas kvazaux en
stato senkonscia. Sinjoro Craggs -- jes -- mi forte bedauxras, ke
ni perdis sinjoron Craggs." Sed li rigardis cxe tiuj cxi vortoj
sur Clemency'n kaj sxajnis, ke li simpatias kun Ben, kiu sxin
konsoladis.
"Sinjoro Craggs, sinjoro," rimarkis Snitchey, "trovis, kiel mi
bedauxrinde devas diri, ke la vivo ne estas tiel facile
retenebla, kiel lia teorio al li diris, alie li estus ankoraux
inter ni. Gxi estas granda perdo por mi. Sinjoro Craggs estis mia
dekstra mano, mia dekstra piedo, mia dekstra orelo, mia dekstra
okulo. Sen li mi estas kiel paralizita. Li testamentis sian
partoprenon en la negoco al sinjorino Craggs, al la plenumantoj
de la testamento, administratoroj kaj kuratoroj. Lia nomo
ankoraux nun staras sur la firmo. Iafoje mi provas, kiel infano,
kredigi min mem, ke li ankoraux vivas. Mi cxiam ankoraux diras:
Snitchey por si kaj Craggs -- mortinta, sinjoro -- mortinta,"
diris la molkora advokato kaj eltiris nazotukon el la posxo.
Michael Warden, kiu cxiam ankoraux observadis Clemency'n, turnis
sin al Snitchey, kiam tiu cxesis paroli, kaj murmuretis al li ion
en la orelon.
"Ha, la malfelicxa virino!" diris Snitchey, balancante la kapon.
"Jes, sxi cxiam estis tre alligita al Marion. Bela Marion!
Malfelicxa Marion! Nur kuragxon, kara virino -- Vi nun ja estas
edzinigita, Clemency."
Clemency nur gxemis kaj balancis la kapon. "Nur paciencon gxis
morgaux", bonkore diris la advokato.
"La morgaux ne revivigas la mortintojn, sinjoro," diris Clemency
plorante.
"Tion cxi certe ne, alie gxi sinjoron Craggs, benita memoro,
farus denove viva," respondis la advokato. "Sed konsolon gxi
povas alporti. Paciencon gxis morgaux."
Clemency skuis la donitan al sxi manon kaj promesis trankviligxi;
kaj Britain, kiu vidante sian malgxojigitan edzinon (estis
kvazaux la negoco mallevis la kapon), tute perdis la kuragxon,
diris, ke tiel estas bone; kaj sinjoro Snitchey kaj Michael
Warden iris supren kaj tie supre baldaux estis profundigitaj en
tiel singarde kondukatan interparoladon, ke per la krakado de la
teleroj kaj pladoj, la mugxado de la patoj, la skuigxado de la
kaseroloj, la monotona bruado de la rostponarda rado kaj per la
aliaj preparadoj en la kuirejo al ilia tagmangxo ne trapenetris
ecx unu vorteto.
La sekvanta tago estis bela kaj hela, kaj nenie la auxtune
kolorita cxirkauxajxo montris sin pli bela, ol el la paca
gxardeno de la doktoro. La negxo de multaj vintraj noktoj estis
tie cxi fluidigxintaj, la velkintaj folioj de multaj someroj tie
cxi estis kraketintaj de la tago, kiam sxi forkuris. La lauxbo
denove estis verda, la arboj jxetadis belajn kaj tremantajn
ombrojn sur la herbon, la terajxo estis tiel gaje trankvila, kiel
cxiam; sed kie estis sxi?
Ne tie cxi. Ne tie. Sxi estus nun tie cxi tiel stranga vidajxo
kiel en la komenco la domo sen sxi. Sed sur sxia kutima loko
sidis sinjorino, el kies koro sxi neniam malaperis, en kies
fidela memoro sxi ankoraux vivis, nesxangxita, en la plena brilo
de sia juneco kaj beleco, en kies amo -- kaj tio cxi estis nun
amo de patrino, cxar kara malgranda filino ludis apud sxi -- sxi
havis nenian konkurantinon, nenian sekvantinon, kaj sur kies
delikataj lipoj sxia nomo nun sidis.
La spirito de la malaperinta frauxlino estis videbla el tiuj cxi
okuloj de Grace, sxia fratino, kiam sxi kun sia edzo sidis en la
gxardeno en sia tago de edzigxo kaj en la tago de naskigxo de
Marion kaj de li.
Li ne farigxis glora homo, ankaux ne ricxa; li ne forgesis la
cxirkauxanojn kaj la amikojn de sia juneco; li plenumis nenian el
la profetajxoj de la doktoro. Sed en siaj kasxitaj kaj bonfaraj
vizitoj en malaltaj dometoj, en siaj maldormadoj kaj en sia
cxiutaga rimarkado de la multa belajxo kaj bonajxo, kiu floras
sur la flankaj vojetoj de la vivo kaj ne estas dispremata de la
peza piedo de la malricxeco, li kun cxiu jaro pli lernis kaj
pruvis la verecon de sia malnova kredo. Lia maniero de vivado,
kiel ajn mallauxta kaj modesta gxi estis, montris al li, kiel
ofte ankoraux la homoj akceptas cxe si angxelojn, kiel en la
tempo antikva, kaj kiel ofte la nenion prezentantaj figuroj, ecx
tiaj, kiuj sxajnas al nia okulo ordinaraj kaj malbelaj kaj estas
vestitaj en cxifonoj, apud la lito sufera de la malsanulo
montrigxas al ni en nova lumo kaj farigxas helpemaj angxeloj kun
radia krono cxirkaux la kapo.
Li eble pli bone plenumis sian homan difinon sur tiu cxi malnova
kampo de batalo, ol se li senlace laborus sur pli glora areno;
kaj li estis felicxa kun sia edzino Grace.
Kaj Marion? Cxu li sxin forgesis?
"La tempo rapide forflugis de tiu tempo, kara Grace," li diris --
ili parolis pri tiu nokto; "kaj tamen sxajnas, ke estas jam longe
de tiu tempo. Ni kalkulas laux sxangxoj kaj okazigxoj en ni, ne
laux jaroj."
"Sed ankaux jaroj pasis de la tago, kiam Marion nin forlasis,"
respondis Grace. "Ses fojojn, kara edzo, enkalkulante ankaux la
hodiauxan tagon, ni sidis tie cxi en sxia tago de naskigxo kaj
parolis pri sxia tiel varmege sopirata kaj tiel longe prokrastata
reveno. Kiam gxi fine estos!"
Sxia edzo rigardis sxin atente, kiel la larmoj kolektigxis en
sxiaj okuloj, kaj pli proksime altirante sxin al si, li diris:
"Sed Marion diris al vi en sxia letero de adiaux, kiun sxi lasis
sur la tablo kaj kiun vi tiel ofte legis, ke jaroj devas pasi,
antaux ol gxi povas farigxi. Cxu ne vere?"
Sxi elprenis la leteron el sia surbrusto, kisis gxin kaj diris:
"Jes!"
"Ke sxi en la dauxro de tiuj cxi jaroj, kiel ajn felicxa sxi
estus, sopiros la tempon, kiam sxi povos reveni kaj cxion
klarigi; kaj ke sxi vin petas en espero kaj konfido fari tion cxi
saman. Tio cxi estas en la letero, ne vere, mia kara?"
"Jes, Alfred!"
"Kaj en cxiu letero, kiun sxi skribis de tiu tempo?"
"Ekster la lasta -- antaux kelkaj monatoj -- en kiu sxi parolis
pri vi kaj pri tio, kion vi tiam sciigxis kaj kion mi hodiaux
vespere devas auxdi."
Li rigardis la sunon, kiu staris proksime al la horizonto, kaj
diris, ke la difinita tempo estas la mallevigxo de la suno!
"Alfred!" diris Grace kaj metis la manon kore sur lian sxultron;
"estas io en la letero, kion mi neniam diris al vi. Sed hodiaux
vespere, kara edzo, kiam tiu mallevigxo de la suno
alproksimigxas, kaj nia vivo kun la foriranta tago sxajnas
farigxi pli solena kaj pli trankvila, mi ne povas teni gxin
sekrete."
"Kio estas, amata?"
"Kiam Marion foriris de ni, sxi skribis en tiu letero, ke kiel
iam vi konfidis sxin al mi, sxi metas vin nun en miajn manojn,
Alfred; sxi jejxuris min en la nomo de mia amo al sxi kaj al vi,
ke mi ne forpusxu la amon, kiun, kiel sxi scias, vi transportos
sur min, kiam la nun ankoraux fresxa vundo estos sanigita, sed ke
mi gxin vigligu kaj redonu."
"Kaj ke vi min denove faru felicxa kaj kontenta homo, Grace. Cxu
sxi tion cxi ne skribis?"
"Sxi volis min tiel fari benita kaj honorita per via amo!" estis
la respondo de lia edzino, kiam li prenis sxin en siajn brakojn.
"Auxskultu min, mia amata!" li diris -- "Ne tiel!" -- kaj kun
tiuj cxi vortoj li kviete metis sxian kapon sur sian bruston. "Mi
scias, kial mi pri tiu cxi loko en la letero neniam auxdis. Mi
scias, kial tiam nenia signo de tio cxi montrigxis en vorto aux
rigardo. Mi scias, kial Grace, kvankam mia vera amikino, tamen
tiel malfacile lasis admoni sin farigxi mia edzino. Jes, mi konas
la netakseblan indon de la koro, kiun mi tenas en miaj brakoj,
kaj mi dankas Dion por la multekosta trezoro!"
Sxi ploris, sed ne el malgxojo, kiam li premis sxin al sia koro.
Post minuto li rigardis malsupren al la infano, kiu sidis apud
sxiaj piedoj kaj ludis kun korbeto plena je floroj, kaj li diris
al gxi: "rigardu, kiel rugxa kaj ora estas la suno!"
"Alfred," diris Grace kaj rapide ekrigardis supren. "La suno
mallevigxas. Vi ne forgesis, kion vi devis sciigi min, antaux ol
gxi malaperas."
"Vi sciigxos la veron pri la sorto de Marion, mia kara," li
respondis.
"La tutan veron," sxi varmege petis. "Sen pluaj kasxoj. Tiel
estis la promeso. Ne vere?"
"Tute vere," diris la edzo.
"Antaux ol la suno sin kasxos en la tago de naskigxo de Marion.
Kaj vi vidas, Alfred, gxi baldaux sin kasxos".
Li metis la brakojn cxirkaux sxi, rigardis al sxi firme en la
okulojn kaj diris:
"Ne mi devas alporti al vi tiun cxi sciigon, kara Grace. Gxi
venos de aliaj lipoj."
"De aliaj lipoj!" sxi mallauxte ripetis.
"Jes. Mi konas vian kuragxan koron, mi scias, kiel forta vi
estas, kaj ke prepara vorto cxe vi suficxas. Vi diris, ke la
tempo venis. Gxi venis. Diru al mi, ke vi estas suficxe forta,
por elporti surprizon, skuigxon: kaj la sciigonto atendas antaux
la pordo."
"Kia sciigonto?" sxi diris. "Kaj kian sciigon li alportas?"
"Ne estas permesite al mi pli diri," li respondis kun tiu sama
trankvila rigardo. "Cxu vi pensas, ke vi min komprenas?"
"Mi tremas cxe la penso," si diris.
Malgraux lia trankvila rigardo, sur lia vizagxo estis videbla
esprimo, kiu sxin ektimigis. Denove sxi kasxis sian vizagxon sur
lia brusto kaj tremante lin petis atendi ankoraux minuton.
"Kuragxon, mia bona Grace! Se vi havas suficxe da forto, la
sciigonto atendas antaux la pordo. La suno mallevigxas en tiu cxi
tago de naskigxo de Marion. Kuragxon, kuragxon, Grace!"
Sxi levis la kapon, rigardis lin kaj diris, ke sxi estas preta.
Tiel starante kaj rigardante post li, sxi estis mirinde simila je
Marion en sxia lasta tempo. Li prenis la infanon kun si. Sxi
vokis gxin returne -- la infano havis la nomon de la perdita
fratino -- kaj alpremis gxin al la koro. Sed kiam sxi denove
forlasis la infanon, tiu cxi rapidis post la patro, kaj Grace
restis sola.
Sxi ne sciis, kion sxi timis kaj esperis, sed restis starante
senmove kaj rigardis al la ombro, tra kiu ili malaperis.
Dio! kio gxi estas, kio elvenas el la ombro kaj restas sur la
sojlo? Tiu cxi figuro en la blanka vesto, movata de la vespera
vento, la kapon ame alpremante al la brusto de sxia patro! Ho,
Dio! Cxu tio cxi estis songxa fantomo, kio elsxiris sin el la
brakoj de sxia patro kaj kun ekkrio en sovagxa malkvieto de amo
falis en sxiajn brakojn?
"Ho, Marion, Marion! Ho, mia fratino! ho mia, kara amata koro!
Ho, neesprimebla felicxo de la revidigxo!"
Gxi ne estis songxo, ne fantomo fantazia, elvokita de espero kaj
timo, sed Marion mem! Tiel cxarma, tiel felicxa, tiel ne tusxita
de malgxojo kaj suferoj, tiel belega kaj rava, ke, kiam la
mallevigxanta suno brilis sur sxia levita vizagxo, sxi elrigardis
kiel angxelo, kiu benon portante vizitis la teron.
Marion tenis en la brakoj sian fratinon, kiu falis sur benkon,
kaj sxi klinigxis super sxi kaj ridetis tra larmoj kaj metis sin
sur la genuojn antaux sxi kaj ecx unu sekundon ne povis deturni
de sxi la okulojn. Fine sxi rompis la silenton, kaj sxia vocxo
sonis klare, mallauxte kaj dolcxe en harmonio kun la solena
silento de la vespero.
"Kiam mi logxis ankoraux sub tiu cxi amata tegmento, Grace --"
"Ho, kara koro! Nur unu minuton! Ho, Marion, ke mi denove auxdas
vin paroli!"
Sxi ne povis auxskulti la amatan vocxon sen profunda, preskaux
turmenta skuigxo.
"Kiam mi logxis ankoraux sub tiu cxi amata tegmento, Grace, mi
lin amis de mia tuta koro. Mi lin amis plej profunde. Mi povus
morti por li, kvankam mi estis ankoraux tiel juna. Mi neniam
rifuzis lian amon en la profundeco de mia koro, ecx ne unu
momenton. Gxi estis al mi pli kara, ol mi povas diri. Kvankam
pasis jam longa tempo kaj cxio farigxis alia, mi tamen ne povis
elporti la penson, ke vi pensus, ke mi lin iam ne fidele amis.
Neniam mi amis lin pli multe ol en la tago, kiam li de tie cxi
forveturis. Neniam mi amis lin pli multe, ol en tiu vespero, kiam
mi de tie cxi malaperis."
Sxia fratino povis nur rigardi al sxi en la vizagxon kaj forte
sxin teni en la brakoj.
"Sed mem ne sciante tion," diris Marion kun kvieta rideto, "li
akiris alian koron, ankoraux antaux ol mi havis koron, por donaci
al li. Tiu cxi koro -- via, kara fratino -- estis tiel plena je
aldoniteco al mi, tiel memoferema kaj nobla, ke gxi kasxis sian
amon kaj tenis gxin sekrete de la okuloj de cxiuj, ekster miaj
okuloj -- ha, kiaj okuloj estus tiel akrigitaj de amo kaj
dankemeco! -- kaj oferis sin por mi. Sed mi konis la profundecon
de tiu cxi koro. Mi konis la batalon, kiun gxi elportis. Mi
sciis, kiel alta kaj netaksebla estis por li la indo de tiu cxi
koro, kiel ajn forte li min amas. Mi sciis, kiom mi sxuldas al
tiu cxi koro, mi havis gxian belan ekzemplon cxiutage antaux la
okuloj. Kion vi faris por mi, Grace, tion cxi mi sciis, ke mi
povos fari ankaux por vi, se mi volos. Mi neniam iris dormi, ne
peteginte antauxe Dion kun larmoj, ke Li donu al mi la forton por
tio cxi. Mi neniam iris dormi sen pensado pri la propraj vortoj
de Alfred cxe la adiauxdiro, ke cxiutage en homaj koroj estas
farataj venkoj, en komparo kun kiuj tiuj cxi kampoj de batalo
tute perdas sian signifon. Kaj kiam mi cxiam pli kaj pli pensadis
pri la rifuzigxoj, kiuj cxiutage estas renkontataj en la mondo
kaj ecx ne estas rimarkataj, tiam ankaux mi sentis, ke mia tento
farigxas al mi kun cxiu tago pli facila! kaj Li, kiu nun rigardas
en nian koron kaj scias, ke nenia guto da malgxojo aux doloro sin
trovas en la mia, nenio ekster nemiksita felicxo, Li donis al mi
la forton por la decidigxo farigxi neniam la edzino de Alfred. Ke
li farigxu mia frato kaj via edzo, se mia agado povus alporti
tiun cxi felicxan rezultaton, sed ke mi neniam (Grace, mi amis
lin tiam profunde) estu lia edzino!"
"Ho, Marion! Ho, Marion!" murmuretis Grace.
"Mi provis sxajnigi min indiferenta por li --" sxi alpremis la
vizagxon de sia fratino al sia vango -- "sed tio cxi estis tro
malfacila, kaj vi cxiam estis lia fervora protegantino. Mi provis
komuniki al vi mian decidon, sed vi neniam volis min auxskulti,
neniam kompreni. La tempo de lia reveno alproksimigxadis. Mi
sentis, ke mi devas agi, antaux ol tiu cxi cxiutaga kuneestado
renovigxos. Mi sentis, ke granda doloro en tiu momento sxparus al
ni cxiuj longajn suferojn. Mi sciis, ke se mi forkuros antaux li,
fine devas veni tio, kio nun venis kaj kio nin ambaux faris tiel
felicxaj, Grace! Mi skribis al la onklino Martha kaj petis sxin,
ke sxi min akceptu en sia domo; mi tiam ne diris al sxi la tutan
veron, sed sxi plenumis volonte mian peton. Dum mia decido
batalis ankoraux kun mi mem, kun mia amo al Vi kaj al la patra
domo, sinjoro Warden per okazo de malfelicxo farigxis por kelka
tempo nia domano."
"Mi tion cxi en la lasta tempo iafoje timis!" ekkriis sxia
fratino kaj farigxis morte pala. "Vi lin neniam amis kaj
edzinigxis el oferemo!"
"Li tiam intencis," diris Marion altirante sian fratinon pli
proksime al si, "sekrete forkuri en la eksterlandon. Li skribis
al mi, klarigis al mi siajn cirkonstancojn kaj esperojn kaj
proponis al mi sian manon. Li diris al mi, ke li rimarkis, ke mi
ne gxoje atendas la revenon de Alfred. Mi pensas, ke li opiniis,
ke mia koro ne partoprenas en tiu cxi ligo, aux ke mi lin antauxe
amis, sed nun lin plu ne amas; aux ke mi penas kasxi
indiferentecon, dum mi sxajnigas min indiferenta -- per unu
vorto, mi gxin ne scias. Sed mi volis, ke Alfred kalkulu min tute
perdita por li. Cxu vi min komprenas, amata fratino?"
Sxia fratino atente rigardis al sxi en la vizagxon. Sxajnis, ke
sxi sin trovas en necerteco.
"Mi kunevenis kun sinjoro Warden kaj konfidis min al lia honoro;
mi diris al li mian sekreton en la vespero antaux lia kaj mia
forkuro. Li fidele gxin konservis. Cxu vi min komprenas, mia
amata?"
Grace konfuzite rigardis cxirkauxen. Sxajnis, ke sxi apenaux
auxdas.
"Amata fratino!" diris Marion, "kolektu viajn pensojn por unu
momento: auxskultu min. Ne rigardu min tiel strange. Estas
landoj, kie tiuj, kiuj volas forpremi ribelan pasion aux kuraci
profundan doloron de sia brusto, retiras sin en eternan solecon
kaj disigas sin por eterne de la mondo kaj de gxiaj sentoj. Se
virinoj tion cxi faras, ili akceptas la nomon, kiu estas al mi
tiel kara en vi, kaj nomas sin fratinoj. Sed ekzistas ankaux
fratinoj, Grace, kiuj sin movas sub la libera cxielo de Dio kaj
en la viva amaso da homoj, kie ili penas, kiom ili povas, alporti
benon kaj fari bonon; kaj kun koro ankoraux fresxa kaj juna kaj
ankoraux akceptemaj por felicxo ili povas diri: la batalo longe
pasis, la venko longe estas akirita. Kaj tia fratino mi estas!
Cxu vi min nun komprenas?"
Cxiam ankoraux la fratino rigide rigardadis Marionon kaj ne
respondis.
"Ho, Grace, amata Grace," diris Marion kaj ankoraux pli kore
alpremis sin al la brusto, de kiu sxi tiel longe estis disigita,
"se vi ne estus felicxa, kiel edzino kaj patrino, se mi ne trovus
tie cxi malgrandan samnomulinon, se Alfred, mia kara frato, ne
estus via amanta edzo, kiel do mi tiam trovus la felicxon, kiu
nun apartenas al mi! Kiel mi tiun cxi domon forlasis, tiel mi
revenas. Mia koro konis nenian alian amon, mia mano cxiam
ankoraux estas libera, mi cxiam ankoraux estas via virga fratino,
ne edzinigita, ne promesita; via malnova amanta Marion, en kies
koro vi sola logxas, sen konkurantoj, Grace!"
Sxi nun sxin komprenis. La strecxo de sxia vizagxo malgrandigxis;
sxia tusxiteco sin elrompis per lauxta plorado; kaj kun larmoj
sxi falis al sia fratino sur la kolon kaj karesadis sxin kiel
infanon.
Kiam ili denove iom trankviligxis, ili vidis apud si la doktoron
kaj la onklinon Martha, lian fratinon, kaj Alfredon.
"Tio cxi estas por mi malbona tago," diris la onklino Martha,
ridetante tra larmoj, kiam sxi cxirkauxprenis siajn nevinojn;
"cxar dum mi Vin cxiujn faris felicxaj, mi perdas amatan filinon;
kaj kion Vi povas al mi doni por mia Marion?"
"Konvertitan fraton," diris la doktoro.
"Tio cxi," respondis onklino Martha, "estas almenaux io en tia
malsagxa farso, kiel --"
"Mi petas vin," diris la doktoro penteme.
"Nu, mi gxin akceptas," respondis la onklino. "Sed mi efektive
multe perdas en tio cxi. Mi ne scias, kio el mi farigxos sen mia
Marion, post tio, ke ni seson da jaroj vivis kune."
"Vi devos logxigxi cxe mi," diris la doktoro. "Ni certe pli ne
malpacados."
"Aux edzinigxi, onklino," konsilis Alfred.
"Mi efektive pensas," respondis la maljuna sinjorino, "ke estus
ne malbone, se mi jxetus okulon sur Michaelon Warden, kiu, oni
diras, revenis, bonigita en cxiu rilato. Sed cxar mi lin konis
jam kiel knabon kaj mi tiam ankaux jam estis ne tre juna, li eble
povos min rifuzi. Tial mi pli volas iri al Marion, kiam sxi
edzinigxos (kio ja ne longe povas dauxri), kaj gxis tiu tempo mi
restos cxe mi mem. Kion vi diros al tio cxi, frato?"
"Mi havas grandan deziron diri, ke gxi estas tute ridinda mondo,
kiu enhavas nenion seriozan," diris la doktoro.
"Vi povus prezenti dudek atestojn por tio cxi, Anthony," rimarkis
lia fratino, "kaj tamen neniu, se li nin vidus, kredus al vi."
"Gxi estas mondo plena je koroj," diris la doktoro kaj
cxirkauxprenis ambaux filinojn per unu fojo -- cxar li ne povis
disigi la fratinojn unu de la alia: "kaj serioza mondo kun cxiuj
gxiaj malsagxajxoj -- ecx kun unu, kiu estis suficxe granda por
kovri la tutan teron; mondo, super kiu la suno neniam levigxas
sen rigardi milojn da sensangaj bataloj, kiuj la suferojn kaj la
krimojn de la kampoj de sangaj bataloj iom denove rebonigas;
mondo, kiun ni ne devas moki, cxar gxi estas plena je sanktaj
sekretoj, kaj nur gxia Kreinto scias, kio kusxas kasxita sub la
eksterajxo de Lia plej modesta similajxo.
Mi ne farus al Vi komplezon, se mi per mallerta mano volus
analizi la gxojon de tiu cxi longe disigita kaj nun denove
kunigita familio. Tial ni ne sekvos la doktoron en la rememoro de
lia doloro, kiun li sentis post la forkuro de Marion; ni ankaux
ne rakontos, kiel serioza li trovis la mondon, en kiu profunde
radikanta inklino estas la eco de cxiuj homoj; ankaux ni ne
rakontos, kiel tia bagatelo, kiel la manko de unu sola malgranda
cifero en la granda malsagxa kalkulo, alpremis lin al la tero.
Ankaux ne, kiel lia fratino el kompato jam longe iom post iom
malkasxis al li la veron kaj malkovris al li la koron de la
memvole sin forpelinta filino kaj alkondukis lin al sxia brusto.
Ni ankaux ne rakontos, kiel Alfred Heathfield en la jxus pasinta
jaro sciigxis la veron; kiel Marion lin vidis kaj al li kiel al
frato promesis, ke en la vespero de sxia tago de naskigxo sxi al
Grace cxion rakontos per propra busxo.
"Mi petas pardonon, Doktoro," diris sinjoro Snitchey,
enrigardante en la gxardenon, "cxu estas permesite malhelpi?"
Ne atendante respondon, li aliris rekte al Marion kaj tute gxoje
kisis al sxi la manon.
"Se sinjoro Craggs ankoraux vivus, mia estimata frauxlino
Marion," diris sinjoro Snitchey, "li kun granda intereso vidus la
hodiauxan tagon. Li eble venus al la opinio, ke la vivo al ni ne
estas farata tro facila, sinjoro Alfred; ke gxi cxiun malgrandan
faciligxon, kiun ni povas doni al gxi, bone povus elporti; sed
sinjoro Craggs estis homo, kiu lasis sin konvinki. Se li nun
estus konvinkebla -- sed tio cxi estas malfortajxo. Kara edzino"
-- sur tiu cxi voko la sinjorino aperis en la pordo -- "vi estas
inter malnovaj konatoj."
Dirinte al ili gratulon, sinjorino Snitchey tiris sian edzon
flanken.
"Nur por unu momento, sinjoro Snitchey," diris la sinjorino. "Mi
ne havas la kutimon paroli malbonon pri mortintoj --"
"Ne, kara edzino," respondis sxia edzo.
"Sinjoro Craggs nun --"
"Jes, mia kara, li nun ne vivas," diris sinjoro Snitchey.
"Sed mi petas vin, rememoru tiun vesperon de balo," dauxrigis lia
edzino. "Nur tion cxi mi vin petas. Se vi gxin faros, kaj se via
memoro ne tute vin forlasas kaj vi estas ne tute senkapa, mi vin
petas ligi la hodiauxan vesperon kun la tiama kaj rememori, kiel
mi sur la genuoj vin petegis --"
"Sur la genuoj?" diris sinjoro Snitchey.
"Jes," respondis sinjorino Snitchey kun certeco, -- "kaj vi gxin
scias -- ke vi vin gardu antaux tiu cxi homo -- observu liajn
okulojn -- kaj nun diru al mi, cxu mi tiam ne estis prava, kaj
cxu li en tiu tago ne posedis sekretojn, kiujn li ne trovis bone
komuniki al vi?"
"Kara edzino," murmuretis al sxi la advokato en la orelon, "cxu
vi ion rimarkis en miaj okuloj?"
"Ne," respondis sinjorino Snitchey akre. "Ne imagu al vi."
"Cxar ni en tiu vespero okaze," li dauxrigis kaj forte sxin tenis
per la maniko, "ambaux posedis sekretojn kaj ambaux sciis tion
saman. Sekve, edzino, ju pli malmulte vi parolos pri tiu cxi
afero, des pli bone; kaj prenu tion cxi kiel instruo, por en
estonteco rigardi la aferojn kun pli kompata kaj pli sagxa okulo.
Frauxlino Marion, mi alkondukis malnovajn konatojn."
Clemency, tenante la antauxtukon antaux la okuloj, malrapide
eniris, sub la brako de sia edzo; tiu cxi lasta kun plenda
vizagxo, esprimanta la antauxsenton, ke la kribrilo de muskato
estas perdita, se sxi perdis la kuragxon.
"Nu, sinjorino," diris la advokato kaj retenis Marionon kiu volis
kuri renkonte al la malnova servantino, "kio do mankas al Vi
propre?"
"Kio al mi mankas?" ekkriis Clemency. Sed kiam sxi nun, mirigita
kaj ofendita de la demando kaj ektimigita de lauxta kriego de
sinjoro Britain, rigardis supren kaj la bone konatan amatan
vizagxon vidis tiel proksime antaux sxi, sxi largxe malfermis la
okulojn, ploris, ridis, kriis, cxirkauxprenis Marionon, tenis
sxin forte, denove sxin ellasis, falis sur la kolon al sinjoro
Snitchey (pro kio sinjorino Snitchey forte indignis), poste al la
doktoro, poste al sinjoro Britain kaj fine cxirkauxprenis sin
mem, jxetis la antauxtukon trans la kapon kaj ridis kaj ploris
miksite.
Tuj post sinjoro Snitchey unu fremdulo eniris en la gxardenon kaj
restis apud la pordo, ne rimarkata de la aliaj; cxar restis al
ili tro malmulte da libera atento, kaj tiu cxi malmulto sole kaj
tute estis altirita de la gxoja bruado de Clemency. Sxajnis, ke
li ne volas esti rimarkita, sed staris flanke kun mallevitaj
okuloj; kaj lia vizagxo montris malgajan esprimon (kvankam li
cetere estis belfigura sinjoro), kiun la komuna gajeco faris
ankoraux pli falanta en la okulojn.
Nur onklino Martha lin rimarkis kaj tuj aliris al li kaj parolis
kun li. Baldaux poste sxi denove aliris al Marion, kiu kun Grace
kaj kun sia malgranda samnomulino formis cxarman grupon, kaj
murmuretis al sxi ion en la orelon, kio, kiel sxajnis, tiun cxi
surprizis; sed baldaux denove trankviligxinte, sxi alproksimigxis
kun la onklino al la fremdulo kaj komencis interparolon kun li.
"Sinjoro Britain," diris la advokato kaj eltiris advokate
elrigardantan paperon el la posxo, "mi deziras al Vi felicxon. Vi
estas nun la sola kaj plena proprulo de la libera posedajxo, kiun
Vi gxis nun havis en farmo kiel koncesiitan drinkejon konatan sub
la nomo 'Kribrilo de muskato'. Via edzino perdis domon per mia
kliento sinjoro Michael Warden kaj ricevas nun novan per li. Mi
havos la plezuron en tiuj cxi tagoj al la elekto peti pri Via
vocxo."
"Cxu gxi farus diferencon en la vocxo, se la elpendajxo estos
sxangxita, sinjoro?" demandis Britain.
"Tute ne," respondis la advokato.
"En tia okazo," diris sinjoro Britain kaj donis al li returne la
dokumenton de donaco, "aldonu ankoraux la vortojn 'kaj
fingringo', kaj mi volas la ambaux sentencojn pendigi en la
logxejo anstataux la portreto de mia mastrino."
"Kaj al mi," diris vocxo post li -- gxi estis la fremdulo,
Michael Warden -- "la enhavo de tiu sentenco alportu servon.
Sinjoro Heathfield kaj doktoro Jeddler, mi povus al Vi ambaux
alporti grandan doloron. Ke tio cxi ne farigxis, ne estis mia
merito. Mi ne volas diri, ke mi je ses jaroj estas pli sagxa aux
pli bona. Sed en cxiu okazo mi tiel longe pentis. Mi ne havas
pretendon je indulga agado de Via flanko. Mi malbonuzis la
gastamon de Via domo kaj ekkonis miajn mankojn -- kun hontigo,
kiun mi neniam forgesis, sed, mi pensas, ankaux ne sen utilo --
de unu" -- li rigardis Marionon -- "kiun mi humile petis pardoni
al mi, kiam mi ekkonis sxian meriton kaj mian senindecon. Post
kelkaj tagoj mi forlasos tiun cxi lokon por eterne. Mi petas Vin
cxiujn pardoni al mi. Kiel Vi volas, ke la homoj al Vi faru, tiel
faru ankaux al ili! Forgesu kaj pardonu!"
-----
La tempo -- kiu rakontis al mi la lastan parton de tiu cxi
historio, kaj kiun mi havas la plezuron koni persone de cxirkaux
tridek kvin jaroj -- sciigis min, malsxate sin apogante sur sian
falcxilon, ke Michael Warden neniam forlasis Anglujon kaj sian
domon ne vendis, sed malfermis gxin denove kun konvena gastamo,
kaj havis edzinon, la fieron kaj la honoron de la tuta
cxirkauxajxo, kun la nomo Marion. Sed cxar mi rimarkis, ke la
tempo iafoje intermiksas faktojn, tial mi efektive ne scias, kiom
mi povas kredi al gxiaj rakontoj.
Fino.