Theal prys "the intense love of liberty" van die Boesman; Fritsch,
"diese Freiheitsliebe" maar Stow gee vir ons 'n skets wat hy van
Dr. Rubidge, wat blykbaar self teenwoordig was, gehoor het. Dit het
geen verder aanmerking of aanvulling nodig nie:
"......Nadat hulle seker skade teweeg gebring het, is die stammetjie
omsingel deur 'n kommando wat hul nagevolg het, en daarin geslaag
het om hul af te sny tussen die rotse van 'n oorhangende punt bo
'n steil afgrond. Hier vir die laaste keer het dié Boesmans gestaan
om slag te lewer. Hulle onversadigde vyande dreig aan die een kant,
aan die ander lê die afgrond wat alle moontlike hoop van ontsnapping
belet. 'n Bloedige maar hopelose stryd vir die lewe begin--een na
die ander val hul voor die koeël-reen wat hul teenstanders op hul
uitgiet. Die gesneuwelde en sterwende lê opgehoop op die skrikwekkende
krans; veel, met hulle laaste worsteling met die pyn, rol en val
tussen die omliggende punte en splete. Maar weerstand bied hul nog,
en beswyk een na die ander tot alleen een enkele oorbly.
"En tog, met die bloedige hoop dooies om hom, en die verbryselde
lyke van sy kamerade op die rotspunte onder hom, het hy net so
onbevrees daar uitgesien as toe hy deur die ganse genootskap van
sy dapper broederkrygers omring was. Op die uiterste punt van die
oorhangende rotse neem hy sy posiesie in; daar, met 'n afgrond van
sowat tweehonderd voet aan ieder sy van hom waar geen man hom sou
durf volg nie, daag hy sy vervolgers uit. Tussen die koeëls wat soos
haelstene om hom heen slaan, het dit gelyk as of hy met paljas betoor
is, en met nimmer feilende hand los hy pyl na pyl op sy vyande waar
en wanneer een van hulle onversigtig hom ontskuil.
"Die snaar van sy boog lê al teen sy laaste pyl; 'n gees van medelyde
trek blykbaar oor die venynige vyandelike skaar wat hom van alle
kante bedreig; hulle roep na hom dat sy lewe sal gespaar word as hy
hom oorgee. Met minagting skiet hy sy laaste pyl op die spreker met
dié woorde: ''n Opperhoof weet wel hoe om te sterwe, maar nooit om oor
te gee aan die ras wat hom uitgebuit het nie!' Toe met 'n wilde kreet
van minagting draai hy om, en spring daar onbevrees die steil afgrond
af waar hy, op die rotse vermorseld, sy dood ontmoet. So het vergaan
met onverskrokke moed die laaste van sy stam, en met hom verdwyn sy
stam ook uit die geskiedenis van Suid-Afrika."