[1] _De Volle Erkenning van Japan_, door _Robert P. Porter_.
[2] _Kroniek van Japan_, voltooid in 720 n.C., behandelt op zeer
belangwekkende wijze de mythen, legenden, poëzie en geschiedenis van
de oudste tijden af tot aan het jaar 697 n.C.
[3] De buik opensnijden.
[4] Drie personen, voorkomende in Robin Hood. Men vindt ze genoemd in
"de Talisman en in Ivanhoe" van Walter Scott.
[5] Hoofdstuk X.
[6] Deze lezing wordt gevonden in den _Catalogus van Japansche en
Chineesche schilderwerken in het Britsch Museum_, door Dr. William
Anderson.
[7] De Vijfde Taak, die van Heer Iso, wordt hier niet behandeld. De
geschiedenis is plat en weinig belangrijk. Het zij voldoende, mede
te deelen, dat ook de tocht van Heer Iso, om de Zeeschelp te zoeken,
vergeefsch was.
[8] Van middernacht tot twee uur 's morgens. "Jaren, dagen en uren",
zoo schrijft Professor B.H. Chamberlain, "werden alle gerekend te
behooren tot één der teekenen van den dierenriem."
[9] Ontleend aan de Sprookjes van Oud Japan, door W.E. Griffis.
[10] Ontleend aan het _Kristal van Buddha_, door Madame Yei Ozaki.
[11] Madame Ozaki.
[12] Madame Ozaki.
[13] Samurai was een Japansche kaste, waaruit de ambtenaren en
officieren voortkwamen.
[14] De vreemde, bovennatuurlijke eigenschappen van den vos zijn
niet uitsluitend van Japanschen oorsprong. Tallooze voorbeelden van
de tooverkracht van den vos vindt men in Chineesche legenden. Zie
_Vreemde Sprookjes uit een Chineesch Studeervertrek_, door H.A. Giles.
[15] Zie het _Land van de Gele Lente, en andere Japansche Sprookjes_
van den schrijver van dit werk.
[16] "De Steen des Doods" is ongetwijfeld één der meest merkwaardige
vossenlegenden. Zij leert ons een kwaadaardigen vos kennen,
die den vorm eener verleidelijke vrouw aanneemt bij meer dan één
verschijning. Zij komt dan en verdwijnt als een verlokkend, maar
verderf brengend wezen, een soort van Japansche opvatting van Fata
Morgana. De legende is ontleend aan een _No_, of lyrisch drama,
vertaald door Professor B.H. Chamberlain.
[17] De _cash_, een munt, die nu niet meer in gebruik is, kwam ongeveer
met een stuiver overeen.
[18] Ongeveer 40 cents.
[19] De lever, zoowel van dieren als van menschen, komt in de Japansche
legenden dikwijls voor als geneesmiddel voor verschillende ziekten.
[20] _De Japansche Brieven van Lafcadio Hearn_, uitgegeven door
Elizabeth Bisland.
[21] Heilige staf.
[22] "Heil Almachtige Buddha!"
[23] Een poort.
[24] Een Tooverroede, waaraan strooken wit papier afhangen, die in
kleine, hoekige bossen (gohei) gesneden zijn, die de offers moeten
voorstellen van kleedingsstof, die oudtijds op feestdagen gebonden
werden aan takken van den heiligen cleyeraboom.--B.H. Chamberlain.
[25] Zie _Oude Sproken en Folk-lore van Japan_, door R. Gordon Smith.
[26] Ontleend aan het _No_ drama, vertaald door B.H. Chamberlain.
[27] Zie _Oude Sproken en Folk-lore van Japan_ door R. Gordon
Smith. Een Kakemono is een prent, tusschen twee houten staven
bevestigd, die kan worden opgerold of aan den muur gehangen.
[28] Het onderwerp van dit verhaal heeft veel overeenkomst met een
Noorsche legende. Zie William Morris, _Het Land ten Oosten van de
Zon en ten Westen van de Maan_.
[29] Zij was gehuwd met Ninigi. (Zie blz. 14).
[30] Hier is eenige verwarring in het spel, want in werkelijkheid ligt
het meer Biwa een paar honderd kilometers van den Fuji verwijderd,
een afstand, die te groot is, dan dat zelfs een wonderberg zich
daarin zou kunnen spiegelen. De legende verhaalt, dat de Fuji in één
enkelen nacht uit de aarde te voorschijn kwam, terwijl het meer Biwa
gelijktijdig daalde. Chamberlain zegt: "zouden wij hier niet een echo
hebben van een vroegere uitbarsting, die leidde tot het ontstaan,
niet van het Meer Biwa......maar van één van de tallooze kleine meren
aan den voet van den berg?"
[31] Een spel, uit China ingevoerd, en dat op het schaakspel gelijkt,
doch dat iets ingewikkelder is dan ons gewone schaakspel.
[32] Over de vossenlegenden hebben wij reeds in het Vijfde Hoofdstuk
gesproken.
[33] Zie Hoofdstuk II.
[34] Van daar de Japansche uitdrukking: "Lantaarn en klok, wie van
de twee is de zwaarste?"
[35] Fudo is niet, zooals men gewoonlijk meent, de God van het Vuur,
maar wordt vereenzelvigd met Dainichi, den God der Wijsheid. Het
is niet volkomen duidelijk, waarom Kiyo Fudo opzocht, wiens heilig
zwaard de wijsheid zinnebeeldig voorstelt, terwijl zijn vuur de macht
voorstelt, en het kluwen touw dient om de hartstochten te binden.
[36] Kompira was oorspronkelijk een Indische God, die door de
middeleeuwsche-Shinto-vereerders vereenzelvigd werd met Susa-no-o,
den broeder der Zonnegodin, die, zooals wij reeds gezien hebben,
er maar al te zeer behagen in schepte, ondeugende streken uit te halen.
[37] Men raadplege hierover, Florence du Cane, _Bloemen en Tuinen
van Japan_.
[38] Schrijver van verschillende werken over Bloemen in Japan.
[39] _Hara-kiri_ of _seppuku_ is de uitdrukking, die onder de klasse
der _samurai_ voor zelfmoord wordt gebruikt. Voor nadere bijzonderheden
zie men _"Sprookjes van het Oude Japan"_, door A.B. Mitford (Lord
Redesdale).
[40] Tot in onzen tijd gelooven de Japansche boeren aan den Haas in
de Maan. Dit dier brengt zijn tijd door met het fijnstampen van rijst
in een mortier en het maken van koeken daarvan. De oorsprong van dit
denkbeeld moet waarschijnlijk in een woordspelling gezocht worden,
immers "rijstkoek" en "volle maan" worden beide uitgedrukt door het
woord _mochi_.
[41] De Chrysanthemum met zestien bloembladeren is één van de
wapens der Keizerlijke familie, terwijl het andere de bloemen en de
bladeren van de Paulownia voorstelt. Het zijn in Japan niet alleen
de aanzienlijken, die een wapen voeren. Het wapen wordt nog altijd
gedragen op het bovengedeelte van hun oorspronkelijke kleeding, aan
iederen kant van de borst, op beide mouwen en achter op den nek. Bij
voorkeur worden de teekeningen ontleend aan vogels, het bamboe,
waaiers, Chineesche letters, enz.
[42] Dit verhaal en de volgende van dit Hoofdstuk zijn ontleend aan
"Oude Sproken en Folklore van Japan," door _R. Gordon Smith_.
[43] Zie over kappa's: hoofdstuk XXIX.
[44] Zie Hoofdstuk XVII.
[45] Zie Hoofdstuk XVI.
[46] Dit verhaal en dat wat volgt zijn ontleend aan _Oude Sproken en
Folk-lore van Japan_, door R. Gordon Smith.
[47] Zie Hoofstuk XV.
[48] Een wezen met een langen neus. Zie hierover blz. 22.
[49] De titel is niet nauwkeurig, want in werkelijkheid heeft Kwannon
in die gedaante slechts veertig handen. Ongetwijfeld is de bedoeling
van dien naam, een voorstelling te geven van de milddadigheid dier
Godin.
[50] "In navolging van de oorspronkelijke Drie en dertig Heilige
Plaatsen zijn er ook drie en dertig heilige plaatsen in oostelijk
Japan gesticht, en ook in het district Chichibu." _Murray's Handboek
van Japan_, door _B.H. Chamberlain_ en _W.B. Mason_.
[51] Zie Murray's Handboek van Japan.
[52] Zie _Een blik op het Onbekende Japan_, door _Lafcadio Hearn_,
deel I, blz. 62-104.
[53] Legenden in verband met andere insecten worden in Hoofdstuk
XXIII behandeld.
[54] Hoofdstuk VII. "Legenden in de Japansche Kunst".
[55] Japansche munt.
[56] _Japansche Zaken_, door _B.H. Chamberlain_.
[57] Dit verhaal, hoewel door een Chineesch sprookje ingegeven, is, wat
de locale kleur betreft, Japansch, en maakt op huiveringwekkende wijze
de macht van Karma of het menschelijke verlangen duidelijk, waarover
in Hoofdstuk X is gesproken. Wij hebben de voorstelling van Lafcadio
Hearn gevolgd, zooals die voorkomt in "_In Spookachtig Japan_".
[58] De naam van den heilige was bij zijn leven Kukai. Kobo Daishi
was een titel, die hem na zijn dood was gegeven, en onder dien naam
is hij meestal bekend.
[59] Van daar het Japansche spreekwoord: "Zelfs Kobo Daishi schreef
wel eens verkeerd."
[60] Een werktuig, dan dient als betooveringsmiddel, en dat eenigszins
op een bliksemflits gelijkt.
[61] In een later tijdperk was Inari bekend als de Vossengod. Zie
Hoofstuk V.
[62] _Murray, Handboek van Japan_, door _B.H. Chamberlain_ en
_W.B. Mason_.
[63] _Asiatic Quarterly Review_, October 1894.
[64] "De _samisen_ of 'drie snaren', dat nu het geliefkoosde
muziekinstrument is van de zangmeisjes en van de lagere standen
in het algemeen, schijnt eerst omstreeks 1700 uit Manilla te zijn
ingevoerd". _Japansche Zaken_, door _B.H. Chamberlain_.
[65] De lever, zoowel van een mensch als van een dier, had, zoo
meende men in Japan, merkwaardige geneeskundige eigenschappen. Er
wordt dikwijls in Japansche legenden melding van gemaakt, maar het
denkbeeld is waarschijnlijk ontleend aan de vreemdste pharmacopee
der geheele wereld, die van China.
[66] Vertaald door Edward Greey, onder den titel "_Een gevangene
der Liefde_".
[67] De drie mystieke Apen spelen een rol in de Japansche
legenden. Mizaru wordt voorgesteld met zijn handen voor zijn oogen,
Kikazaru met zijn handen over zijn ooren, en Iwazaru met zijn handen
op zijn mond. Die mystieke apen zijn een zinnebeeld van "Hem die geen
kwaad ziet, hem die geen kwaad hoort, hem die geen kwaad spreekt."
[68] Vertaald door _F. Victor Dickens_.
[69] Ontleend aan Oude Sproken en Folklore van Japan door R. Gordon
Smith.
[70] Het grootste gedeelte van de stof, in dit hoofdstuk behandeld,
is ontleend aan het _Theeboek_, door Okakura-Kakuzo, en wij bevelen
dit aardige boek aan allen aan, die in dat onderwerp belangstellen.
[71] Het Chineesche Paradijs.
[72] Een volledig verhaal van die schoone legende vindt men in Lafcadio
Hearn, _Sommige Chineesche geesten_.
[73] "Oorspronkelijk een soort knop voor de medicijndoos of den
tabakszak, van hout of ivoor gesneden." _Japansche Zaken_, door
_B.H.Chamberlain_.
[74] Een verwijzing naar Yuki-Daruma, of Sneeuw-Daruma, en
speelgoed-Daruma, _Okiagari-koboshi_, ("De Opstaande Kleine Priester")
zal men vinden in Lafcadio Hearn, _Een Japansch Mengelwerk_.
[75] De Legenden in dit hoofdstuk zijn ontleend aan verhalen uit
Lafcadio
Hearn, _Kwaidan_ en _Blikken in het Onbekende Japan._
[76] Zie Hoofdstuk II.
[77] Een stroop, uit mout vervaardigd, die aan kinderen wordt gegeven
als melk niet beschikbaar is.
[78] Zie "De Droom van Rosei" in Hoofdstuk VII, blz. 101.
[79] Zie de _Geschiedenis van Korea_, door _Joseph H. Longford_.
[80] Deze legende, en die, welke in dit hoofdstuk volgen, zijn ontleend
aan _Oude Sproken en Folklore van Japan_ door R. Gordon Smith.
[81] Deze wijze van voorspellen is van bijzonder belang, immers de stok
is het symbool van den God der Wegen, de Godheid, die uit den staf
van Izanagi was gevormd, dien hij, zooals men zich zal herinneren,
achter zich wierp, toen hij in de Onderwereld vervolgd werd door de
Acht Leelijke Vrouwen.
[82] Zie Hoofdstuk II.
[83] Ontleend aan _Oude Sproken en Folk-lore van Japan_, door
_R. Gordon Smith_.
[84] _Zie_ Hoofdstuk IX.
[85] Het onder de goden opnemen van aanzienlijke dooden is één van
de instellingen van het Shintoïsme.
[86] Ontleend aan de vertaling van Prof. _B.H. Chamberlain_ in de
_Handelingen van het Aziatisch Genootschap van Japan_, Deel VII.